장음표시 사용
51쪽
honorario accersitum, ex euius ope, M seietia, magno artis me.
dicinae splendore, non modicam utilitatem infectis extractam rvidete quam fallax sit de alienis loqui: Iaus . n. quae pose Deum debetur Emine tissimi Spadat, & nolircrum Clurum char, tali. α vigi Iantiae, adscripta eli vilissimo suae vitae venoi toti, de quocumquererentur aliqui, quod omnes in elus cura purrent,respondit se iudi 'ere Medico Phylleor nam ipse solum sciebat
via gere; erat. n. discipulus ei sit minatoris peltis in Sicilia. Quantum ad tempus, apparuit Pestis Bononiae ad initium . Nassi disputatum tu ita cervicosis Medicis per totum mensem, antequam concludete tur esse pellem, quo empore maxm e per urbem propagata eli. certum est non ulli per contagium comuis Dicatam ab inficiis nominio us, aut pannis venientibus Parma,& Mediolano iam ante inscctIS: nam constat quendam muullonem venientem Parma mortuum ad Castrum Franeum, cum
tumore sub axillis ad finem mea iis Martii, ex quo tempore ibi Pe Ii I S, tunc male cog ta, originem sortita et , de p. ius ibi mori aiebant u si Bonomae; unde potuit facillime in v tbem ttas serrirxertum et iam eii & ante id tempus rumores de peste percrebui Dre, di Mediolani, & Parmae, de in exercitu Caesareo. Quis tamen malae fortunae auctor fuerit, ut Bononiam deferretur, odiosum cit quaerere, de incertum vehementer asserere,& nobis inutile. De contagio loquentes moderni dilatat fimbrias, cum mulintis di ii inctionibus, quae sortiuntur imaginem confusionis: saeest, si dixero de contagium rei, vaporis, de fomitis, cognitu antiquis in multis morbis, ut in lepra,vt patet Levitici xiii. & prg- sertim in peste ex Aristotele r. problematuat:& resolutive dico. Quid est contagiosius igne,qui messium campos depopulatur, di incidens in pabulum,i vires acquit ἔt eundo, & lucidens in sil-tias viti des, illas tandem sibi praeparat, & destruit δ sie unicum Pomum integram putrefacit mallam ,& morbida facta pecus totum corrumpit Oui I et sic Philosophus ultimo secundi Posteriorum dicebat, vaci stante alter stetit, postea alter; quo usq; in principium veniant,& sic totuS stetit exercitus: Qui ergo aliam causam e meientem praeter contagium in hac peste quae tui, mihi videntur parum mente, Sc sensu constare t quia est quodam
simile iuei sali Plato uinoiquet teret causam valucisdem in
52쪽
eut stet exereitas totus seue V pomeria putrestat, eur ignis integram absumae me siem , eum sufficiens sit illud parrieulare. quod ab uno in alterum procedit ad uniuersalitatem. Insuper non puto illos unquam vidisse miscellam Ianotum.eum infit oris, ut ego obseruaui. Forte fortuna primis diebus incidi i viam dictam eampum de Bobus, in qua multitudo pauperum
accurrebat ad vadendam rem insolitam , nempe lecticulam , in qua deportandus erat infirmus ad Lazaretum et appropinqua bant pueri,& puellae, & rem nouam contingere gaudebant, alia qui colloquentes, cum infirmo spiri tum ore captabant, aliqui famulati sunt, ut lecticulam intraret, multi seruieraut in domoι nam cum pauperes famulum non habeant, pro famulo paupeo rum multitudinem habent, di sibi inuicem opitulantur romiseto, qui domum ingressi sunt, ut aliquid suffurarentur: hic fuit finis; aliquae sceminae diu a Itercatae cuminando ,ερ negando, i in illam domum fuisse, & nihil contrectasse; tandem abierung gulae in domos suas: dc postea miramur, si in illa via omne. ., sere familiae extinctae sinit imo bis illa domus remanserunt v cuae, quia post primos in s.ctos mortuos, illuc repol tunt pauperes, per urbem vagos, qui metu contagii non admittebantur in locum propinquum mendicantium, di tursus illi perierunt i . sunt tamen viri alias sapientes,qui non respicientes ad hete se sata, vitio malignitatis humanae areana labentius idc incerta credunt, ει quaerunt seminaria per aerem volantia. . Quid communicatur per contagium 8 Respondeo communicari, vel qualitatem cum materia, ut vaporem, & spiritum,m substantiam subtiliorem: vel qualitatem sine materia; neq; hoc secundum videatur durum aliquibus, ut Mercurialii nam discant, quomodo frigus communicatur vino in vase clauso, dum inter glaciem vas ponitur p non respondetur communiter, fri.
