장음표시 사용
461쪽
tremam radicem usque continuo semper ductu generetur augeatur. Et quis obsecro est ingenio tam hebeis, qui discemere nequeat, inter commentitiam hanc
appendicem. dentem, qui renascitur, nullam posse familiaritatem interccderea nam si ut scribunt ipsi, sola detis epiphysi in pueris caderet, solaque eius extrema
pars, quae remanet, nouus dens esset, nunquam haec,
ut saepissime facit, prius erumperet, quam illa excidisset. Praeterea, quum haec appendi sit, qua malis infi-' II h, i 'mine in ni peruia, similiter atque cael
ri absoluti dentes, quando aut eruuntur, aut decidunt, uasi neruoso uincula inserta habeat, qui fieri potest, ut sit eius finis cum futuri emergentisve dentis principio coniunctus, quum huius principium, non modo figura&magnitudine ita ab eius fine discrepet, ut nullum prorsus ficti coalitus uestigium praeseserat, uerum etiam in extremo solidum sit non perforatum,ut ille est, adeo ut sicuti nec uase nec neruos in huius appendicis concauitatem immittere potest, ita nequeat ipsa cum trunco, quo proficiscuntur, continuo ductu lunai Sed quid tanta philosophia opus est omnem controuersiam sectio ipse dirimit. Siquidem patefacit dentes, qui circa sieptennium renascuntur , cum ijs,qui eo tempore decidunt, non modo coniunctos non esse, sed ne tangere quidem eos posse quum inter utrosque, dium sit interstitium osseum, quo perforato, quandolertusus, nouus is dens erumpit. Materia
462쪽
Materia concauitate dentium contenta.
AT uero ubi dens ea ratione, quam declarauimus,
osseus euasiti concauitatem pro ratione magnitudinis ac figurae suae magis minusve ampham adipiscitur. Quam scribunt Anatomici iuniores mollissima tenuissimaque membrana indui adduntque multi eam concauitatem ab hac ipsa inebranae fibri vasorum neruorumque conteXta,quasi a periostio succingi; med ut quemadmodum sinuosa ossa oppleri. Verum ampla haec concauitas,quae in dentibus puerulorum cernitur, ut iam monuimus, mucosiam potius ac duram lubfiantia habet cuius superficies lubrica cuticuli similis est, ipsa uero concretionis speciem magis quam membrana texturam,dum eruitur praesefert.nominet tamen ea arbitrio quisque suo aut membranam, aut concretionem . Siquidem negandum nimis pertinaciter non est, hac substantiam in umbra exsiccatam tunicae haud absimilem uideri illud certe cum illis ignorandum non est, eandem substantiam adhuc mollem,concauitati detium pertosti more non coalescere, scd eam leuiter attingere procedente uero artate concauitatem ipsam
angustior a indies ac breuiorcni fieri uiXque ad parte gingiuis denudatam pertingere quoniam maior huius mucosae stubstantiae pars concrescens os iit,4 squamae .lcntis antea natae, quemadmodum corticibus arbores
coalescit cuius quidem rei sensit ipse uerum iudicius si potest,si in ab blutis dentibus exteriore hac Quanaa aut dc tracta aut saltem in altero latcre cisi acta, fiat utri utque
463쪽
utriusque dentis substantia collatio. Siquidem illa, quae quasi glandis cortex, aut ferre is anulus, qui sit ncxtrema hastae parte gratia tutela positus extrinsecus incumbit,alba tersia ac densa est, perinde ac marmor:altera uero,quae in interiore parte latet,& ab ista corstinetur, lubobscura asperavi minus compacta. Quod si admirabilem hanc naturae solertiam uidere iuuat,hoc ego
consilium dederim, ut molares bovini arietinique antea frangatur, quam humani,&seistio prius in recens natis, quam in adultis administretur Siquidem in uitulo&agno quilibet molaris triplicem concauitatem habet, anteriorem sicilicet,posteriorem ac media quarum media foramine instar littera C curuo etiam peruia est,ad extremum usque dentis extra gingiuas egressurum pertingente:underit,ut absoluto dete,ab humore cibi media harc concauitas, quasi atra fuligine spem fa,Obscurior appareat.duae uero alia hinc inde illa complectentes eiusmodi foramine destituta sunt, in eisque materia mucosia, cuius magnam partem, quum de perficitur, in os formari dixi, non longe ab origine bifaria scissa,velut a duplici vagina intrinsecus continetur,ri quoniam in his animantibus duo molares plerunque,
ac etiam tres, non raro quatuor coniuncti occurrunt,
ideo natura sagax, ut singuli horum dentium mutuo cosentirent, transuerso foramine osseum interstitium incidit, per idque materiae uiscos, ceu surculum, ab altera concauitate in proximam traiecit. Id quum feceris,luuero ad humanos dentes non modo absiolutos merum etiam recens formatos aggredere. quibus inspe-iliis, aque opinor eos miraberis, qui commentitias appendices excogitarunt: atque alios, qui eo tantopere detestantur. perspiciens, quam belle illi natura ar-
464쪽
tem suis figmentis imitentur, quam oscitanter hi eam
Membrana uasia, s nerui dentium Cap. XIX.
