장음표시 사용
61쪽
ua ly mptomata intus, per modum inuasionis; quando unus Iavna familia infirmari ciperat, deinde alter, dc alter: patuit experiodis morbi s na vi in pluribus mors superueniebat in qua rota, & priusquam infirmi morerentur, videbantur quiescere per duas, vel tris horas sedentes in lacta e patuit ex tumoribus , do ibonibus huic pistxsuquetabus. Et quamuis ad alias etiam putre diuis citra pestem ἔ.& in peste ad reliqua tria genera pestis sequantur bubones, de pusi uiae, quae ad venena etiam conis sequuntur: insignitur tamen haec peltis nomine bubomae, quia bubones apparentex in ilia sunt, non solum ex insigni putredi. ne, sed etiam mio signi venetvox unde facillime communicatur, di propter hoc viam appellat ut Contagiua ,scilice Lacalata exHlertia effictrice propagationis.
Quod fuerit pei contagium propagata,euidens fuit illis,qui in principio obseruarunt familias, & domos, in quas ingressa
est , quae obseruatio non tam exquisite fieri potuit in medio pe- sis, ubi ob multitudinem in fictorum Incertum erat unde pr daret: euidens fuit i liis, qui in villi S degebant; quia cu domus rusticorum sint dispersae, optime cognoscebatur, quomodo in aliquas domos intraret, di uniuersis familijs inmetis propagaretur in haeredes aliunde accurrentes, qui jaepe in haereditatem pellis simul intrabanti patuit ex aliquibus locis praesertim in montibus separatis, quo perueniens petiis, certum erat, a quo deferreturi patuit in varijs fanuliis , in multis oppidis per so Iam custodiam seruatis , inter finis aliorum infectorum e fui e euidens Emultitudine mortuorum ministrantium infit misi ut Medicorum, Chirurgorum, ita ut quidam Medicus egregie responderit cuidam.petenti aliquod praeseruatiuum pestis: Pete hoc ab aliquo legu Doctore , non Medie inae, quia ipsi hahet etiam . n. media pars nostrum extincta est,& nemo e tot. lein allum Doctoribus per j t. Non consumam verba in te notris marsatis est, si dixero in medio huius vitiis , tam multa Monasteria i Virginum, & Conuentus Monachorum per solam custodiania os rassante extra illa mania pestes fui ite feriratar quod si in ali ιι ques Conuen tus ingressa est; certum fuit a quo fuerit deporta, tar Assero solum magnam Mendicantium Donum Intra Vrbem, ubi seruantur supra .numctu ducentorum pauperes, Praest
62쪽
sertim iuuenest modo constat, e centum,& pIutibus distho Iis seruatis sub arctiori custodia, nec unum tempore pestis periislit
ex alijs centum in domo manentibus, quibus conuet satio cum externis interdicta erat, nec mus periit. sed ex sexdecim graudi oribus, quia vel ut alijs ministrarent, vel ad suas ossicinas extra domum ibant, duo mortui sutit: In loco vero medicantiumst minarum extra urbem tu Sancto Gregorio diu durauit prae, seruatio a peste a magno pene miracu Io cum grassaretur tam feraliter per rebem e sed mala fortuna cui refetum attulit illuc quendam illius Ioct sacerdotem,qui ostentabat tσ quem alia si- quibus mortuishqreditario iure habitum, qui dum per siminatum manus transiret perniciosior monili Halmoniae fuit; itai ut ad numerum supra zoo. circiter peste petierint: & hie ob seruato metalla,& aurum pestem contrahere, & inferre conta agi uui; vel propter sordes, de inquinamenta ad hirentia, vel et dram propter vapores,& lpiritus, qui ab infecto respirati adherent ad corpus metalla frigidum,dea sum,& Icue,& constipantur, ut euidenter apparet in speculis: vade fallitur Mercurialis, putas frigus metat Ii extinguere vapores, cuarillas potius con stipet, ac densiti Obseruate curam aliquatum ex his sceminis dema datam esse cuidam Panormitano , mi in peste Sieulater. aut quater seruatus fuerat,& hic etiam peste correptus,mortuo
seruo liber euasiti sed iste in stlicissimus fuit in peste ab aliis
prosii ganda, quamuis ratione proprii tempera meti in propria
fuerit fortunatust caete I um nec norat literas, nec praxim 3 nec
minasteria chirurgica, quae nostri barbitonsores maxima cuniaeli tritate exequebantur: gerebat in statula argentea ungue cumrol.iceum aegyptiacum, & dabat puluisculum per os a tamen.
