장음표시 사용
171쪽
DR sCRIPTURIS CANONICI s. dierunt dicerem: Aie s ssius meus dilectus. Sit illewtvr potius impossor qui impie arbitratur Ecclesiam n gas , imponuras recepisse prosanctis et apostolicis stris pluris. Non enim dignisnt quibus aliter re ndeamus. Eser in ea epistola graui mum de B. Paulo , eius
emola ad Hebraeos tessimoniu, id Satanae et membris eius distlicuit uehementer.
DE B. Iudae epistola similiter est dicendum, quae
pariter e Conci*ssperius citatis, O sacris tracta Isaae . ttribus multis probata est , O ab antiquis habita ut uere 1acra ἐπ diuina scriptura. B. enim Hierondimus sic de illa tenatur: Iudas Frater Iacobi paruam quitem, qμα de septem eanonicis en epytilam reliquit. Et quia de liobro Enoch, qui apocophus en, in ea assumit leni montu, ὸ plerisque rescitur: tamen autoritatem uetusam iam ἐπ' D meruit, O inter sanctas scripturas computatur .
Haec ille. Idem nomine Paulae , Fumch3 ad Marcella remmonia de ea epimia prostri his uerbis: In epissola eanonica Iudas Aposiolus frater Iacobi scribit dices: Commonere autem uos volo ere. Eusebius quoq; de illa similiter cui de Iacobi epinota atteritur. Et Dionsius in lib.de diuinis nom. cap. . Et Anaclitus in suo decreto primo man ine de illa tanque de apollobea b descriptur= τa diuina citat. Epiphanius etiam de illa producit tento monia , plerique al3 . Quodsi nonsit eousque frequens eius epifolae allegatio apud tractatores, haud mirum, cum sit adeo breuis ut raro citari pectu. Ressat igitur nune uendicare illam ὸ ealumniosis, quaenam cum alijs a diuinis scripturis resecare conati βnt.
Caietimus enim non esse certo Iudae epistolam , , ita noemonicam, de mense B. Hieroomi accepit: quia B.Hierondimus dixit eam sui sse olim a plerisque reiectam: quasi vero f ὸ plerisque tunc reiiceretur, ille quoq; reiicere inxtelligatur , cum ipse contrarium asserens tam elare tecte tur quod Iudas Frater Iacobi eam reliquit epimiam, erquod una en de septem canonicis. Quin ἐγ ipsemet Hieroumus ne quis de eius mente perperam interpretaretur,
postquam dixit a plerisque reiici, caute adiecit eam nihilo minus vetusam O meruisse autoritatem, O inferes cras computari scripturas. Mid amplius poterat diu cere a aesententiae expresionem, eum , alibi pro illa absque ullo scrupulo etfrmidine censeat ' Et quod amplius en, restondet aduersarijs, qui propter istam allegafionem
ex libro apocopho mouebantur. Caietanus enim ualde eo argumento mouetur, ubi legitur: Prophetauit autem
septimus ab Adam Fnoch tre, aiens t Hic en locus unde Hieronymus dixit refutari hane e notam, nee ab re :quoniam et si citare apocopha multo magis liceat quam Poetus, autoritati tamen sacrae scripturae derogat ut apoiae pha propherea inducatur : quod hic feri clare appa ret, dum absolute dicitur , Prophetauit autem. Haec ille t quae certe pauenter Dre pia pectora non ualent nee
debent, cum non absq; bl hemia figisset huius epinoles auaerem , quem esse Apsolum Ecclesa definiuit, ρ sum Usio crimine sustet, q*od apocophum tanque prosphencum accipiat:-non uidit permistam ratiocinamne antiam. Non enim quia ex votopho quiJ citatur, leo nim sequitur euam istud citatum esse apocryptam. lΜultu enim libri apocryphi conment non apocrypha lEt uere hic homo non tam hac in parte Onendit Dam in
argumentando inscirem, quam contemptum tam ueterumque recenctum Doctorum, qui huic argumento obuiam iesrunt O sutis erunt: quorum tam n isse ηρ' meminit
aesi essent praetereundistendio: nisi quis dixerit illum i inon uidisse aliorum commentaria. At uidere oportuisset, eum hoe iam nimis detritu esset, O hoc potissimum tem,pore, ut iuuaret partes Ecclesae aduerses recentiores hae reficos, qui hane epistolam, erre cum alijs conare βnt. Nam et B. Hieronymus in epictola ad Titum resoluit hoe argumentum . Et B. Augustinus in libro de eluit. Dei eap. i 3. Et post illum Beda er Dionysus Carthusianuser ah qui ad hane epistolam commentaria ediderunt. Porro quod adiecit, Allegare apocopha tolerabilius esse quam Poetas, taxat Paulum Aposiolum magis quam Iusdam i quia se Iudas ex apocopho , ille ex poeta citauit. Deberent ergo ini homines, qui de magisterio gloriantur, non ignorare quid autoritares tribuant Sancti dum aliquid ex prophanis autorib*s in suum uom assumunt. Nam B. Paulus producens ex poeta, ηοη imm poetam, sed illius dictu probat et canonietat. Similiter et B. Iudas ex apocopho libro adducens, non librum, sed dictum illud ut uerum probat, quod iam no liceat ulli negare, non tanque in apocopho contentum , sed tanquam ex apocophos lectum, ut non i m apocophum fi ,m exploratae compertaeque verilafis.
r Vas Ibannis Aponoli epistolas smili audacia non De sec*n atti Isiunt olim uerire quidam ά canonicis scripturis ref
eare,' alteri cuidam Ioanni theologo ascribere, idque ex Io ηb. Papia, sest apud Eusebium , B. Hieroumum de uiris istoribus legitur. Sed ego periculo meo a m podiceri, alleuius hominis illustris fstione talem circa hoc natam esse decepreonem, qui ab ea celebri exfimatione qua Aρο 'olus ille propter excellentiam reuelationum uocatus es theologus, Anxit alium esse Ioanem theologum a Ioane Apostolo , id ues ut non dubito in in his libris inferuit quos Papias fertur compsisse : nec id solum,sed , pleras alia non solum quantum ad hanc historiam pertinet, veα .rumenam ad dogmata quaedam ridicula b Jabulosa erindigna Ioannis Euangelistae discipulo, qualis creditarfuisse Papias. 3Ad haec, quia Ioannes euangelissa longam hie uixit aetate, et se presisteru, idest seniore appellabat, iccirco finxerunt alium esse Ioannem presisterum Ioanne Apostolo. Quare non jacile βnt haec credenda, quae ui ue
ritans diuturno temporis cursefas uires intenderes, eneriuata iam Ont ac promata . Quamobrem merito in Cosci s ser catalogis tractatorum obtinuerunt effam hae duae lepinotaesum locum , O autoremsuum Ioannem Apo
lum. Nam ba mulus veterum sub nomine Ioannis Apo lsoli citatae sunt. Et B. Hieronmus in epi sola ad Euar lvium de illis effam in contenone citat tanque de Ioannis
Aponob e stolis. Et quod magn&m praebet fefirmomu ,
172쪽
DE sCRIPTURIS CANONICIS nonflam 'las, uerum etiam sermo Dilecto peculiaris ibi appetret. Quis enim Eius ausiusfi Jet Heret Et rastu mum noarum veru est, nis ille φιi recubvit in 1inu Domini, quiseeodem sermone euangelium m*m
uit alens: Scimus quia uerum est testimonium eius
DB Apocalyps quoque eiusde B. Ioanis Apostoli alia
quando dubitatum ess,sed ab his citra dubitationes. Ioannis. qui nouitatibus adfrcessendum Ecelesiae negotium delectrabantur, , quibusdam argumentis 'uolis vulgus ineon fans commouere Eudebanta. quod etiam noEra aetate qui damsmili ingenio praediti, iterum iam constactum et 'pultum dogma excitarunt. Horum primus fuit Era nus,
qui in Do Ecclesasse avis est dicere e mlas Apostolo
rum catholicas nouo flamentosne imponere. Primum vero contra hanc Apocalapsim mouetur ex titulo, qui in graecis habetur Ioannis theologi, non autem Ioannis Apopoli. Qua in parte uoluit uam illudere, cum homo plurimae lectionis minime esset ignarus hune Aposolum proopter euangelium Dum, in quo tam alte de V ER B I dis uinitate intonat, meruisse uiselus insegniter Theolos nomine honoraretur. Sie enim illum uocauit D. Dion usAreopagita 8r plures ali, Graeci, ut Origenes O Chosnomus et Gregorius Hister in uita meta i, et alit. Verum prostri Eronus Dorotheum quendam Tyri