gus gigni in vase, de vino & quis negabit qualitatem pestiferam per simplicem contactum corporis pestilcntis facillima communicari posse,etiam sine ulla communicatione materiae pnoa quia qualitas de subiecto in subiectum permeet; sed quia similis qualitas a fimili generatur, de educitur ex illo subiecto,
etiam si nulla inquiqameata materialia adhaereant. verum taetrago eq. ut i a pluribus loquia amenta in contactu corPDrumias
53쪽
tum aere tanquam messio tactus, nam obiectum tactus, ut calor
ignis agit in manum, di mediante aere, & immediate supermissilis manuia unde sensus tactus, & per medium eriter nutu, ει
Mi viuiscet haec pessis line vere,vi aestate Q, Respondeo , cumae; non iit magis causa huius pestis , quam intrum ebrietatius fit, ut nil ab aetas mutatione sit timendum squia ea tot aeris non est a fetensereare pestem in aliquo, poterit tamen e mcere, ut pestilens vapor in aliquibus culcitris, re Φaneis insectrs antea sopisus ei igore, exeicetur & tangentes ir fitiato Quod stat nil inficiator, & suoi tu ιeparetur, di claudarita in domum; tefabit petiis, & urbs te ruabitur iis id haec scribo in domo cuiusdam
Reuer. de Puteo foeminae miscentes panos ex in secta domci tea. pol latos, pestent contraxerunt, & mortuae suntl duae se uae fadmulantes de pia mortuae Rin t a i pis Reuerendus ber E purgatus inseparata domus parte habitans mortaus est inepos ad la aereo ditatem accurrens captus pe si e moritur: qu a tamen 1 si1 proli, isti sunt eommercio, non eli diffusum in alias domos contagium. In hoc vigilat cura Eminentissim Spadae ,&Ciuium et hoc solum est pestis secrerum; caetera lunt te malaue deliramen Mi Mipietium, aut furum echnae, qui Dilatatis rebus e La Zarein iis contagiu tu esse neganes Nectit tmiendusia, quin una, antaltera domo in urbe clauia a Ricinas pro hi beamur commercio rquia perus est dissimulare princi pia,ne e prohibere quin sit par, quam aliquarum domuum clausura reliquam urbini declara resinceram. Hoc feceruntiistrati Aes suasu Medici iuuenis Astol-phi, Qui primis dictus pestem proclamando, fuit in eausa, v
primi insecti separa rendu ri & aliquidus separatis tota urbs seris Maro tur in medio vicin rum petie linuraLi iam. R icsculua, eν agvidere multitudinem infirmor No comi Mendentem ad Laristare tu ,cum irrision: Medici ob causam unius, aut a Iterius infectit sed cito lacrimosum fuit neminem se te vidisse reuersom. Et quamuis coiectus in carcerem fuerit,quia dicebat aemuli, isnaac
temerarium agere, ut ciui S prohIberet ut commercio taeter stam Iaandiluit uuen eru tu Loarcer ισἔ uberator partis hono
tus es. Q iam uin pu stea in curatione pedis in sua Patria diu uo latiae mortuus sit. a Do
54쪽
Ideretur inutilis populo libellus,ni duo verba de mi rationed iceretur, ego vero nil inutillus puto,quam receptas scribere, quia falsum puto, quod opinatur populust & ait Cardanus, quod expetientia comprobatumM; veluti cui et veneuo suum conuenit in lexrpharmacum m unicuiq; peltis speciei, quo in uento omnes Pia sanantur te sed nec ratia, nec experientia hoc nos docesti quia Pinishaec est i genete illorum venenorum, quae dieebat*Dioscorides lib. 6 veI ob impetum actionis,vel dispositionem patientas esse immea diuabilia: hoc autem piae citeris verificatur in hac peste, nqua medicamenta fiagida calorem