장음표시 사용
151쪽
a 83 MAIidest, ab is earnali et uti. Nam is Deus qui si delium matrimesos agyilbi, indisolubili vindi
cula coturi it eos dicens: Proprer hoc relinquet homo pratrem , matrem, O adi rebit uxorisuae, et emum auo in carnem unam. uerba Dei omnino per adulterium violantur: quoniam iam non sint duo ad eandem earnem, sed plures . Si ergo potuit a muliere adultera uiolari uerobum Domini illicite al3 sie copulando, ac inique exhibe do alii carnem uiro suo uero debitam et cur non hoc idem
po sit alter licit ceresemel uiolatasgnificatione, equisdem non uitio .
Aiunt quidam, Si haec licentia concederetur, magna daretur delinquendi occasio . Nem qui male simul consuenirent, adseuendamsecietatem hac perma bione abuμ terentur, et aut ex composito, aut per calumniam fueσrent adulteria, ipsimetq; uis uxoribus lenones essent, trita passim soluerentur matrimonia Ar uiolaretur sacra: mentum. Sed ad hoc potes restonderi, per prauitaMim hominum sancta lege abutentium , aequum non esse legem alioqui rectam aboleri. Si enim Dominus illum eoum uere excepit, ut licite tunc dissolui matrimonii uiraculum posset, non debet hoc ius ὸ quoquam austrri praestextu scandalorum. Nam et ipse clandestina matrimos nia siuxta communem omnium doctrinam) vera sunt errata et , tamen multa inde mala b scandala oriuntur , se doli, O fraudes, O multis modis uitiosa coniugia . Praeterea, nonne datur sicentia uiro1egregare se ὸ thoro adulterae t Cur hie , quaeseo , non animaduertunt turpissima cadata quae sequuntur sit prohibetur aliam ducere lNonne aut ad scorta accedetis qui continere non poterit,
aut adulteria commitet, aut stupra, aut sacrilegia cum stonsis C H RIS TI , aut concubinas stibi domi paras bit y An non sanus esset litertatem habere legitimam cospulam contrahendi s Actenus ergo , si nihil aliud moueret, conclus io mTripositio quam ex uerbis Domini apud Matthaeumfximus, flare uidet , nempe , Licere uiro ex causa foseu lus moZis lasornicationis uxorem suam dimittere, et aliam ducere. a plerisque ad Nunc experiamur quomodo qui oppostam sententiam traexceptione Do nent, locis O argumentis pro illa adductis restondeant, mini rest' de O praesertim uerbis illis Domini apud Matinaeum. atur. Dicunt ergo in primis quidam , verba illa Domini : 3icumq; uxorem suam dimiserit, excepta causa fornis Primus res ou eationis, hanc pati expostionem ; ut causa fornicationis dendi modus. excipiatur la Domino, tanque ab eo qui noluerit quicq, ibi
de casa icta statuere , perinde aes aperte dixisset: Ego
dico uobis, non licere uiro uxorem dimittere eo aliam ducere, excipio tamen caussam fornicationis, de qua nunc nolo quicquam declarare, declarabo autem postea : id quod aiunt' se apud Marcum et Lucam, ubi sne ulla exceptione prohibet dimi lypnem uxoris. Arguta haec profecto consideratio , quam ini ab acuti simo doctore B. Aurinino qui ea primus excogitauit, accepisse videm tur. V erum s uerba diligenter expendantur, proprie tus ipse orasionis hanc intelligentiam excludit. Primo .n.s recte sermo consideretur , non excipitur ibi causu fors