Episcopum, qui cum dixi sset Ioannem scripsibe euange
lium in Pathmos in sida , Apocalypseos non meminit. Vide, rogo te lictor, argumenti sutilitatem pari cum ma lignitate coniunctam. Oa, inquit, Dorotheus non me minit Apocabsos Ioannis Apostoli, ergo nonDit eius. duo argumento sualeret etiam cocluderetur nec tres epiritas esse eiusdem B. Ioannis, quia Dorotheus ille ea rum non meminit. Hic addo, fisum esse in Pathmos
infula Ioannem suum conscripssse euangelium. Producit Erasmus, alium Dionysium Alexandrianum Episcopum, qui Erasimi iudicio uidetur existimauisse huius Apocab Us scriptorem fuissequendam alium a I anne Aponolo. Sed non stiliter de isto Dion o citat, cum apud Eusebium lib. I. cap. a 3. ex verbis Diovsis non eliciatur quod is putaret astorem non fuisse Ap nolum, cum dicatselum se credere, Ioannem fuisse eius nomen, Oscripturam esse sanctam etias non esset illius Ioannis Apostoli. Non enim asserit, neq; opinari se fastetur no esse Ioanis Apostoli, tu loquatur coditionaliter. i Porro quod certosuerit B. Ioannis Apsoli, estgrarui bimum Dionysis Areopagitae mirimonium. Eil et Μeulitonis Haudenses Episcopi, ut tenatur B Hiero mus. En in Irenaei Lugdunensis Episcopi. En et Iussini marueris, qui etiam in eum librum edidit commentaria . Si autem nullum aliud esset argumentum , nomen quidem ipsum conuenit, quia Ioannes dicitur τ ξγ' cognomen Theologi , quod in signiter illi tributum fuit. Conueniter locus in sulae Pathmos, in quam propter uerbum Deier tesmonitu IE S V Chrsi se fuisse relegatu ibidem
tectatur . Conuenit etiam quod in principio reuelationis dicit se illum e se Ioannem qui testimonium perlabuit uerbo Dei Non vi autem literis idonee de alio quovis Iosame proditam, eui eiu=Hi proprietates eouenire aeqze
Sed aiunt, Ille Ioannes Apostolus in euangelio non se nominat uo nomine, hic aut1 epe repetit, Ego Dam , Ego Ioanes: et n5 animaduert ut quod in euagelio aerabat
historiam de Christo , hie reuelationem propriam 1 hi mctam. Nec enim al b Euangebit ese crebro nominant. Sedfutibasunt huiusmodi retumenta, O indigna quib* restonderi conueniat. quod elim nune Lutherus er Eronus objciunt, librum hunc nihil continere apostolica grauitate dignum , spiritu, nonne prorsws ea indignum ut apo statici1 iritus de apostolica grauitate O stiritu disiuiicent ' At cur non potius imitantur Dionysum illum Alexandrinum Episcopum, cuius autoritate aduersus huc librum abutuntur ἰ Dixit enim ille : Ego uero quantum ad meam sententiam pertinet , sternere aut a cere scri pluram libri huius nullatenus audeo , marime cum multi exstatribus ita mecum βntiant: sed hoc magis de eo tu; dico, quod excedant atq; emineant quae in eo scrip unt humanae conditionis modum, Osit in eo areanus quidam O reconditus atque admirandus omnibus siclus, quem e ego admiror ac veneror, etiamsi no intelligo. Et ita μησtio quod diuina aliquasacramenta sermonibus contegan tur humanis, non tam iudicio meo discernes, quam sis credens. Et ideo non reprobo quae no intelligo, βd tantomass admiror , quanto minus a sequor . Haec ille quam prudentiissime. Et ita debui Jent dicere hi noui Μsiseri,
O im prostilo dixissent si stiritu humilitatis er ueraesa
pientiae praediti fuissent. At cu fuerint tumoris Osalis αφcientiae persuasone ac praesumptionissumo repleti, iccir cὸ haec aus1 teuomere. Non. enim turbari debebant Huris illis , inuolucris quibus liber ille restriqymus est, cum sit hoc prophetiarum proprium. Nam se ue*feris tenamenti prophete, o Ezechiel potissimum pleni sunt huiusmodi. Sunt uero b alia grauiissimorum autorum pro hac Apocalyps testimonia. D. Hieronymus quot sunt uerba , in esse in ea scramenta asseuerat. Et 2dit: Parum dixi pro merito uoluminis. Piget rece re uerba testantium pro illa r satis esse
deberet unus Philorius, qui catalogum texuit haeretico*rum . B. etiam Augustinus in libro de heresibus, inter alios connumerat Alogianos, quia et euangelium Ioannis Apostoli er hanc eius Apocaldissim negabant. unde et in Concilio quarto Toletano hoc decretum legitur :eal γρ sim librum multorum Conciliorum autoritates erdinodica sanctorum Praesdum Romanorum decreta, Io annis Apostoli esse praestribunt, , inter diuinos libros esse recipiendam conifituerunt . Vnde ex sub ana themate cocluduntur qui illa aut recipere, aut in diuiniβlegere recusaret. Et hiet sutis de libris noui tetramEα
Desendutur ut canonica aliquot Scriptu raru loca a quibusdam temere resectἈαρ iam autem non βlum integros scripturae Iam tae libros ausi sunt e catalogo inregare, uerum mmde iis quos nobiscum canonicos proten r
173쪽
particatis aliquas repudiare, non grauabimur hunc quoperrorem refellere. Iam nemo nescit quid de Daniele ausjerant quasi no canonicum , ut elicet Susanne binoriam, O Belis Draconis, O bacum leonum, o hymnu Puerrorum : er quod iniquius ess) autorita e B. Hieroumi
se id agere protentur, propter quaedam ab eo scripta in prologo, quo ista protulerit de propria sententia , cum re uera i omet attestante, non si ipsie sentiret, siet quid NOTA Hebraei aduersus nos obiectare stolidi essent recitaret: quoden attenti lime considerantum . Etenim multi hoc in loco decepti sunt, O in al3s similibus decipiuntur, ubi B.
Hieronymus aliorum syntentias enarrans er non reproabans, uidetur facite eas sequi: sed non ita se ueritus baubet. Unde ipse in Rufinum, qui hae persuasone decerptus, obiecerat quod amputassetfua autoritate de Danieale quae Ecclesia receperat , in cultu Dei ad aediscatio nem populorum canoni uerat, in hunc modum res tonsdet : De Daniele breuiter restondeo me non negasse eum
prophetam , quemnatim in 'onte prologi prophetam cos Mus sium , sed quid Hebraei dicerent, O quibus argus mentissiam niterentur probare sententiam , uoluisse mos Nota pie deeo 'rare. Quod autem refero quid aduersus Susannae bistor quid Aiero floriam, O bmnum trium Puerorum, O Belis Drato umus berast. nissibulas in uolumine hebraeo Hebraei soleant dicere , qui me criminatur , fultum se , sycophantam probat. Non enim quid ipsesentirem ,sed quid illi contra nos diacere soleant explicaui. Quorum opinionis non restondi in prologo breuitati fudens, ne non praejtionem sed liubrum uiderer scribere, puto quod'atimsubiecerim. Didixi enim, De quo non eh huius temporis disserere. Haec D. Hieronymus. Erasmus tamen in scholi' non es uer Erasmus. ris assustucari uirum tam siunctum hoc in loco mendacem,
quasi falso negauerit se id sensisse quod uere senserat.
Dese ipso hoc iudicium fecit dolosus homo, quoniam illud sepius dis utando faciebat. st se pius lector procacem
ae mendacem potius ipsum Erasmum secure arbitrabitur, quam ipsum B. Hieronymum non ueracem. Satis es' aut
nobis in re proposta hoc euici 1se, quod uir illesanctus erglorious aut nunquam benfit illas binorias non esse canos nicas o credimus eius attestationi de mente fur in aut sdarem secus eum μή sse, no persiitit tamen in ea βntenatia, sed oppostam prostssus est dicens: Non quid ego sentirem, sied quid illi, contra nos dicere soleant expli
caui. -us uerbis se ad haerere contrarie sententiae manifestat.