internum petimum Se is putre dinata praeparant , & caildai faxnrite venem dicae ldum magialpe et rure, di faelisippe timere a Vnde vetissimu puto, quodu malleis obseruatum est, omota aleat pharmaea calida in)hac veste nraxinie obfulsi , & temperata pitium prosunt. e I v v I i Nec vesim putetis esse medica vieta aget Ea d rota substafitias quae int speeifila coni raria formae Meneni, α lex; nnorati 'ne quia itatum, ted --,-3 formam on coriatiatur scitis ratione for ει sed ratione q M lit eum di fassum est,quoadi rc t calidi tem in inpettidi fidam stilo ' formae minimam uitas ix; viide parum amate sed calidita, in Buptior olvi Thersa ea e4 instrum eueum kr- maria, factaeitatisauude hementer agu nt,&quandoq; 'on superantur a naturaerifallun iamMinietis quila euphorbium, di eantharicles nan superantur. a naturaiq. sta eteri caliduatmii habent alias erram quat talem it ualom quaικος-tegrum subtiles sim quibus ea tidita. sonta urebitim atti MAEgendi:, ει Melius di retur.inu miuuta amuleatum:qualit3tum sol ientium stratra vim agendL. & i liatrihmodificantium ex vario subiecti tempera meto, unde procedi praeterquam quod aliqvεx his fua matertalitate agunt parti adhaerendor piper autem, & lluapr superatur, quia caliditas est
Naca modest euphorbio, 'οὐ quia sis ε lidita sed quia sic lini
55쪽
qualitatibus euphorbiti & hoe maxime obseruandum est in t medio tum formulis; εc in peste, ubi aliquando plus affert no-gumenti illa qualitas manifesta caliditatis, verbi gratia in Thellia ea, quam postea asserant adiumenti reliquae qualitates, quae non ita cognitae ventuat cum illa caliditate manifesta.: Neque experientia in hoc pestis genere alias aliter docuit; nam scripta grauiorum Doctor u sunt admodum sobria, & vel nihil promittunt, vel parum; quod non faciunt scripta vulga
rium tu e , & cito curationem s& praeseruationem promittcn. tium. constat. n. in alijs pestibus multa millia hominum moris tua, quamuis retulerint repertu remedium et constat,qui media camenta generandae pestis componunt, sola se custodia prile tiare. constat omnia remedia in hae, di alijs experta, di reue Iara lsaepissime suo fine frustrata; sed causa erroris est, quia quilibet lmedicus habet ineIinationem ad quaedam, ut Theophrastus ad Carduum, Galenus ad suam Theriacam, di terram Iemniana,Mqua dicebat seruatos aliquos ex illis, qui ipsam sumpserant, de ego vidi multos seruatos, qui nihil sumpserunt, & varios cum vari is medicamentis: sed quilibet sua proseri, & Iaudat, & pr cipue si non revelet, quia reuelata apparent lema, & fidem cum vitibus perdunt t praeterquam quod fama acquirit vires eundo, a Ferrariae scriptum est EIectuariu maius Quercetani cotta pellem multos ex nobis seruasse, quod nunquam Bononiae inteleot Medi eos audiui relatum r&firmiter credo id, quod unum remedium praestati id alterum pari proportione quantum ad ualitates compofitum praestaret & haec est methodus med edi, statera vero occulta, ut plurimum falsa sunt: unde benὸ scripfit victor Ferrariensis oleum Areanum Fertariae maximὸ obnisii se, quia plus egit sua ealiditate aperta calefaciendo, quam Oc- Culta praeseruando,& his oleis multi inuncti lapsi suat in sepul
E Mo nulla legitima praeseruatio praeter fugam; & la Im
