장음표시 사용
41쪽
Liber primus, de aliquo, homo praedicatur deIF-iro,cum dicimus, Petrin est homo. Diistio vero syncathegorematicacst, quae seorsum prolata neque aliquid significat, neque eius significatio absque alterius dictionis coniunctione persecte intelligitur, neq; ipse sola praedicati officium exercere potest. Sit exemplum,haec di stio Omnis,&haec, velociter, dicuntur syncathegoremata,hoc est,quia sunt consigniticativa, vel compra dicativa. Vbi aduerte, non idcirco eas di- stiones consignificativas vocari, quia seorsum prolatae non intelligantur significare. Scimus enim hanc vocem, velociter, latinani esse, ad placitum
significarei sed quia talem habet modum significandi , ut de nulla re significative dici possit: ideo syncathego-rema est.
Quid autem sit significare, & essesgnum, capite sequenti de Nomine,& V orbo, quantum satis est Dialectu
N unc vero exacte de Syncathego-
42쪽
L Cap. I. de Nomine. Fromaticis,& eorum significatione dita Camus. Non displicet modus loquendi Modernorum, qui aiunt syncathegoremata non aliquid , sed aliquali ter significare. Consonat enim cum modo loquendi Aripotelis Peri-herm. cap. LVbi auit,omnis, oc similia non sunt uniuersalia, sed unitiersaliter significant : Nihilominus non Omnia syncathegoremata in rationc aliqualiter significandi aequalia sunt. Nam quaedam quanta is non signi ficcnt aliquid ut aliquid, S ut aliquid
dici 'potest: tam e cxprimunt quemdamodum realc, qtii in actionabUS,aut passionibus realiter inti enitur. Cuius. modi sunt fere omnia adverbia, V velociter, tarde, intense, q uae repraesentant nobis modum rei: no ut ille mΟ-dus potest dici res, scd ut adiunctus cum re. Id quod ita explicatur. Hoc
rena significat,& de illa praedicatur,
in sin hiat, scd non vires est, sed ut modus rei, sme actionis, uς pastioniS.
43쪽
s Liber primus, Sunt autem alia syncathegorema ta,quae no significant realem modum adiacetem rei, sed dumtaxat modum intelligondi, siue accipiendi rem prout est in intellectu. v. g. Omnis, significat quidem , sed non aliquid, cuias Conceptum formes in mente : tamencius significatio intelligi non potes , nisi concipias hominem, vel equum, vel rem aliam chi certo modo, quem exercet intellectus circa talem conceptum hominis vel equi,accipiendo illum uniuersaliter pro singulis homini b iis. Vt cum dicis: omnis homo currit.
Est tandem aliud genus s cathegor malum, quae habent singularem dissi cultatem,quatenus modificant uni nem praedicati cum subiecto. Talia sunt.Possibilitera ossibiliter ,Necessario, Contingenter quibus latius dicendum est in libro quarto. Nun C aut Cm sufficiat partiti orationis hanc in communi diuis1onem fecisse. Altera diuisio earundem partium orationis necessario premittenda est
44쪽
MEI. Cap. L de Nomine. 7 circa Vni uocatione & aequi uocationem simplicium dictionum. Sunt enim quaedam dictiones univocae , dc quaedam aequivocae, tam CathegorematiCae, quam synCathegorematicae. Vni uoca di stio unicu=n men-ris conceptum siue notitiam , vel modum
actionis intelliritualis exprimit. AEquiuoca dictio est, diuersos conceptus vel notitias disserentes sue modos intelligendi potes exprimere. Prior dissinitio explicanda est,quatenus Dialecticae tyronibus satis fuerit. Cum enim ea quae sunt in voce, teste Arpoteis, sint signa eorum quae
sunt in mente, necesse est uni uocationem vel aequivocationem vocum per ordinem ad intellecthim conside
Illa igitur dictio uni uoca dicitur,
quae sicut est una vox, sic etiam unitatem seruat in Coceptu vel notitia, cuius signum est, V. g. haec voX, Sol, Vnicam rem mediante uno Conceptu rC- praesentat. Diximus in dissinitione - Conceptum vel notitiam, ut abstine-
45쪽
rem a nimia & curiosa perscrutation αCorum,quae in me te exercentur. Hozenim ad libros de anima lib. I. Periher. rC-
mittit Aristoteles. Sive igitur idem sit
notitia& Conceptus,si ue distinguantur sicut adhio & terminus actoloniS, Certum est: vni uocam dictionem eamCsse,quae Unicum Conceptum & vnicam notitiam exprimit. Adieci etiam, vel unicum modum intelligendi, siue modum rei propter syncathegorz- .mata vocalia, in quibus etiam inuenitur sua uni uocatio & φqui uocatio. Sicut dictio, Et aequivoca coniuncti est. Aliquando enim aCcipitur CollCective, ut si dicas: PeI--Paulin sunt homines . aliquando diui sim, ut Petrines Paulusis est homo. Erit itaque voX aequivoca, quae non seruat in mentqVnitatem, quam in voce praeseseri, siue sit diistio cathegorematica, siue syncathegorematica, V. g. ha C VOX,ω-nis , Cathegorematica est & aequi uo- Ca,quia cum sit 'na vox, diu er sis conceptibus sua significata repraesentat. Uno enim conceptu significat canem
46쪽
va'. L. Cap. I de nomine. 'latrabilem, & alio conceptu mari- Diam piscem,& alio caeleste sydus. Obseruandum ost autem, nUllam: dicti nem eo aequivocam quae Π possit dici uniu0ca rqspectu unius si- mificati, aut significationiS, V. g. nommen, , Vni Vocum est, respecta huius hominis singularis,qui appellatur Petrus. Sed si C0nsideretur respe- plurium hominum , qui nomen illud proprium sortiti sunt, aequiuΟ-Cum est, quia nihil commune illis repraesentat, neque communem conceptum illorum exprimit. Sed est argumentum contra diffinitionent univocaedictionis. Haec di
'io, homo assus, quae complexa est ,CX- primit diuersos conceptus, illis nam diantibus res significat,& tamen non
est aequivocatergo: mala est diffini
Respondetur per diuersos conceptus non intelligi partiales coceptus, quos una Complexa di ctio partialiter exprimit, sed omnino ita diuersos, non faciant unu conceptu compleXU.