M vero quod aliquem turbare posti: t quoniam inflaeditione, ut ipsemet atetur, ea veru iugudante traduxit,
unde reproba sis uidetur: sed non es ita. Num veru illud non erat reprobationisygnu, sed tantum quod in hebraeo non comperisset, neq; ipse de hebraeo traflutissit. Alios si veru illud uolebat ea quae non probabatsignificare, sies ergo quod idem ibi ait se imperitis uideri nolle ea deseruncase i Namsc potius uolebat uideri si id illo uera si gnificabat. Ese ergo manifestus B Hierou mi seensius,
propter imperitos uoluit quae de hebraeo non tran Euferat, tamen de alia transeatione, iden, Theodotionis fιmptit, eomponere cum Dis: veru autem iugulare , ut inussiges
retur quid non est a θ transatum, quia illud in hebrat
eis non comper*sset. Infι persum miratus no puduisse Erasmum annoture, B. Hieroumum iccirco Belis Draconis appestas fbu las, ut indicaret eas procul esse a verita e , cum issemet Erasmus multos offenderit, quoi sacras hi ytorias Jabula, dixerit. At hoc multo minus ei quam B. Hieronymo ii cebat. Quis enim ab Erasmodi Asm in bonam partem
trahere ualeat, cum iam nec terrae nec coelo pepercerit,
sus icatu sit etiam ipsis Euangelissas memoriae lapsiuaut humana aliqua fragilita e syribendo potuisse in aliquo errare, ita ut no habeat pro re absurda inseripturis μnactis aliquem contineri errore ' quod quam sit impium de periculosum assterere, flummodo expertes pietatis non sensisnt. B. autem Hierondimus ubi Jabulas illam hi,T riam appellat, Rufino restondens manifeste declarat in aliam significatione θ eam uocem accepisse, dum costeditur eas quas abulas uocarat, ueram esse bifloriam : quo maris miranda est Era mi calumnia, quem non latuit uoseem hane F AB UL A, quae a senti dicitur , unde et
sebulor , ut ipse sua non magis fisem que ueram fgni ficare
narrationem, quandoquidem er uer bulari Alemus et
'se . Attamen quia id plerunq; non si absis mendacio, accommodata es ea uox ut magii ea Agnificet que si
sunt, ni si materia subiecta prohibeat, quemadmodum in proposito abusius est Hieroumus. Neq; a eo temerarius erat, qui erat sanctissimus, ut quoi in uniuerseo ebriniano orbe probabatur, i e iudicio Mnagogae cosentiens vellet improbare. Non es autem dubium de hymno filo trium Puerorum, ε ab omni Ecclesa decatatur iam inde ab ipsus Ecclese incunabulis, ut Rufinus testatur. Similiter o de binoria Susannae , lacu leonu . Nec debemus ignorare haec esse a B. Paulo canonizata in epi Eola adHebreos. Naquod ait: obturaverunt ora leonum , cui magis conuenit quὸm Danieli in eo lacu 8 Sansion enim non obturavit ora
leonum , i d leonis catulum dilacerauit. Et quod adiecit: Exfinxerunt impetum ignis, quibusnam , quaeso , Mis tam pulchre conuenire potes, quam illis tribus pueris 'Eorum enim orationibus illud datum est , tumet si Mose quoq; se Aaron posit conuenire, ut patet ex libro Num.
Verum de historia Susannaesint plurima er ea sdem
clarisma uestrum , Ponfiscum tessimonia. In primis B. Ignatius Martγr in epissola ad Μunsanos, S unaehissoriam probat. Anactetus de Daniele testatur in laculeonum misso, quanquam non me latet bis in lacum leonu Danielem coniectum fuisJe. prianus ad Lucium Papa de tribus illis pueris eae Daniele pariter citat. Vt autem omniam ista; historius apud 'los Iudeos, haereticos non haberi in Canone, inrissum Angli em Aleaeuirinupreseram , qui in libro Jua Νper Leviticum stre in principio, Sui anne bissariam probans, sic ait: Sed tempus esinus a quersius imi robos uti Susianne uocibus , quas illi εdam repudianus, hyoriam Sasenae e.catalogo diuinorum uoluminum
174쪽
opportune contra ipsos prostrimas, dice s, Ane aeimhi snt undis. Haecisse, quae satis ad per seronem esse possint homini no promao, bas hi fias a viris ecclesiasticis acceptas ut uere canonicas.
Aufiiset O nonnulli ultimum caput B. Μarci Euans listae pene extra autoritatem ponere. Caietanus nosterdixit non esse illud solidae autoritatis scuteaetera Μarei indubitara . Siser rationem eaws,dicunt quosam iliquandos picares adiecti fuisse. Quae quidem ratio Fad hunc Octum Ot Abda , prostri quilibet peliet di,
uinum labesectare scriptara, et fiam illi autoritatem deae trahere Itaq; eum uniuersa Ecclesia de ne ea te B. Marci, praecipue in maximiolennitatibus Re funesti nis er A censionis Domini recitet euangelium, haec mea fisententia, Non lautus esse piaculum huic euangelio dea trahere, quam i s Domini selennitatibus. Et hoe o Iusem quod in gazophilariu Ecclesae instrui hi noui tractatores, ut Euangelistae Marci pro integro detruncatum euariae
gelium nobis reddant, e in quo fiet summa constat, illud siccidant. Simili temeritate caluntatisunt quidam historia Adulastrae apud Ioannem cap. g. quam tamen siemper in Meleae sis deeantatumsuis B. Ambrosas testatur Similiter de Angelo qui in agone Domini legitur dedipendisse de caelo ut ipsum conflaretur. Quam historiam Beati F. pater Dionysus er eitat O probat. Item quod in epistola Dilecti habetur, , in octauaroirrectionis Dominicae in toto orbe decantatur: Tres
sint qui restimonium dant in caelo ere, a quibusam nes Instar esse ictius epist . Vnde Erasmas in primasaesulane tantam resimonium omisit, perinde aes non arrarerieret ad textam. Calatianus pinillim reuocarat indaubium, quia non in omnibusgraecis radicibus leguntur, ei causam se ignorare fitetur. At B. ipse Hieronymus era sam exprimit, dicens, hoe propter translatorum in idelistae fuisse. Nam in graecis codicibusso tempore reprariebantur ea uerba. Haeremi uero in latrum transses Tentes, de industria omittebant. Vnde O ueri Ie es sicut uoluerunt imponere Iarenis non tranferendo fietis ter , ita potuisse ex ipsis graecis resecare, unde uaria postmodo uenerunt exemplaria. Idem Erasmus tentasuit calumniari eiusdem epistolae uerba illa: Qui μluit IE S V Μ . Sed haec non 64t digna quae in distumαοnε
adducantur . Infers quidem plurimum Ecelese , usquicunque perturbatores junt , nouarum opinionum satores, noti sint, ne parum erudire se minus eauti de ripiantur. Neque enim desint alia ueterum e summos rum Pontincugrauissma pro huiusmodi locis confirmanadis teni monia. Vinius enim Papa illud Tres sint quitenimonium dant in caelo , quas locum indubitatismum
citat. Idem Iohannes Papa Secutis. mobrem nouiissi temeratores, qui nee ulla certa ratione mouentur, impotius ueterum ac recentiorum haereticorum exempla at pusum eonfectantur, ut scilicet videantur apud rudem imperitam multituῶnem aliquid prae caeteris sapere, eo temnendi penitus 1unt et sanctorum uero Doctoru,suma
morum Pontificum, e sic rosanctorum Conciborum forentiis atque decretis Armiome adseuerendum.
