장음표시 사용
231쪽
α ag I . AL. LORELLI Cis. s. Da necessitatis aeris in animalibus I scilicet quare aeriivssi respira- particulae,quamdiu animal Viuit, continenter insinuasi lib. debeant intra sanguinem. Quia nempe necesse est, Viaeris machintilae immissae intra sanguinem,eficiant ii Ium motum oscillatorium ad instar penduli ut dii tui est . Ab ipsis vero machinis aereis concussis , partes sanguinis eis contiguae eodem motu oscillatorio agi / tari necessario debent ; & ab hoc primario motu parates omnes animalis rithmo regulari commouentur,
non secus , ac rotae horologij ab oscillatione penduli impelluntur,moderanturque. Hinc forsan spirituum, seu succi ne ruet, &musculorum agitatio saltem ex parte dependet. Cumque sanguis perenni fluxu ad instar fluminis deferatur per omnes partes corporis animalis , undique secum asportabit causam,& stimulum motus, nempe originem vitae.
Eadem aeris praesentia, & commistio in piscibus, &in plantis quoque reperitur, quae umbram quamdam respirationis participant. Verum in animalibus perfectioribus, quanto excellentiores , & diuiniores motiones peraguntur , quam in plantis , & quam in animalibus imperfectis, tanto vivaciores, & vehementiores motiones in eis fieri consentaneum est ; &ideis multiplici, & nobiliori apparatu organorum animalia perfecta prouideri debuerant, ut vita tam priaeclara exerceri posset. Hinc es , quod tam praesentaneis, assiduis additamentis aer per respirationem in antis libus persei his reparari debet ; alias vitae periculum imminet, ctim vita in talibus motionibus consistati
quae sine tali aeris submin istratione conseruari Boi psssit
232쪽
Quare foetus post exortum respirationem eamque perpetuo exerceat. Notum est in embrione existente in utero materno , sanguinis circulationem fieri transmisso sanguinea dextro ad sinistrum cordis vetriculum per foramen otiale, & per ductum arteriosum , in quo transitu aer sanguini admisceri non potest,deficiente respiratione, nihilominus motus vitalis in foetu conseruari potest, quia a pulmonibus maternis suppletur ossicium continuae intromissionis, & commistionis aeris cum sanguine,illi enim sanguinem particulis aereis continenter ditatum transmittunt in placentam uterinam, &hinc excipitur a venis umbilicalibus , & defertur ad cor embrionis, ut circulationem ericiat, hoc Naturae artificio vita illius animalculi in utero materno conseruatur absque eius respiratione . At in partu membranis exuto aerem necessitat , quandam ebibere oste1idemus ijs rationibus, quibus usus est Cl. Triston. Quia ob dolores, quos patitur embrio in egressu uteri materni, stimulatur ad moue- dos omnes eius musculos nullo alio ordine seruato ,
p ter eum, ad quem doloris stimulus, & imperitiata, spiritus motivos dirigit fieri ergo non potest , Vt ita illa phanatica uniuersali commotione musculi quoque diaphragmatis , & intercostales non moueantur, nimirum contrahendo: hi vero contrahi non posseiunt,quin subsequatur cauitatis pei toris ampliatio i
233쪽
Cap. 8. Devssi respirationis primario .
