장음표시 사용
51쪽
eienda videatur ea ratione, quam L. III adhibitam etiam hie
idoneam esse supra uidimus, tollitur et discutitur. Versus igitur Forb. Iniuria improbauit. Sed ipse retinere nolim. D. I0I, qui ad explieandam rerum sententiam utique necessarius est, a edd. Ber Lugd. I Uind. Brit 3 Cantabrieoor desiderari Me ηδην notatur neque exstat in edd. Brix. Uer. quin imo in nullo ortasse praeter recentia et interpolatos edd. Brit. I. 2 reperitur; quoniam, qui ambinianis, de quibus
omnino negligentius referri solet, exceptis praeterea restant, ab Hauerkpo, haud ita curioso codicum ollatore, non ascripti: eod. Bodi cum edd. prince et cod. Uind. fere conspirat et eod. Lugd. 2 optimus, uel ne solus eum edd. interpolatis consentiat, a Bertiniano aeque hono, quem praetere nusquam relinquit, recedereae E putandus est. Duo uero, qui restant, uersus rebus, ad quaacilla pronom reserendum sit, uel nimis remotis sine eo . intelligi nequeunt neque quamuis, si adsunt, ad Plenam et viosam disputandi rationem ' optime quadrent, utique necessarii videntur. Poterat enim Lucretius eam, quam supra indicaui, du-hitationem disputatione modo Praegressa remotam arbitrari. Temere igitur u appositos perhibeo, neque ita, ut ex priore loco repetiti uideantur, sed ut librarius utroque loco uu exhibuerit, quo , ad marg. eod. Meliet adscriptos, quo tandem transferret,
dubitauerit. De interpolatione saeculo P. Chr. ultero instituta temere auspicatus est octo Versus librari negligentia inepto oeo positi, posteaquam in omnis deinde lihros transierunt, Italis rem etiam ho loco docte et eleganter tractantibus lacunae, quae uidebatur, proprio arte explendae ansam feeerunt. Iam, me hanc disputauonis particulam loco finiamus. quo uersus repetiti, quamuis ob sententiam defendi possent, propter
eodicum nostrorum rationem eliminandi uidebantur, uersus adiungamus, quibus etiam magis, quam adhue factum est, qua tandem ratione Lucretius ideo, ut pio et religioso suo persuadendi et . Euineendi studio satisfieret, iisdem sormulis bis saepiusue uti po- tuerit, doecteris mominibus priscae religioni ascriptis nihil er- tius sanctiusque erat, quam quod Apollo Delphiens et relieni dii aevi edidissent. Egregie igitur, ut philosophorum graecorum uctoritatem et grauitatem aequalibus commendaret, his uersibus Poeta noster usus est: 0, 37 sq.
52쪽
i, maeis bene a diuinitus inuenientes, i. G, - - ' ex adris tanquam cordis responsa dedere γ i. sanctius et multo certa ratione magis, quam
Pnhia, quae tripode a Phoebi lauroque prelatur Nihil hae ominia ad persuadendum efficacius tognovit, neque alia uti se posse existimauit, ut de re, quae omnis terrigenas metu neeessario compleret, de mundo in dies senescente et mori: tali disserentem se uera profari amrmaret L. V II1 sq. eua ratione prius aggrediar quam de re undere sata, .
