장음표시 사용
471쪽
ram seu potius confiisiam, ut oculis disterni dissiculter possit Medio scissi dente, de bouino, arietino loquor occurrit interna eius stubstanti mucosa uasis perspicue descripta, nonnullis alijs fibris intexta, quas tamen neruos esse,demptis caninis Mincisoribus,susipim magis quam certo sciam. Haec sane cuncta pro-nteor me sectione in diuersis animantibus eodem tempore tractata,modo clarius, modo obscurius uidisse tamen quia hos surculos sigillatim, aut a propria origine ad insertione usque diuidere, aut ab insertione rursum ad originem tentanti resoluere sexcenta dissicultates occurrunt, dc omnis me industria manuum deficit, ita, ut admodum pauca possim ex his,quae cupio intueri,iccirco ita perplexus anceps compellor,dum siectione administro ad rationes etiam confugere. Ostendo autem internam dentium partem dolorem cum pulsu experiri, quia in illam arteria cum ne uolenetrat. Va-1 si aperte in homine non cernutur, uerisimile tameelle in eorundem dentium sinum ingredi, atque ita ipsis o puto, tum quia sinus ipsies anguine aspersus inuenitur, tum quia in bobus id accidere manifeste conspicitur. neq; enim,si quid o cernitur id nulluesse cotinuo sequitur quado adnatam, qua uocant oculi tunicam uenis carere,quia quousque animans ualet,& in sua natura cosistit, nusquam apparent, inflammatio subsecuta falsum
esse ostendit. Equidem ipse quoque mihi nunquam
persuasissem, sine arteria a perforato dente tantum lucidi sanguinis emanare posse, ut elusinodi morbo oppressus uitam una cum eo pene effunderet, & tamen id, 3 Ita iuuet me Deus, expertus sum,&oculis uidi. At
quoniam fieri facile potest, ut diligens aliquis anatomicust eperiatur, qui me impulsore has dissicultates superasse,
472쪽
ε DE DENTI BV sperasse omnes se existimet,iccirco,ne qui irilet po
lliciatorem iudicare possit,cunctos obsecro: obtestor
anatomiae studiosos primum, ut naturae solertiam in uasis neruisque dentium conformandis ac distribuendis, accurate expendant periculumque faciant utrum ea, Quae ipse dico, an quae alij pingunt omni ex parte uera
sint ueritasque ipsa per anatomen discerni possit deinde iudicent num alij ea, de quibus ego huius artis candidatos admonui, quaeque uidentur administrationem sectionis perdissicilem, ii superabilem esticere, penitus omiserint. Considerent demum Galenum ab illis de multis,qua magis cospicua sunt accusari, maxillo superioris nereios,qui dentibus inseruntur, haud recte describi aut pingi,quando propagines in illa,que admodum in inferior originem ab uno trunco secundum maxilis longitudinem producto nequaquam ducunt.quod si accidere id in superiore etiam mala,ut pingunt,re ostenderint,tunc uero mendacem me cuncti iure dixerint; de inuento hoc minime uulgari plurimucos merito amauerint interea caueant, dum in sententia manere student; quq semel dixerunt,quo iure quaque iniuria obstinate tueri,& mordicus retinere, ne falsis uisionibus sevi alios decipiant taeterum ijs,qui opinantur absoluto iam dente, in angusta ipsius concauitate medullam contineri, cuncti sensius repugnant, atquec substantiae, quam dentes intrinsecus condunt, nihil
plane pinguedinis inesse patefaciunt. Quo
473쪽
uo tempore dentes extragingiuas erumpant, qui cadant ac renouentur.
