De moribus Germanorum ; et, De vita Agricolae

251쪽

AD VITAM GN. JUL AGRICOL E. 235 Nec scio an aetatem Agricolae sapiat templum magnilm pietatis moniGnensum. Ad Agricolani quoque reserunt sacellum, quod adhuc exstat iii

provincia ter line, prope Bodotriam Stiumque amnis Carron. Sasellum nunc dicitur Arthur 'soon, vel Ozen. Illud Marti Signifero, aut ultori, positum fuisse volunt. Vide l. ordon, ibid. ra Gallice dicimus es places PubliquUS: OnΠὶS,les palais.'β Erudi) e. Eadem certissimaque arte olim USUS est Augustus, ut videre est apud Suetonium

in Aug. XLVIII.

λβ Studiis Gallorum 4 uret, vigeat, reSCntque apud utramque gentem EC aemulatio, ingeniorum atque Studiorum parens altriXque 1 Cundissimul Mirum autem est Agricolam in hac

temporum barbarie ingenia Britannorum Prae-SenSiSSO, quke, tot POS Saeculis, immortalibus clarissimorum virorum Bacon, Milion, Nere ton, aliorumque plurimorum peribus inclaruere.

λ' Tertius ea peditionum annus. Urbis Conditae annus CCCXXXIII uesu Christi O. 3q- ozas gentes.' Gentes quae erant inter o reai Firth et Firth of Tay. Ibi in provinciae Annandale, usitate, Clytridate, etceedale, Be -

252쪽

2 36 No TR ET EMENDΑΤΙΟΝΕ Si Suarta effas. J Anno Urbis conditae DCCCXXXIV. Jesu Christi 81. βῆ obtinendis. J Ea obtinuit, firmando praesidiis. λβ clos et Bodotria. J Clota, in la ridiere de Ct de Bodotria, a Riviere de Forth. Inter

eorum Stia, et ut be Dunbarton et dinburgh, in Scotia, tantus est diversi maris, Caledonii 1nempe et Germanici, aestus, ut hi inventus fuisset bellorum ac dominationis terminus, Si Virtus Xercituum et Romani nominis gloria fines pateretur iv Angusto terrarum spatio. Triginta circiter 1n illibus passuum distant.

7 praesidiis irmabatur. J Praesidia illa tenuere Clota, ubi nunc Old ir Patrich, ad odotriam, ubi nun ferme bercoim, per triginta septem millia passuum. Si omnis Proprior Sinus

tenebatur.

I In aliam insul n. J Ultra Cloiam et Bodotriam eorumque aestuaria, Caledonia. a partis septentrionale de Ecosse, erat alia serme insula, in quam Agricola hostes SummoVCrat. I Quinto 'peditionum anno. J Anno Urbis Conditae DCCCXXXV. Jesu Christi 82.374 Nat e prim . Nave, omnium Prima, qua oras illas scrutari ausae Sunt, transgressus. Vide Notas et Emendationes ad cap. 24. Aperta mihi videtur Taciti narratio Agricola summotis ultra Clotam et Bodotriam, velut in aliam in Sulam.

253쪽

AD VITAM CN JUL AGRICOLE. 237 hostibus, transgressus est Clotam 3ΘStilarium, te olfe de Dunbarton nave, Romanarum omnivn1 Prima, quae Ora illas Crutata Si eamque Bri, tanniae artem, quae Hiberniam aspi Cit, nempe

provincias Cantire, Carrist, Gallota , mihi,&C. copiis instruxit. d. Hiberniam. Nunc Irlande. λI In spem magis. In spem sutura utilitatis, Volentissimam imperii parte=n. Hibernia, medio inter Britanniam atque Hispaniam ita, ex Gallico quoque mari Opportuna, ValentisSiman imperii partem, Hispaniam scilicet Galliam et