dum,qui erat e duobus granis lauri contusis,& fatua plebs cteinde Dat primis diebus, hunc habere arcanum contra pellem, Sedo fim huius pulueris vendebat ut audio pro uncia argentirti l te iri miscuisset cum his baccis terram sigillatam, ex praescripto Avicennaei quia grana lauri sola non sunt immunia a suspicione veneni, ex Cardano lib. de Venetiis. fuit tamen Doctor scribens Ferrarim,quae vix distat a nobis spatio,quod tribus h tis potest confici, qui scripsit Medicum Panormitanum longe
63쪽
honorario accersitum, ex euius ope, M seietia, magno artis me dicina splendore, non modicam utilitatem infectis extractam evidete quam fallax sit de alienis Ioqui: laus . n. quae poli Deum
debetur Emineritissimi Spadae, te nolircrum Cluium char,tati. α vigilantiae, adscripta est vilissimo suae vitae venditor i, de quo cum quererentur aliqui, quod omnes in eius cura perirent, respondit se iudi 'ete Medico Phylleor nam ipse solum sciebat
ungereἰ erat. n. discipulus ei sit minatoris peltis in Sic is a.
Quantum ad tempus, apparuit Pestis Bononiae ad initium Maijt disputatum fuit acer uicosis Medicis per totum mensem,
antequam concludet et uresse petiem, quo empore maxm e per urbem propagata eli. certum est non uili per contagium comu nicatam ab inficiis nominibus, aut pannis venientibus Parma,& Mediolano iam ante inscctis: nam constat quendam mu laonem venientem Parma mortuum ad Castrum Francum, cuintumore sub axillis ad finem meo iis Martii, ex quo tempore ibi Pe Iils, tunc male coguica, originem sortita est, de p. ius ibi mo in xlebantu Bononiae; unde potuit facillime in urbem ttas ferriet Certum et inin est & ante id tempus rumores de peste percrebui Dcie, de Mediolani, & Parmae, de in exercitu Caesareo. Quis tamen malae fortunae auctor fuerit, ut Bononiam deferretur, odiosum oti quaerere, & incertum vehementer asserere, de nobis inutile. De contagio loquentes moderni dilatat fimbrias, cum mulistis ditiinctionibus, quae toti untur imaginem confusionis: saeest, si dixero de contagium rei, vaporis, dc fomitis, cognitu antiquis in multis morbis, ut in lepra,vt patet Levitici x Mi. & prg- sertim in peste ex Aristotele I. problema tuai:& resolutive dico. Quid est contagiosius igne qui messium campos depopulatur, eo incidens in pabulum,i vires acquit ἔt eundo, & lucidens in siluas viti des, illas tandem sibi praeparat, & destruit sie unicum Pomum integram putrefacit massam ,& morbida facta pecus totum corrum pri ouilet sic Philosophus ultimo secundi Posteriorum dicebat, vaci stante alter stetit, pollea alter; quo usq; mPrincipium veniant,& sic totus stetit exercitus: Qui ergo aliam causam effetentem praeter contagium in hac peste quatrue, mi hi videntur parum mente, Sc sensu constare t quia est quodam
similem luet sali Plato uico, quateret causam valuci suem in hila
64쪽
eur stet exereitu totus, me man pomeru putrescat, em ignis integram absumat messem, eum sufficiens sit illud partieulare. quod ab uno in alterum procedit ad uniue salitatem. Insuper non puto illos unquam vidisse miscellam sanorum cum infit enis, ut ego obseruaui. Forte fortuna primis diebus incidi i viam dictam eampum de Bobus, in qua multitudo pauperum