OCcasio iam idonea est declarandi, quo tempore
dentes extra gingiuas erumpant quive eorum &quo tempore cadatiri ex his,qui ita cadant,ut alij in eorum locum substituantur; quive sine ulla spe reparationis penitus intereant. Ergo mulio antea generari dentes, quam seras exeant, sectio ipsi docet vi Galenus dum eos in gingiuis abortivi foetus latitare aderit, aperte conlirmat qui enim in utero geniti sunt, nimirum incisores,canini, tres molares,septimo mense uel etiam serius , si tussicula puero molesta est e concauitatibus egredi incipiunt non simul quidem cuncti,sed celerius
luperiores, quam inseriores, Mincisores quam molares sero autem erumpere, iotra quam accidat in bellitis, me illis hominem nasici, ea ratione Aristoteles a bstratur, quia terrei excrementi, e quo generantur, nomo minime omnium animantiu particeps est. Sed quum primi dentes,4 qui regenerari creduntur,in maxillis eius lateant, non est hoc soli terrestris humoris inopiae, sed opificis quoque uoluntati omnium opportunitatum moderatrici tribuendum. Ali dentes h manos, alveolos tarde egredi opinantur, quia puer statim natus eis non indiget sed hoc etiam non esse aeque necessarium, ut uerum, uteri exemplo siuaderi potest, qui mitio generationis creatur,4 ante dentes absolubi tur quamuis femina posterius eo, quam dentibus indigeat Probabili item ratione, non autem necessa K ria,
474쪽
ria,inciseres ante molares extrudi ostendit Aristoteles; ia si cibus prius diuiditur, quam atteratur, non con tinuo sequitur, incisores molaribus inseruientes anteae gingiuis egredi oportere i quum homo nihilo prius illorum, quam horum opera egeat uel utatur. 'robabile item est, quod subiungit quia licet incisio res paruissint, molares magni necessario tamen non infertur, ut reSminor cum maiore eodem tempore inchoata semper celerius perficiatur nam uerum non esse, quod magna ossa paruis tardius absoluantur, carpus arsusque patefaciunt: qui cartilaginis naturam adhuc et ment,
os iis forma ab humero & femore iam suscepta. Verum huiusmodi disputationis genere omissi, quod medicis paruam admodum frugem affert, ad aliud utilius transeamuS. Septennario annorum circulo inter alia multa insignia, quae animantibus accidunt, dentes pueris nasci, excidere, ac renouari tradit Hippocrate S. etenim primo tempore, quod a septimo mense incipiens, septimo anno desinit, erumpunt incisores, deinde canini, ac deinceps e molaribus, qui secundus, tertius,
quartus in adultis numerantur. Secudo tempore, hoc csta septimo anno ad decimum quartum, incisores canini pueris excidunt di renouantur, augeturque ni in iis , quatuor primis molatibus erumpere incipientibu g. tunc enim primo nascuntur, seu caetra prodeunt, ut est quidem puto,non autem cadunt Drenascuntur. Eodem tempore maXimos dentes oriri Hippocrates scribit, quod disticulter credi potest quia primi molares, nisi incisoribus eos aut caninis compares, maximi non sunt, nec item genuini, qui insuper neque eo neque certo aliquo tempoic simul cuncti erumpunt. ipsorum cnim tantum, Maliorum molarium, secundis eXceptis
475쪽
ptis proprium est, ne renouentur tametsi renatos esse quandoque bene temperatis tegetis hominibus co-spexerimus utque uel sicuti Celsius inquit, tardissime
oriantur uel sicuti Ruffus, quando artas exigit, ut tem
perantes simus: quare considerata idem Hippocrates quarto septennario duos ex eis nasici tradit Aristoteles autem, nulla habita ratione huius numeri, uioesiinno anno,interdum etiam octuagesimo,quod tamen rarius uicis usiuuenir quam mulieribus adsicribit, unde facile est intelligere eos pleruque circiter tertiam quam tamve annorum hebdomadam, interdum tiam sterius nempe usque ad decimam foras prodire, tametsi tempus genuinis prescriptum longo interuallo dimensium sat, non certum ac definitum, uti primum, secundum est. aeterum eodem Hippocrate authore dentes excidunt, ubi ad annos primi alimenti uentum est nempe quum septem anni absoluti sunt quibusdam etiam prius, quando ex male affecto humore nati sint, rena