hac tempsam in contros versa, An expediat scris pruram secram in vulgas rem cuiusq; nationis limguam se que si effam
dire contendant, quoniam siriptura diuina non est aliud quam medela animae , eiusq; cibus er restctio. Et cum non sit acceptio persenarum apud Deum, sed omnes factismus dociles Deo, nee si in Chrisio IE S V Barbarus aut Sotia, rusticus aut ciuis, nobilis aut plebeius , masauisaemina, doctus aut indoctus, non neganium esse Missium cibam ac restionem uel medicin eo quod non calleant luemam auigraeca aut hebraica linguam , quibus linguis sacrae literae eonscriptaefant. Addunt, in uri
pruris Hamentum Dei Patris, quosli, institare Dat heredes, comeri. Indignum uero esis ios heredibus clausaeer abditae tenamenti tabulae teneantur. Aseunt Oexemplum Aponolorum, qui ut omnino possent ab omnisbus intelligi, vari s linguis loquebantur, ἐπ unusquispaudientium agnoscebat linguam suam , se ita aedificaba batur Ecclesia . Cur ergo inquiunt) quod olim ex diuiano sebat miraculo, idem nune prohibetur humana soleratia per uersionem Seripturaeferi y Alia denis asserue
exempla. Nam AEthopes, Indi, Armeni, Arabes, et quicunq; trium eommemoraturum linguarum t experiates, habent δεο idiomate per translationem sepirarum i quentes Scripturas. Dinum Hieronmum strum in pa triam linguam uerresse sacra uolumina. Μemoratur di
in Historia Tripartita id eis Episcopus quida Gothus. Haec sunt stre argumenta se rationes quas V proferunt
qui sacras scripturas in maternam euiusque nationis lins quam uertendas probabilius esse exillimant. A t Goseris plura ac longe frmiora indeo pro 3s aras meo in qui oppositam sententiam existimant ueriorem. Arguinem pro Primam set ij d apud me ualet plurimum) quantam qui parm Wgama priorem parsei ouent, omnes stre sent haererat aut
175쪽
DE TRANSLATIONIBUS SCRIPTUR ARV Μ.bineffustem imo huius 'Sautores, ' Hi hine sis in xium trabitur aedem Fetur errorem crisae, nemre Lutherus Oa eius uel Mamres uel Eece Dominus diacit et Ego daeo uvis, non iurarema Errere, diri mulatores. Qui autem contrasenserunt et'isserunt, nino. Ex hoc quidam prohibitam penitus inmeis inas ti Sosin, oc t infumter catholis, O quorum mama laus est in dim contenderunt. Nam hoc ipsum videbatur literr μ. intelleia se . Eeciem . Noran dum, alterum ordinis Praedicat, porrigere, ροs tamen si s esse uim nemo eatholicus rum morum Spiritam Roterum Inqui finem Tolafa, dubitat num : alterum uero ordinis Minorum Fratrem Alphonia Dixit item Dominus: oporter semper orare. Hine de Castro Histianum. Hi ambo optimis rationibus ostens Euehitarum exorta en haere sis, qui sine ulla maer lauderunt er inutilitatem er perieulum harum uersionum. rae nocte O die uolebant continuas haberi orationes. Missi mane saeio Vniuersitatum et Regum edicta alip ins Dixit-Dominus: Qui te percusserit in unam ma. terdEla, quae perstem tantae rei periculosancitHunt er xillam, porrige illi , alteram rer qui vult tuniem tris promulgata. Hoc primm magni omnino momenti argus tollere, dimitte ei'passium t O pleras alia his similia, mentis debet esse nescientibus ratiotinari ex propriis , ut quaesi ad literamseruanda esse quis dixerit,
im uiro pio ae Πη ζηα perspicuum fat multo esse cons frre poteriι exemplum , quo aliquando issas Obruatu cibilius Ecclesiae, id reprobari quod reprobant ae esse queat de endere: imo iesius Grifli ac Sanctorum
explosum uelint Catholici, quam admittere , quantovis exemplo , qui hoc non seruarunt, retunditur . Quocira praetextu adumbratum , quod probant , obtrudunt baeo ea non semper ad literamset intelligendae Scripturae sed Tetiei. Nonnesus a Veritas nee de linis uuas, neq; de opus est a Sanctorum exemplis O ab Ecclese usu, mar Quibus repti tribulis ficus colligi posse testatis iorumque traditionibus, , a sacrorum doctorum concordi lis Scripture U O secundum argumentum, nempe ab issuestuma interpretatione veros sensus elicere at eruere, O non lint MIeetibus qui orti inde sunt. Satis . n. apparet quid hae uersea ab iis qui semetipsos ab Ecclesia segregarunt . . nes Germaniae profuerint, per quas facti sint plebei O Spars sint O in Scripturis tropi qui iam O 1 Iurae ignari homines non Deo ,sed Diabolo dociles. No quas dicendi, O alii quidem communes, alis uero sacrorum, umsit in Scripturis uinum, quae sunsanctissimae, sed eloquiorum propi . Hi alium sensum reddunt quam praob uilium O temeritatem legentium, qui non sunt apre ad reatur prima vocumsgnifratio . Illos uero di cernere, ueros Seriptarae sensus eliciendos, quemadmodum ps prostito no en omni used ad eruditorum omnino'euat, fio loco persticue e re in fumus. Quo si ut magnos non ad Idiotarum iudicium, quos nee fcile lingua cor Gere mirer eorum prudentiam qui tantae Nationis exemu munis poten reddere, cum quaelibet lingua suos habeat plo O grauissima ob oculos posita iactura non mouentur, proprios, qua gratiose exprimantur: quise in aliam lina
nee discunt abeno malospere. Verum magnas uires has suam trans strantur, inepte admodum dicerentur. bet rerum nouarum cupiditas. Mitto tropos, metaphoras, parabolas, O aenigmata, - Enet tutium argumentum quoad rem propius acera ad quae intelligenda requiruntur praesiantia ingenia , ordimus onendant nobis qui contra sentiunt harum uera ea quidem multa lectione, exercitio, atq; acumirae expolismum utilitatem. Quid,oro, possunt prostrrenis ipsas m. QMot passim Occurrunt pae prima Deie uidetur inserum uersimum beneficio multa ab ' qui latinam linguam uicem pugnare , ut necessario adsui concilianonem legist orant intelligi possie, quae alias usdem deni uti non uas timi dfinitionibus egeant, quas qui non habet in proptulassent y Habere quidem posset baee ratio alique instes scite decipitar et inhaere sim praeceps ruit δ Beatus Pauete colorem, nisi i Id protinus in promptu quos esset. ex tui dixit: Circuncisio quidem proden se legem ob erue . . his multis quae dissent uiderisibi intelligere, 'cile plura Ex bi uerbis in et mox aliquis: Ecce probat reperiri posse νerperam intelligerent, O in suam circ*ncsionem , legem Μoseos etiam po Chrsum. ρνgnaro Nperniciem perre erent, ea intelligentia non solum Et tamen alibi tam seuere circuncisionem damnat mens: tur. illis non spodeset, sed plurimum obesset. Sunt enim Si circuncidimini Chrinus nihil uobis proden . Et de lauin primis siderae scripturae ad intelligendum discile , non se : Translatosacerdotio, necesse east , legis transsar autem sellis, ut haeretici blaterant, qui dum suis disis doctat. Alicubi ait, Gentes natura 'cere quae legi
ae uariis interpretationibus , praesumpta docendi autos sunt, unde Pelagianus accipit pro se tenmomu . Alibi ritate issas detorquent ser lacerant, contra semetipsis ius vero et passim naturae uires omnino pronernit. A radicium frunt. Quid enim opus eset tanto nudio ac ira loco docet ,sectores legis iustificari apud Deum. Alibi bore earum sensium sui ipsi uolunti aperire , si fruscilis vero ait: Ex operibus legis non iunificabitur omnis caro tuae esset cunctis peruiusl Disscultas autem Scripturarii coram illo. Et alibi exfde absq; operibus venire rupis
non esi tantummodo auocum ignorantia. Qui .n. pers feationem asserit. AIbi uere et passim requirit opera. nitiose errarunt perperam eas intelligendo, non ex impes Et B.Iacobus ait : Vide homo inanis quod ex operibus iuxvitia linguae errarunt. Nam omnes quae inter ea icos piscatur homo , O non ex me tantum. Alicubi dis
hereticos ortaesunt controuersae, inter eos uiguerunt eere videtur homines etiam renatos habere peccatum .eui peristam linguarum caessebant. Multa quippe in Alibi uero ueluti hoc abominans ait: Si querentes iustis Scripturis ieeungur, quae iuxta uoces ipsassen Om reusit eari in Chrisio invenu Dmus tr ipse peccatores, nunq id elarum, qui tamen ad nudas voce. accommodatus, scite Chrinus peccare minister esi ς Abst. Alicula suam
176쪽
3 3 DE TRANSLATIONI B US SCR IPTUR AR VII infelicem conditionem ob id deplorare videtur, quod per
eoncupiscentiam cap Mabatur in lege peccati, ut prima sucie uidetur de seipso prentinctare. Alibi uero de se ait:
Nihil mshi coscixsfm, tr ea pa lim de se praedicat, quae