Ad alterum repetitionum genus, quo F.rh. lnterpolationem argu
Exordium quarti libri e L. I repetitum cum locis, quos adhuc tractauimus, comparari neutiquam potest. Repetitio enim 25 uerauum neque sua sponte oriri neque praesertim, quod in libri exordio legitur, aut ad euitandam ambiguitatem aut ad a gendam persuadendi facultatem adhiheri potuit. Alterutro loco Lucretius eam aut iam damnauit, aut carmen retractaturus ain nare eonstituit. In quarti libri exordiu, ut supra iam significauimus, aptissimi sunt ueraus, quibus ad res videmur traducendi grauissimas et obscurissimas neque tale libri prooemium a reli- euia ullo modo differt. Lihro I res alia est quippe ubi poeta, posteaquam eram primordia inuicta esse et perpetuo uolitantia demonstrauit, lam non multo ante ipsum libri 1inem utrum retum summa finita necne sit his uersibus exponere snseipiat:
Hae et per se apta sunt ad transitum faciundum et hoc loeo sufficere poterant. Nam quantumuis grauia uideantur, quae iam sequuntur, iis, quas adhuc Lucretius exposuit, rebus neque grais uiora sunt, neque obscuriora, neque non arte cum iis cohaerent. Necessarium igitur certe non erat magnificentissimum illud prooe- .mium, quod ante ipsos u. hos scriptum reperitur: Nun age quod superest, cognosce et clarius audi
ne me animi sallit quam sint obscura, sed acri
53쪽
percussit thrreo laudis spes magna meum eor' et simul incussit suavem mi in pectus amorem Musarum, quo me instinctus, mente uigentiauia Pieridum peragro loca, nullius ante Sq.
II enim et qui sequuntur uersus, id nod Forb. recte intellexit, ad paruulam illam L. I partem, quae adhuc restat, pertinent, neque ad ea quoque, quae libro I illustrantur. -- Attamen scribere eos potuit Lucr. qui celerite neque diu meditatus, uniuersa, quas tractabat, erum auitate et sanctitate commotus,
id quod ex pectore manabat, quamuis loco haud ita apto Pone-hat, rem neque dum formam curans. Hae ego aliter orbigerus, qui uir et propterea hos o damnauit, quod omnino absoni et inepto modo eum superioribus coniuncti essent, et propterea, quod anxium singularem quarundam vocum mutandarum studium appareret, et quod Nonius omnibus, quibus ad hos u. respicit, locis quartum neque primum ibram laudaret. - Uersus, qui loco repetito Praecedunt: Nunc age sq. minime Lucretianos sed inepti interpolatoris esse pluribus de causis suspicatus Forb. primum inquit, uix credibile est Lueretium claris uerbis diei rem fuisse, solam laudis spem et desiderium stimulos sibi subiecisse ad poesi tractandam quod alii ueteres poetae, quid de-eeat, quid indecorum sit, satis discernentes, nunquam de se confessi sunt, qui licet laudem quoque e carminibus suis sperent et quaerant, hane tamen cupiditatem laudis et honoris unice ad poesin se impulisse dicere non audent. Sed ut interpolationis suspicio eonfirmetur, aliquid a poeta haud admodum uenuste dictum demonstrari non sufficit, nam etiam invenustius aliquid dicere potest, uerum a poeta hoc omnino dici non potuisse demonstrandum est. Summi se laudem aestimasse Lucretius etiam
aliis locis probat, uelut I, 927 ne potius IIII in r
iuuatque nouos decerpere ores. insignemque meo capiti peter inde coronam, i unde prius nulli uelarint tempora Musae;
M. Tu mihi . . . spatium praemonstra callida Musa, pe ut insigni capiam cum aude coronam
et vi inde explicandi sunt, uersibus omnium corruptissimis:
54쪽
quae fuerint, sint placato convorsa fauore. i.