scuntur autem ad decimum quartum licet non desint qui etiam senibus cadere, ac denuo nasse credant uerum quamobrem id tempus primi alimenti uocetur fiteor me non intelligere. Quod autem omnes dentes priPter molares renascantur, ut Aristoteles apertes cribit, non omni cX parte uerum esse arbitror, sitiisque principi)s non undique consentiens quum cnim sin ulorum dentium communis sit materia, agensque ac finis idem, insiperque eniciendi modus minime diuersius,&loca natura no dissimilis, ut aliqua ratio adduci potest quae persuadeat, omnes dentes similiter nasci, exci' dere non debere. Si Aristoteles iccirco denuo eos nasci posse arbitratur, lilia initio generationis quemadmodum alia ossa minime creantur,4 in os adlatrona-
476쪽
scente continentur; dici non ita iure potest, incisoribus
tantumo caninis,non item molaribus conuenire,ut renascantur quoniam non sequitur primos dentes , uel quia prodierint primi uel quia hebes, quod acutu cit , cfiiciatur, uel demum quia tenui ossi assiX sint, polle re
nasci. nam licet incisores prius, quam molares foras prodeunt; nihilominus tempus,quod inter utrorunQue ortum intercedit, quominus quatuos molares secundi in ordine renotientur impedire non potest preterea circa septennium incisiores caninos molaribus hebetiores esse , euidens non est denique maxillarum ossa ubique se eteque firma,aut certe firmiora in anteriori sede uidentur quandoquidem inibi solida sunt,s concauitate carent illud exploratum est, maxillarum partes non ita differre firmitudine, ut diuersia ficere possint, si de contrarijs dubites. sed de renouationis necessitate fatis meque enim propositum meum est Aristoteli aduersiari, sed pro uiribus elaborare ut anatomiae studiosi intelligant eius rationes probabiles esse, nonnecessarias: eoque illum spectare, ut nobis naturam nihil
temere agere persiuadeat. Renouantur autem natura
lege Minstituto incisbres caninique omnes, Me molaribus soli quatuor in ordine secundi hoc pacto Incisores priores expellunt,& inter duos primos,secunditque& caninum stibi proximum e proprijs caveis emergunt:& si accidat, ut renascantur, antequam illi cadant,tunc in superiori quidem mala extra, in inferiori uero intra plerunque erumpunt . Caninos etiam dentes homo perdit, sedesque eorum, qui renouantur clata est, sub extrema scilicet radice utriusque canini prioris Mali-
qttantulum obliqua: neque tamen antlim astendunt, ut dici queat, interiorem eos oculi ambitum fere pertingere.
477쪽
tingere. Hos Aristoteles etiam in canibus renouari decidant,posteriores egrediuntur. poteri tuli sres periculum facere Sisiuidem multa nsinum iudieripercipi non polliunt; nisi ijdem simul arguti sint, PIionis adminiculo perspicaciores fiant. Iam uero ouatuor secundos molares utriusque maxillae post alios de
. I in 'RRx0micus hactenus animaduertit; quod
tamen uerissimum est. nam recta linea, quatuor alii eis subiacent: atque inter illorum radices longe eiunctassense subeunt i tandem eis expulsis radicum serina admodum uaria renouantur dirimit autem hos ab illis osseum interstitium, quod profecto si anatomis instaude appendicibus dentium inuentis sibi ipsi non ita placerem. Hoc itaque modo geniti dentes, renouati nobiscum una consienscunt; ac prope uitae eXtremum, contra caeterorum ossium morem, nos deficiunt, Iam-
, unxui nisi morbo consecti uulalicet
medri perforati, aut attriti, aut ueluti macie imminuti. aut laxata ante senectutem eruantur, uel sponte decdant id uero quum fit,alveoli non modo substantia oene ossea implentur, obcaecantur, sed utraque Quama malarum inuicem occurrente, ita extremae illarum partes coniunguntur, itaque acuta acies ericitur , ut
omne simul cocauitatis uestigium prorsius obliteretur&haec quoque pars ab iniurisis propter duritiem Ufi guram tuta reddatur, talis euadat, ut nisi aliqui impediant ex his, qui remanent, dum cibus manditur, den
478쪽
Nutrimentums incrementum dentium
Uum Galeno authore uana ac nerui in dentes inserantur, quomodo nutriantur,crescant, uitaeque
