장음표시 사용
41쪽
gerniani cain potius ilicce propriores refersebant. Po vhri dis aut oin illa individuis omnino dictus uulor hal el.
g. 24. Noe transitu omnium pectorum. Alii quidem transitum per liybrida individua con
cedunt, sed talem Oecundationem per omnes it Pimorum generum Species continuari posse simul con
tendunt, ita ut nullibi inter illas determinari queant
fineS. Etiamsi mandem hancce Vpothesin non minus non e sutare possumus, quam si quis Danubium sequente Julio fluere cessaturum praesaretur, Amen huc et illuc pro piat rario Diajor verisimilitas et nonnisi mirandum esset, quomodo. quae hucusque alebant in botanicis, potuissent existere . si illi osson sine fine transitus, idque porro ne nimis cito s- sumamus, analogia Velat e Blio regno Organico quis unquam talem per Oecundationem continuatum transitum intor
dot o tamen et hic hybrida existunt, diversarum specierum individua jungenua uti mulus et s. p. Porro si propter
continuum transitum inter Omnes planias regnantem times nonnisi unam speciem efficerent, etiam uti nos ostendimus in schomate qualitatum Omnium Later se qualitatum Variolates combinari possunt et Sane multum mirandum ejusmodi combinationes, uti et One in quercus, uvas uten in pinis e. s. p. hucusque nonnisi in arboribus sanctae noctis Occur
De Candolia aulem hac de re verba sere sunt sequentia: BCum, quae X eodem emine oriuntur plantae, persaepe diversas qualitates Ostendant, nonnuli concluderunt, etiam alias plantas , quarum hisce non majores sunt disserentia se . ox una et eadem primitiva planta ortum agnoscere. Haecce quidem cum nostra de specie theoria pugnare videntur, sed nonnisi saepe nos solli in ejus opplicatione edocent. Sic si suis nobis Ostenderet , innes cum siriui fructu ranunculos
42쪽
nonnisi modificationes esse inter o non ergo, uti hodie credimus, species Vicinas, exinde nonniSi harum male cognitos esse characteres concludendum Oret. Ast si sex his aliisque multis analogis exemplis non paucis concludendum fuerit visum, species non esse fixas et sine finibus ex una in alteram transitum existere, illud pugnat erga tot facta per saecula bene observata et adhuc observanda. Hinc porro studio pecie jungamus prosundam inquisitionem: caiasariam, i quae poterunt characteres immulare, limitum harum modiscationum et medioriam illos recognoscendi Z Et ori illa inquisitio multo dignior viri physicohistorici, quani accumulatio XΘmplorum ambiguorum in favorem theoriae transitus specierum, theoriae myrobandam, cum e diametro sit opposita Summactgenerali factorum optime notorum et inutilis , quoniam si esset Vera deberemus foras petrae de ne ieri aDOD Agere, ac si esset falsa et esset nobis studendum Ormis summe habitualibus, hodie. Miffidamus lines illi pyrrhonismo e.
Unico nonnisi addero hic velimus, transitum illum a nonnullis cum similitudinis certe rationibus commutari, per quam ducti omnino ab una speciem ad alteram et sic continuando ad omnes contingemus, sed individua, quia sunt similia, propterea inter se nondum transeunt. Exempla hac quoque pro sententia mineralogia evidentissima Osfert, specios simillimas in idea invito sere animo separandas exhibens, nihil tamen minus singulas per qualitates nunquam in se transeuntes, specifice distinctas. Sic non minus chemice transtro idobantur in priore mineralogia nonnullae species, physicol istorice nunquam in eadem collocandae Sicinia' erhias in ahleret, Schwefel ies in Brauneisenstein . . . TanSire contendebant, ineras , quibus nunc qua distinctissimis me- ciebus ne ejusdem quidem ordinis mineralogia gloriatur.
43쪽
g. 25. De methodo Lamar Liana rite adhi-b oen d a.