que ullam nobis uisuperandi laevitatem eo concedit, quod se hominum inanium admirationem neutiquam curare distincte Prosemus, uiris probari gestiuit grauissimi neque nisi summa de humano genere merita laudantibus. Hoc et uoluit et, quippe res emens, quibus hominibus mulus et aanetiua nihil exstaret simul cum insigni Iaudis corona se adepturum esse sperare potuit. ANque bene ita se audia spe ad armina pangenda commotum dicit is enim, qui omnino de laeto suseepti euentu desperat, ne rem suscipiat admonendus est. Ipso hoc Ioeo grandisonanti, qua topere rerum sanetitate captus fuerit, poeta egregie signifieat: Nulla alia tot et tantas difficultates suseipiendi ei causa erat, viri quam e laeta illa spe, se diuina Epicuri merita aliquo modo
Partituram esse petierat. Haec fere sunt, quae uersibus luisaignificasse uidetur. Obscurius fortasse significauit, ueram non inepte. - Sed ad orbigerum reuertamur; cuius etiam hae Iemitur uerba: IIi primum occurrit noua illa et insolens, nee ulli alii poetae nota metaphora: eo thyrso laudia Percussum
sic quae si ab initio in Lucretio lecta fuisset, uix etiam expli-
eari posset, quomodo tandem s.ctum sit, ut nec Virgilius, nee Horatius, ne ullus alius seriorum poetarum qui Lucretium imitari solant, uel leue tantum eius uestigium seruaret, quidue grammaticis aeciderit ut nunquam uel uno uerbo eius mentionem sa-oerent. - At hae locutio aptissima est, ubi poeta se insigni,
quam modo significaui, spe et exspeetatione ad subeundas tantas difficultates permotum dicit. Hae enim est Ioei sententia saneto Iurore, quo ercussi Bacchi comites, ad unam tantum rem endentes, Hias omnis obliuisci solent, spes illa, ut omnis dubitati ne abiicerem, omnia difficultates contemnerem, me excitauit. Quam sententiam ne seriores poetae imitarentur, grammatici Iaudarent, eo factum uidetur, quod neque a grammaticis neque . Poetis totus expressus est Lucretius. Eiusdem generia omnia sunt, quae praeterea Forb. contra hos R. profert. Nihil in iis inest, quod, qualecunque est, a Lucretio scribi non potuerit; neque Vergili testimonium, quod iam adhibebo, non ualet. Scripsit
55쪽
ne sum animi dubius uertis ea uincere magnumquam sit et angustis hunc addere rebus honorem.
Sed me amasi deserta per ardua vicis raptat amor iuuat ire iugis, qua nulla priorun castaliam molli deuertitur orbita Iuuo. quae, cum omnino erolius Lucreti uestio premere soleat, e
primi libri uu 920-926 h. e. e uersibus, quos Forb. interpol toa dieit petita esse Macrobius et Seruius bene statuerunt. CLΜaerob. VI, 2 Sem a G. III, 293. Nam quod . nos docet: uecta nec sum animi dubius ex L. VI, 9S-10I aequentia uero sed me P. - ex L. IIII ducta esse, quamuis uerum esse possit, id uniuerso loci Uergiliani tenore, qui nostro simillimus est, refellitur Uerum, ut de Vergili testimonio iure dubitauerit, iniuria F. de grammaticorum ilΙorum testimonio, ut Pote omnium maxime distincto ambigebat. Nulla, profecto, causa adest, u Seruiuin et Μacrobium libris interpolatis usos fuisse, persuaderi
Iam posteaquam locum nostrum ab auetoribus fide dignis defendi vidimus, omnis de locis repetitis Forbigeri auspicio Electa uideatur. Locum enim ei, qui Forbigeri sententiam amplecteretur, uel omnium infestissimum esse supra exposuimus.
Attamen ut finis huic disputationis particulae rite imponi possit, accuratius paulo in eam inquiramus Forb. interpolationem ideo, ut earmen lectu difficile facilius redderetur, institutum existimans,
retraetatorem in re sola neque in eius forma poetica haerentem
semiuis addidisse dieit, ubi ipsi aliquid deesse, ubi connexus -- lio paulo dimentor uideretur, ubi rebus a Lucretio tractatis ab
accuratioribus Explicationibus, ab aliis quibusdam argumentis, ab exemplis luculentioribus nouam aliquam lucem Reeessuram Per Tet. qua ratione cum uersus duobus Iocis positos quorum alterutro damnandos eos etiam nos statuimus explicare conaretur,
quid sibi uellet, parum prospexit. Neutiquam enim repetitiones eo quod F signifieauit, consilio institutae sunt. odo nostrum laeum eonferas, quo interiecto, ut disputatio expedita fiat, tantum abest, ut impedita metatur. Atque ipse . Ioeum eas repetitum dixit e L. IIII, qui easus profecto mirabilis est Sus. Longe alia est huius difficultatis explicatio, quam interdum iam significavimus. Unieum, quod ex antiquitate de ueret uita ad nos peruenit testimonium Eusebianum, hoc est: T. Lueretius
56쪽
poeta nascitur Ol. III; qui postea amatorio poeulo in furorem
uersus, cum aliquot dibros per interualla insaniae eonseripsisset, quos postea Cicero emendauit, propria manu geranterseeit. - quae uerba, quantumuis fabulosa videantur, cur merum sint mendacium, effici non potest ). A uero haud videmur abesse, Lucretium, antequam in finem peruenerit, animo perturbatum et opere neutiquam perpolito mortuum, libros uero ab amico quodam ex schedis editos esse censentes. Hoc est uniuersum fabulae a gumentum, quod quomodo cum hodierna carminia nostri forma consentiat, examinandum est. Ad Iocos, qui huc resere possunt,mvitos et grauis is pertinet, quo Lucretius id, quod nusquam exposuit se largo sermone Posterius probaturum promittit et
' Quare etiam sedes quoque nostris sensibus esse it
dissimiles debent, tenues de corpore eorum. . suae tibi Osterius largo sermone probabo. b
quamuis aptissimus et quomodo clam carmem comparatum est.
