장음표시 사용
21쪽
8 Sudopes boni. Sudor est tenue e Xcrementum in corporis habi tu collectum,ex ipso,Vnde partes aluntur,succo,per cutis subiectaeq; carnis spiracula in roris formam a spiritu maiore impetu irruente coiisertim 'inphnβ, V t lib. I Sanit tue. Ex qua definitique ii sintelligere sud .ss omnes esse violentos, & proinde proiter Naturam Vis Rinspς sinitu interno infertur in siidori bus criticis. Quin & sudor cita ij, quibus per balnea,& vehementes exercitationes,casotesque aes tuos toti diffluunt homi nes,causas consequutur ViolentaS,Ut Commetrimo Aphor. Is .
Omnisi praetere- temperatura siue sit absoluta illa ad pondus, siue illa quae ab ea persecta & omnium excestuum media declinat,praeter Naturam sudatiexcepta frigida,&humida,qVe,quia neccssario tenuem humorem paci ecundia Naturath Hi sciana tamen suda CKterum in. morborum crisibus multi sudores fiunt,dum tota simul & confertim humiditas cXcernitur:Vt c mentarij 3 Aphorismo 6. Quod autem eodem Apho.&Apho.
etiam si I. commetitarij 7. Galenus docet sud ores manare non posse fine ambietis nos aeris calore,& sine superuacua aliqua huimiditate in corpore contenta, prius illud ad sudores non criti, COS rcfertunt nam sudores critici interni calo th impetu sorM prorumpunt posterius tam ad criticos,quam no criticOS. Quod si qua partς corporis sudor est,ibi morbus,ut Aph o. 3 8.cOmine. 4 sudores profecto toto manantes e corpore, indicant morbua que ad omnes corporis par res pertilibre: qui, si multi sunt,multituditiem humorum: sin pauci, eorum paucitatem ostendunt Qui autem sudores boni sint &laudabiles,Videas prog.F. Ca II S CQmmen. .Apho.36 . Copiψst vero sudoris causas quinquo assig'at Galen.libr.3.de Symplomatum causis, in fine capitis s. Corporis scilicet raritatem, excrementi tenuitatem, eiusdem abundantiam,facultatis retentricis imbecillitatem, & expultri'
9 Vrinae mustae. Vrina est humorum in venis con tentorum se
22쪽
rum, ut comenta.3.in I. Epide. seu humor tenuis &aquosus facultate Renum a sanguine segregatus,illucque per Vreteras in Vesicam,& ab ea rursum foras ad voluntatis Zc rationis imperium excretuS,Vt lib. .de Usu par. Eius per morboxum Crises copiosa mictio,redundantium humorum massasanguinea cuia
telorum vacuationem arguit quae eadem ratio est copiosarum deiectionum volvituit,haemorrhagimhaemorrhoidaru,& mensum, per quae omnia succorum toto corporis habitu contentorum malitia excernitur a facultate, quae cuique particulae in
est,alienorum expultrice,Vt lib. 3.de Facul nat. si igitur Natura valide per urinam corpus expurget,abscessit eum liberabit: eo scilicet humore , qui alioqui in Articulos prolapsurus erat, per Vescam euacuato, ut commenta. q. in Aphoris Et per deiectiones quidem,aut vomitus illud inferioris, hou superioris ventriculi orassicij est actio) tum sese exonerat Natura,
dum in ven triculum tanquam in locum aliquem communem& publicum promptuarium humores sibi. molestos & graues reponitra quibus tandem irritatus&ipse,alterutra Via ipj s.foras propellit,per supernam quidem, si humores leues int , &ad os superius repant : per infernam verse, si graues sint M in fulla dum ventriculi pessum eant, vi cap. ro. lib.3 . Crist.HRmorrha-gias Vero,haemorrhoidas, & menses eadem ipsa Natur inue hit,dum facultate expultrice agens ' vehementius, magnum revehementem arteriarum motum efficit eorum quae, inplesta sunt depellendi studio,vncomment. 7.Aphor. 2I. Rumpuntur Vero etiam,& aperiuntur venae praeter causam iam dictam, prae