hitur qui sugerit abeis , inquit iti pest. Eaechiel cap.r. η 'ea. est activitas veneni pesti seri,ut irruens i a hora no PMini temperavitati, α exquisiup ἔχων cito peramati unda '
56쪽
proportionaliter, secundu tegulas generales methodi de tuenis da sanitate; maximε vero purg indae sunt sceminae, quibus suppressi meses apparatum putredinosum, & veneficum ad pestem facillimὸ recipiendam praestant. Caece tum quaeret a Iiquis, an quemadmodum est aliquod temperamHum in quibusdam ho . amnibus, quod pesti resistit, ut ridimus in multis seruis Laκare. ti, rnter mediam pestem illaesis, ita nos medicamentis possemus tale rem petamentum in singulis creare .cauaesitum est arduum. Respondeo, eonfiderandum, quod et hoc temperamentum, quod resistit pelli. Proeuldubio non 'est temperamentum temperatissimum hominis r nam eum me idium illud complexionis elemetaris, in quo species aliqua se tuari potest, tantam habeat Iatitudinem, quanta potest essedi se ifimilitudo indiuiduorum illius speeiei, fit, ut indiuidua ad exis tremum temperamenti temperata, ve ad excessum ealidi, aut ficet, non eeπseantur temperata; nec est inconueniens, aliquos homines in extremitatibus sui temperamenti tolIocatos.magis accedere ad complexionem elementatem bovis, te equi, quam ad complexionem temperatam hominiar nam temperata hois .
minis eomplexio est illi, in qua primae qualitates mutuo viai frangunt in eo terminb, quo resultae potissima ampositio coraliporis, secundum omnem modum suae speciei debitum et Ze in una speeie absolutE temperatum est, quod respectu omnium indiuiduorum suae speeiei est tale Dunde sequitur, ri operationes perfectissimae talis speciei e tali prodeant temperamento di pruritiae autem operationes hominis sunt, recth agem Se intellige-ω re. modo constat tali persectione temperamenti non fuisse, qui iseruati sunt: multi .n. temperatissinii actionibus, ει temperato 'corpore, & ut plurimum sanguinei, rubicundi, de sanissimI iuuenes cito petierunt et alii autem imitantes eomplexionein bo. 'uis, casini seruati sunt,&praedui temperamento frigido, ut a senes. ergo temperatissimi homines complexione non resistunt, petii.
Hine soluite dubium, pro et quid pessis ὲ rustieis in bouea
contresitos, aut in equos, re asinos,& eanes non transierit a
vi coast,t raIta animalia contrectata,no ineatis peste; quanae λ
57쪽
ctiorem, & hutniditatem arInus acrem putredinis, & veneni putredinosi; quoniam hoc prouenite pio portione miscelis: deinde dato, quod ca Ior ille putredinosus muItum dissiparetur avehemetia veneni calidissimi, adhue tamen remanet temper se. dimentum, & fundamentum putredinis seruans analogiam sui principit. Propagatur autem per unguenta, olea, & lanas, quia haec plus retinent, pIus ad hae ren i, & magis exhalanta , l . ms Tandem, dicet aliquis, secundum haec iacta principia, mnis restis bubonia et it arti facta. Respondeo possibi Io esse, uti
humato corpore summae generentur putredine S,quq imitenturn Muram veneni putredi nostr possibilς esse, ut in aliquibus hominibus generent ut venena, quae imitentur νι res acrium ven
norum, ut aiunt, sx accensa bile irati homi is,&de corru-
Ptione ad igneam naturam vergete in excrementis, & humori