Britanniam, magnis invicem usibus per CommerCia ConjunXit. Hae aetate, qua rudis adhu erat ars nautica, iis Commerciis opporti missima erat Hi,

bernia Hodieque Hiberni plurimi in Hispania ac praecipue Gadibus, Cadit, negotiantur. U Nostri naris. Mediterranei maris insulas, τ' Metiys aditus portusque. Aditus portumVo

Hiberniae per commercia et negotiatores me hici

sunt cogniti. Interiora vero in Sulae fere ignota. ' Sertum feti annum. J Annum Urbis Con, diis DCCCXXXVI. Jesu Christi 83. y' Amplemus cilitates. J AmpleXus Orientales Caledoniorum civitates, ubi nun provinciae Fue, Perth, Strathern Anglis, MerneS, Mari , earum Portu ClaSse Xploraxit. ' Auctus Oceanus. Gloriabantur se Oceani terminos propagasse. Sic auctus Oceanus.

254쪽

238 NoT E ET EMENDATIONEs 3 Oppveiras. re ultro. J ajore sima, Ut mos est de ignotis, Britanno oppi ignasse ultro. Nam cum castella adorti essent, farsa est fama ipsos nitro bellini infulisse atque hinc metus Romanis est addit rus, ut recte explicat Ill Hiietius.

V Castella adorti. J Ex his castellis nonnulla adhuc exstant in provinciis me, Perth, et

V Coenoscit. J Agricola, cum hae cognovit, videtur suisses in latis castris, nunc Edinburgh; ut jam monuit maditus Gordon, linerarium Septentrionale, PBg. 36. V Nonam legionem. J De qua jam dictum Supra in Notis et Emendationibus ad Hist. II 6 pag. 408. Legi nona in Britannia. ot et Emend. ad Hist. II 6 pag. 408. Quintam, et quintamdeCimam,

Cum veXillis nonae, secundaeque et ViCeSimae, Britannicarum legionum, mediam a Ciem. HiSt.

III. 22. pag. 169. d. Ea legio tunc videturi tuisse in provincia Fime, castroque, quod adhueeXstat, et dicitur Lochore. Vide eruditum Gordon, io C. Cit. Invalida sane sui legio, quod multispi Ditis fuerat imminuta. Ideo postea Suppleta, dictaque Gemina.

λ' Portarum angustiis. J Portarum CastrorUm. In Castris Romanis quavior erant ortae, OCU-mana, Praetoria, deXtra, siniStra.

λ' Paludes et filiae. Duobus circiter missibus

palus, dicta Loch-Leren, unde ingentes arborum trunCP Saepe eruuntur quod certissimum . est

255쪽

AD VITAM CN. I L. AGRICOLAE. 239 silvarium, quae cibi diaere argumentum ido eruditum Gordon, doc Cit. ' Cibus constanti . Constantia parta fuerat

δ' Mod cauti. Qui regrediendum Citra Bodotriam, Specie prudentium, ignavi admonuerant, ut dictum ESDCaP. SUP. y' Arte ducis rati. Verius arte se ictos rati, aut arte ducis superati.

δ' Coeti s ac sacrificiis. Ut mos est apud barbaros. Vide supra Hist. IV. 14. Vide Not. 8Ι. ad Germ. partem ultimam pag. I 06 id. ' Cohors Usipiorum. De Usipiis dictum supra de Moribus Germanorum RP. 32. , Immitti manipulis. J Peditum erant manipuli,

ut turmae equitum. Cohors Vero SeXaginta mani-Pulis, aut Contuberniis, id est 600 hominibus Constabat. Cohorti praeerat centurio Singulis manipulis, seu Contuberniis sipiorum, milites Romani fuere immiXti. Ianipulos pro Contuberniis dici patet ex Vegetio II. 13. Alii erant manipuli, qui duabus centuriis, seu 200 hominibus Constabant, ut docet Cencius apud Gellium, XVI. 4. λ' Tres liburnicus. J De liburnicis jam egimus supra Anna DXVI l4. EXin missae liburnicae advehiturque propere OsianUS. Ian. Pag. 267. Ed.