capti ad G liamsmal nequaque ferant. Alicubi munem delectum ciborum , a fictionem earnis damna re videt aer, dum ait: Non est remum Der esica eo potus et: Omnia munda mundis. er: Nihil re*ciendum quod cum gratiarum actione percipitur: cum tamen alibi ire
se castigare corpus suum , O ieiuniis tr uigil*s multis
iIud materare constratur . Alicubi omnem ritum ereseremonias er obsieruantias 'storum o dierum videt re lotire, unde haeretici in Ecclesam blasthemant i cutamen Patriim O Apostolorum antiqui 3 se traditiones secus probent, er Apostolus ipse obseruauerit Pentec Ken. Videtur et O in antiquis , in noui testamentifriptaris omnino cultas imaginum prohiberi, ut patet in Decalogo: O Discipulus ille Dilectus inquit: Cuytodite
vos a simulacris . si vis autem, nisi arroganti sinus hue: veticus, uelit contra Spiritum Dei certare , qui uoce sanctorum Patrum anathema detractoribus imaginum pronunciauit tQuod autem scribit B. Paulus de otio Dei in Esau anairp quicquam mali ageret, O figuli exemplum assert, qui βo mero arbitrio u af t, alia quidem in honore ,
alia uero in columelia, quasi talis sit erga homines Deus: qxem pium lectorem non remoretur , non exagitet, cum
alibi passim proprio peccato reprobationem cuiusq; ἐγdamnasionem ascribat, , manifeste in arbitrium ponat
hominis s velit se emundare a uit*s, visat vas in honorεμctifcatum se utile Domino ρPossem his alia multa adiungere , que magnum certe volumen conficerent si velim cuncta Scripturarum locacitare, ubi cum omni peritia linguarum olim offenderunt haeretici, O nunc etiam offfendunt. Nullum en . n. tam foedum, tamque insianum dogma cui Scripturae non videan Hiere iei scrip tur alicubi astipulari. An non Valentinus, Arrius, turis malli intel Nenorius, Macedonius, Manichaeus, Donatus, Pelas
lectis decipiun sius, O at 3 haeresiarchae innicis Scriptoris prae se streitur. bant ζ Imo uero nonne haerefici nosiri temporis ad tum
da sua impia dogmata Scripturas μlas nobis obtrudunt 'Non ergo hae versiones illud austrunt periculum gran de quod a malo Scripturarum senisu incurritur , etiam nomvocabulorumygnificareone : quo periculo praecipue vulagus in uobuitur Oscienctarum ignari , qui 'equentius atq; libentius illium siensum probant qui placet carni , mundido. Hoc arcificio Lutherus ab initio edoctus a Diabolo, dilutationes suas lingua materna stast in vulgus, O caerit adulari loticis er idiotis, blandiens , laudans eosqula dociliores essent ijs qui theologi habebantur, quos iacaeperat contemnere. Tunc quo vehemenctus eis gratisiucaretur, coepit ver ere in linguam patriam Scripturas errat flam. quantam autem illa Scripturarum uersio pro
Dcerit, tesses funi plurimae haerses quas multis plebisus pessima interpretraone persuasit. Quod uero ad Migamat Let, eo tiadem impietatis prolao sunt, ut omnino ne
gauerint sacro unctum Alarris Lucriscn m , , secretas laudes canonicet'; preces a pgraffasi assiones a sinctis Pambas sanctissime compositas ut in sacrifcio de ga vosce a secerdotibus rem secrem permenrebu5 dicere ατ, deuriserint, ita ut non capientes quae fani Dei, eua strint in canes , porcos dentibus laterantes Sanctum, et margaritas pedibus conculcantes. Hi sunt fructus exorcia Versionitas Scripturarum ere eorum quae a Patribus de indusiria visecreto dicerentur tradita sunt: quoniam Πλεphanum v*bus non potes penetrare arcana Spiritus, Fu
de illi enam quae sint pretis vilescunt. Extat ad rem propositam elegans mam Basil3 tesimonium in hune modum scribentis: Patres nostri in silencto , crod curios et In lib. de Spuotiosis Dbmouet, quaedam sieruarunt: pulchre q*idem isti, Delo cap. a γnimirum docti arcanorum venerufionem 1 lentio consero Mart. Nam quae nec intueriss en non inisares, qui cos
ueniebat horum doctrinam publicitus circumstrri scripta lAut qaid tandem sibi voluit munus ille Most , qui non omnia quae erant in templo pulsus sit omnibui esse peruia, sed prophanos extrasuros cancellos Eatuit ' Sed priora atria purioribus permittens, Levitas selos dignos censuit
numinis ministerio . Μactationes autem O holocaustos matum oblastones, reliquum p miniaerium secerdotibasa signauit, atque unum ex omnibusselestum in adyta recespit: ac ne ii quidem semper,sed uno tunitam ite quotan
nis. Rursius et huius diei certum horum quass e siet inagredi prae lituit, quo propter nouitatem insuetuatne cum Eupore intuerentur siuncta sani lorum, probe sciens pro Ha sapientia , res visu tritus , undecunq; parabiles, expositas esse conmmptui . Ceterum ei quod stpositum est, q*odq; rarum ea, huic natura coniunctam esse fumamam admirationem ac nudium. Ad eunde proficto mordum , qui in primordiis Ecclesae certos ritrua priocripserunt Apsoli se Patres, in occulto plendioq; inferbs
suam seru suere dignitatem. Neq; n. omnino mFAerrum
ess quod ad populares ac vulgares aures essertur . Haec Magnus ille Basilius ad confutationem huius peruerstares haereticae se astus Daemonis, qui eo pacto perc*peret μ
cra arcana in contemptum exponere.
Nunc ai principalem arti ulum rediens, non commmmorabo varia loca que passim in antiquis Scripturis te guntur, ubi si solam literam cons eres, nihil scere ad aedificanonem dixeris. Quare consulto praeaermittam ad hoc probandum exempla , nefrte 1 andalizennir infromi. Illud exploratam es atque compertum doctis, ubi mas xime vidennaer inolis quedam , incondita dicere, ibi pons simum latere osteria, quae prophanam Vulgus non caperet, O beatus qui non scandalizatur in eis ,sicut a cidit in carne cirisii infirma im mortali. En deniq; er quarta consideratio pro hac Veritate, quoi Ecclesia Dei es velut corpus quoddam organicum , Me admodum saepenumero nobis, nec ab re, designat Aponolus. Plura igilaur sunt Huius corprii membra, et
quaedam honorabiliora ac fortiora, quiCaam Vero infriamiora atq; irnobiliora , ita tumen arrana ut alteru alteri
ubi opus ess subueniet. vult ergo saEimeta Spiri tas irr
177쪽
33 3 DE TRANSLATIONHe eornre esse pro vias, vult esse iamres, O eaere rarumsunnonum prHectos. Nunquid omnes prophetae, aut omnes dorires, Osae des Mis minisse's ' Neo
eeant, ex oportet elum esse F erudiant ac discant. si uod docent est Dei voluntas ae linamentum, in quo eos tinentur quae credenda, quae facienda, ex quae tandem
steranda sint si creditirimus , fecerimus. Eos euoin Ecclesia esse oportet qκi a Do bus distant, O isi
sint Laici , idiotae, e Rulares, qui in mundi nego ser curis versintur,quos in diueos arsus oportetsbi uissum comparare. Quapropter neqseunt incumbere ars
tibus liberabris , scienti s , sue voluntate , electio; ne , sae ingen3 eraissitudine , fue jacultation tenuitate
impediti. Multo ergo minus saeris uteris, quae citra cε
parationem longe maiorissunt di scultatis ad intelligeisdusane, , circa quas aberrare periculosi limum en . In horum numero seponendae sunt O mulieres matres aumilias, quae abunde curis domesticis occupantur, quarum non en vacare Scripturis, O sensu illarum perscrutari. B. Paulus has prohibet in Ecclesia loqui: iubet ut tantam modo audiant, O domi si viris discant. Non dixit leges re ac meditarit quod fuisset ei promptius dicere si effari conducibilius id aestim et . Vide ut nunque hortatur vulσsus ad legendum Scriptaras, sed eos tantum ad quos ex pro me attinebat. Et hoc en quod iure ae merito B. Hieron mus desiderat in e nota ad Paulinum, quae non
ab re, nee absq; Spiritus senili instiractone in stonte μή
erorum librorum praescribitur, τι homines hune abeum agnoscant, qui haereticorum .pera er a curio state hoeminum etiam tunc vigebat , ut omnes vellent esse sacrarrum literarum magistri , eensores. Dixit. n. sanctus B. I roo . ille Doctor et Agricolae , eementaris dabri metallorum,
lignorum s caesores, Lanari, quos O fullones, O caesteri qui variamsupellectilem ἐν vilia opuscula jubrica tur, absis doctore esse non possunt quod cupiunt. Quod
medicorum ess promittunt medici t tractant)abrili bri. Sola Scripturarum ars et quam sibi pa sim omnes venit eant. Scribimus indocti, doctis poemata passim. Ha cfarrula anus, hane delirus senex, bane sophista uerboae Jus, hane uniuersi praesumunt , lacerant, docent antefdiscant. Alii adductospercilio , grandia verba trutis nantes inter mulierculas de sacris literis philo Θρbantur.