hos,& sttaecipue utriusq: bilis,& est expressa doctrina GaIeoi 6. Iocis alia, is 6. R sectione 6. Aphor. & secundum haec duo supposita, si coaliscant aliqua do in uno subiecto natural m. ma putredo=.cum summa venenositate, naturaliter siet hqc pestis: sed hoς tam dissicile est, ut fere nunquam contingat: videmus quidem, Nexpertu qtur practi cantes medici in urbibus. amplis aliquando in aliquo unius familiae tam diram putredi nem accendi, ut reliquos eiusdem familiae, & amflentes lectatris rahat,& tota it Ia domus supplante tuti vidimus nos hoc annis superioribus euenisse in familia euiusdam Libraris. Tales p tredines freque ter in domibus sordidis pauperui S praecipue ita soldid is hypocaustis Germania, inter plebem reperiuntur: sed
non sunt tantae vehementiae, ut postea per minimum conta rapanni, aut h litus so a trahantur, & fiant peltes com unes; quia ut ego puto, huic putredini stimulus acris veneni deest; qui longe lateq; putredinem, eiusq; vapores dispergit.Videmu* e τι-zasaepe aliquoS venenis corte pios aci ibus I sed mois ipsorum, aut nul Ios, aut paucos inficit, nisi sint venena e genere putrido vabide contrectata, & illa etiam per paucos transeunt, nec causant P li IIS; quia . s. talibus venenis putridis stimulus, & acrimonia. facilis communicationis de eli, di accibus deficit fundamen intum p OpOitio natae putredinis. Immo hoc raro inter iis mines nacutae clementia euenit, quia si in corpore nulls O venena gene-
58쪽
eantur aeria, aerimonia veneni, quς est st imulus fatii s diffusio. nis dissipat putredinem , quia summe calida,& sicca disii pane
mediocriter calida,& humida. Ergo inuenienda supererat haec ars maligno hominum ingenio,nam conitat, ut saepe ait Cardan ,ad destructionem naturae plus posse artem, quam naturam. In hanc sente aliam venit C/pruacius lib. 6. cap. 36. dum de finiuit febrem pestilentem esse se biem productam alveneno ca. lido putrefacie a te rised ipse dat principatum veneno, cum anceps sim , an debeatur putredini: in super superaddit putrefa-lcienti calidum, cum tamen constet omne putrefadiens per se esseicalidum; nam frigida per se non putrefaciunt,dum instigi- idant, dc congelant, ut patet in piscibus .figore: exsiccatis,& in membris, & cruribus frigore excidentibus, quae durante actio. lne nigoris in proprio temperamento corrumpuntur , & non . putrescunt. I., super propono Capi uacio hominem ictum veneno ca liso putre faciente; ut veneno Dryinis auci eporis marini Icum febre, de horrendas lymptomatibus,& quaeso,an gradus il le venen I putrefacientis siti natura aequalia ad gradum venenia in peste buboniae si est aequalis: de quare ad ictos talibus venenis no sequuntur pest sp ergo in peste buboma est aliquid plus, iquod non satis explicatur per venetiu calidum putre faciens, qrgo fortasse melius explicabitur: si dicemus, pellem haue euia ab analogia summae putredinis, dc veneni calidissimi in homine.
dum hoc genus Caesar ait, M usilienses leguminibus putridis cibatos peste cosumptos talem refert Aui Eoa . in qua homines coacti sunt ossa e sepulchris eruere,& medullas suggere; tale expertae sunt hi ut siti Bonon.ann. MDLA XXia, quae plures, ut supputant curiosi, extinxit, quam linc praeses Mec, quodetales frequenter fuerint, expielsὸ Galenus in libro de cibisitioni, & mali succi ait, deficientibus cerealibus rustico coactos edere herbas, de radices incognitas; unde vere, &aestae acta est pestilentia, in qua moriebantra iam qua bona,qua .