accurrebat ad videndam rem insolitam, nempe lecticulam , in qua deportandus erat infirmus ad Lazaretum et appropinquabant pueri,& puellae, & rem nouam contingere gaudebant, alia qui colloquentes, eum infirmo spiritum ore captabant, aliqui famulati sunt, ut lecticulam intraret, multi seruierant in domoι nam cum pauperes famulum non habeant, pro famulo paupeo tuae multitudinem habent, di sibi inuicem opitulanture omiseto, qui domum ingressi sunt, ut aliquid suffurarentura hic fuit finis: aliquae foeminae diu altercatae cr/mιnando, & negando, . in illam domum fuisse, & nihil contrectasse; tandem abierung gulae in domos suas: & postea miramur, si in illa via omnes fere familiae extinctae sinit imo bis illa domus remanserunt v cuae, quia post primos inscctos mortuos, illuc reposuet unt pauperes, per urbem vagos, qui metu contagii non admittebantur in Iocum propinquum mendicantium, & tursus illi perierunt rsunt tamen viri alias sapientes,qui non respicientes ad Iisc senis sata, vitio malignitatis humanae arcana libentius, dc inceri credunt, &quaerunt seminaria per aerem volantia. . L. Quid communicatur per contagium p Respondeo communicari, vel qualitatem cum materia, ut vaporem, & spiritum,cte substantiam subtiliore me vel qualitatem sine materia; neq; hoc secundum videatur durum aliquibus, ut Mercurialit nam discant, quomodo frigus communicatur vino in vase elauso, dum inter glaciem vas ponitur non respondetur communiter, fit.
gus gigni in vase, de vino & quis negabit qualitatem pestiferam per simplicem contactum corporis pestilineis facillima communicari posse,etiam sine ulla communicatione materia pnon quia qua Iitas de subiecto in subiectum permeet; sed quia similis qualitas a fimili generatur, & educitur ex illo subiecto.
etiam si nulla inquina meata materialia adhaereant. verum ta n eo ea, ut io Horibus inquinamenta ex contactu coreorum a
65쪽
tum aere tanquam medro iactu S, nam obiectum tactus, ut calor
ignis agit in manum, sic mediante aere , dc immediate superpositusi manuiuande sensus tactus, di per medium externum, si
ae non ut magis caua huius peltis, quam imum ebrietIgiri fit, ut nil ab aetas mutatione sit timendum squia calor aeris non est u scien&ereare pestem in aliquo, poterit tamen e mcere, ut pestilens vapor in aliquibus culcitris, S laneis in sectis antea sopis fi agore, exeicetur & tangentes ir filiae. Quod stati l uliniuratur,& stibi iste paretur, di claudatui in domum I tinabit pestis, dc urbs te ruinituri ni kaec scribo in domo cuiusdam Reuer. de Puteo foeminamrascentes panos ex infecta domo tra spinta tQS, pellen contraxeram, & mortuae sunt i duae se uae fa mulantes dit sae mortuae ista ι pie Reuerendus her e purgatus in separata domus parte habitans mortaus est : nepos ad haeredditatem accurrens captus peste moritur: quia tumen isti proh sediti sunt eommercio, non est diffusum in alias domos containgium. In hoc vigilat cura Eminentissimi Spadae,& Ciuium choc solum est pestis secretum; caetera lunt leuia aut deliramen in i inpleta um, aut furum echnae, qui sessa ratis rebus e LaZare4tis contagium1 inesse neganes Nec est timendum, quin una, ani altera domo in gibe cla ala a vaci nas prohi , a mu r commercio quia perus est dissimulare princ pia, nec prohibere quin set par, quam aliquarum domuum clausura reliquam urbcm declarare finceram. Hoc fecerundistrahiesis suasu Medicitu uenis Ast. Dphi , Qui primis dictus pectem proclamando , sui ne ausa, vaprimi infecti separarendur; δρ aliquibus leparatis totast, teris Narctur in medio vicin rum petie laborata iam a re i csculua, e=at videre multat udinem infirmo tu No eo mi en deiγtem ad Larist retia,cum irrisone Medici ob causam tmius, aut alterius infe Oir sed cito lacrimosum suit neminem fetὸ vidisse reuersum. Et quamuis coiectiis In carcerem fuerit,quia dicebat aemul i, hunc temerarium agere, ut ciuitas prohiberetur commercio eae ter
1 amδitandi In Lilna ne rurus sarcere,nte laberator patriae hono .