SEd ad puerulorum dentes redeo, quorum concauitatem aliqui membrana cingi tradunt, uasi nerui Guue contexta: hoc commentum ali improbant,unguiuexemplo adducti,quod a Galeno sumunt siquidem un
existimabant. Sed meo quidem iudicio non ita recte improbant, quoniam multa alia de uasorum neruorumque in dentes distributione scribunt Anatomici, qua quanquam sensu percipi perfecte nequeunt, locusque in eis non siit manuum industriae,quia tamen uerisimilla sunt, non contemnuntur . . Praeterea eadem ratione possent,medicorum principes de dentium materia O- argui sitquidem haud magis asserere licet, opinor,ilhS, dentes ex superfluo maxillarum alimenti generata, qua ueteribus ungues ex eo, quo dicta quatuor partes at- fluunt Sancta avi neruos in dentium sinum an penetrent,praecipueque sit magna animalia praetermittantur, paulo minorem dubitationem habet, tum quia nihil Galenus hac de re scribit,tum quia sensus sine rationis adminiculo uerti de ea iudiciu ferre nequit etenim multa inueniunt, qui harum partium administratione obeunt, quae fieri id minime poste ualde suadent Galeni qui clam siccinode ualis&neruis dentium ita concisus cst, ut nihil aliud inde colligatur, quam in ipsi, rumdis ensatione summam paturae qualualcm apparere,clleque
465쪽
esseque ex ossibus solos dentes mollium neruorum cerebri participes, eosque uix conspicuos a tertio iugo eiusdem uisceris in gingiuas&singulos ipsorum distribui. in radices cum uinculis inseri aut, ut alibi scribit,ab eis enasci ipsisque substerni. Si enim neruos uel
concauitatem dentium subire uel in eorum substantia distributos cum ea permisceri Galenus aperte cognouisset , neque alicubi diceret se citra rationalem naturalem demonstrationem illic, qui dolorem in imo dente ortum sentire asserunt , testimonium exhibereo neque potuisset eiusdem nerui dolorem ab illo, quem ple in substantiadentis percipiebat, propter continuum eiusdem nerui ductum plane distinguere: neque demum adeo miraretur, quam ob rem solidum dentis corpus inflammatione similiter atque a
nos, partes pulcatione agitetur. Sed ambiget forsan hac de re iccirco aliquis, quia uix credibile putet suisse tantum philosophum ac medicum hoc malum in seipso expertum, & tamen ignorasse, aut negligenter expendisse, duram lapideamve dentis substantiam, siema sus sine nerui distributione, aut saltem pulsus sine arteriae dispensiatione participem fieri non posse, atque ab eadem, quia nec distendi nec contrahi potest, pulsiantis arteriae motum impediri prorsus oportere, nisi intus penetretain aliquod inane pactum intercedat quod permittat ut libere distendatur. Verum, quum hac ipse de re nihil scribat, ut pietati, qua eum prosequor, satisfaciam, uenit mihi in mentem credere, aut studio ipsum & diligentia propria, omnia demum, quemadmodum musculos palpebrarum, inuenisse,& in libris 3 iniuria temporis amissis cum multis alijs, quae adhuc ignorantur, exposuisse aut saltem dentium pulsiuria, quem
466쪽
quem ipse introducit,minus proprie ab eo accipi quando spiritus etiam potest, ut doctissimi mihi quidam uiri
Iespondere solent, uari concitatu S, quemadmodum in auribus c&perimur,siensium pulsiationi non absimilem CX citare. Muidetur percussus quoque baculus , si particulam sensi praeditam contingat, concut id resonare.