spiritus & fanguinis copia ipsas infantis & distendentis. Communem vero hanc causam in omni di umorum illapsu tenere Oportet, quod calidiores succi in sublimiores corporis partes irruantifrigidiores veris,deorsum,ut comment.I.in I. Epide. Ob seruatione porro dignum est, quod licet Hippocra.haemorrham giM nominointelligat eam,quae per nares fit , sanguini eruptio 'nem,ut loco etiam mox citatorsolet tamen saepe Galen.hoc no metia pro sanguinis,e quacunque corporis parte fluat , prunuuis
:y - n Q hoc loco non simpliciter ἀμορραγίαν dixit , sed
addidit εκ Porro haec omnia si tempestiue fiant,fanitatem pollicentur:si intempestiue,periculum minantur, ut I.ad Glau Lonem.Et quod ad propriam eorum naturam attinet, symptψ' nata cicuntur: quia tamen mutationem subitam significant, a q
23쪽
ακάμμα humorum irruptio, Vt in fine Aphoris .44. commentar. cum scilicci relicta, quam prius Obsidebant, parte, in aliam transieruntur oc abscedunt,Vnde a cellus LMinis dicuntur:ni. si forth malis ita dici,qubd partes,quq prius iungebantur,abscedant &disiungantur, marina aliqua vel flatuosa, ves humida, vel ex utraque mixta locturi mediu occupat ut a. ad Glauco. Et haec affectio tumorem concitans απος nitie dicitur: Humorum irruptio αποτασις η ι απωκημμα. Hoc autem abscessus genus,de quo nunc agitur,Hippocrati κα4'ἀπιθεισιν.j. per repo-1it1onem dicitur,quem potissimum fieri in morbis longis docet Galeaeommenta a..in I. Epide.&. in Articulos firmari: fieri vero etiam nonnunquam in acu tis, Natura humorem noxium per Crisim in partem aliquam regerente. Nam aliud abscessus genus facit idem Hippocr.& loco supra citato,& comment.etiam 3 in Q Epid.quod ipse inar .per immissionem vocat,dum scilicet humores mordaces ad Renes, Vesica, Ventre inferiore, & caetera corporis emissaria, necnon etiam dc ad fistulas confluxit,& diarrhaeas,dysenterias, tinesmos άlienterias, & id genus alia causantur. Iis autem parotides.j. secundum aures abscessus quae etiam εχταρμαγe appellare Hippocratem docet Gale com ment.Α lia 6. Epide. fiunt quibus coaceruati sunt succi multi, crassi & crudi,qui propter vehementiam,acrimoniamque,&ις brilis caloris abundantiam sursum ad caput feriitur. Dein cum eos in aurium glandulis reponit Natura, Parotides dicta fiunt, ut cismmen. Ian I. Epid.& Apho. commen. . Quibus autQm abscessus in Articulis fiant, vide Aphocisinos 3I.3 2. dc com ment- -item Prog.3.cap.Io. Iccirco autem fluxioncs in Articu lo decumbunt,quia si spatia superuacuis recipiendis idonea iis Liliaque habet vi cap.I 2.lib. 1. Progno. Caetcrum abscessus Om n recipiuntur aut in partem maximam quidem, sed non mQ
24쪽
mentaneam. qui & Optimi esse censentur, aut in neque momentaneam neque maximam, aut in momcntaneam & maximam
simili ut lib. de inaequali Intemper. ηοbili particuti.Ex utilitate statuendum est quae pars in ani- 11 mant1s corpore princeps sit habenda,quae minime. Nam quae partes reseruntur ad vitam,eae principeS sunt habendae,quq autem vel ad vitam commodiorem vel ad pr dictorum duorum conseruationem ac falutem spectant,ee ignobiles. Et ea quidem ignobilior magisque discedens a principis pr stantia, quς patiente principe minus compatitur facile : quae autem hac facilius principi parti laboranti compatitur, haec illa etiam est nob1lior , Ut libro f. de usu par.κυeια isti kκυῖα μοIια Gr ci dicunt.