256쪽

q40 NOTAE ET EMENDATIONES

Uno 'emigrante. J Unus remigravit, scapha Iorte elapsus Aliter tamen locum hunc explicat

δ' Vt iraculum. Ita secunde ProVehebantUr, ii res admiratione prorsus digna OSSet. δ' Circum recti Bi talmiam. J Unde sint prosecti, quomodo CirCumvecti Britanniam, eorum denique navigationis CurSum erroreSque inquirere Curiosum a longius Oret. V Diitio aestatis.' Initio septimae aestatis; anno Urbis conditae DCCCXXXVII. Jesu Christi 84. ' Ad 1 3onte11 Grampium. Nunc e montGrantabat te, in Scotia, provinciaque Strather n.

Jam senior sed cruda deo viridisque senectus.

' Sua quisque decora. J Bellicae virtutis insignia a Praemia. -' Calgacus. In v teri et sabuloso Triadum Iibro appellatur Galaue ieimari . Fortissimi hujus viri oratione nihil praestantius habet tum Graeca, tum Romana antiquitas. onmes dominationis Romanae aries vitia omnia, mira Rrte Cbrevitate ibi explicat Tacitus. ' Ita proeliu)3 anque ar=na. Ili hoc rerum stat proelium et arma non sortibus tantum honesta, sed ipsis etiam ignavis necessaria et fusissima sunt Priores Britannorum lugnae,

257쪽

AD VITAM CN. JUL AGRICOL E. 24 Iquibus adversiis Romanos varia fortuna Certatum est, spem alteram a SubSidium Praesens habebatit in nostris Civitatibus, ad quas Confugere, in nostris ananibus, quae liOStem in Cere Poterunt. Nos enim, totius Britanniae nobilissimi, eoque in is sis penetralibus, nempe in Caledonia, EcosSe, siti, nec servientium Gallorum litora aspi Cientes, oculos quoque a ContaCtu Romanae dominationis inviolatos habebamus. Os terrarum ac libertatis extremoS, reCOSSu i PS a Sinus sani E auda tore egregie di Ctum, ut terrarum a fama finiis

exprimatur in hunc diem defendit. ρ Minc terminus. J Ita libri omnes scripti et

editi. At alium verborum ordinem postulat ipse sensus; et legendum: Nos terrarum ac libertatis citremos, recessu ipse ac Sinus famae in hunc diem defendit atque omne ignotum pro magnifico est: sed nunc terminus Britannis patet mula jam resti hens, nihil nisi luctus et sata et i/festiores Ro=nani id est, fluctibus Sinisque seriores. ' Et mare. Id est etiam mare Crutantur. Certe Romani mare scrutabantur, Cum Britanniam, ac maxime Caledoniam, Peterent.' Soli omnium. J X omnibus hominibus soli. Omnium ad opes ne rei rRS pq Pacem appellant. Inde in scriptoribus tam Saepe CCurrit a Romana et in nummi PAX.

PAX ORBlS TERRARUM.

258쪽

242 NOTI ET MENDATIONES pi Polli untur. J Horum flagitiorum Xempla vidimus supra Ann. XIV. St. Vide Not 120. d. ii Pa hutimis emitniendis. J Vise per silvas ac paludes, si Commeatiriam facilitatem, emunienda . vide infra cap. 33. Tales viae Romanae Xstant adhuc plurima in Cotta, quas CCuratissimedes rit)sit eruditus Gordon, Itinerarium Septentrionale, in tabula Geographica. 3 2uotidie emit. J Quotidie emit, tributa solvendo quotidie paScit, in annonam frumentum suppeditando. Postea Cham Romani, versa fortunu. barbaris tributa, quae dona Vocabantur, penderent, pariter querebantur, utI Videre est apud Splvianum, de Gubernatione Dei. Libr. VI. Dicimus do=um esse, quod pretium est, et quidem pretium con ditionis durissimae ac riserrimae. Omnes quippe captiri chm semel redempti fuerint, libertate potiuntur nos Semper redimimur, et nunqua/Πliberi sumtis. U Ar a nobis. J Pars magoa Scottae montibus horrida.*-- Trinobantes. De quibus letum supra Anna XIV. I. Qua contumelia, et metu graviorum quando in formam provinciae esserant rapiunt arma, Commotis ad rebellationem Trinobantibus. Ann pag. I72. d. y Feminὰ duce. J Boudicea. Vide Not. I 20.et 6 partem ultimam. d.