Alii discunt prob pudor foeminis quod viros doceant.
Et ne parum Φoc sit, quadam scilitate verborum, imo audacia, edisserunt aliis quod ipsi non intelligunt.
Dicet hie forte aliquis: Nolo Idiotas cessere ae doceare, sied audire doctores, O Hos consulere et attamen eri Us habere quod legant 'r eon ferant audita cum lectis ad aedificationem A cognoscant, quemadmodum ab iniutio jelebunt, ita sie habere in Scripturis sicut audierunt. Nos autem huic dicto restondemus , dicimus: Da nobis primum hane pietatem in his qui legunt, ut scilicet acquiescant doctis, O nolint cariosi probare collatione illa cum Scripturis. Quod F ab initio talis mos in isto Spiritus'
IBUS SCRIPTURARUM. 33suore 'uabatur, non tamen tae sebat ab omnibus, sed ut ait Scriptura a nobilioribus Sonagogae qui erant in
Scripturis eruditi, nec dum uenerant ad Chrissum Lesse in Assis Apostilorum cap. t a. er ira esse quemadm dum ico, comprobabis. Imo isse B. Polus propter imbecillitatem auitorum dixit de sua praedicatione e Nopotui vobis loqui tans; stiri: Milibus ,sed taην carnalibus
lac potum vobis dedi, non escam . Nondum . n. poterastis. Et paulo sperius: Sapienta lopnur inter perstris.
Rursim ob ciet aliquis, Cur ergo B. Hieroumus dos euit mulieres, o eas induxit ut Scripturassanctas ad suueo lationem atq; aedificationem legerent, nempe Μare cillam , Paulam , Esilochium, Demetriadem, Τπ alias eomplures ' Prompta en ad hanc obiectionem restonso Nam iste mulieres nobilissime iam erant linguis eruditae,q.ibus minime opus erat huiusmodi versionibus. Erant et
separatae ὸ mundo eo dicatae Deo, se iam veram humialitatem didicerant, promptissime eapuuare intellectum in Obseequium fiet. No igitur ab una aut altera birundine, Veris probatur aduentus. Vix ulla est tam firma regusta quae non patiatur exceptionem. Dent autem isti nobis Marcillas, Paulas, Esilochia, O nos libenter illis da lamus lectionem O meditareonem Scripturaru . Et mmulieres ille diuino timore praeditae nunquesbi arrogassent censeram ne tuticium Scripturarum ut nunc multae vanaeo arrogantes muliercul ciunt. Nam se illa Paula
etsi esset doctissima , cum tamen λ quodam haeretico sub
dole circa articulum reorrectionis siemel tentaretur, non
ause est illi restondere ,sed loco sui suffecit B. Hlaronysmum, qui paucis eum distulando deuinxit. Opume .n intellexerat prudendi bima illa Osanctissima mulier, istud B. Petri dictum : Parati semper ad 'tisfactionem de ea quae in uobis effie ac ste, non promiscue perfinere ad omnes, sed proprie, ut B. ipse Hieronymus )eclarat, ad secerdotes Dei , a qsibus id exigit Dominus Deus, non a mulieribus er idiores. Novi ego , noui heu, quasdam erΡnguine nobiles, O ingenio O lingua ae nonnullis effam literis pollentes, Osrtunis ac seculi principatibus claras, O nihilominusΡcilli Diabolo per Scripturarulectionem deceptas, in ispocrisi a condentesOperbiam, atq; haereses imbibentes. Haesectas more Iezabel tarissce diligunt, ODuore ac sumptibus amplis 'uent , e libenter a uiris eadem frina compactis audiunt honorificam ui nominis menstonem crebro feri , laudibus in
cael*m se efferri , quo magis sibi sis placeant O infenstar, ἐπ ita inanis gloriae uniculis O proprii amoris dulcedine illaqueatae, in eliciter cum multis pereant. Quo circa meo periculo omnibus dictum velim, longe praestaM N o T A re, O omnino conducibilius esse sieruare obedienctam Osdem in simplicitate, quim operosius inuestgare ne ria e sectari nouitates ac peregrinas doctrinas. Hac curiose fienti cupiditate ex uiam prima Mulier coraruit, quae dum plus supere quam oportebat geruit, in sipientissima reddita ea , O iumentis comparata
EX his igitur quae hactenus dictasunt poma scili non
somniculosis lector respondere cunctis argumentu
178쪽
quae aemeretrumclas obierlandier. Nolant peri, cibonestensiis ad suo error bone ae medicina fraudari. Sed nactus eerteumnem par b s Irasdatur, itur ordinem Dei struare siladserit. Postis limina sitisnt in Ecclesia exim ioctore, O praeterreres ea tholici non sis ecti, φιi ad eum Ont 'em orctnaei, iuque de Scripturis ad calutem pertinet, ea pubilae et pruexponant, O cursit premansis cibum in os smiorum inserant. Ab his .n. verius, elarias se vaestiuue inrestigent tabulas testamenti O conditiones 1βb pisivis initituti fiunt heredes, , ita piae cuis faciant Br
necessarias it a saluum, quam si per se quisque inquires
re conetur: quoniamsta lingua commodius loquentes a dii, O facilius quae per illos viva voce explicantur perscipit ,scut ab initio discipuloru Christi au itores solebat. Quo l β AEthiopes, Arabes, O alij forte quidam populi habeat insua materna lingua Scripturas, nihil obssat, cum latinam Ogrecam O hebraicam linguam noealeant. Huius rei gratis B. Hierondimus , iste Gothus Episcopus qsem in exemplum nobis proponxnt, suis ciuisbus per has versones conse uerunt, ne omnino carerent Scripturis r et tamen earum intelligentia b declaratio
more nostro seruabatur maioribus er sacerdotibus. Asseruntur et de B. Cho'aomi homilijs quaeia quae prima secie id videntur probare quod si dicunt. At noeo rigore accipiendae sint Concionat oram Antentiae, qui plerunq; multa per .perbolem habitu persinarum ratiosne enuntiant. Nam cum ille glorio sis doctor considerasuisset a multis desieri ae contemni Scriptaras, nimiam surress inertiam O ignorantiam moles e strens, uehemε elari desiderio hortabatur promiscue omnes ad earum laestionem, quasi hoc pertineret ad omnes. Volebat enim
omnes, s feri posset, esse Theologos . Quosluritu etiarasses aiebat: Quis tribuat ut omnis populus prophetet, O det eis Dominus Spiritum βum y Attamen B. Paulus ait i Nunquid omnes prophetae e Satis autem e get popua ιis habere diebus festis Concionatores aut Scripturarum nactatores , expositores ad aediscationem ae doctrina, Meenus necessaria filei, detenantes inna, extiletes viratures, O illam omnium maximam charitatem, propost nenio horribilia se sempiterna illa stipplicia quae manenti iniquos, O praemia aeterna quae fersant ar iustis, i breui stil ardenti sermone. Qui haec pauca noueri satis nouit: bs charitatem habuerit, unctio docet omnia. Alioqui si charitas in corde non fuerit, quid proderit lis
stra ρ Litera occidit, Spiritus aatem vivificat.