iij Progno.unde huc translatum est hoc enuntiatum. Quod si tamen hanc lectione recipis,& ασαμως legere placet,certe hanc d1ctionem per ασαφῶς licebit interpretari cum aliaS αι μως iudicari dicantur, quae nullo contemplabili aut prinuncio die iudicantur,ut proXimo cap.2.&c. I O .lib.3.Criseon. In Aphorismis, opere Progno. Aphorif27.commenta.2.his verbis, Non si quid in morbis acutis prςter ratione fiat, leuius fidere oportet. Quo loco Galen. Cum vehemens morbus inquit,hominem invadit,qui postea mitior de-repen te fiat & faci-hor,nullo Vel sudore,vel vomitu,vel alui deiect1one vel sanguinis eruptione corpore vacuato, nec ullis etiamnum apparentibus signis coctionis, eiusmodi tum morbi facilitati parum fidere Oportere putat Hippocra.In opere vero Progno.loco paulo ante citato, puta capit.Io. libro 3. Si quibus febris desiuit, non cum indiciis solutionis,neque diebus decretoriis,recidivam CX pectare oportet. quinam morbi ex his qui reuertuntuν simi exitiales. Id cst, in qui- 1 sus morbis exitialis sit recidiua, ita quibus minime. Certe eaS ophthalmias nullo exitio reuertisΙe constat,quas lib. Epide. primo plurimis reuertisse ex ad Autumnum desiisle comme-OIat,iicut ex diurnas nocturnasq; semitertianas, tertianas ex-
25쪽
quisitas,quartanas erraticas, quOS morbos eode loco plerisque aegrotantium ait bono AEdmodum ordine, cum intermittentiis ad dies septendecim fuisse iudicatos.Nam cum dicit,cum inter mittentiis , ostendit ante quidem iudicataS imperfecte,sed a re uersione secundo iudicatas dc perfecte. Particularibus vero exemplis, si licet agere,nullo eXitio fuit recidiua Herophonti, qui tertius est descriptus aegrotus Epide. primo, Cleonactid , iquisextus est:cui cum febris septuagesimo dicitiducias dierum decem dedisset,octogesimo rediens cum rigore, sudore multo, urinis sedimentum rubrum habentibus & leue, perfecte fuit iudicatus. Nullo 1tem exitio fuit recidiua ei mulieri quae ibidem idecima tertia est sicut & Melidiae quς decimoquarto dc ultimo lordine eiusdem primit spide. adscrypta est. Item & duobus fraia , tribus qui eadem hora simul febricitare inceperunt. Item dc eiqu1 m L, calcis horto Iacebat qui tertius es constitutione prinia EpideJ.Duo Vero fratres in constitu.3. Epide primo Cherioni pr terea dc item AnaXioni nullo exitio rediit morbus. Ille se- icundus est,hic octauus constit. a. Epided. Cum eXitio Veroreuertit, Harmocratio, qui secundus est aegrotus consti. primς terti, Epido. Pario item,qui primus est constit. . Epid.3.5 mulieri
in Thaso, luet ottogesimo obiit. Quos curare posimus. Morbos curabimus, modo omnino maligni non sint,ne reuertant inhibebimus, si de ipsi oportuna,& aegroti, cu ministri fecer1mus 'docente Hippo .cum in Aphbrismis passim,tum in Epidelibris.