quo facto, necessario aer ambiens profluere, & replet debet bronchia,& vesiculas pulmonis Malpighiano,. postea concidentibus, & resilientibus costis, salibus ille, qui in vasis pulmonum continetur,instar torrentii intra sinistrum cordis ventriculum exprimetur; hinc fit , ut noua, & amplissima via sangiuini per pulmone, aperiatur, & ideo cessat usus foraminis oualis stricii,& transuesialis , cuius operculum membranosum, clauditur ab ipsemet profluuio sanguinis. Postea se mel euacuatis vasis pulmonis,patet via amplissima, tidirecta arteriae pulmonaris, per quam facilius finguis
a dextro cordis ventriculo eructari potest,nec retr0rsum redire potest ob valvulas semiiunares, ideo, nec indiget, nec uti potest diuerticulis obliquis, angi istis,& dissicilioribus, quare ambo neglecti sensim coalescunt, & clauduntur. His positis,cogitur sanguis ean dem semitam repetere, & prosequi ob easdem necessitates , & praecipue ob insignes utilitates, quas in pulmonibus animal acquirit, & ad eas procuranda
stinui latiir, & allicitur, nedum enim motus muscd lorum, & praecipue abdominis exercere valet optarespirationis, unde Deces excernuntur, viscera,& vas
eliduntur, & proinde sanguis citato cursu circuirco potest ; sed insuper particulae aereae in pulmonibὴ languini insinuatae motum oscillatorium, quo vita co
seruatur,ei conferunt, a quibus vivacitatem ,
critatem animal acquirit. Quare pusillum illud anim-in cessitate naturali stimulatur, & a commodis allici tua ad prosequendum motum respirationis toto H;φ
234쪽
Problematis Harueiani solutio affertur . proposuit praeclarus Harueius quaesitum, quod adhuc feliciter solutum non fuisse, viri insignes fatentur; Nimirum,qui fiat,ut foetus secundinis exutus, si semel aerem hauserit, postea ne momentum quidem tem poris absque eo durare possit, sed confestim moria
Mihi vero, ni fallor, ex superitis dii his solutio haberi posse videtur. Nam in utero absque respiratione vita seruari potest, quia talis defectus suppletura respiratione matris, quatenus continenter in eius sanguine copiose admiscentur aeris particulae, a quibus maternus sangi iis mobilitatem vivificam acquirit , ut dietum est. Hic porro sanguis vivificatus per umbilicalia vasa, ad cor embrionis perductus , idipsum praestat, qudd efficeretur; si foetus ipse respiraret; nempe corculum excipit sanguinem particulis aereisii praegnatum, a quibus vitae motus primarius oscillatorius exerceri potest. Postea circulari motus totius massaesanguineae perinde fieri potest per duos canaleSR dextro ad cordis sinistrum ventriculum , ac si per pulmones ope respirationis transimitteretur; Calusa νζro impυlsiua, quae est constrictio musculi cordis ηque bene in foetu peragitur. QEare praeclare Vita Vmbrionis in utero seruari poterit.. Verum post exortum, animal non amplius nutritur iδ'guine prius priaeparato in pulmonibus maternis , iςd necesse est, ut totalis elaboratio& compositi
235쪽
α32 IO. AL. BORELLI Cap:8. De sanguinis in proprijs officinis perficiatur ; & id , oportet, Vt maxime necessarium aeris additameni linario. in se ipso animal absoluat, quod cum alio mod6 non possit, quam eo, quo tu pulmonibus materni efficiebatur, ideo a proprijs pulmonibus iam cori pictis , & dispositis ad operandum Vri potest. Et quilest impossibile, ut vita perseueraret absque aeris ve ctigali , qui vitae sal nuncupari potest, & absque cit
euitu sanguinis a respiratioue promoto , Hinc est , quod vita exclusi ab utero animalis tamdiu durat, quamdiu respirat. Et haec esse Videtur causa, quartiansmal ne momentum quidem vivere potest absques
Vtque magis tradita doctrina confirmetur .