RIΜΟNIonicationis a materia super quam eadebat responsio , im se dixisset legislator : Nolo loqui de causa Jornicationis. Nam a phariseis rogatus fuit, An liceret quavis de casa
dimittere. Ergo ut totam causiam redderet explicatam, regulam generalem tradidit, et ab ea regula essum sum fornicationis excepit. Non enim erat talis mayifer qui
nesciret de omni ceu restondere : necis legislator qui uellet imperfectum legem tradere. Ad haec, eadem his lnoria recitatur ab 3s tribus Euangelictis, non quas alia quid pluries dictum a Domino, ut pol smus dicere prius
Dominum uno modo, postea autem alio modo loquutum . Non ita se ueritus habet: sed cum eundem congresbum recitent, alius exprimit quod alii tacent. Aὸ de quod hic modus dicendi habet aliam quiessionem. Si enim Doeminus noluit loqui nec natuere apud B. Matthaeu de casu lfornicationis i pari rasione id noluit apud Marcum et Lus lcam , cum eius cujus nulla si mentio. Maneret igitur cinus ine indecifus ex lege euangeliea : quod en contra communem existimationem. Re stondent ergo quidam alio modo dicentes Domi Secundus mo,
num cauissesbi a phariseis, ne ὸ principio uideri posset das restolent
nimio rigorosior, O ideo excepisse causam fornicationis, dans licentiam mittendi libellum repudii ad eorum duri: tiam. At quando seossum liberius loquutus eis apuMarcum, nullam exceptionem scit de fornicatione. Sed hoc commentum reprobatur ex eo quod apud Lucam ma nisene narratur Dominum allocutum fuisse Iudaeos Opharisaeos , O nihilominus illud dictum inuenitur apud Μarcum. Imὸ quod B. Marcus narrat seorsum dictum
fuiste discipulis, satis clare innuit prius dictum fuisse Iu
daeis. Porro quod quidam econuerso dicunt, ea uerba Domini apud Μatthaeum: Dico autem uobis, Quicunq;
dimiserit inc, dicta suisse discipulis, O non phariseis,
ineptum es , uiolat literam, O en contra tectimonium Beati simi uiri Marcialis Episcopi Burdegallenses discipuli B. Mamilla. Domini in epinoia ad Tolosanos in haec uerba et Dominus
er masser meus Hebraeis sciscit ancibus haec quo' ubi
intulit: Ego autem dico uobis, Quicunq; dimi serit uxoμrem suam, excepta causa frnicationis, moechatur. O qui dimissam ab alio duxerit, moechatur. Haec unt uer ba quae apud B. Matthaeum recitantur , quae dicta fuisse IJebraeis sciscitantibus reflatur. Non me tamen latet illam Domini siententiam apud Matthaeum cap. s et Ego autem dico uobis, quia omnis qui dimiserit uxorem suam facit eam moechari, O qui dimiserit udulterat, di cipulis sui, dictam fuisse. η m,equs md iEn igitur tertia consideraso dicentium , quod et si ex- cipiatur his uerbis a regula cinus Jornicationis, non tamen re1ἴρη probatur afrmativa nisi argumento quod Iuris confviti uocant a contrario siessu , quod ualere negant ubi masnis Ee aliquod ab surdum concluderetur, scut in casu propossim . Adducunt ad hoc , exemplum ex B. Iascobo Ex illo enim quod ait: Scienti bonum jacere ernon facienu , peccatum es illi, non sequitur: ergo nesii enti bonum 'ere, non ψ iri peccatam si non sciat. Crassa enim O inuincibilis ignoranta non excuset.