a Progno. de Abscessibus loquens, quos si in eum locum Vnde commota sunt reuertuntur, παλινδε ομειν dicit-
nunc de iis morbis irqui simul cum solutoriis signis desierunt, qui iudicati esse quoque dicuntur, mihi Nudicendum esse arbitror, cum illa sint cognitu necessa-ἡM Aria illis , qui utilis quippiam ta boni de diebus criticis
26쪽
tun non mediocris aegrotet corporis i pr.ecedit perturbatio. sit siquidem e ut aegrotus ' in des noram repentιnam lucidat ' de lire '' caliginem vel θlendores ob oculos versari putet, 3 illu-obomet, oculos rubentes babeat, ' temporum gravitatem aut etiam dolores in collo percipiat interim etiam sit vi caput doleat,
vel tenebrosis quaedam er o cura oculis ofundi sibi putet. vel
cordis, id est stomacbi, vellicationem Cr morsum; entiat, uel ' in ferius labrum quasti tremulum ac intro contractum habeat, aut
vehementi rigore concussum. Quinetiam er plerisque hypochondrium attollitur : ferunt er nonnulli diffilius, pus siliunt, '' frigidam expetunt, a ' vehementius solito fe vri
incen que dicunt. Quibusdam etiam' ipsorum accessio quoque ermaturius incipit , o longior fit ex vehementior. ' Et haec coma, saliud quoddam, atque aliud j toma concomitatur. Atque hic iam3α uniuersos,qui adpunt,in metupositos esse maximo videre licet: audireque Acentes,quod aegrotus rubii ab illis disteri, qui iuiudiciali foro capitis dicunt sententiam, caede vita periclitantur. Vnde mihi ne adfusi equidem eiusnodi aegrotamiumperturbationibus Medicorum nonnulli videnturmalioqui neque inquireret quid Crisieos vocabulo significaretur, neque an res ita feri necneposset. ' Vtrum enim morbo subitas quasdam solutiones cum excretione aliqua, vel absicessu feri dubitant ρ An boc quidem vidisse se
confrentur, alia vero b tomata, quae paulo ante recensvi,co comitari ipsas ignoranti An hoc quoque intelligentes, id quod accidit,Crisim esse appellandam neganti Quod si est,non de re profe-
Slosed de nomine tantu altercantur er disceptant. Nam hoc ipsum fateri se nescire, quod scilicet circa aegrum cor ius vellicatione a se
fectum ,prosilientem vel desipiente, aut alia id genus patientem, neque subitae quaedam perturbationes fiant,neque quod patito post ipsas vel sudore , vel sanguinis profluuio , vel alio quopiam si' mili eueniente secura saepe morbi solutio consecutasi idcerte vel ab extremo contentιonis er cauilli sudio, vel ab extrema parum
27쪽
i, DE DIEBUS DECRETORII sabest dementia.Siquidem baec ηρη μηt de iis quae raro contingunt sed de iis quae quotidie appa vi No μηθubitam adeo in modumutationem, Crisim r. iudicium Upellamus: ipsamque inire pha
rvisque ad salutem, interdum vero etiam ad aegrotantis perniciem
dicimus. Quod si quis noηboc cd aliud quippiam Cr im esse di
cit,uc praeter haec contendit,omeam a fluitionem improbat naeis iudicium; uum,non me reprehendit. PωBlaret sane lytos isses
reprehensores e Sopbistas admissa vocabub significatione conytituto quid hoc nomine significaretur, de V Ψ1a verba facere. Uerum enim horum insccitiam contendendique ludium ne luppiter quidem sesanauerit. sed haec mihi vero a longe quidem plura quam oporteat, in illos dicta sint. Iam an eo rum rem,quibus ariis tractatio cura esl,de propo sita in hoc libro comment tione eisperam. Viou simulsolutoriissignis desierunt,qui iudicari. Morbos iudicari,finiri,paulatim imminui, Ceilare,qu Ioscς- ro, solui cade prope significatione dicut Latini, sicut de Grςci totide fere dictionibu S QM, ψαυξλα, κα- τα βρ ου μειλη, cui opponitur θραιφνους ψαυεχ,λυε , τελευMBρατωνἄν Sed quid proprie differant iudicari & solui, paulo ante docuimuS. Praeceditperturbatio.Perturbatur corpus vehemeter, ubi Natura malu humore qualitate aut qualitate peccante a b pno secer hii , & secretii paratumq; ad excretione tentat foras propellere, quod paulo ante Crisim fieri consueuit ad bonum,quia scilicet plures Crisios ad bonum desinunt. Vt mirum non 1it mortem ante accessionem.grauem este , si interdiu debeat morbus iudicari:& contra, lieni grauem,si noctu . Quod si intempestive, scante legitimam Crit1m irritetur Natura,α perturbetur corpuβα malo est,ut cap. Io.lib. . Crisc.