Si autem quondam tot veteres species nonnisi in una militabunt, dolebunt sani multi tot species earumque cognitiones deperditum iri. Sed haec non necessarie insequi debebunt, quae enim erunt Constantes caeterumque notatu dignae arietates alorem semper retinebunt. Illarum autem detegendarum, quia systematica hic nulla via, illa divisionis seu mothodus amarkiana in se
manda specie omnino rejicienda usum admittit. Haec secundum unam alteramve qualitatum instituendam divisionem, hujus autem ubdivisionem e. s. p. exposcit donec individui nomen quaesitum ab omnibus separatum fuerit. Ejusmodi nominum index dicitur etiam clavis, quod nomen non adeo male lectum; sed clavis seram semper, quam vertat , supponit 3 ubi vero Prius clavis quam sera est confecta, seu potius, ubi plane titilla sera adest, ibi neque clavis sum admittit. Sed inde lector, ne species iterum singulas resumi credas: On- nisi aliam alteramu prae aliis memorabilem et constantem varietatem illa methodus indicabit, plurima autem individua existent, quorum non euunt inVenienda Omina, vel qua plura recipere deberent. Eadem ergo clavis, seu divisionum methodus, quae nonnisi malas antea produxerat species, nonnisi bonas nunc varietates proseret et indicabit.
f. 26. Cognitioni specierum innititur omnis solida eruditio physica, Oeconomica, medica imo omnis vera cognitio humana.
Paragraphus speciei dignitatem tractaturus,non meliora memorabili hocce Linnaei effato verba sibi inscri-
44쪽
bere potuisset et revera , iustum quem ContineIat, Sensum inventuri quanti momenti Veram speeterum Og-Dilionem habuerit summus ille vir, facile videbimus. Quid sit pro historia naturali species, illa autem Sine Specie mineralogia astatim exposuit et unice inventa pro illius scientiae Antistite poetae verba quasi videntur: Viribus , rigenio Specie, Pirilite, locoque aeterna sibi ponens monumenta. Sed historia naturalis est prima cientiarum, quae Sese OCCUPat Cum naturae producti , materiem Praeparan pro aeteris, non minor hinc pro omnibus, quaecunque tractant naturae productae, Scientiae, Cera Specie ejusque cognitio Summi est momenti. Quaecunque ergo adhuc mens humana et experientia de productis Daturae revelabunt
cognitiones, nonnisi si ad vectem simul referri poterunt, consistentiam, perman Sionem, Uno Verbo Summum scientificum Volorem attingere poterunt. Hic non singulas ut nominem scientias, neceSse est, de omnibus Valet, et haec sunt recondita sub Lirinae verbis, quod Omnis Vera cognitio humana illi speciei inniti debeat.
Consentire hisce curn verbis sane multos et desiderari ex una parte non minus eram speciem quam intelligi necessitatem ejus nec non in caetoras scientiam influXum quis nescit Anarevius meliusque Hero noster id indicare potuisset, quam adductis serbis An aliter sentit de Cando Viias, sequentia proserens: se me suis tendumve quelque complai- ωSance surcia distinction des speces parce quelle est la base, sondamentale fur laquelle histoire naturelle repose parce Μque e vj et a te traii ave tro de legeret dans tous es vli res elementatres parce que est cu cette theorie, queesson sondees la plupari des applications es plus utiles de laωbolanique Di Agriculture etc. etc. Spe te ergo babis m-
45쪽
nilim cognitionum de producti M. illi historia naturali ipsa Dasis Tranium sci ni aru in . Sed vix haec sum cient dicta imo non e auris capiatum dici pol erit si multis scientiis valorem
Suum scientificum negarnus, quando existentiam jam conce-ddmus quia ea mura verum objectum, nempe species adhuc deest. Sic e g. geographia plantarum s. doctrina relationumini P plantas eorumque solum, Berem . . . prius scientia evadere non potest quam Objectum habebit i. e. speciem veram,