ac sensius participes fiant,non est dissicile explicare sed illorum coniectura nimis arguta est, qui de uasis parum sollicit , pro obscuris nota dimittunt mahe inferioris dentes eiusdem medulla , superioris uero humore medulli simili in ampla ipsius concauitate recondito nutriri putant. nam neque medulla inferioris maxilla dente Stangit, neque amplus ille sinus superioris, humorem medulla similem contineti praeterea spissa ac tersia dentium squama, tam crassum alimentum ad se allicere ac retinere parum uerisimile est sed longe magis hallucinantur illi,qui putant dentium concauitatem nutritionis gratia medullam continere quando substantia, cuius plena est, sicut Milla, quar ad radices eorum substrata, raras partesisse interstiti maxilla inferioris replet, mucosia est,& nihil plane pinguedinis habet,
ut declarauimus Carterum quia dentes solos inter ossa tota uita crescere, Aristotelem asserui sis nemo ignorat, hinc sequi putet fortasse aliquis, ostium ac dentium materiam diuersam cs ,4 tempti generationis uaritu. Verum quum idem Aristoteles singula tam partium comunem materiam anguinem siὰ statuat, semperque a igeri dentes minus proprie dicat e X eo quia hut ulmodi incrementum tandiu durat , dente matcria ac gemerationis tempore ab ossibus dis separe nemo, qui eius libros accurate legerit, recte insurri assiimabit. Sane dubi-
479쪽
dubitandi mihi causam, qui assero dentes ex eadem seminaria materia cum maxillis una fieri, istud peculiare denisum incrementum praebere non nego sied maiorem illud daret, si eos proprie siemperque augeri faterer Verum quia Aristotele authore, quae uere augentur, quoquo uersum maiora esticiuntur, quum hoc in dentibus magis, quam in taeteris ossibus accidere non uideamus, sicuti minime iudico antiam philosophumi in re notissima hallucinatum , ita id me incrementum a priore sententia discedere non compellit. Praeterea si concedatur dentes secundum longitudinem solum augeri,quum peculiare hoc eorum sit,alijsique partibus silue carnosis , siue spermaticis , unguibus4 pilis exceptis,qui magis usque generantur, quam augeantur, noconuentat non propterea continuo sequitur, eosdem e sanguine potius,quam e semine generari debere. Ac cedit quod ne dentes quidem isto modo per totam uitam augentur: sed naturales singularum partium actio, ne maxime impersee in senior aetate sunt, primi que omnium dentes male assiciuntur . nam, ut alia in- comoda taceam, alimenti inopia extenuantur,& pratio atroque succo asiperguntur: obscuri fiunt:& propter mollem ipsorum substantiam plerunque ita atteruntur, ut acies incisorum caninorumque hebetior, multo minor reddatur simulque omni eminentiari asperitate aboliti, molares aequales ac plani evadant. quod quum ita sit, quemadmodum non credo uerum esse , quod quidam se obseruasse scribunt, dentes a uulsis oppositos , quoniam mutuum contactum ex Occu 3 siu declinant, semper cin omnibus augeri, quandoquidem in me ipso contrarium experior, ita mirum
naturet interpretem Galenum pe hoc fieri,& fere per
480쪽
omnem animantis aetatem, rectius, quam Aristotelem dixisse mihi certo persuadeo & quoniam addidit tantum augeri dentes , quantum in cibis mandendis atteruntur ciccirco ne quis decipiatur, admonere libet, augum eti nomen late ab eo usurpari siquidem nec proprie necissemper dentes crescere putat: sed pristinum statum seruare quandiu substantia, quam attritione quotidie amittunt,alimento aequaliter reparetur.quamobre, si quem iudicio syncero hanc rem iuuat expendere, is uero eam partem dentium, quae extra gingiuas promi δ' net,diligenter intueatur,quae etiam Aristotele authoremedia aetate transacta, solet plerunque imminuta consumpta reperiri. quod si dentes nihilominus maiores appareant, asipectui fides statim non est adhibe-da; tum quia pegingiuis erosis, ab humore uel alia quapiam materia ijdem foras expulsi, creuisse uidentur tum etiam quia nonnunquam auulsis sibi oppositis, alijsque contiguis imminutis ipsi amplius non atteruntur. Tu si qua ego Galeni sermone excitatus, excogitaui, minus probas, poteris Aristotelis senten- '
Sensus num flus tributussit. Cap. XXIIII.
Aeterum ex ossibus solos dentes neruos den- sum habere aperte Galenus allerit posteriores inter se dissident. Quidam enim de hoc sensu dubitant. Qnonnulli contra caeteris etiam ossibus eum fore communem aibitrantur. Enitar ego pro uiribus simul illiu Smcntena explicare;&utranquelati stionem ana