Vasiorum s neruorum dentium admininratio quamobrenosiit dissicilis. CV XX.
SEd coniecturis his posthabitis, ad Galeni honorem
excogitatis , uidendum est modo quam dissicile sit cX dissectione de eiu simodi uasorum neruorumque dispensatione iudicare: nam praecipuus utrorunque ramus, a quo, ueluti illi pingunt, qui se anatomiam instaurasse profitentur singulae propagines dentibus ordine dispensantur, non apparet: propaginum quoque huiusmodi duet is&in utranque maxillam insertio conspicua non est quis enim tam acutis oculis tamve accu
rata manu anatomcm eXerceat, ut observet molaribus,
qui tres quatuorve radices habent, nouem atque adeo duodecim surculos a triplici trunco pululare HS i Galenus Erasistratum despicit, qui neruos ex uenis Marte-rijs quas catenam ex tribus diuersae natur doris contextosciscarbitratur . neque concedi item debet istis, ut hanc dentium uasorum ieruorum dispensationem, minus illa conspicuam, tam libere describtunt, Mante oculos legentium ponant nam ut taceam, iusta repre- hesione carere forsan Erasistratum, quia cerebro ac medulla spinali transuersa linea incisis, deindeque compressis,
467쪽
pressis,minutissim inde lucidi sanguinis uti undioue manare consipiciuntur,quod quidem siti sit. Cposset; nerui tenui cerebri membrana innumeri u Ioa una propaginibus refertissima inuoluuntur qua tamen Propagines propter tenuitatem, perinde ac si non extarent, ubi parumper ab origine nerui recesserunt, subasipectum non emunt. Stigitur propterea quia membranam, quae dentis concauitatem cingit, si uasis,
nerui consititam aperte non cernimus hi, qu illuri
,1 troducunt, uidentur iure reprehendendi ego: Iem fateor meminime intelligere, cur minus iustendentu
Illi,qtu tot neruorum acuasiorum surculos dentium sinum penetrare sie aperte uidere assierunt. Quis rursium
qu Opermutet unquam eis. ut tam solue phoni n se intuitos fuisse, a tertio cerebri neruor iusto
utriusique mata dentibus ramulos eo quo pingunt o dine offerriὸ nam praeterquam, quod areccmi id minime a quoquam posse fatis compertum est, in superio a pli in ecundum ipsius mali longitudinem habeat ad anteriores parte contendit in inferiore uero, Quamuis id ueniat, tamen is neruus propria membrana tectus non modo raras propagines mittit, ne dicam nullas, edin adultis canali tiam osseo ad ipsius nerui usum inciso, bona parte itineris denso S continuo ita uia
isum radicibus plane seiunctus,ut ne attingere quidem eas post it Nec silentio praetereundum est plane ab si lutas dentium radices, extrema parte ita coacta pici un; quecsse, ut nullum prorsus in ea foraminis e umappareat quod si quis foramen cerni uersici, iri pillo anguibus contendat, ne idem in
468쪽
tur, quo alios interdum capi admonere soleo id uero minime negabo, neque illud contra obij ciam, amelli possim, uisorij nerui bramen,quod isto ampliu est, Uebuisse eos pari diligentia considerare sic hoc potius, quod si meatum huius nerui, qui tenuissimo spiritu uia pretebet contemnunt,di nullum esse statuunt , minis temere asserunt hoc foramen, quod in extrema parte radicum dentium iam absolutorum existens longe minus illo est,&uix cerni potest uenam Marteriam neruumque insupervi membranam , quam ab illis produci ne iogant, simili admittere Attuli eam ob causam ista,quae huius partis administrationem reddunt perdifficilem, ut anatomiae studiosi intelligant, aeque esse illos temeritatis crimini obnoxios , qui membranae concauitatis dentium contextum ex uasis & neruis introducunt atque eos, qui illos arguunt,& item alios, qui horum uasorum ac neruorum dispensationem, quae, oculis aperte cerni minime potest, descriptione ac pictura ceum tissimam exprimunto cringunt
P tio adminictrandi dentes , ut eorum