47쪽
13 Liberprimus. Obseruandum est etiam, aequium Cationem non solum Contingere in
simplici dietione: sed etiam si nulla clita
stio simplex in oratione inueniatur aequivoca,poterit oratio nihilominus esse aequi uoca. Qualis est illa. Aio te Maridem Romanos vincereposse. In qua inuenitur notissima Amphibologia apud Latinae linguae peritos, proptCrdiuersam constructionem accusatiuorum Cum verbo infinitivi temporis. Cuius Amphibologiae vitandae causit disciplinarum praeceptores saepe utuntur dictione, Quod ; non ve est relati uiam ,scd v t est: quasi coniunctio explicatiua eorum quae dicuntur. Nam si Apollinis illud oraculum fuisset. Aio quod te t eacidem Romani vincerepossunt, nulla fuisset amphibologia. Quare &. nos qui Grammaticorum ferulas non timemuS , VtC-mur, Cum opus fuerit, illa dictione, Quod, usitatissima inter Philosophos& Theologos, id tam n raro necessarium est.2 Diuidunt deindeDialectici dicti
48쪽
Tra EL Cap. I. de Nomine. IInem aequivocam in aequilinam a caseu,
M aequi cam a consilio. Aequivoca quidem a caseu es, quari non
propter aliqua imilitudinem aut proportionem nomen unius rei ad aliam signi Dcandam imponitur. i ta nona i na propria forte fortuna solent diuersis hominibus imponi. Multi enim uini,quibus nomen Petri imponitur vel nomen
Dictio vero aequivoca a consilio ea diciatur , quae imponitur ad igni candum rem
aliquam propter habitudinem, quam habet ad alium , quam priud significabat. V. g.
Nero fuit proprium nona Cn crudelissimi Imperatoris, inde translatum
est nomen' ad significandum quemlibet hominem singulariter crude-lcm. Item sanum, proprie & principaliter dicitur de animali, in quo est ipsa formalis sanitas: scdsostea tranStatum est, ut dicatur mcdicina sana, quia est e flectiua , vcl conseruatiua sanitatis, urina dicatur fana, quae est signum finitatis. Sic etiam S prata dicuntur ridero , vel quia florent
49쪽
H Liber primus, virent, quibus florere & virero
se habet,sicut ridere ad hominem rupi quia florida rura sunt Causa laetitiae hominibuS. Sunt autem variae proportiones &habitudines,lc similitudines in aeqm- uocis a consilio, quae etiam analoga dicuntur, de quibus per singi da ncinc
disserere, esset extra chorum Can CrC,& Nouitiorum ingenia opprim Cro. Nos vero in presenti tractatu omnCm dictionem, quae unico menti S Con Ο-ptu rem aut modum rei vel ipsius itatellectus exprimit, Vni uocam di Cimus. Nam de Analogia entis meta-
Hoc unu ni hic no desinam adueratere, non propterea aequivocam a
consilio dictionem fore appelladam, quia tepore impositionis habita fue rit aliqua ratio similitudinis vel habita tudinis rei ad aliam rem, quam prius
significabat; sed requiritur quod ipsa
habitudo significetur per nomen. EX-ςmplum est egregi in imposilit Christus Dominus Simoni nomen, pha ,
50쪽
Tran LCap. 1de Nomine. quod interpretatur, habita ratione cuiusdam similitudinis ad petram, quae firmum fundamentum est aedificantibus:& quia Petrus eligebatur, ut super eius con fessione aedifica retur Ecesesia , idcirco placuit Domino nomen nouum illi imponere , ut Vocaretur tetrus. Nihilominus nomen illud ab lutum est significans non illam similitudinent, sed singularem hominem,sicut alia nomina propria singulos homines significati. Doctrina haec est expressa D. Thoma in I. N.quaesti3. ubi docet,aliud esse, a quo nomen imponitur, id est,cuius occassione imponitur , & aliud esse id, ad quod significandum imponitur. Sicut vulgo dicunt a laedendo pede lapidem esse dictum: dc tanten nomen,lapis, substantiam quandam designat, sicut bc homo dicitur ab humo vndo creatus est, sed est impositum ad humanam naturam significadam in sup posito. At vero sanum, unde medicina dicitur sana, importat in suasignificatione illam habitudinem ad