Coloniam. Camulodunum, nunc Colchener.

259쪽

AD VITΛM CN JUL AGRICOLE. 243'Π Et libertatem non in praesenti latri r non ostendamus-seposuerit J Ita quidem recentioreseditiones aliter autem veteres libri scripti et editi Forte scripserat Tacitus: Et in libertatem,

non in pnedam certaturi, primo Statim Congressu vitide ostendamus quos sibi Caledonia viros seposuerit.: in Pudet dictu. J Singulariter dictum pro pudor d/cere. Plautus tamen Bacch. Ct. III. c. I.

dixit:

Neque mei, neque tui intus puditum est factis, quae facis.

Et ater Maximus IX. 13. num. 2. Nec relatione familiaria, quia dictu fastidienda sunt. λ' Sanguinem commodens Romanorum dominationi vitam sanguinemque Commodabant auX-iliares Galli, Germani, et Britannorum plerique: diutius tamen hostes, quam Servi a proinde modico affectu, fide incerta. ' Λ ullae Romanos conjuges. J Caelibes Vulgo erant milites Romani. Vide Notas et mendationes ad Annal. XIV. 27. Praeterea in CaStris Romanis nullus feminis locus Veterani Tarentum et Antium adscripti, non tamen infrequentiae locorum subvenere, dilapsi phiribus in provincias, in quibus stipendia eXpleverant. Noque Conjugii Suscipiendis, neque alendis liberis sueti, orbas sine OSteris domos relinquebant. Ann. pag. 169. Veterani illi, neque s 9ugii SuSCApiendis, neque alendis liberis sueti, milites XVeteri usu Coelibes fuisse probant Ii quidem, aliquot ante annis, Claudius, qrcia e legibus

260쪽

244 NOTAE ET EMENDATIONES concesserat. Dio LX pag. 68l Brotier. Not et Emend. ad Ama XIV. 27 pag. 450. d. ' Nulli parentes fugam Contra Vero, ut

apud Germanos, si apud BritannoS, matreS, Conjuges hortamina pugnantibus gestabant, et inclinatas labentesque acies nonnumquam reStituebant. Vide supra de Moribus Germanorum Ca9 7 et 8. '' Nulla plerisque patria. J Aut nulla pleris ille Patria eSt, aut alia, quam Britannia. Nulla Plerisque Patria erat, quod, ut recte Xplicat Illustr. Huetius, obscuri, Vulgo ConCepti X scortis militaribus, in eXpeditionibus, in viis nati. -' Paucos irimero. Frustra vulgo emendaturparicos numeros. Recte et eleganter dictum,

- Circum trepidos. J Crediderim circum redundare; et petitum esse exsequenti linea cir crim- spectantes. Vide Notas et Emendationes ad cap. XXXII. Circhm inutile sane videbitur; et ab oscitantibus librariis e sequenti verbo circumspectantes a Cile peti potuit ut jam ab erudito ΙIeumanno fuit Observatum. laa. 222. d.

Neque tegit, neque vulnerat. J Bene, et barbaro dignum ornatius, sed non melitas, Livius, X. 39. Non cristas minera facere, et per picta atque avrata scuta transire Romammipilum, et candore resticarum fulgentem aciem, tibi res ferro geratur, cruentari.'' Usipi reliqueritnt. J Ut dictum est supraerip. 28.