in quam inquisitione fiant ut deductiones inde quaedam eruantur. Sic si habentur ejusdem hodierni generis diversae hodiernae vectes quae sunt Alpinae, paludosae, ra
tenSeS. montanae, maritim Be e. s. p. nullus inter earum disserentias unquam nexus, et si muli majores adhuc disserentiae essent quam sunt eapse, non miraremur ejusdem
enim generis variae species inter se valde diverine esse possunt ad regulas autem reduci illae disserentiae nunquam concedent. Quid ergo solo, quid eri quid ventis in illa alpina specie vindicandum Z Hoc non potest determinari. Extra illas conditiones nondum haec species visa quid ergo quasi sibi ipsi quid influxibus obeat doterminari non poterit. - Longe aliter autem re sese habet ubi unius eiusdemque speciei varietatem alpinam et campestrem montanam
et paludosam contemplatu et comparatu habeo. Hic ut individua ipsa nonnisi sunt varietiales meciei. Sic diserentiae etiam sunt arietates qualitatum , hinc etiam . in qu nam sors alpina varietas disserat propter clima. Solum locumnal Blem P. s. p. cum verosimilitudine quadam omnino statui
poterit. Et quae prodibunt ex goographica latitudine longitudin se altitudine ex aquae prae, vel absentia ex aeris lucis. Ventor ni, caloris faciliore v. difficiliore accessu, disserentiae non minus, quam quas humo solum ditius vel pauperius limosum, arenosum v. humidum influat Observatae eo ipso momento quo intra specie fines locum habere. Onstat Valorem scientis cum omni attentione dignum ocipiunt. Si iamdiu quam Pinum mugitum . tunitionem pro specie propria declararemus pione nulla ejus peculiaris formae cum
46쪽
quadam securitate explicati si tui posset, quis enim discernendo par foret, quaenam notae plantae qua . pumilioni semper convenire debeant, ut sit P. umilio, quaenam amtem sint nonnisi externorum redundantes effectu. Nonnisi pro in eam varietate declarantibus rem longe aliter apparere debere, per se clarum, et id valet et valebit de plurimis varietatibus, sint alpinae, aquaticae , marinae V. Pena
rica objectia. suum invenire otest. Quid de hac, non minus do aliis in historia naturali fundatis scientiis Valet. Sic e gr.
geographiae plantarum fructus transeunt in Oeconomiam ejusque diVersos ramos, nunc grorum, hortorum, SylVarum e. . . Culturcte praesint. Ostquam enim docuerit phytogeographia, quaenam modificationes in climate , Solo, aere radiis solis e. s. p. radicentur, studio imitari tentabit oeconomia naturam, ut similia Vel proferat, vel vitet. Jam nunc palato diversae arrident sermae, sine dubio a natura casuqu'dam fortuito patefactae, quas observans ars imitata sue-ΓΩt, nunc accelerando nunc retinendo, augendo Vel imminuendo processum vitalem, solum mutando e. s. p. Sic lippis atque tonsoribus jam sunt notissimae diversae brassica oleraceae, uti . . OceRhala WinterkohD, B. . vlliata Wirfinga, L. O. caulo cama Nolitrabi', potissimum autem jura nobis amoena reddens . . vilata Rappus sicuti B. O. ot tes Blumentiolit 3 Quem adhuc commonefaciam do Asparago ossicinali P Ego autem delicatulis , postquam semel, quaenam intra specie fines divers'rum influxuum sequelae, et sub quibus modificationibus appareant, cognitum erit, plantulas augurari audeo, amoenitate saporis illis hucusque in lucem per artem Vocatis non tantum semparandas, sed eas late superaturas. - Tandem non minus in medicam
rem, quam in culinae Ductus ex Verae speciei cognitione maturescent, et effectus ejusdem specie varietatum in corpus humanum non adeo diversos esse, experientia docebit. Quid ergo et quot a vera physicohistoricae specie constructione
dependeat jam ex parva hacce adumbratione patebit et omni
47쪽
jure iisdem, quibus incepimus, et claudere possumus ara- graphuir , quod cognitioni vecteriam innitatur omnis solida
eruditio , imo omnis Dera cognitio timana.