unicus huius disputationis locus religionis origine explicata libros exeunte fuisse uideatur, disputatio de sedibus deorum iustituta neque iam ibi reperitur neque ibi antea fuisse ullo testimonio
istis illa insaniae sors in alios quoque Oetas cecidit, qui eum toto animo res grauissimas tractarent miseraeque aequalium condicioni mederi studerent, non intellecti et despreti, uehementi desiderio, cui nunquam satisfieri poterat, consecti sunt. Nomina non asseram At numquis eorum, quos tali salo succubuisse dolemus, propterea, quod perae suae fructus omnis, quos sperauerat, nihili fieri uidebat, Lucretio facilius in desperatum animi affectum incidere potuit Lucretius Romanos ad eam animi integritatem et liberalitatem, quam dudum in omne tempus abiecerant, philosophia adducere uoluit ea aetate, qua philosophiae maximam partem non nisi ostentationis causa aut curiositate quadam ducti, aut ut otium in re delectationibus alliciente consumerent, studebant. Fere nemo erat Romae nisi superstitiosus aut, ni cum deos ueteres non iam uenerari posset, omnem erga sanctissimas liumanitatis leges pietatem abiecerat helli foedissimis intestinis respublica flagrabat. Quod eum uideretes de patria et de omni sua opera uer desperaui neque, tum sortasse amoris uulnera accederent, quin mente alienaretur, fieri non potuit.
ceterum ut Eusebianae, uiri a Forb. et Elchst nimis despecti, auctoritati etiam aliunde prospiciam, Lucullum afferri liceat, quem Plut suit. Luo. . XXXXm eidem lato succubuisse narrat καὶ πρό γε τῆς τελευtῆς λέ-
57쪽
traditur. - Utique Poeta, carmen retractans, aut hunc locum desere aut promissam disputationem addere debebat Cervantius sane scriptor omnium lepidissimus, Pansam asino priuatum asino inuehi sui ipsius obliuiscens narrare potuit, Lucretio tale quid
fugiendum erat. - Grauissima uero narrationis Eusebianae confirmatio ipsis repetitionibus ei suppeditatur, qui opinione non praeludieat ad rem accedit Exceptis iis, quas eotimas quodammodo dirimus, non dispersae hie illi inueniuntur, sed autis posita, ubi omnino auctor facillime in anmstias ompelli
Potest, earminum singularumque disputationis partium principium et finem dico aut ubi poetae ad uersus supra positos respiciendum erat, aut ubi uersus in prioribus ibris alieno loco positi, in libros posteriores, ut in aptiorem locum, transferri posse videbantur. Quod qui iuste perpenderit, talia quas hoe loco exhibuimus, repetitiones in libro paucos reperiri neutiquam mirabitur; ibi enim, quamuis ad finem libri uigor poeticus aliquanto Ianmescere uideatur, tum respiciendi ad priora occasio rara est, tum fines, quibus utrique loci contineantur, nimis arti sunt. Imo etiam in se udo et tertio libro hoc refugio modeste usus est poeta nequ ita, ut magna disputandi copia exinde oriatur. Ab initio, ut par erat, oratio expedita et aeque -- fluit neque multo ante finem turbatur. Primum haeremus in
Quin etiam a Asim nostris in versibus ipsis
multa elementa uides multis communia uerbis; cum tamen inter se uersus ac uerba necesse st confiteare et re et sonitu distare sonanti
qui quattuor v. cum in libro I denuo recurrant, neque ulla earum, quas initio significauimus, causarum defendi possint, uel ob ipsam repetitionem alterutro loco a carmine eleganti alieni uideantur. Uerum L. II bene se habent, quippe ubi opiosior de communibus elementis disputatio instituenda fuerit, eui quasi clausula exemplum de uerbis et uersibus petitum adiicitur. Haud eadem res est L. I, quo Lucretius contra homines disputans,