59쪽
qui mala victus ratione vir erct e di hoe est probabili; quoniam quamuis haec species pestis ita ab aliis destincta sit,ut per se minimum contagij afferat periculum, potest tamen a multo tum corruptione cadauerum aer alterari,& primem, di secundum genus pestis ea usare,& fortasse etiam tertium; illa etiam peste
captus est Galenus, & Christiani, quia profugi in villis degebant, ita disponente Deo, seruati. Obseruatur in hac peste multitudinem potius mori exesu
Prauorum ciborum, quam ex fame, & in a. epid. vescentibus eruo genua doleban r,& ex assiduo legumitium via crurum impotentes ficti sunt, di ego noui duos fratres squi crurum Im potentes facta sunt, quia de sero panem cum eruo comederant temporibus superiori, famis, & lunt, qui calceos consuunt i via S. Stephani. iacta litas autem ciborum causantium pestem, sunt omnia optima, dc praecipuae frumenta, vina, olea, CarneS cum putrescunt, ita vi.meliora fiant peiora , & praesertim legumina immatura, fungi, anguilla, ranae, de obseruauit Cardanusa aguillas, fungos, ranas posse etiam talem putredinem causa. re, quae creet buboniam pestem r cuius ego causam puto, quia lita no a solum putredinem, sed & venenum in corpore possunt sigilete, equorum misce IIa talis pestis procreatur. Aliquaudo etiam vagatur hae pellis inter illos, qui sine fame PutridiS delectantur, ut an Germania caseo putrido, in quo
vermes, & pistibus, ut Stoc fis, si putrescant, vel si utamur piscI-bus, & carnibus resens i litis,& putrescentibus, rit nimia he harum copia ; & cum hoc fiat inter plebem, hinc plebs tali P
ste cum tumoribus me Iancholicis capitur. Sed delicat 1, qui ci bis optimis nutriuntur, si in morbo g incidat putridOS. capiun Iul Dbte , cum poticulis, quia ibi putrescunt humores billoe, quos DPirma v na ,& cibi optimi succi putrescentes ereant; dc annis iuperiorinus his febribus multi extincti sunt, praecipue ciues commodi ι sed pauperes , qui illo anno pro pane poma
vescἰhuntur, seruabantur; quia nec poma sunt tam pessimi ci bli, vί execrantur Indoctit nam coimnensuratio hom cibi pera ulta principia attendenda est, di psita eos longissima vitae PQ Dis, i plurimum nutritos video.& sunt illi e genere coruorum
60쪽
tigisset pestis, qnia ostram hane volebant In pilaeipio euratri
tanquam e malis cibis oriundam i r&hrcpessis non transeat in alia genera, popularit et rida voeatur pestis r sed aiunt populum fame morit si cotingant tumores in corpore nometunt tanti malignitatis, nan bubonia peste, quia venenositas deest a & sunt solum ex exquisita putredalinea de cum desit stimulus communication facilis, eum alia qua ei reum scriptione possumus visitare egros, ec summa curationis stat in humorum euacuatione , in restauratione me opstima vina, di cibos , & abstinentia amissione langinnis &d. hoc genere pestis.intelligutur maxime auctoritates Doctorum pro ovium euacuataodas, de impiobantium vetet sectrunem. 4
h Roposto de peste Bononiga non quia ego non credam
η uniuersum genum ristis vagate per Lumhardiam, et ve- . a bcs Venetaso non fuisse detur scitiquoniam experamue quam fallax si de alienis scribere, dum nitimur relationibus, qyandoque a diuersa lentientibus diuersimode telatis: tum quia quamuis apud nos solum genus tertium bubonis pestis fuerito non sum tamen 'audeo certus, ue alibi fuerit. cum minutae alterius generis, ut fortasse potuit euenisse Mantve cum aliqua aeris alteratione, ob aquas illaS, ει frumeta, oh m ultitudinem rusticorum in urbem confugientium, fic commorientium, obsorditiem obsidentis exeicitus i ut fortasse potuitesse Florentis iconspirantibus ad aeris corruptionem austris, & Αrni in unda, Itiombus t ut fortasse potuit ese veneriis ob angustiam habi- taliouutri, ob habitantium frequentiam,ob viarum angustias. quesiint in causa, M vapores peti,feri pluribus communicetur. i& t κ pluribus lonfertim in is, di pellem spiranti bis aeret: 'iam commvns in aliqua parte inquinamenta contrahat. Quod ergo nostra pestis fuerie talis quai,shxplicata est iatertio genere constante e putredine,& veneno, patuit per sua