Illam inter duas Vel plures unitatum systematicarum supra indiViduum rationem, sub qua ad Ommunem typum Seu deam sormata esse videntur, ita ut omnis earum hancce deam consequi tentet, quin
ab earum ulla perfecte attingatur, similitudinem phy
sicohistorican nominam US. Similitudinis rationes sunt momenti summi pro omni historia naturali, quae est systema sub illo principio, hinc exactius illud quodquam perscrutemur. Si tibi nomin Erythraeam, MIertiam, Gentianam, in unam eandemque sa-
miliam Genlianeartim dictas illas plantas pertinere facile concedes et quivis tecum. Cur autem Z quid est, quod me cogit, et has et plures adhuc in unitatem eandem colligere Respondes earum similitudo Ah 'sicohistorica, et revera nihil est aliud, quam illa ipsa similitudo. In quo utem nunc radicata illa similitudo Z An sub nomine Gentianearum totum quoddam intelligo , quod per inertiam, Gentianam et Erythraeam componitur, et cujus sunt hae plantae quasi partes constitutivcte. O nequaquam, non enim divisione et persuas partes illam deam Gentianearum nobis produximus, ut dicere possimus, hoc habet idea a Gentiana, et illud a wertia , et istud ab Erythraeas porro et aliae existere possunt plantae nondum notae, sub Gentianeis colligendae, per quas autem nostra idea Gentionearum non amplius mutaretur sit quia et illae quasi partes suas addero deberent loliam ci P. idea nostra prius, quam aries singularum tribulum existero debuisset, quod est absurdum. An sorsan sub Gentianeis illas plantas in folligimus, Dapcirietas qu0sdam et communes Olas jungunt ' mas si colle-
48쪽
gero , notionem Begriss quidem habebo, qua Gonlianous
ab omnibus reliquis bene distinguam, et postea sub hac notione cogitare Valebo , sed idea intuitiva , quam Systematicuere est producere, inde non prodit. In quonam ergo radicata
Si sejusdem nominis objecta plura videmus, mox inVO-luntario quasi modo imago omnibus communis exoritur in nostr conscientia, quae media est omnium, in qua quodlibet objectum recognosces, etiamsi nulli exacte correspondet. Arboris sic, Vi8, iScis e. s. p. in conscientia nobis volitat idea, si rerum harum nonnisi generalis menti sit. E)usdem omnino originis est idea Gentianearum, ostquasi Proto γρtiae s. dea normalis pro omnibus, quibus hocce convenit nomen, plantis. Non autem Verbis illa Oxprimi potest idea, non enim ex determinatis notis constat, per quas notiones quidem formantur, sed non ideae, non im3gines creantur, quae nonnisi omnium simul qualitaliam collectione produci possunt. Postquam Vero ille communis prototypus illa dea semel exorta per Swerliae, Gentianae, Erythraeae e. s. p. contemplationem, O Rnimctdvertemus,
otiamsi forsan et Chironia et Genlianella accedant, illam ideam immutatani fore permanere, et StoiUm permBnsionis et consistentiae assumere, in quo dein immutabilis remanet, otiamsi centaureum, Centaurella aliorumque adhuc omerum individua accederent. Hic nonnunquam difficultas intrat, eaque adeo Saepe mctgna, ut et exercitum et securum alias judicium falli possit. Ut enim recto do similitudin judicari possit, speciei
quam completissima cognitio expeteretur. Persaepe autem Contrarium evenit, ita quidem, ut paucae nonnisi speciei varietates cognitae sint, et lamen do similitudine ferri judicium sit necesse. Non autem aliud, nisi quod experientia manca indi-Vidua suggerat, medium existit, non enim iam Oni et fragis inveniri similitudo posses de rebus nunquam Visis, et indicium hinc forenti varium periculum errorum. Ubi ver di-lior experientia evadit et error cognoscitur simul emen-
49쪽