ATqui quoniam nisi ea, quae scripsimus,rectius explicentur,tractatio haec uideri imperfectavi manca posset, operaeprectum est ea, quae in hominibus perspicue intueri minus licet, e magnis belluis sumere:&sicubi aut haed non uisciunt, aut omnis sensus deficit, Ioratione uti. Ut uero melius quisque ea percipiat, quae exponemus, maxillam antea inseriorem secet oportet, atque
469쪽
atque in eius sectione sedulo&saepius se exerceat si perioris enim administratio sicuti fabrica onoe diuersia est&dilancilior; neque in hac ueluti in inferiore ab uno aliquo principio inchoari sectio ita facile potest Aperto igitur interiori latere maxilla inferi riS,concausta medullae plena, neruumque tunica undique inuolutum continens sub asipectum uenit:medullaque ablata, tunica secundum maxillae longitudinem. γ, hu:ςX pluribus quasi funiculis conflatus, cuiusmodi illi fiunt, qui ad magnos artus procedunt, obuiam lininter quos tum obscurae quaedam uasorum propagines,tum uero,ut ex crassitudine tunica conscio,arteria non exigua progreditur hanc autem membrana, quando totam cum his neruorum4 uaserum surculis
ab osse detrahis,& sensim Ieuas, in bove, ariete nonnullae fibrae araneis similes ab ea distribui apparent; sed
quaenam, qualesive sint, 'ropter tenuitatem, & propter medullam, quae in ea parte non ita bene detergi potest,non facile disternimus: coniecturaque uix ast quimur in corpore tam gracili tres diuersae stubstantia
surculos,nimirum nerui,arteriae,ac uenae,contineri Verum quoniam in arietina maxilla equinam sane non secuUosseum interstitium inter neruum dentes positu, quod tenue rarum est, has fibras ad radices dentium penetrare sinit, iccirco id ego, quamuis neque in quolibet, neq; in cuiuslibet animantis molari perspicue cernatur, essici tamen a selerti natura posse facile concodo. desinant item illi,qui hoc sibi dari petunt, Erasistrati posthac catenam seu funiculum, ex tribus diuersis loris contextum,tam acriter insectarii& rete admirabile uocatum,ueIuti figmentum floccifacere cirridere de
mum, quod phenoidis ossis squama nihilominus priori
470쪽
ri huius dentium interstit ij parte rara, ut caloris Xt
nuatam pituitam percolate existimetur. Postquam uero a molaribus ad minores dentes descensum est, neruus cum arteria,quae illum comitatur,bipartito scinditur; cuius pars una per ramen eo loco sculptum, ad labium inferius emergit: altera ad radices incisiorum tendit distributoque cuique ipsorum surculo,una portione sivi cum eXteriore radicum parte iungitur, altera autem eaque tenuissima, sinum dentium pcnetrat.
quod quidem etia in homine ab his , Qui sicctionem do icte& accurate tractant, cerni non distichil ter potcst. Sed mirum profecto est, maturae aequitati parum decens uidetur, incis ,res4 caninos dentes, parUOS, Un
que radice infixos, in simodi neruorum ac uasbrum sitirculos magnos consipicuos obtinere, patentique uia ad insertionem accedere, molares uero eis longe maiores, tribusque Minterdum etiam quatuor radicibus praeditos, eosdem surculos, qui bifariam, trifariamve, ac etiam quadrifaliam scindi debent, capillorum modo tenues habere, obscurissimoque itinere incedere. Caeterum dum molarem inci remque e proprio alveolo sensim extrahis , gracillimas fibras inspicies quas e maxilla concauitate disium nerui facta emergere,& dentium radicibus coitilagi antea monui simulque raras osse intersi iiij partes obseruabis , substantia quadam mucosa refertas, nempe illi, ex qua dentes eo-rimique iliculi generantur non disti mili. Dentibus deifide penitus euulsis, in X trema radictim parte materia partim sibi osse, partim mucosa opparebit, milcosia, ut conljcio,cum alia, qua dentis sinu continctur,
in ipsi, ortu iuncta eius est uinculum fibrosa nerui at , clite Ariusque ualis speciem praelethri, ita tamen obscu