152쪽
a8c verum o ad hoc re 'ondentes, primum dicimus, quod ex hae B. Iacobi sortentia ualidum eruitur a contrario senio argumentum, ita uis eamur, nesciendi bonum furere non esse peccatum s non sciat illud. Is enim qui obligatus is scire , quasi sciens habetur. Quare hoe
exemplum illis non seruit. Verum demus non elici arugumentum a contrariosem ex uerbis illis, O uniuersus liter areumentum hoc a contrario sessu non cogere, nee ualere quum aliquid abserdam elicitur: attamen ubicunq; lex absiolute aliquam regulam tradit, O per modum exsceptionis aliquid excepit, semper oppositum regulae in exceptione colligitur. Verbi gratia , dicat lex: Non scienti bonum D fienti, peccatam es illi. Concedam non necessari ὀ hinc siequi, Ergo nescienti non ea pete tum. At si hoc pacto lex dicat: Non facienti bonum, nisignoret, peccatum en illi, manstri includit ,s ignorans non sciat bonum, non esse ei peccatum . Modus enimbie loquendi per particulam exceptiuam, habet mania stilamsignificationem regulae oppositam et nee in hui modi potest ulla inueniri inflantia. x V igitur 'r quartus dicendi modus ex B. AuguPlino,. qui licet re vera circa hunc locum anxius, superiorurn commentorum quae recitauimus autor extiterit, minime tamen in illis conqui cens, aliud adinvenit aut certe uerum , aut ualde ueritati propinquum , quem quidem modum nunc attingo tantum, ut postremum locum adfii explicationem obtineat. Interim aliorum commenta reseensere pergam. B. Thomas haec uerba Domini apud Matthaeum diuisdit in duas partes, ulsit prior gle sensus t Nequis dis mittat uxorem fam, excepta causa fornicationis. Desiindes datur uniuerstiter: Quicunq; dimiserit , et aliam duxerit, moechatur i ut exceptio 'rnicationis aptetur ad prius dictum, non ad hoc ponremum. Sed contra hanc expostionem primum facit uis ipse orationis, quae est una habens unum tantum sullectum se unum praedicatum. De homine enim loquitur cui duo contingunt , scilicet dis mittere uxorem , O aliam ducere . Et de hoe dicitur quod moechatur, ere excipitur cause 'rnieationis. De una igitur duas facere orationes, palam uim literae affert. Ad haec, Si demus etiam hanc diuisitonem, magni nihilo; minus renant scrupuli. Manli te enim haec oratio habet unum solummodo praedicatum, videli et, M OECH AsΤ V R , quod debet utris orationi seruire se diuidatur oratio. Et sic erit sensus, quod qui dimiserit uxo rem fiam , siue aliam duxerit sue non duxerit, moechatur et quod certe es 'sem. Nam dimittere uxorem , etiam praeter casum 'rnicationis, non est uere moechari, nisi
alteri coniungatur. stuare hoc uerbum et praedicatum, maechatur, non seruiret utrio orationi, proprie accepto
uocabulo. Quod s dixeris, Ideo moechatur qui dimittit uxorem , quia θ ρ coniicit in periculum moechiae r hoe etiam'cereis ex causis 'rnicationis dimitteret, O non
liceret ei aliam ducere. Et tamen poteti dimittere, imo tenetur dimitere adulteram, prefert s Derit inconii bilis, dicente Scriptura: Qui tenet aialteram fultus est, impius es: imo etiam reas adiateris putandas Quin igitur haec expositio per ea Pae supra d irimus Ni Graiu iaretundebatur, uenit Nicol is de Lira, qui uidens speae Lira.rioris opinionis destctum , diuidit quidem orationem indua , m pleuit in priore uerbum P E C C AT, ac sdixisset Dominus: Qui dimittit uxorem exceptra causa fornicationis, peccat: si autem aliam duxerit, moechatur
eis sit ea 'rnica ris. At si liceat ita scindere
unum contextum sermonis Domini, et supplere quod ue
iis, nihil est tam abserdum quod destndi non phyt. D
tar autem ἐγ aduerseri' mamma a. nos deridendi, eum lingua ualeant, D sint quammaxime deriseres. Venit ergo Durandus, quem sequutus est Petrus de Palude. Hi dixerunt Dominum uere excepisse causam Durandus ἐπadulteris, cum loqueretur Hebraeis: quoniam bie casus Petrus de Paterat in lege definitus. Adubtera enim rea mortis erat: tu .