qvi quattuor elementis, aere, terra, humore, Calor rerum summam eonstare perhibent, argumentis inde, quod aerem, terram, cetera ad uiuendum necessaria esse negari nequeat, petitis, hoe fere resPondet: non nego, a certis rebus nos ali, modo hoc
58쪽
, re atram, quia miluinodia eo iunia mittis ui S 815. multam rerum in res ira Primordia vita siuit ideo striis uariae res rebus alunturi iniri IIo iam modo ueretius nouum aduersariorum argumentum, quamuis non prorsu euertisset, attamen quo modo aecundum
suam lmus doctrinam explicari posset, demonstrauit, dispalati vique finem Impetinere potuit. Ideo uero, ne dubitationis, nam Ex omni parte nondum remotam intellexerat, Iocua restaret, et tentiam coploalua evonens inuitus ad res traductus est, quae L. Viaeeurate examinandae a nostra disputatione abesse pol eant, ad illam de eommvisibus uariarum rerum elementia doetrinam, qua nobis inem, aerem, imbrem, terram omnium remimeommunia elementa primordia non esse neutiquam persuadetur. M ortasse laeus reuera alienus est et ab inepto orbigeri imis viator additus minime infra enim ad ipsos hos u. a L ereti allegamur et modo . 906 sq. Rea est, quam signisseau Lucretius, ne debile suum argumentum labefieret, a Duieula quaerens deerrauit quodammodo quod eum probe lateblexisset, uersus in aptiorem Ioeum transtulit, priore daninans. D' emendatione in . extremo conspieua infra dicemus. Iam ad Anaxagorae δμοιομέρειαν Progressus in omnibus rebus omnis nesae ne i quippe, eum saxa franguntur, anguinis signum non mittitur, neque eum lignum scinditur, ignis apparet. At saepe in magnis fit montibus, inquis, ut altis
arboribus uicina aeumina summa erantur, '
inter se ualidis sacere id cogentibus austris, donec tammai fulserunt store coorto. Pro eis, inquit, hae rea nobis, ut omnium emisi elemen m multa, diuerso modo mixta, diuersas res reare doeemus, minime repugnat in Plaga extrinsecus adueniente semina ardoris. sequae utpote multarum rerum ommunia, ueriun non Ipse ignis sela lignis latent, eoneutiuntur, eonfluunt et ineendia crearit; ne se. omnino id quod inde neeessario aequitur In rerum ma ij. , sale haerendum est, sed ad interiores rerum ausas perie
denique iam quaequomque In rebus terius apertis, sis si fieri non posse putas, quin materiai orpora onsimili natura praedita fingas i 'at
hae ratione tibi pereunt rimordia rerum; ii '
59쪽
llet, uti risu tremulo oont s. mehinnent et lacrumis salsis humetient .ra genasque
son lotur et assent promus M. I 8 et 19 minime sunt et
inanis omnis orbigeri contra eo disputatio est. Attamen non utique ne eessarii sunt. Neque Puto, Lucretium carmen Tetractantem, v L. II, 976. 77 Ioco aptissimo, unde avelli non iam possunt, repetitos, L. I intactos relicturum fuisse Fortit rus diss. p. 47 uersus abruptos dixit, quod quomodo se haberet, ipse non exposuit. Lucretius iis, qui in rerum superficie haerent, quousque ipsi ineptiarum progredi possent, demonstrare conans, exemplo ex primordiis fientibus et ridentibus petito emeaei Iesentiusque assere non posse censuit. - Cum superioribus u. optime coniuncti sunt, neque, ne u 9I SI sententia plena careant, descere possunt; at num cum sequentibus Hoenon in noclros u. adit, quippe noua et ab omnibus, quas adhue exposuerat, rebus diuersa disputatio iam sequitur. Exeipit ille Ioeus, a quo Profecti sumus