Ratio affertur,cur aer diu cohibitus in pulmonibus, aequalem angorem, dc molestiam suffoc
tivam , .& tandem mortem infit
cat, ac impedita respiratiis. Quod defecto inspirationis noxius sit,facile perci pitur, quia nempe non extenduntur, nec explicantur Vasa corrugata pulmonum; nec replentur vesicula Malpighianae, de ideo vii cunei elidere vasa non p0 sunt, neque sanguinem a dextro ad sinistrum c0rdii Ventriculum tritasmittere. Si,inquantilloc molestβη est, & tandem mortiferum, videtur consentaneum yx repletio bronchiorum, & earumdem vesicularum ip satio ab aere diu retento illa molestia tollatur,cum
Vasa eXplicentur, & aer incuneatus transtum
236쪽
his promoueat. Attamen experientia docet, non mi- Cap. s. Denus suffocari animal a diuturna,& continuata praesen- respiratia, quam ab absentia aeris in pulmonibus- matio. Praeterea defeetiis motus respirationis est mera priuatio, ad quam subseu uitur desectus motus sanguinis, & deficientia motus vitalis, quae pariter priuationes sunt; at sensus ille molestus angoris suffocativi videtur produci non posse a nihilo, sed potius a causa positiva diuisionem continui dolorigeam inducente.Ergo priaedictae deficientiae talem anxietatem molestam afferre non deberent. inare erit operae pretium huius effectus rationem indicare. Et primo considero,quod molestia pruritus videtur oriri ex titillatione,& leui fricatione neruulorum,non vero ex laceratione, aut scissone continuitatis eorum. Patet hoc ex leuissima fricatione sestucae,aut pi-l0rum pennae gallinae, quae in naribus, & in cute ciliorum pruritum molestissimum affert; id ipsum efficit aqua frequenter inieci a in faciem, & os. Hae autem fricationes,aut titillationes non afferunt continui diuisionem; quod adeo verum est, ut medicina talis molestio sit corrosio eiusdem cutis unguibus facta. Sic videmus, quod mica paniso aut gutta potus Db incuriam intra guttur ingressa,pruritum adeo mOl itum affert, ut sine fine tussiendo animal conetur ili4m eijcere, expuereqtie. Idem accidit in catarrhali-hu fluxionibus, quae internam tunicam tracheae titillaodo, motum illum conuulsivum tussis excitant , quo medio a tali molestia animal liberari nititur. Non dissimilem molestiam afferre potest tam perse ueranS, & continuata replatio aeris in pulmonibus .
qu m eiusdem defectus ; nam in respiratione cohibi
237쪽
Gν. s. De la aeris copia diu retenta, sua repletione,ad instat hii catarrhalium,distrahere,vellicare,& mordici re potest internam tunicam tracheae ,& vesiculatu
Similiter a defectu aeris idem sensus dolorificui
afferri potest, quatenus arteriae pulmonares, earumque ramificationes sanguine repletae , Vsque ad turgentia comprimendo membranas, & vesiculas tracheae,east. dem titillationem , & mordicationem afferre valenti Et hinc pruritus ille molestus,& anxietas oriri pote una cum sensu angoris , quem producit quies, tidefectus circulationis sanguinis , eo quod abundantia aeris perseverans impedit ingressum cruoris in vasa pulmonis, utpote compressae ab eadem turgentia vesicularum; & defectus aeris impedit elisionem vasorum , & egpressionem sanguinis . Ιjs additur tertia molestia, quam affert interruptio, & carentia misti0- his particularum aeris intra fanguinem; nam durante quiete, & interrupto motu thoracis, & respirati0nis;
sive exinanitis , siue repletis aere pulmonibus, n0 Desiduntur, nec pinsuntur vesiculae a resilitione costarum ; & proinde particulae aereae non exprimuntur, nec insinuantur intra venas. Superadditur tande quar ta molestia, qta e est conatus irritus musculorum,slsi naturali instinctu, & consuetudine a stimulo neceis talis irritati, vim faciunt, ut motum respirationis rς stati rent. Hae omnes causis sensium molestum ang0 h& doloris suffocativi producunt. At extinctio, mors producitur ab interruptios in& eX tinctione motuum vitalium, nempM defectu ij
iiiis tremuli, & oscilla tyij motus sanguinis,
238쪽
reuin, atque a defectu circulationis eiusdein,a quibus Casi. s. De
vita depeladet. Vsu respira in
Talis autem mors fit per gradus 9 consentaneun ta hii l..e enim est, ut sensus doloris destruetiui, in neruis, & cerebro, sede spirituum, inducat magnam motuum per turbationem.&ideo motus sensitius confunduntur ,& perturbantur , & mox sensim obscurantur; simulque motiones locales, vehit phanaticas conuulsiones producunt; quae tandem ad mortem desinulat, extin- omnino vitalibus motionibus .