unde non lycus cum ista agendum quams ipse essi mora
tua , ex quo seluitur uinculum matrimonis. Potuit quia
busta ad pauca resticientibus placere haec opinio, sed reuera multis rationibus retunditur. Prima est, quoniam
Dominus non tradebat legem Hebricis sed uniuerse muna do . Quare non debuit praesupponere quod erat legis Μ γcae, praesertim cum mox est abolenda. Adbee, tradens Dominus legem euangelicam mancus suill in legesua, tum quia non prouidisset circa hoc alijs populis, tum quod nec etiam plene prouidissset illi populo. Etenim licet mulier propter adulterium lapidibus obruenda est,
non tamen econuerso uir adulter, modo non abuteretur
coiuge alterius: ae propterea lex non sui siet pessa bae parte. Ad haec, Si casus 'rnicationis hac una excipies batur ratione , quia scilicet mulieri immineret sententia mortis, prostilo plurimi essus excipiendi fuissent, nimiorum omnes quibus1'militer poenam mortis incurreret mulier: utffuisset ueneflca, aut malefica, aut tandem aliud
capitule flagitium comm et, unde est isti poena moratis infigenda . Ad haec , Si hoc Domini praeceptum praesupponebat flantem legem, uidelicet de adultera laspidania, etiam praesupponi debebat licitum diuortium. Alias cur unam partem legis uult fare, et alis ierogare ἐ
Ad haec, Quid se adulterium Disset occultum, quod D
ius uir nosset i Non enim tenebatur eam uir accussere , ni si potens probare . Posset ergo uir in hoc case, quanado mulier non esst rea mortis in iudicio, eam dimittere, se aliam ducere. Non enim dixit Dominus et Si adultrariumst mant 'lum, aut tale quod posset lesume probauri. Denis, Si haec lex Domini ad flos Hebraeos peristinuisset, friuola sui1set haec excepcto, Nisi ex causafranicationis, propter relectum debitis et imminenm morstis. Quis enim dubitasset mulierem ex cause adulterVoccisum, non 're impedimento uiro qui alteram uesset ducere φ Potui silet ergo absq; ina excerone 1ornicareonis longe doctius ae sycurius dicere , Nulla ex causa licere uxorem dimittere, ἐν aliam ducere, nec quidem ex caussa fornicarionis. Num Ρeundum illam consederacionem non causia 'rnicanonis daret hanc licentam uiro, sed
causia mori. Antequam enim moreretur mulier , non
153쪽
liceret et post mortem autem liceret . autem mors ueniret propter soritationem, per accidens erat . id non consideram sapientes .
Multis iσitur rationibus hic dicendi modus expugna t*r. quare satis apparet, cum snt tot interpretationes uerborum Domini ad resiluendam quaessionem hanc, e nussa quietem asserat, nsi uelimus contentionibus non uesritati fudere , di scite ualde esse eum communi opinione uerba Domini conciliare. Audiui ego di s utationem hac de re longam , er ibi quot capita, tot fuere sententile . enim ulla omnibus satisficiebat, quaelibet autem. AHustinui igitur alius dicendi modus, quem postremo loco sera aut , et hic ent tandem B. Augustini, ε totum illud con γdit quod ait Dominus, et ex ditio illo refle consequu*r, sd dimittit uxorεfuam, , alia ducit , moechatur, excep iussufrnicanoni . 3a in causid'rnicat is non immae chatur: et coparando hominem qui ex causa sernicationis fuam dimittit , aliam ducit, illi homini qui absq; causa Hrnicationis dimittitstaliam ducit, ille prae is o dicitur non moechari. Recipendus est ergo sensus contrarius , quem'cit exceptio illa, Ex causa 'rnicationis : ut talis non moechetur comparatione illius qui absq; hac ca armittit, b aliam ducit. Sicut enim id quod bonum est', comparatione melioris boni deterius dicitur , malum :itu quod malum en ', comparatione alterius mali quod pesius en aut pessimum , quasi non malum habetur , O ut
bonum accipitur . Sic ergo Dominus etiam quae uere erat. moechia, negauit ese moechiam scilicet comparatione istius maximae ac prefectae moechiae. Acum prostilo reu