I9 In Ospnoeam repentinam.Gadetrus in ipso stitifim libri de dyspnin initio definit dyspnoea βλααν πινας τους απνοας. id est , no X mquJudam respirationis,seu animae ducendar dissicultatem. Eiu quanq
28쪽
d uanquam variae multiplictaque causae re diiscretiae sint , ut eo, dem lib. ib. .Locorum asse.cap.8.eiuS tamCn quae paulo ante Crisim fit, cuius hic fit mentio,causa est aloris & humoris fur sum ascendentis copia,quae quia breui quadam quicte opus thoracis intercipit,continenter vel inspirare VeleXpirare aegrotan -
unde ipsis παραφροσυνη delirium dicitur παραλαλειν, oc παρα- λίγων dicunt: quae Verba significant παῖα λέγον m n λεγων ἁ est quippiam priter rationem , seu aliena a ratione aut dicere,aut facere. Est autem delirium deprauatus aut errans motus imaginationis, quam & phantassam vocant, vel etiam rationis, V et horum utriusque,Vt capitJ.libr. primi de disterent. Sympl.quo loco sicuti &lib. 2IOcoianec cap.3. Varias eius causas assignat. Sed eius, qua de nunc agimus,causa est abundans calor febrilis e corpore sursum humores & Vapores acres euehens quod tamen delirium per Crisim sedatur. Antequam autem quis deliret, frequentem atque exiguum: infestante vero iam delirio multa varietate inaequalem spiritum reddit, ut lib.dedyspn & capH lib. s.LOcO.asscc. caliginem Nesseniuores EM JIνον. Caliginem verti: alij verti- 2Iginem,alij vertiginem tenebrosam. Fit cum dimul quae cernuntur Circumagi V1dentur, & de-repente sensus Visus euanescit,putantibus qui id mali patiuntur,sibi offusas esse tenebras.Hoc autem accidit ore ventriculi morso & vellicato ab humorum prauitate,Vt Apho. I . comment. .&ob inordinatam etiam spiritus flatuosi ex 1nfernis partibus sursum lati agitationem, urcomentari libri .de Ratio .vic.acu. Hanc autem a stionem ad cerebrum pertinere ex ipso vertiginosorum sensu manifestu est, ut lib. 3. Loco.assec.cap.8. Caeterum marinariSeS ,iplendores couercia eonicentis oculoru hallucinationes,alij fere omnes splendoreS.Sunt au te μαρμαριγες atomi, seu minuta dc diuulsa quae, d in corpuscula maculis marmorum similia Ob oculos aegro tantium concursare visa, propria signa profluuij sanguinis e na-l IbuS. Tales autem apparenz,quod humor qui horum causa est, flavus est: flatius autem color ad splendidum vergit.
Illachrymet.Oculi lachrymantur propter causam antea saepe χλ
29쪽
dictam,tax bonis scilic t 3d sup icta copiam vi MCris cap Victimo. Alias si propter retentricis facultatis imbecillitatem ii elirymantur,exitiosum leth icque Ps. Vt Apho. 2. Commen. g.&cap. .liba.Progn.qu iOCO Hippo. Oculos candidum rubid habere dixit,pro eo quod hoc loco Galeaegrotos habere ipsos rubentes scribit , et ws ἐρυθρὸς ειν. Porro cum album oculi rubrum app.ret,Vt eo doco docet Galen plenitudinem si
' ignificat cerebri,&raecingum: interdum etiam inflammatione quae in eo est.Na cum ex illo Herui omnes prodCant, Vt quaeque pars thultorum aut magnorum neruorum Particeps est,ita faci
te affectum principiium in symp thiam ipsam adducit, ut in fine capita Viba. Prognosti
Σ3 Temporumgrauitatem. Tempora partes sunt capitis ad aures musculis duobus,utrinque stilicet uno praeditae: hos κροτα pisee Graeci vocant.Oritur vero Uterque a verticis,frontis, temporis&cuneiform1 ossibus sensim crassescens desinit in magnum tendonem, tum genae inferioris eoronae seu acumini infigitur: qui dum tenditur orsum cam trahit,actum animal1s os claud1tur.Porro autem si quae propinqua sunt,quae communia,& quae prima,ut inquit Hippo maxime laeduntur pro teque afficiu-tur:nihil vero sit c rebro propinquius quam musculi temporales, neque item alius ullus mustulus per plures neruos cerebro Communicet, mirum non es si,his solis inter alios haesis,conuul
porum autem grauitas fit ob d1stentos humore multo &acri sursum elato musculos temporales exa o tactus sensu ob ner-uoium Multitudiuem,praed1tos:quod idem de ceruicis, capi
t. & stomachi dolore dici potesti
a Tenebrosa quaedam σ obscura. Tenebrosa tum & obscura oculis Ofirinduntur,edita bilis assata vehementius atrum Vapo rem seu fumum evaporans ' 'hu orem portam, & pellucidum oculosurri reddit turbisseintrore rutckp.iΣ .lib. 3. Progn. Nam prout humor asce dens &1patium inter Cristat linu humorem re Vueam intercipierisaequaliter mouetur aut se qualiter, huc aut illum Colorem habet,ita similem ei,ea quς videntur, imagi
ae inferisu labrum. Mirum non est si affect o ventriculo assician
30쪽
tur&labia,chm continua sit interna Ventriculi,stomachi, & o innium quς in Ore sunt,tunica: GMCM.de Usu par.&lib.1 1.docet labiorum substantiam solam eiu odi caelitisic, ut eam vel mu sculum pro cute,Vel cutem musculosam quiS Vocare queat.Nacum cute nrusce,lisimul, ut ita dicam,pCreunt, Cutiquc per totucommiscentur . Vnde cum biliS internam oris Ventriculi tun, cana mordet & in tro Oaucllit,inseriOrm labiJ agitationem fieri non est mirum. impo Ondrium attollitur. Partes supra Vmbilicum nothis V astrinque costis ad latera fu bie hypochondria nominantur.Et dextrum quidem, Hepar Sinistrum, lienem sibi habet supposi tum. Jς partes in his eorpori5 p tu utionibus quibus de nune agimus,vaporosis humoribus 1 i. rsim tendentibus distenis at tolli natur,seu,si' vis,in tumorem adcl uctitur, re, Ut Greci dicunt, o ασπωKM,Sς ογκον αγονIοα,υ μ φωρα γινοno , t loquitur Hippo.Apho.73.commen. 4.Nam inflari,attolli,tendi ontrahi hypocho trium eadem hoc lodo significatione dici intellim, cum illa sese mu tuo consequantus.Nam hooecasu Vtris instare,ab humoribus vaporosis inflata attolluntur,sublata tendunturi, tenta contrahuntur, quanquam tendi etiam sine tumore possunt Et licet telisum laxo, durum seu quod in tumorem sublatum est, molli opponi videatur,hoc tamen loco ducum Cum tenso coi cidit,quod durum non in propria significatione, sed pro reni tenti hic accipere,& durum tension seu,v t d1cit Gale.cap. dib 3.Simpl.nimia repletione,non siccitate aut concretione, hypochondrium inaudire oporteat. Frigidam expetunt. ψυχον ἀπουσι. Vt Greci simpliciter, Qcum clicunt-: ita Latini frigidam cum dicunt, aquam infitelligunt.Plautus in Cistello
Palam blandiunturi clarus occasis usquam est in fidam Subdolistisendunt. Vehementius solit Jum Natura siue tempestive, id est, in sta- a 8
tu:ssiue intempestiue,id est,ante statum insurgit aduersus morum de quasi indicto duello humores noxios foras propellere ς 4tur,humores mouetur,e6que incalescunt. Noti & calidio-