Possunt se'rtasse merito conqueri plebes non multos esse doctores ac praedicatores euangeli, , sti potius qui vana b euriose tractant minime pertinentia ad doctrina sanam ne silidam er ad Ecclesiae aedificationem. Scio iam diu hoc assum , , ideὸ iam adesse tempus a bibens di ne laneam remetiam 'aeor. Oporteret n. ese predicatores vitae integrae er sine doctrine eelebres, qui haberent verbum in potesta e , qxorum ea esset vitaque non se iret sermonem recte senantem. Omnibus irem diebus senis ex Ta impas dea ragesimae incesssenter deberent haberi syrmanes in eccbsisS. Hic mos erat Iu
in Omm tabbam in s erogis ut Scriptura restitur Quamobrem erigendae essent cathedrae ubi non 'e , ut clerici diligenter erudirentur , quo pessent O issmodo inseruire popilis in eo mxnere praedicationis. Verum quoniam econuerso multi sint in plebibus iureis sutiant verbum Dei, tr gratis otio habent sera mones aerernae vita, b Ptiusfessos dies abstiemunt in tu dis et iocis et Aoreis et ganeis et spectaculis, ubi uel glas diatores, uel comoes, vel funambuli, uel circumfirmet, uel pharmacopolae, aut chiromantici, et id genus nebuαlonum quidia ludicra et ostentant et vendunt, etsuis ludi scationibus et scaerrilitatibus et menticos inimos plebei rum et otioserum hominum pastunt et mediant: eum inaquam hic pernitio sis absises in praecipuis Italiae Ciuitati bus latissime vigeat, et eo potisimu tempore quo uel Μis sirumsacroancta solennia celebrantur , vel u stertinae
preces deeantantur, et sacrae conciones habentur ad popalum, oporteret omnino banc bonorum morum penem per edictarauissima et interdicta staerismas mulctas aut poenas iuxta prudentumsapiennam continensa, ma ture et funditus tollere. Haee profecto si amouerentur, multa
plures diuerterent ad ecclesas, et aures sermonibus seriis etsalutaribas assuefieret, psalmisque et canticis atq; Θm nil ecclesasticis βciles se praeberent, et stirituales indest crus qui non pereunt referrent. Ad hanc erio remiae alutarem se opus esset,imo quia necessario opus exi, Opportune et importune hortari deberent arderesimo Spi ritu fiam populum Episcopi, et qui sui iam recepto ut mur uocabulo) parochise praefint suos quorum curam hasbent, ut libenter et prompte diebus festis recisa'cis offoci,4 etsacris concionibus adesse velint, ossedendo eis qua in tam lucri ab auditione, et quantum damni a nerem diuisnoram sirmonum proueniat. Vnumquodq; . n. ys mos dis conseruatur, quibus et nastitur. Euangeliea praediscatione scimus institutam esse christianam rempublicam: per eandem ergo opus est et conservari. Ob eam causeam
striptum en: Cum demerit prophetia dissipabitur popus
Ius. Qua in re prudentioressunt ae prouideflores in fagenerationes is mendatis Diaboli s de haereticis loquor quum qui se Catholicos pro Aetntur. Illi enim sui et ego in quibusdam eorum locis uidi in consilierantes vigorem praedicationis, qua cessante, mox populus doctrinam eo rum nouam et cultum tenerum desereret, seueram india eunt mulctam nolennibus adesse siermonibus in I ago seorum. Hactenus de versionibus et ordinaria doctrinaque conuenit Idiotis et popularibus.
SVPFR Esτ nunc posue quorundam prevaluit
audacia et uerse sunt Scripturae multis locis in liraguas uernaculas De cuiust gentis , quid bule malo sit adhibendum remedii consederemus. Si quis .n. me consi teret, quae iam set editae non prohiberem , nisi sorte mendosae inuenirentur ac dolose translationes, aut per adiecta haereticorum cholia scandalosae: iq; eo consilio sacerem , ne daretur an a malignis gamedi in nos, quasi velimus supprimere euangelicus ueritates . Set issul dili genter curari uellem ut in eis Scripturae lacis qui as et uer
179쪽
Lasciuoru au . torsi libros deibere comburi.
39 DE LIBRI s A CHRISTIANISMO ELIMINANDIS . 3 sum nos abutuntur hinecti, declarare arses east
eus, mi in protione admoneretur lector de offendie lis, et instrueretur, in emHis tu imum esse ritus et asseruantias Patrum ae eraditiones obedietersectari. Nosum autem uersiones nollem permitti, rus et nomen autoris haberent, et diligenter ' obatae a doctis et uere ea lolis eis, festimonium secum ferrent. Placeret ut in locis per haereticos eontrouersis haberentglossema eatholim. Hoeautem secundum indulgendiam ad duristam cordium, non secundum consilium.
De libris C hristiano detestandis, 3e i Chris
s ianismo penitus eliminandis. ON PRAETERI BO aliuil
magna quos etgraui animaduersione dignum. Etenim pler venenatos hae rectorum libros qui clam veneunt et emuntur ab occultis eorum sectatorisebus, et ad illaqueandas curiosoru anis
mas starguntur in vulgus, proflant effam publice libri
Gentilium et ueterum florundam obscaenorum poetarum lasciuiis et omni impuritate et impietate referre. Quae tarie talia sunt ut eis natura hominis non esset iam plus nismio prona in improbas cocupiscentias ab adolescerea sua, per hos tame lasciuos et impios autores bona ingeniaJacile corruperentur. Quato igitur nudio foedi 1unt in tuta
naturae corruptione et incendio, ne igni oleu addere ma agno cum nostro malo procuremus t Needoerunt ex nostris qui vates illos ethnicos imitari sturcis carminibus non erubuerunt. Hinc Petrariae et Boccac , et elusemodi uanarum abularum et libidinoserum amorum enarratores, luisonoris etfuauibus quibusdam melodi' anis mas curiosorum ac nullorum rapiunt. Vae mihi misero, qui Olim puer imprudens faei dulcia hae venena. Sed gratias ago Deo, euius ego clementia tandem per Angelsibonsi expergesectus et admonitus agnoui mortem in olla, sevi amare, et misericordiam imploraui, ne delicta ius uentutis meae et ignorantias meas recordari vellet Domisnus. Nam cum primum eiu modi studis mastignitatem et damna agnoui, quaecunq; scripseram, quantum ii a TF
pographo illa in vulgus stargendi cupido peteretur, ma*ἰμi ipse ea fammis comburere, quam me semul cum illis
aliquando aeternis ignibus tradere comburentam. Et nuc pcrtμ protestor, si sue prudens ab alterius exemplo di; scere velit, haec nudi a multum conferre ad impietatem . sivi enim talibus uacant,Jacile in Dis cocupiscentii nat rae lege foediissime peruertunt, et propteret merito in re; probum fessim traduntur . De me uno coniecturam fas eiens exi fimo et alios esse in earne, qui pariter his isseces bris queant secumbere . si mobrem opreme prouideretur fetu modi autorum uolumina ea parte quasn: issecebro si atq; impudici, ex ponerentur ad ignem , cum nihil ibi si quod ad scientiam ullam uel artem bonam aut prudenuam stellet, quibus pinus imbuendi essent tenerae aetam adoli centali, praedi' eum rasta uel lote fima integra iaminis aemus, , quant is ingemis ubertas atque elicitas ad edistendas pleneianas artes O literas fissiciat. pertur Octauins Augunus ouidium , Ob librum Cur relevitiquem de arte amandi compositi, in vicimas et barbas Ouidius. ras Orbis oras relegasse. Hane certe caussim tius reul anotus fuisse idoneam voluit infesti . Quod intur N O T A. eLicus Imperator tanta poena mulctauit, aut sitiem diagnum mulcta censuit, Chri stianus e Prineeps nare ervulgo loe ac effam eum plausi tractari paratur Τ Μemi nerimus, obsecro , non ab re illud a sacra hi ria in ex
plum polri4 propositum, quod narratur filum Ephesi ad praeticastonem et perfnfine Aponoli Pauli. Multi
ait B. Lucas) credennum quisuerant curiosa sectare eo niterunt libros , combuisserunt coram omnibus , ἐπ ec putatis pret3s illorum, inuenerunt pecuniam denariorum quinquaginta millium : ita Jortiter crescebat verbum Deier confrmabatur. si vii hic potest ab eo qui ebrinianus esse er haberi velit, restonderi y Memini cu essem pue rutus in patria mea, ecclesiasticoru praedicatorum suasenon semel hoc sectum ut publice componeretur strues masgna lignorum. ubismiliter multa librorum uolumina tua risu er lasciua in pium 'rificium tradita snt cremanada ignismul cum multis quae feruiebant ludis, ut βnt piumratae chartulae, er taxilli seu te1ferae, huiusnodi. Sed heu nunc, vaesmulam ac picturato iam Chrisiani monon uero . si vis legethaee' aut quis leges non me'rta si ut Ρtuum irrideat ymisi quid mitius uelint me audire, saltem uismplicem, hoc est tandem iuxta illorum sensem, ut 'tuum ' Sed praeflat ueritatem dicere , nec formidare opprobrium euangelicae ueritares causa , , ipsum iudice expectare Chrisium, cui enam de uerbo otiose reddenda
Quam execrandi Macchiauelli discursus&institutio sui Principis.