cauliam, qua te positus uideatur, quamuis extra dubitationem poni nullo modo possit, supra indicauimus. Fortasse ipse Lu- Eretius paulo Post compositum hoc exordium iam aliter de re eootauit; certe additis uersibus: Sed quoniam docui solidissima materiai
corpora perpetuo uolitare inuicta per aevom; et nunc age umma quaedam si finis eorum
magnum illud exordium, si non adesset, non desideraremus. lam ad alterum librum accedamus. Primus, qui ex eo referri possit, Ioeus est II, 53. Lucretius ideo, ut linamen suum principiorum defenderet eorumque doetrinam refelleret, qui plagas et motu genitalis eo effici oeuerant, quod corpora grauiora, quia citius per inane serrentur, ex supero euioribus inciderent, neque aliter, visi omnia corpora in inani spatio aequa eeleritate cadere monena, rem gerere neque loci immemor esse potuit, quo corpora in medium summae niti eodem modo neyuerat. Ad illius igitur Ioel similitudinem nostrum ex parte conformavit. l.
modo I I073 sq. et II, 23 sq. Etiam a via in utroque laeo simillima est: haud igitur possunt et linu igitur poterunt. -- Eiusdem generia est repetulo II v. 750 sq. tueretius L. I
60쪽
n. 789 sq), ut igni in omnis res mutato rerum materiem eoninstare negaret et L. II, ut olore qui ipso lumine mutaretur primordia arere doceret, eodem argumento uti debuit iisdemque etiam uersibus usus est: i. omnis enim color omnino mutatur in omnis ' in quod sacere haud ullo debent Primordia pacis : inmutabile enim quidd' super re noeesse s Q ne res ad nihilum redigantur funditus omnes
nam quodquomque suis mutatum finibus exi
eontinuo hoo mors est illius, quod sui ante
,: Proinde olore aue continguas semina rerum, ius Pi ne tibi res redeant ad nihilum funditus omnes a o.
Forb. dias. p. 48 ,magis etiam, inquit, quam Iocis hactenus traetatis sententia nostra confirmari uidetur aliis quibusdam ueri auum seriebus, quae ex Pluribus et diuersia locis repetitia, gno labore consutae sed prorsus superfluae et absonae adiiciu tur Pertinet hue inter alios Iure locos L. II u. I006-IMI, qui paucis modo uersibus exceptis ex alii Lucretii loeus est compositus. Iam locum examinemus, qui L. II extremus est, quem huc referre possimus. - Phil vhorum, qui nos utpote sensilis ex sensilibus ortos dixerant, argumentis, quantum fieri poterat, relatatis Lucretius, ut relicua, si quae essent, Praua de nostra orione praecepta breuibus refelleret, Epicuream de rerum origine doctrinam in fine repetiit se omnes, quotquot sumus in mundo, et fruges et arbores et bestiae et homines vino eodemque patre aethere una matre terra gaudemus: denique caelesti sumus omnes semine oriundi si omnibus ille idem pater est, unde ima liquentis . - humoris guttas mater quom terra recepit, '' feta parit nitidas fruges arbustaque laeta r. bi' et genus' humanum, parit Omnia saecla ferarum , . . , v ', pabula quom praebet, quibus omnes orpora Meunt p
et duleem dueunt uitam Prolemque P P-- quapropter merito maternum nomen adepta st.. edit item retro, do terra quod luit ante, ' in terras, et quod missum si ex aetheris oris, I, rursum eaeli relatum templa receptant. I, - 'I Omnia liptur, quae in mundo emuntur, Principiorum motu suppeditantur neque interimuntur res, sed dissoluuntur: