장음표시 사용
941쪽
Resp. neg. cons. ant. Prob. secundum allis' item conceptum, & praecjsionem imperiectam,conc. iecundum conceptum Perfectum, bc adaequatum,neH.
ant. Nam intellectus , & Voluntas in Deo sunt facultates infinitae, & finitae in creatis ; haec autem dist rentia lassicit, ut voluntas in Deo sit simul operatis Va , dc executiva , seu Productiva , non autem in creatis propter limitationem . . . . Objic. 3. omnis potentia, quae sam liabet potitum terminum sibi adaequatum , non potest ad steriora' terminati, alioqui ille prior esset, & non estet adaequatus, ut patet ; sed voluntas Dei iam habet termis num sibi adaequatum, idem est de intellectus ergo non potest in ulteriora terminari, v. g. ad creaturas Producendas ; ergo in Deo requiritur alia pozntia productiva praeter voluntatem,& intellectum. PIOD. min Nam voluntatis Dei terminus adaequatus est Spiritus Sanctus, & Verbum respectu intellectus; er-ΠΟ &c. Prob. ant. Nam uterque est productus, Versum quidem per intellectum , Spiritus vero Per Juluntatem , & uterque tam est infinitus , quam ipse intellectus, & Volunt S as Resi'. i. quoad argumentum hoc , si qui ci valeret, probaret etiam Deum extra se nihil inteli gere, nec
ile, quod falsum est iis omni sententia
Resp. a. dist. mai. In ea ratione ,secundum quam i Ie terminus est illi ad aestuatus, conci sub alia rati ne , neg. mai. Et ad min. dico, Verbum, & Spiritum Sanct. esse terminos adaequatos productionum ad intra, non vero ad extra , & quae Pro cuntur Iibere. Potentia generandi, dc spirandi distinguuntura potentia creandis illa est potentia notionalis, 1eu personalis, haec vero essentialis; per illam communicatur essentia in persectissima identitate, &nus productus est lola personalitas, leu relatio Filii, & Spiritus, quae non ela quanta, ut videbitur, per istam vero communicat rer substantia, & exilientia distinctissima. Igitur potentia generativa , M 1 DI
Iatim exhauriuntur, seu adaequantur Per tuos illo terminos, non autem Potentia OPerativa , Oc Pro ductiva ad extra. Objic. 4. Quae habent conceptus distin tios , ditim Tuuntur formaliter ex natura rei, per nos, aut VIJ
942쪽
maliter, secundum alios , & ideo distinguimus attributa inter se, &ab essentia ; sed potentia executrix, perquam Deus producit creaturas , habet conceptum distinctum ab intellectu, & voluntate, & ab aliis attributis; ergo ab eis distinguitur. Prob. min. Nam intellectus concipitur ut facultas, quae respicitens ut intelligibile , & voluntas, quae respicit ens ut bonum , seu ut amabile s potentia velis executrix respicit ens ut causabile, se in factibile seu possibile
Resp. dist. mai. Quae habent conceptus adaequatos objectivos distinctos , & perfectos disiinguuntur se
ma liter , conc. mai.& neg. min. conceptus ῆrmales inadaequatos, neg.mai. & cqns. Nam Voluntas eadem, .
Quae respicit entia ud volt bilia , respicit ea ut factibilia . Illa enim voli bilitas in entibus non disti uitur ab eorum possibilit te, & factibilitate, nisi rma liter per intellectum. Non ita est de conceptibus, . per quos attributa distinguuntur . Objici contra a. p. Deu S immediate producit crea-turas, dicendo, Jc imperando; sed tam dictio, quam imperium spectant adimellectum directe, & proprie sergo&potetia productiva ad extra Prob.rnai. ex Scri P. IJ Dixit Deus, Fiat lux,& facta est lux.Et f Ipse diaxit, et facta sunt, ipse madavit, et creata sun ergo &c.. Resp. dist. min. Speolant ad intellectum directi vh, seu ostensi ves, con. imperative, seu effective , dcabsolute , neg. min: &cons. ut diximus in Phil.&supra, ubi de scientia Dei . Concl. . Potentia Dei non est formaliter ipse egentia, .
seu Deus non agit ad extra immediare , et formaliter per e sentiam , velut per proximam causam agendi physice . Haec sequitur ex dictis. . Prob. I. ex Scoto citato, & praetere1, quatenus
docer, syJ quod si essentia Dei non esset volens , nihil omninia posset causare. ad extra , sura nihil possies eam. Dre , nisi naturaliter , & in locis etiam citatis In hat , naturam purhintellectualem nihil posse prod cere, nisi per intellectum, dc voluntatem 3 ergo essentia non est immediatum principium emciens, sed
tantum radicate. Prob. 2. ex locis Script. & PP. citatis pro volun
943쪽
rate. Non enim sic loquerentur , si voluntas non esset principium immediatum, S principale talium productionum . Semper enim solent tribui causae principaliori. Prob. I. quia, quod producitur Per naturam, sit simile in natura, & producitur naturaliter, non auistem libest, sed neutrum dici potest de creaturis; ergo non producuntur immediath per essentiam. Prob. 4. quia Deus ad intra non agit per essentiam ;ergo multo minus ad extra, ad quod non agit nisi si here, & contingenter. Prin ant. Nam de fide est, quod generat Verbum per intellectum , di Spiritum
producit voluntate ir ergo Sc. Confici Nam si prod ceret Uerbum per essentiam, ut priorem inrellectu, di voluntate , produceret asi quam personam priorem Uerbo , & Spiritu Sancto; quia in illo priori haberet totum reqinsitum ad Productionem, quae esset undecunque necessaria. Objic. i. Deus non agit ad extra ut infinitus, i relligens, aut Volens , sed ut eris infinitum , seu non est omnipotens, ut sciens, aut volens, sed ut ens summum s ergo omnipotentia non es formaliter intellectus, aut voluntas, licet utraque potentia sit imfinita a Resp. neg. absolute ant. Nam supposita infinitate essentiae, & in essendo , qu e est qα idem radix omnium aliarum persectionum, adhuc non ageret, nisi esset infinith intelligens, & volens formali infinitate cuilibet facultati, & attributo propria. Obiic. a. In causis creatis potentia activa residet immediatem natura, quae est immediatum principium agendis ergo a fortiori in Deo. Ant. patet. Nam
calor est immediatum principium suae calefactionis, disic de aliis Prob. cons. quia nobilitatis, di pers Aionis est paucioribus indigere.
Resp. neg. M. de ratio disparitatis est, quia causae naturata creatae non habent exoductiones necessarias, de liberas. ideo idem principium immediatum sufficie, sed in Deo dantur productiones necessariae , dc liberae , εc ideo cum idem formaliter principium non possit operari libere , de necessario, requiruntur in eo divexta formaliter potentiae , a
quibus immediath procedunt productiones liberae,
944쪽
c & naturaIes , ut sunt in natura intellectuali, qualis
est DeuS. Objic. 3. In tantum 4 us habet potentiam activam ad omne possit bile, quia continet eminenter per i - finitatem suam persectiones omnium , sed. illa eo tinentia, & infinitas se tenet ex parte essentiae s ergo potentia. Prob. min. quia λla essentia est fons , di radix totius eme , ergo &C. Resp. neg. mai.Non enim confundi debet continen--tia eminentialis cum virtuali nec omnipotentia praecish, dc formali ter convenit Deo ratione coni nentiae eminentiaIis tantiun, sed eminentialis vi tualis, & haec convenit Deo sermaliter, & praeeisε in ratione principii activi, diradicaliter tantum laxatione essentiae. Inst. Deus in tantum est omnῖpotens, in quantum est fons totius esse; sed non est sons totius esse, prout intelligens, & volens, sed prout ens infinitum 3 ergo est omnipotens Per eMntiam . Resp. dist. mai. Prout est sons pere niti nentiam eminentialem virtualem totius esse, conc. Perco tinentiam tantum eminentialem , neg. ma, eccons. Nisi enim contineret creaturas virtualiter , de in ratione principii activi, non diceretur omnipotens , sed pure infinitus infinitate ad se, di in se,
De Objecto , o in Arisau potentia) Dei. in praeteritum , in futurum. I A m diximus potentiam Dei respicere omne possibile , seu contingens , non autem necessaria, sal tem prout de illa hic agimus. Sed restat pressius ex minare , an se extendat ad omne possibile quacunque possibilitate, Et quae sint illa possibilia, di qualia sit eius infinitas, an intensiva , vel extensivae.. Potentia Dei vel dicitur absoluta. , seu extraordinarra, Vel ordinaria. I. est potentia Dei in se, &fecundum se, a. vero, quando consideratur, prout subest certis reFulis , & legibus ab ipsomet Deiastatutis V. g. cum cooperatur creaturis a Senti b Σὶ
945쪽
secundum reges , quas praescri' eis, agit secundum potentiam-; si vero ab illis Iegibus sedi semensat, V. g. clim suspendit actionem ignis contra Danielem in fornace Babylonica, agit secundum p tentiam absolutam , de extraredinariam , di ita in innibus resectibus miraculosis. Conch i. potentianei res icit omnia possibιλ eonti gentia , quae non impiaeant fieri. Prob. a. ex Scoto iam citat , DI omninotens aut potest disiatens, quod mi in omnem sibile medi s hi vel immediate , O hoc modo est omni tentia πλmi esseientis es' omnipotens pro rie Theologice prout omnipotens dicitur , qui potest in omnem in Hum immediate, O in quodcunque possibile , hoe est , in quodcunque , quod non es ea se necessarium, nec ineludis in se contradictionem 3 ergo ex Scoto, omnia, quae non implicant contradictionem adesse, sunt isbjectum totaele omnipotentiae Dei. Prob. a. Omni potentia est ea Dei persectio, perquaei competit emcere omne ens, quod potest emcimi tingenter, & rein cit omne tale ens ; sed omne ens , cui non repugnat sic esse, dicitur ens possibiles ergo omne ens se possibile est obiectum mitentiae Dei. Mai. patet ex disiis, qu. 3. Min. etiam clara est ex Metaph. ubi possibile sic describi solet Dixi autem post bina eontingentia , Quia quae ne cessario existunt, aut producuntur, ut duae Personae divinae, non cadunt sub hanc potentiam , ut iam monuimus. Dixi etiam se quae non implicant fieri , ut vitarem circulum vitiosum, in quem inciderent, qui dicerent , quod potentia est ad omne possibile , de
illud esse prisibile , quod per omniparentiam fieri
Objic. r. Si potentia Dei res'iceret omne, quod non implicat fieri, exhauriri posset, oc sic non esset infinita ; sed cons. est falsum ; er5o,&c. Prob. mai. Posset facere actu omne possibile ; sed facto omni pose sibili exhauriretur, quia nihilo restaret ei facie dum, nec posset ulterius progredi s ergo exhauriri
Res p. neg. mai. & dist. prob. Posset facere actu mne Postibile eo modo, quo est possibile, conc. alior. I modo,
946쪽
mod',neg. mai. & min. Nam sieut repugnat ultimum dari inter possibilia, quia sura infinita syncategore malice, ut dichrum est in Phunca , ita Deus non potest tot res facere, quin semper sint aliae, di aliae S. endae in infinitum iaObiic.a. Visus non sistum respicit colorem,& lucem, sed etiam tenebras, quae sunt negationes lucis , & M taphysica agit de non ente , & non solum de ente argo 'nentia Dei debet respicere impossibile aeque , ac Possibile; ergo possibile non est objectum adaequatum omnipotentiae Dei. Prob. cons. quia oppositorum eadem est disciplina , ergo sunt obiecium, ejusdem potentiae. Res P. neg. Unc utranque. Nam: aliud est de .potentia cognoscitiva, aliud de factivas illa cognoscit de tenebris ,& de non ente in virecte, & per resepectum ad lucem, &ad ens positivum , iudicando hicem abesse, & sic est de ente ; sed potentia factiva non sic. Quid enim operaret ar circa impossibile dinon Io concuriam positivum , quia impossibile
non potest terminare actum positivum . nec accipere ustum esse; non per negativum , seu . subtractionem concursus positivi , quia sicut impossibile est purum nihil, ita non potest cessare esse, seu an- nihilari. Unde autem petenda sit possibilitas, vel impossibilitas, an ex Deo, via ex rebus ipsis, repete ex. Metaphvsica. fi JConc I. a. Potentia Dei est ψre in ita huensive
PWb. I. ex Scoto, qui probat infinitatem Dei r
per viam inciensiae, quia primum ens , seu agens, seu movens eκ Philissimovet motu in ira serra habet mencam insinitam ; O prima . e cientia snfert infinitatem , circ. Et infra docet, quod ex infinitate potentiae acti vae, quae est necessario in Deo, demonstratur uniatas Dei. Hoc probat alibi, f;J quia , quod habe10ερ
sentiam actisam, habet ase entitatem, quod autem hahes a se aliquid, habet illud in tota plenitudina,quae sibi Gompetere potest: scd Deus habet a se entitatem, & l tentiam; ergo in tota plenitudine possibili utranquae habet,ergo non habet eam sine infinitate intensiva,ω
947쪽
sequitur, quod ipse sit infinitae 'otentiae Intensiv Prob. a. ex dictis de infinitate Dei, de 'aliorum a tributorum absolutorum. Nam eadem est ratio de isto , ac de aliis, de maxime de voluntate , . qua haee potentia activa non distinguitur . Imo plures Theologi putant id naturaliter posse demonstrari, &multas ad id congerunt rationes. Prob. 3. ex Script. & PP. Nam inquit Sapiens , siJIpse est omnipotens super omnia opera sua, terribilis,
mainus, i mirabilis potentia ejus, a nobis ineomne
hensibilis. Et David, saJ Ma nus Dominus , magni in sudinis ejus m' est sinis . Et Angelus in Evangelio , f;J 2on est immisbile apud Deum omne vrebum . Et D. Paulus, Ei qui test facere supra id, quod p restis intellinere, & S. Hilar. sJ perseers potestatis essia naturam n se facientis , quod potest significare se
mo dicentis. Et S: Basil. Plus potest Deus facere , quam tu possis inteulere 3 ergo cum possimus intellia gere alia, otalia in infinitum syncategorematice saltem, a fortiori Deus potest in infinitum tam intem, si vh, quam extensive . Prob. 4. de infinitate intensiva . Nam essentia Dei est in entitate sua infinita, ut probatum est supra ; ergo & Potentia eius. Nam virtus acti va debet commenturari essentiae, cuius est potentia. Nam a tributum est aliquid circa essentiam, inquit Dam
Prob. s. de extensiva. Nam , ut diximus in pra cedenti , Potentia Dei se extendit ad omnem durati nem, &ad omne ens possibile . non cessabit per i stam aeternitatem agere, & conservare Angelos , &animas, ut fides docet, nec potest illi assignari terminus extrinsecus s ergo &c. . 'Hinc ergo patet, quod Deus est omnipotens. Ali qui enim Potentia eius non esset infinita , sed limitata per illud, quod non posset. Confit. ex Script. & PP. Omnipotens firmo tuus D
obiic. I. Si Deus esset potens infinite intensi vh, posiste producere infinitum etiam intensivε, & in entitate; sed hoc non potest i ergo non est infinite potςns.
948쪽
Prob. mai. Alloqui enim si ustra esset Illa potentias Scnulla est potentia,cui non respondeat suus actus proin portionatus. Resp. neg. mai. absoluth, vel sic dist. Si talis essectus sit in se possibilis, seu ex se non repugnet, conc. si ex se repugnet, neg. mai. &cons. Nam Deus, quantum est ex se, posset producere infinitum; sed istud ex se repugnat, ut probatum est in Physicis. Inst. Omnis potentia fundat, aut terminat respectum ad suos effectus;ergo potentia infinita debet reis 6γicere, aut respici ab effectu infinito in entitate . . Resp.neg. cons. Sussicit enim, quod respiciat suos effectus, & ab eis respiciatur secundum aliquam infimitatem . Et ita est de potentia Dei Nam respicit, rex espicitur I. tanquam agens a se, & inderendenter ah alio, E.. ut producens ex nihilo, de redigens ad ni hial um entia, 3. ut potens producere infinita saltem symcategorematice, ita, ut non exhauriri possit., nec dari
initima eroductio, ultra quam non posset aliam, dc 1 iam in infinitum. Objic. 3. Si potentia Dei activa esset infinita, posset moVere corpus de loco in locum etiam distantem in instanti, corpus illud moveret in non tempore 3 sed
hoc non potest Detis, non enim operatur in non tem-Pore, ex Aug. erho dcc. Prob. maj. Quis maior est vii tus moventis, eo velocior est motuS, ergo motus a
potentia infinita erit infinite velox; ergo di insta
Resp. I. dist. mai. Si agat necessarib, cone. si agat li-her , n .mai. & cons. Deus autem movet ad extra libere, & ideo Iente, aut Velociter, quantum Vult. Resp.2.dist. eamdem mai.Si motus ille sit de se pos. sibilis, conc. si de se repugnet, neg. maj. & cons. Motus autem instantaneus de loco in locum per in dium dicit essentialiter partem post partena , di successionem , di ideo repugnat illi indivisibilitas i
Objic. . maxime contra omnipotentῖammeus non vult omnia ι ergo non potest omnia. Prob. ant. Non vult malum , sed solum bonum, & piaeterea non siscit omnia ; ergo nec Vult omnia. Resp. neg. cons. Nam ad omnipotentiam sumit,
quod scut velle potest omnia volibilia , ita quod
949쪽
quod possit facere omnia factibilia, quae potest vella facere . Omnipotens est Deus, non eo quod possit facere omnia, sed quia Potest incere, quidquid vult , ait Augu. addo , & quidquid Velle potest. Non enim potest velle peccatum, nee implicantia.
, An potentia Dei amendatur ad praeterisa , possit facere, ur non fuerin3 3 an pissis 1 cere, quae non faciis aut facere me- liora , q- facit.
HAE e tria sol t examinari cῖrca Dei potentiam
ut melius explicetur. Et ea breviter expedimus. ad i. nota , quod Praeteritum duo importat, I. rem, quae suit, V. gri Virginitatem pro materiali, ledimerentiam temporis pro sormali ,& ει quaerppotest de ipsa re, an Deus Possit facere,ut res,quae fuit,reparetur, & de novo fiat, seu existat, a. de tempore, an possit facere, ut non fuerit pro illa temporis difforentia. Quoad a. aliter Proponi posset, an scilierenumerus possibilium sit major numero futurorum, Praesentium , ac Praeteritorum. Et y. an ea, quae Deus facit, ita perfecta sint, ut non possit , vel potuerit eadem facere meliora, seu perfectiora, vel anea, quae facit, sint meliora, seu optima inter omnia possibilia. Et hoc quaesitum videtur resolutum de liber tate . seu voluntate Dei, ubi res vinuis Deum non necestitati ad optimum. Concl. I. Deus potest quidem reparare praetentum sed non potes facere, quin sit praeteritum, neque ut se sura non sint futura , neque ux mesentia non sins. Est communis. Prob. I.ex Scolo. IJ Verum est, quod potentia nora est ad prae ervum , ut est praeteritum, unde non est pro
prie potentia , ut illud , quod fuit , non fuerit , sed pο- sentia es ad illud , quod fuit praeteritum s quatenus scilicet eadem res , aut somna, qtiae fuit, potest redi- Te numero eadem, ut dictum est in Physica Ex Isupra docuerat, Deum posse restituere homini n
950쪽
tu diem rectItudinem per peccatum amissam. . A rob. 2. G PP. Nam , inquit Aug. iJ mi quis Pauic ιι, ν omnipotens est Deus faciat, ut, quae facta sunt, Iara non fuerint , non videt hoc se dicere , si omniρο- ren3 es , , ut ea, quae vera sunt, eo ipso, quo ver νψnt ,1a Uasina; scilicet tam implicat fieri, ut praetexita non sint praeterita, quam ut verum non sit V
rum pro eodem instanti. 2JΗoe sensu dicebat Hier nymus, Firmiter credo , virlinem pose ruinam a Das non posse non quidem quoad virtutem , seu integrita Tm corporis , &animae, nam corpus idem xei urget sine imperfectione, & anima sine macula,sed non Potest facere, quin peccaverit, & corrupta fuerit. 3J Cum Deus aliquid facis , postquam factum ess , iam non potui non esse factum , semper verum est factum esse . Idem docuerat Arist. O J post Α- gathonem: I cipio Diu, Deus carere videtur,infectum ηος faciat, quod factum est .
Prob. 3. quoad I. r. Nam , ut dicebamus, per re- urrectionem corporis , quam ex fide credimus futu-S factam esse in Lazaro,& aliis, & in ipso Christo, idem corpus, eadem anima, & idem homo repa-xatur, de resurgit, & in hoc nulla potest a detri impli- neque ex parte rei, neque ex parte Dei. Prob. quoad a. s. de . Nam implicat contradicti , ut quod fuit, non fuerit, & ut quod est,non sit, re ut quod futurum est, non sit futurum. Potest qu Gem facere, ut quod est, desinat esse & poterat decernere, ut quae voluit esse futura, non essent futura: sed ut 0osito, quod aliquid existat de praesenti, non Po en facere, quod pro illo praesenti non existat, & supposito , quod sit futurum, non potest facere, ut quatenus futurum, nυ sit futurum. Tam non po sunt futura non sieri, qudm non 'ossunt non fuisse facia praeterita , inquit Aug. fue J Et hoc patet ex primo illo principio communiter recepto , odlibet est, vel non est, di, implicat idem simules e, O non esse. Potentia aute
Dei nqn extenditur ad impossibile,ut dimim est supra
Obii. i. Deus est tam potens nunc,qua anth; sed ante poterat facere,ut res,quae fuerunt,uel sunt,non essenta ergo & nunc potest facere ut no suerint, Vel non sint. i Jcon. Faus. . Etlic. .