inlidi illiina itala via Tamdiu autem, quo milia illa lata empirica deficiebant error cognosci et monstrari non potuit ergo pro scientia neque adsuit et cognitiones, SI alias, qualerius inclarescebant, relationes lini litudinis bene respectae fuerant) inde rode iantes, pro historia naturali lamen sui ficiunt cum illa nonnisi debeat exhibere naturam sub similitudinis principio physicohistoricae, quatenus, erientiae est Objectum. Veritas ergo D siemalicariam unitaliam se e ab e erientia mendet et arcte cum illa cohaeret. Sed longo obest, ut vitupprium inde sint historiae naturali jam est empirica scientia. Sint assumta semel principia, per quae scientia gradum Progressis aeterna cinxionis foris chrei tonden Boharrlichkoit attingit, dein et historia naturalis, quae Cunque empiria subministrat statim recipit et tali modo sensim sensimque deae, cui assequendae plurimum temporis et materie expetitur, lento sorsan, Sed securo grodu ppPOXi
Propterea autem, quia nonnunquam incertitudinem involvere videtur principium similitudinis, ne statim desperes, nec alia unitates supra speciem producendas esse Dia Credas, illud derelicturus , sequentia perpendens. Omni intuitioni naturae imi dirinclytum pro basi inservit, quod Iola naturamenti congrcio modo si instriaclia. Quaecunque igitur natura continet, ita haberi et conspici obent , csi non nisi romerile nostra esserat creata, tit ianitalem invenia in diversa- tale et in illam suas, quas agnoscit, leges Mylicet. Oosine principio natura non natiana, meri non ESSE meras posset Ast mens nulla alia pro contemplanda natura principia habet, quam identilatis homogeneilalis ot simili fidianis. Priora cum sint applicita et exhausia, nullum aliud quam tertium restat et quia vectes unitas producia porhomogeneitatis principium, in species proxime similitudinis illud applicandum erit. Etiamsi ergo perbene sciamus . naturam nonnisi individua producere, illa tamen de sunt consormata, ut mens sua principia in eo opplico recitossit - in Ut e. g. thesis
50쪽
Existunt Gentianeae, non exprimat, naturam Gentianeas, qua certarum plantarum Omplexum produxisse, sed nonnisi existere Plantas, quas inter se Similiores, quam cum
omnibus aliis mens observet, hinc sub illo similitudinisyrm-cψio in ranam eandemque Myra individuam OH at ianitatem D'sicohistoricam. Hae ergo inter individua regni vegetabilis locum habentes relationes , debent agnosci pro sactis physicohistoricis , nunquam invertendis, quae ergoaertinent ad historiam naturalem summa in illa dignitatis. Unitates hinc supra speciem nice Similitudinis principii applicatione produci possunt aliud non existit et non minus a natura, quam praecedentium applicati confirma-hitur Judicia de similitudine non quidem per notas Singulas et notiones fiunt, hoc autem Valet, quia principium ipsum non per ingulas notas applicari potest est enim non determinans bestimmendes), Sed nonnisi ducens s. r gula istam lettendes principium, hinc neque notiOnes, sed nonnisi deae ejus sistunt producta A valore autem suo communi exinde nequaquam illa judicia perdunt,
neque unica Sunt, quae sine notionibus seruntvi , et tamen communem alorem habent sunt alia quoque uti . T.
aesthetica seu de pulchro et pulchritudine judicia. Nemo adhuc regulas dedit, secundum quas pulchrum producitur seu dijudicatur, et tamen quicunque aesthesin habet . . qui talia iudicia eri, qui serendi habet saccitaterra, suum judicium pro Dero haberi oscit. Et hoc supponit sentem quasi Ommunem, ex quo haec judicia oriuntur et valorem comminnem recipiunt. Aesthesis autem non acquiri s. doceri potest, sed nonnisi incitari, exerceri, excoli. Eadem sere ratione sese indici do similitudine habent. Indolem peculiarem exposcunt, quae non comparari et communicari potest, sed excitari et per bona exempla excoli , cui autem illorum negata indOlos, illa plane sunt inintelligibilia Sed ne quis regulas exhiberi, exspectet, nunquam valebunt et experimenta requenter instituta abundantes demonstrant, nec unquam va-