tusesuiniam uix postea in curatione pestis in in Patria Nuoolatiae mortuus sit. Q
66쪽
Ideretur inutilis populo libellus,n duo verba dem
rationed iceretur, ego vero mi In utillus puto,quam
. receptas scribere, quia falsum puto, quod opinatuu pulus t& ait Caidanus, quod experientia comprobatum asta: luti cuilahetoveneno suum conuersit AElexrpharmacum minu Cuiq; peltis spetiea , quo inuento omnes late sananturi seis m Tallia, nec experientia hoc nos docuiti quia Pestisqueeest aeri et g allo rum veneno rum, quae d ieebat Dioscor ides t ih. 6 vel la impetum actionis, vel ob dispositionem patim dis esse immeaicabilia: hoc autem piae citeris uerilisatur in hac peste,inxit aleat camenta fiagida calorem luternum peiamum Se ad putre aim in praeparant , & calidaisag nd venena Ocalidum:mag alienaetture. 64 facitat spe timere z Vnde velissunumputo, quodlit arast eas: seruatum est, omina alexi pharma ea aalida anthac rella maxime obfui sie, & exmperata p rum prosunt. et cla in n. Nec velim putetis esse medicauieta a getra ἀ icta substa fita υ1int speeiu e contraria formae veneni, diapestra.ῆ non rati laeqviaitatum, sed is me, qui formam ni trallinurgo mafo
multarimq ua litρ tum so thiqn t iii bura m vim a gen d hi & i lia m. modificantium ex vario subiecti tempera meto, unde procedisti praeterquam quod aliq2 ex iis tua maiora litate agunt parti adhaerendor piper autem & una pr superatur, quia caliditas est
67쪽
iurgatio non praeseruat , nis ebmmunireri' fie e trinstituendi
proportionaliter, secundu tegulas generales methodi de tueniada sanitate; maximε vero purg indae sunt sceminae, quibus su p. pressi meses apparatum putredinosum, & veneficum ad pestem facillimὸ recipiendam praestant. Caeterum quEret aliquis, a quemadmodum est aliquod temperamdium in quibusdam ho . minibus, quod pessi resistit, ut vidimus' in multis fetuis LaEire. ti,diter mediam pestem illaesis, ita nos medicamentis polIemus
tale rem petamentum in singulis creare . Quaesitum est arduum . Respondeo, eonfiderandum, quod fit hoc temperamentum, quod resistit pelti. Proeuldubio noa' est temperamentum temperatissimum hominist nam cum me idium illud complexionis hiemetaris, in quo species aliqua se uari potest, tantam habeat Iatitudinem, quanta potest essedis. fimilitudo indiuiduorum illius speeiei, fit, ut indiuidua ad ex.
tremum temperamenti temperata, ve ad excessum calidi, aueficet, uon eetrseantur temperata; nec est inconueniens, aliquos homines in extremitatibus sui temperamenti collocatos.magis accedere ad complexionem elementarem bovis, di equi, quam ad complexionem temperatam hominis i nam temperatz ho
minis eomplexio est illa, in qua primae qualitates mutuo sed se frangunt in eo termino , quo resultae potissima dUpositio corari Poris , secundum omnem modum suae species debitum: & in una speeie absolute temperatum est, quod respectu omnium inis idiuiduorum suae speeiei est tale Dunde sequitur, ut operationes ιpersectissimae talis speciei e tali prodeant temperamento e pro- priae autem operationes hominis sunt, re,cthage ,'& intellige re. modo constat tali per fectione temperaments non fuisse, qui lseruati sunt: multi n. temperatissimi actionibus, & temperato 'corpore, & ut plurimum sanguinei, rubicundi, di sanissimI iuuenes cito perierunt r alii autem imitantes compIexionem bo. uis, 3c a fini seruati sunt ,& praediti temperamento frigido, .ei senes. ergo temneratissimI homines complexione non refistunt
Hinc solui te dubium, propter quid pestis e rustieis in Muragontrectatos, aut in equos, & asinos,& eanea non transieriti
vi constat talia animalia contrectata,nb ala peste; quanae λ
69쪽