honsito haec , quanquam nec absq;scrupulis procedat. Dicet quippe aliquis, non ese uerisimile Dominum fefuisse loquutum ut daret occasonem alium acciprenarsiensium. Negat enim per illam exceptionem moechiam absiolute absq; res ectu comparationis: quonram ex uersbis Domini non uidetur accipi determinatus aliquis gra dus moechiae, ut sympliciter dicatur non moechari qui ex causia fornicationis aliam duxerit IV Μ eroo ad uerba Domini hactenus non sit ulla ,exyositioque afferat quietem ,si uolumus inerare esse illicitam cum altera copulam etiari ex causea Drmeatimis, uidetur sudis i scari Caietanus, qui pumuit ex hac Domini lige sut btera plane Anat) licere Chri yiano dimittere uxorem fuam ex eause βrnicafionis aliam ducere t quod O aliis rationibus uidetur posse per*suaderi. Est in primis magna illa ratio quam isse Caretanssaffert, tr alii ante issum cogitauerunt, poten curo parum cogitan'scile occurrere , uidelicet: Omnis resishonsito cupientis debet aptari atque interpretari ad mentem siensium interroganti : alias non ehet respondere, siel uerba dare. orando igitur Dominus rogatus a Pcari eis, an Iceret utarem dimittere , rogatas en de dimisione perpetua ac perstita cum licentia ducendi aliam. Haec est itera dimisis O divortiam plenum , quum βlutum es uinculum τω de tali dimorone erat tractatio in lege, ae propterea interrogatio. Alioqui eodem Caretano teste separatio thori non eyl dimisio uxoris simpliciter, sed si cundum quid. Restondens ergo Dominus ad eorum in errogastonem, &r in causea sernicationas concedens dis missionem, haud dubium quin ipsie de uera dimissione,
imp iciter est dimisso, eo de qua interrogantes senatiebant, intellexi Re credendus sit -- . Ense alia rasio , quae me multum mouet. Quaero enim, quamobrem uir flante matrimonio non poetsi alim ducere, nisi quia tenetur illi quam habet, quia corpus suum iam non ensuum , sed uxoris ad eum usum, Dr fidi militer corpus uxoris non en uxoris, sed uiri. At iam conflat, et id flentur omnes, licere uiro uxorem propter ipsus adulterium dimittere, ut amplius illi non obligetur , ita ut corpus uiri non sit amplius illius. Cur igitur discitur non essesolutio uinculi, O impediri ne aliam duces
U eo tertia ratio , , haec meo quidem iudicio uatis di bima , qua potesi acutus lector agnoscere quamΡpienα ter excepta siit causa 'rnicationis ad hanc licen fiam, Operfringenium omnino uinculum matrimon3 . Etenimi lia sila *rnicatio ess quae directe aduer utur tribus illisma rimonii bonis . Primo enim en aduersus fidem mutuo praestitam, quod en primum matrimonis bonum . Et ra: tio ipsa naturalis uult , tunc non feri iniuriam frangentisdem , si data mutuo illi 'des non seruetur: quia priorpeodia Loluit obligationem, ut Iuriscon utre uolunt. Sedicundo en contra bonum prolis. Homo enim natu frusctum ex sie des erat. At fornicatione incertus st: quoden multis ex cauisis molini simum. Quis mimstrat alere
prolem nedum non suam, sed suppostam se adulteriunani, O haereditatem ei suam 'rtasse multis sedoribus
quaesitam relinqueret Tςrtio fricatio ess ediametropugnans cum sacramento, quod est tertium matrimonij
En eo quarta ratio, quae re uera plurimum urget, quod uidelicet ex alieno flagitio maritus deterrimam hanc conditionem incurrat, ut nec ei licentcumsis masnere, nec aliam possit ducere, ut iam non si ei matrimoαnium in remedium , sed in decipulam or scandalum. Nam eo uti legitime non potos adultera si incorrigibistis, inire autem nouum prohibetur . quid ergo s ille stiuuenis i bidine struens O accen siis, assuetudine iam'silus incontinentior, ineptus ad uota monasiicat vere mirandum en nullam esse relictam uiam ad effugiens dum peccatum nolenti peccare, i, hoc propter alienum 1 celus. B. Paulus tantus cassitatis amator, induas tamenatilescentiores non uult manere viduus , sed nubere, orylios procreare , matresfamilias 4be , nullam occasonem dare aduersiario malidicti gratia : id ; quoniam exper entia compertum erat nonnullas retro couer' fuisse poSatanam . Si hoc B. Paulus magna ratione foeminis tu duis consuluit, quanto metrore uiris uiduis concedendumesis Satis enim uiduus dicitur , cui matrimonii usus era Priar. Scio quid ad hanc rationem a quibusdam soleat oppon nempe aliquem in multis casebus iuresuo absq;9Ma
154쪽
culpa priuari, ut si altrir coniugum incidatis . Sed bierarus en casus, er ea quae raro accidunt, a lassiaaerisbus contemnuntur . Quo Hsi multi cinis dantur qui possfnt uel ex morbis euenire, vel ex aliqaibus accidentibus, ex quibus matrimonii ebs aut ad tempus, aut perpetuo impeditur: certe diuersi sunt, O plurimum disserunt aratu 'rnicationis, quam no ab re excipit Dominus, quia ex alieno peccato es, O directo tria bona matrimon3
FRgo ex iam dilutatis tum scripturarum tenorem ετ raffonum momenta, uideri potest partem sirymatium , uidelicet posse ex causu frnicationis a uiro uxorem dimitti ita ut 8 aliam ducere possit, multo proxbabiliorem esse quam illi oppositam . Nunc quid 1ecum Si de bac re dum Canones sientiendum sit, oportet confiderare. Haud
secundum CG eniri dubium nonnullos Canones partem negatium pro*nonessentien= bare, uidellaei non licere uiro etiam ex causa fornicatiosedum sit. nis aliam ducere. Et qui fides Canones condidere non sos tum hoc prohibuerunt quasi nouoslatum quemadmodum Jacere olent quum aliquos gradus cognationis designant, prohibentes inter eas personas ita colunctas matrimonium
sed illud natuerunt qu i ex sententia Domini prohibistum: quae Canonum autoritas reuera magni est pondes ris. Caietanus tamen haia Canonum autoritatem uitans,
ait quoi huiusmodi Pontificum sententiae nonfunt dioniae duae fdei, cum sepenumerὸ Fb Uis inustem aduerse
tur , quotissmet Pontifices ch tentur, ut licet uidere in cap. quanto , de diuort. O in eap. Licet, de sto aduorum , , cap. t. de Cognatione stirituali , eo cap. Non debet, de Cons. Or Mn. Quibus locis mani eapparet, antiquiores Canones ὸ posterioribus corrigi, et in contrarium mutari : quod feri non posset s ni βαdei deci es, O in omnibus ipserum fatures ab errore praeseruarentur. Quamobrem clare apparet quosdam nimios esse, dum Canones pontificios aequant Scripturis zquod tunc tantum recipimus, qudm ipse quaestiones fiet quae controuerse sint, legitime cognoscini atq; decidunt,
O ab omnibus teneri mandantscut ab eis definitum eyt. Hoc enim casu ab errore per Spiritum CHRISTI praeseruantur, non autem quum obiter aliquid prostrunt, suos Canones natuentes, er arbitrantes eos de Scripturis
educi: qua in resisti possunt, et sepenumer i sint,
ut in exemplis citatis putet abunde. Quin in re prosposta , nonne diuersi sunt Canones Pontifcum y Certe ut bub tur in Decretis 9.) Zacharias Papa muslieri, ob causam incestus . marito admissi,s illa se conitinere non potest, indulget ut nubat. Idem conceditur per Concilium Triburi esse. Eii O Gregoru Pape sententia scribentis Bonificio Epistopo , qua conceditur viro, propter infirmitatem uxoris debitum matrimon3 viro reddere non ualentas, licentia ducendi aliam . Scio
a quibusdam negari hune GregoriumJuisse i um sanctum
huius nominis Primum. Quid tum e Papam enim fuisse nemo negat. Nee item oro glosias ad eos Canones adshiberi solitus , sed inta quoq; scio , huiusmodi glossis
textus non seruari sed destrui, de quibuo non oportet nos esse elicitos. Neeemmpo est negari, qua uestres quaessionem bane nonfiisse certa definitione de ara: quonia' trafiatores de ea sequutisint ac s uri dubia esset, aut
eius ueritas non satis explorara . Hoc autem primum
patet ex B. Ambros Dina, qui diffinxit inter uirum B. Ambrosius er mulierem, uolens illieitum quidem esse uxori a auam discedere : quod si discedat, manere innuptam. virum autem O dimittere, et cauta fornicationis aliam ducere non prohiberi: quod tamen communiter non conceditur Eo igitur tempore non erat hoc in Ecclesa clarum . Non enim B. Ambrosius contrasensim Ecclesae mansissum