EST vero b aliud non minori dignum emendatione, quod etiam magnopere miror , ullo in loco ubi sι Christianorum principum imperium tandiu esse toleratu. Etenim multos iam annos prostant ἐπ' publice venduntur libri quidam, qui etsi alioqui eorum autor non esset notus, ipsemesucis perse indicarent non alium esse potuisse austorem quam hominem omnis pro s religiones expertem, contemptorem, qui omnino diuinam prouidentiam tolαlat e mundo. Nomen uiri, ne subliceam , vi Nicolaus
Macchrauessus, quem se ex nomine indica1se, apud mutatos plus satis e se non dubito , cum is scripus er pro pios ne impietatis egregiam sbismam comparauerit. Scris it .n. libros aliquot, in quibus fui ij quos Da lingua
Thusta nuncupat Difursius. Esi er alius cui titulus Princeps. In his pore simum clare ρ omnit impium et atheon, in omni sua consiliaresne sc loquitur et dea finit , ac issi qui exiytimant Dominum Deum per car dines Coeli ambulare , nec n ira pro 'icere . Sic enrmre uera ilias ille perditionis animo , cogitastone discuria
180쪽
DE LIBRIS A CHRTSTrit , ut nihil re otii tribuat nisi propter o nim perpequasi onm hornan m , in quorum vatim uiat Davi Principem aliquam rationem diuini cultus prosi eri Eo moeret rim dem assa nour haeretaei umet rur, qvi eum cunilas Ecclesiae allas. eaeremonias flocci'ciant, nihilo minus simulant aliquam earum ob eruantiam retinendam, iis sui arant)propter
scandalum infirmorum. Haud aliter homo isse,s tameniaminis nomen meretur, ita de pietate ac religione sentire Principem sum quem ipse inuituit docet , ut potius studeat religionis cultorseuirtutum amator uideri, quam esse re uera ,s velit rufus potiri regno: cuius exitialem doctrinam quidam noῖDiseculi principes, ut a uiris masgnis ac me dignis audiui, imbiberunt, eo s.ctis ipses
crudeliter appres arunt i quo quid funemus contingere nolisae aetati, 'quidue perniciosus pest, equidem prora sus ignoro . Non aeseo reticere pauca que habentur ineuis libello de Principe , ubi tractat quatenus expediat Principi seruare fidem. Audi pie Lector obsecro , erba ne temporum isticem eonditione consedera , depla, ra. Haec eius; bitentia est, fdeliter a me latinis verbis
Uerba expressa. sti sit laudabile sinquit in Principest
Macchiaueri. varemem, O uitam ducere inmPre, non a te, quissnouit. Attamen experientia cernitur temporibus nonris
eos Principes magnans se, qui fiet obseruantiam parMuscerunt, ac nouerunt Uu Do hominum cerebrum in gyrum uoluere . Hi tandem superarunt eos quisa iece runt,ndamenta in uirtutesdei. Haec ille, quae contis
nenter a sabulis comprobat, quibus qualem uelit esse fiumincipem, in Rura Centauri de signat, scilicet semis hominem , se iriniam, ut aciem quidem prae se erat humanam, humanossmulans mores, sed re ipsa bsaruritu ais ingenio consummetur, nimiisu violentia ἐν staurde . Iccirco vult eum leonem , vulpem agere et quod noEra aetate innumeris exemplis onendi po1be afirmat. Siquidem multotiens pacem , foedera iam contracta,
principum infidelitate irrita ficta esse tenatur r , illis mari prosperesuccesssisse,s magis uulpino actu valuerui. Oportet ergo prineipem Me vulpis ingenium uaste colorisbus tegere , O esse simulatorem ae dissimulatorem et quia nunque desunt eolares ae subterfusa ad excusandum perf/diam . Et ut egregia haec monita , quibus ornatum uult
esse suum principem, singulari exemplo comprobaret, Alexandrum Papam Sextum producit, 'qui non aliud inquit cogitans quam assere homines, inuenit semperpetratam hanc unam materiam , in quam siuam hane arte exercere potuerit. Nec . n. fuit unque homo illo Uscaciore in asseverando, e sacris iuramentis promi lsa cinmanido , , qui minus easeruarit, cui tamen doli O mutis
semper 3roierunt, eo quod pulchre nouerat bac regnadiessissendiartem. Haec desummo isto Potisce Μacchiasuellus. Non ea ergo inquit ille necesse principi re ipa habere has artutes, uidelicet pietatem, Idem, humarii larem, rebP-m, integritatem et sed eassmulatione praese're, Foe recesse est. Imo ausim Acere, halere illas semper isseruare, damno esse, cum si nouo Principis venecessaria operari contra mem, contra chari ANISMO ELIΜINANDI s. 3aa
tatem, contra hamanitarem, contra re sonem . orare No γoportet Principem iis animo esse compositam, ut εο au t
uerint uenti, O po forema impe it, eo se uertar, erquum fuerit nece tus operetur malam . , alia id
genus dies esica ab isti perfido , eximo posse doctorurescripta micantur, leguntur, O cum plausu er laetide a qsibus amfuscipian:ur, em quod est lacrymabilius. non definit sui Druro qui hanc impiam ac sceles bimam
nee minus penitentem Aoctrinam opere ipsi compleant. Quae cum ego coPto , cogor ad exclamandum, O insiliarem temporum conditionem. Nam quis non meit in ea
nos tempora incidi s quanti inimicus homo dormientibus hominibus in agrum Domini fato poeta quaevis noxia fuisperseminare letania ἐ Poterat 'ne quicφ maiori cu im pietate dici ae mus pernitiose, quam hane adeo moar sum ae detestanim metamorphosim tun utilem er eli gendam proponere, uiscilicet homo se e naturae contemptor, vulpis , leonis conditiones uisurpet ' Quo in locos euangelicam solummodo strauisset doctrinam homo imi lix, Agnus quidem erat magno tans; apoilata uituperario ae de utione. At eum etiam humano , naturalissea iam lumine,, in bestia penitus convergum esse ostens derit, quid dignari queat aduersus tantam tamque extrema peruerstat prostrat, cum iste perditissimus hominum illud docere non erubuerit quod ui ueritatis etiam ipsi Pasgani magnopere aversatisvit O detenati t Prostramus quid Marcus Tullius prorsu in re propo sita de homine suulpem aut leonem agat, eleganter apteq; scripserat, quae neq; hunc hominem latuerunt. Cum sinquit) duobus mois Cicero in lib.
dis, iis, aut ui, aut statae fui iniuria et mus quasi Erum effoοῶ
uulpeculae, uis leonis uidetur, utrum i ab homine alles ni simum: sti. staus odio digna maiore. Totius autem iniuilitiae nulla capitalior ea quam eorum qui tum quum maxime filunt, id agunt ut uiri boni esse uideantur . Haec illegetilis Philosophus quaesint e diametro huius animalis doctrinae contraria. Q sil hie dicemus ' Nonnes et in iudicio paganus hic Philophus se orator, em condemnabit generationem inam quae Deu ipsum ab aniumοβο abalienavit, ἐν omne Spiritas saram lumen non minus nulte qaam arrogantersebi extinxit s Dixit olim Ethnicus quidam potentis simus Tyrannus tia uiolandum Iulius C D. enius, regnandi causa. Veritus es isse dicere absolute, m adhibita conlisne dixit, Si uiolandum es ius. At hie nocler nee Deum. nec homines metuens, absolute ias uiolandum proponit ersuadet. Addam sueunt nolint huius mundi dilectores ingens rem hominis stoliditatem. Duos proponit Principes impexempla hac parte ad imitandum, uidelicet Alexandrum illum Sextam, , eius filium valentinum Borgia τ quorum tamen qui saerit exitussatis nouit in 'bae , me didicit perhorrescere. Nam uvium et eundem esse hominum e iumentorum lateritura exsilimalatseelestus: quod Dumapsi 'Crge riuidos, quosapientior videretur. Atq*ή i Di,erit per sentis nune is felicissimas mortalis, de quosa:m hactenus. Non est n. contra hos disserendumqω negami principiastii, ἐν prouidentiam Des omnino