euadet ea peste, non sic iuuenes calidos; erigo ma gis videtur in-isai et e pestis adiriodum venen Icalidi, quana agmodum puti clinii; uemdquanetum ad praxim comperiam est , omnia mediaca meta calida maxin E in praeseruatione, di cura bbmisso: Quo evidimus ex Medicis, de c hi turgis amicis nolitis, post sumptiochem pitulari m R sis, Theriacae,& similium, post inunctionemo' ei Magni Ducis, & tatuebus in pestem cito rites disse: Miser D ct Bita cus amicus meus, qui totum se implerat antidotis talibus in te primos ir firmatus de intensissim beatore in praeco diis conquere dii tui: hoe in infinitis patuit: ergo medica inenis haec D, at is pestibus celebrata nocuere, & tationabili terr quis in hac ex Methodo no debemus ealefacere elic Galen. lib. . sim.plic. cap. a . dicebat medicamenta proprietate operantia in terdum qualitate euideli uocere; propterea qualitas illa mani fella corrigenda e verum qu Heu est hae e renaediital id a fovers
ne dum t erg6'ptati tabit uti rem petases cardiaχ s ves Milidatastigidis attemperar Alii attemperar sit gentianam, scordium dici audium , &c. acidi se alid miscue stitit terras' figi Ilatas, sali- datos, camphura , b sebid scelut, Magisteria gematu, puIueutes, tuet aquas e simplicibus tein perutis destillia eas, e calenen Iab erbena, scalfiosa, acetolis, galega:alii posuerunt theriacam inficere di illud utiliter exhibuere. -xi: H 'i uui chi fidera tenton idem esse, piae seruare eadjucta putredincidi corpus v i a peste r qui gradus cali ris,& siccitatis praeei seretinet teis peramentum carnis νn mortuo, non id aget is voti dria praeseruat inbrthos, corrodit vivos: scordium, quod
70쪽
ia merito, quia, & nimis calefaciunt,& impuritates humorum mndiante cro eo ad em vehunt: praestabat, uti recepta antiqui m e Rum, ponendo ammoniacum, non crocum; quia amonia eum ad expulsionem impellit,at rationabiliter constat, in Illis, quibus non subducebatur aluus, maximE obfuisse et ergono dentur cardiaca, no purgato eo pote,quia impuritates humo. rum ad cor portant,& vidimus in sectione cadauerum fele omnium in febribus malignis occlusos cordis ventriculos et assa pituita annis superioribus Matuae: suspicor ob alexi teria impuris corporibus exhibita. Insuper non est tutum miscere cardia ea purgantibus,quia aliqua, ut theriaca sistunt actionem medi
amenti, alia humorum particulas motas ad cor impellunt. Fateor errorem me ut in principio pestis mihi videbatur temerarium, non adhibere fidem tot Antidotis antiquioribus, modernis, quae nomine celebri vulgadauturi δέ ais quibus, quae quasi per arcanas traditiones, etiam per tormenta extortas a
principibus,& religio fis erumpeba't,& ego aliquot praescripsi. di receptas tradidi i sed ratio, de experientia monitus sum, sobrie omnibus fide udum. Habeant principes suas gemmas, bal
sama, belloara cornua unicorni, &c. tion minus cm cacia pro
pauperibus sua simplicia, & heibat. Scio Seleniss. Ferdinando Mantur veditum pro sestert Ytractum ex allijs,& ex Theriaca, di modum conficiendi autum potabile, de quo edidit libellum Docior de Feriariis, cum multis casibus, in quibus mirabilia fecerata mortuo Ferdinando ingenuus Doctor idem, qui scripserat laudes, mihi retulit infelices euentus, quos in pluribus idem aurum potabile praestiterat, & cum ratione, Da erat cot- rosio auri laeta per men si tuum acerrimum,ex rore, &fuligina Ttractum, viscera quandoq; corrodens. Multa ideo preciosa sunt,dicebat Plinius, quia in templis cernunturi si sumu multis di trahas, remedia procerum apparebunt vulgaria circulatorii. Quisquis Artem componendi antidota ca Iet potest ad miria das antidota parare, ex varia variorum simplicium miscella . Extant apud Gallum Tlidentinu innumerabiles formulae om