Ratio exponitur,quare, & quomodo in aere rarissimo, aut vacuo, subitaneus animalium decubitus , & interitus contingit. QuDd in rarissimo aere machinae pneumaticae Boylianae, & in vacuo Torricelliano an imalia inclusa,an g0res su cativos patiantur, & momento concidant mor' vinda, superitis di tum est. Restat modo, ut ratio inechanica, qua tales passiones contingunt , in
Et primo considerandae striat aliorum sententiae . Aidnt, praedicta symptomata contingere , quia in tali casu cessat sanguinis circulatio ob nimiam aeris , aut subtilissimae aethereae substantiae raritatem , & etiam quJa ob aeris carentiam non promouetur fluxilitas
languinis . Sed omnia ex dictis satis , superqueiax inlcimtur, nam absque respiratione, & absque pul- η passionibus hystericis , N: in alijs aegritudinibus Ron extinguitur vita, vel saltem non subito pereunt
239쪽
p; ῖ Dα ut in praedicto vacuo accidit. Praeterea Ranae,& ii, α ista, quae absque corde, S discissa in partes vivunt, pinario. . saltant per aliquCd tempus, illa ipsa integrae inpudiccto vacuo, momento, tanquam fulmine icta,conciduni
Ergo non ob defectum circulationis, sanguinis, nec ob minorem fluxilitatem eiusdem sangdinis pereunt, cum in animalibus enectis: in illo. Vacuo reperiatur sanguis te que fini duri ac in reliquis: in aere aperto entincti S . Videamus modo, an aliquid' verisimilius affer possimus. Et aduerto, quod pruritus molestiis,& sen his dolorificus, di angor stii cativus, qui in illo spatio vacuo contingunt , multo maiores esse debeat, quam illi, quos in superiori capite enarrauimus, ut moxdicemus. Sed quantii nauis sint molesti,& acerbi , non. tamen ad instar fulminis animal prosternere debent obtundendo sensus , & conuulsivos; m0tus inducendo, & mox illud necando Immo videmus, quod diu inter cruciatus vita producitur, nec sensus hebetantur , nec conuussiones contingunt . Quare ab alia potentissima caiisa producuntur tam enormes la iiDneS; quam ut venari possim , obseruo, quod aerii particulae in aqua, & in vesiculis pisciuin relictae,am plissimam expansionem, . & turgentiam si illo spati0 vacuo ericiunt, quia nimirum ibidem amouetur c0N pressio totius .atmosphaerae ; dc ideo naturalis. vis ela stica aeris libertatem nacta, resiliendo e Midipoxo iuxta eius indolem - . Hoc posito, necesse est ut aereae' parti lari con πntae in humoribus, membranis, de paren chimili Viscerum: animalis, vim propriam clasticam in
240쪽
uacuo exerceant,& se dilatent quod ad oculum par Cas,. q. nistet, Ranae enim in illo vacuo deformiter inflantur, &-respira- earum oculi turgidi prominent , at readmisso aer externo , subito concidunt, reducuntur ad pristinam angustiam ) modo in praedicto vacuo turgefactis
omnibus pori S carnium , vasorum ., nemorum, et vi
sceruin ab aeris particulis in eis. inclusis , instabitur , turgebitque tota. substantia mollis animalis , utpote repsera ab innumeris vesiculas aere rarisino in statis; a quibus necessse est, ut velliti a torculari violenter
comprimantur vasa omnia , . et canaliculi neriIorum . Quapropter , Obstruetis vijs vasorum , necesse est, ut interrumpantur motiones. OmneS humorum , et spirituum , et proinde in animali ni otiones sensitiuae , et
motus locales insignes perturbationes, et interruptiones fiant, obtenebrando selisus, et eficiendo phanaticos illos motus conuulsilios ; et tandem praeclusis omnino. vijs, et extinctis motionibus animalibus,mors:
Attamen notandum est , quod talis lucta,contusio-nPS , et in cuneationes aerearum, vesicularum turgida tum , . Oportet , ut abi initio: dblores , et anxietateS molestissimas producant . Praeterea talis pruriens sensitis, angoris. dblorificus, necesse est, ut stimulet neruos ita pici tore desinentes,quare naturali instinctu, , qt habitu acquisito, animal nitetur contrahere muscu- 0 diaphragmatis, et intercostales,cumque tales mu- icilli dissicillime, et ingenti labore agitentur , tum iob vunt motitiam diminutam , tum ob defectum; auxili
r Vt mox ostendemus , fit ut animal. irrito conat 'tigetur, et proinde augeat suum ang0rem, et dem pium. Quod autem talem irritum conatum e Xer