scripssset. Testatur etiam Origenes suo tempore Epφοροι indulsis e maritia propter causam Jornicationis
B. Hieroumus de uiro quidem quidsentiebat satis ori B. Hierennscure loquutus e': de ipse muliere iuxta Apossoli dictum
clare con satur, oportere illam donec uir uiuit manere irinuptam. Fabiolam autem quae in eam tonsiendiam uenerat ut dimitteret sceletam 9 omnino perdiffssimum maritum, O alteri nuberet, his uerbis excusat: Dimissi ergo , u tasunt, uiressum. Dimi sit O illius criminis nonum. Dimisi spene dixi quod clamante ui inia . uxor siola non prodidit. Sin autem arguitur, quare re pudiato marito non innupta permanserit ,sicile culpam Iutebor, dum tamen restram necessitatem . Melius est , inquit Apostolus, nubere quam uri . AJulsentula erat, uiduitat fu seruare non potuit. Videbat aliam les gem in membris βιis repugnantem legi menus fiae, O stuictam capctuam ad coitum trahi. Μelius arbitratae' aperte confieri imbecillitatem suam, et umbram quandam miserabilissilire coniugij, quainob gloria univirae'
opera exercere meretricum. Idem Apostolus vult viduas adulescentulas nubere,flios procreare, nullam dare oeseastionem aduersario maledicti gratia. Et profinus cur hoc uelit, exponit. Iam enim quaedam abiexunt retropos Satanam. Igitur er Fabiola, quia pedusserat sibier putabat ase uirum iure dimisum, nec euangeli, uigos
rem nouerat, in quo nubendi uniuersa causatio uiuenfibus uirisfoeminis amputatur, dum multa Diaboli uitat uulneara, unum incauta uulnus accepit. Haec ille de muliere,
quae digna sint consideratione. Primum nece sitatem bus manae conditionis proponit, tum ignorantiam seminae: quia uigorem seu rigorem euangelis ignorabat. At prousso non ignorasset foemina nobilis er Chriniana se res tune fuisset in Ecclesa manstila, praeferrem cum non
elam ,sed aperte nuptias contraxisset, O cum uiro se cundo pacisce mansisset usq; ad issius mortem. Vnde nee illud matrimonium Eatuit esse inualidu. Denis uidetur probare B. Ambro ij sententiam , legem non nubendi, ad mulieres peculiariter ex euangeli, uerbis perfinere . B. autem AuguEinus licet etiam hanc quaessionem B. Augininus longo sermone tractans, etiam in uiro hoc idem probet, de adulter. cosquod omnes concorditer in se ina fatuunt: attamen nec ivg. cap. x.ωybi in ea tractatione setis isse , insecundo Retractatio: Ρquent. num libro bis verbis, quae magnopere ponderanda sunt, plane constetur: Scrisi si uit duos libros de coniuras
155쪽
adulterinis quantum trusecundum Scripturas, cupirasse set -fiterim ne- Imo uerὸ non me peruratisis ad bus qua si iniuriam sciens uxori, cum in copula non git illi ius rei perfectionem sentio , quim is multos sinus eius ulterius debitor, et hoc dixit clare L minus. Non aute
zrtinaciter tenenda, in auibus Mel ipsi et grauissmi aus titatem matrimori 3 indecorum. Non .n. disium et, dires trepidant Et in libro des se et operibus cap xviiij. non licere cuiquam nunc habere concubinam eruim flus
VII. . R , taci, bis nullus diceret conta cum illa esse
Qiusdius etiam uxorem in adulterio deprehensem dimisee aJulterium. Osirca ueni in hanc. sentennam circumsrit O aliam duxerit, non uidetur aequandus eis qui exu scriptis Pontiscum morum decretis, O msteria Dcem causa adulterii dimittunt O ducunt. Et in ipsis lummodo euangelica lege , marinan teneri causamfam
uidem sine dato adulteram licet Mittere , adulter diis renere non posse, nec velle adulterae reconciliari, tunc ne n habeatur si alteram duxerit, ut quantum exist mo) maiora naferentvrscandala ,lutarem Epistop m pleuenialiter ib, quisue 'datur. Haec ille, ut admoneanu distensure cum tali, Osrtasse debere ,saltem RomaMtur censiores, non ibi Dcere mortale pec m, ubi a lano num Pontifcem ,s uideatur haec cause innumero malos diiudice ueniale censetur, etiams erremus. In hae .n. rum causerum contineri, quae proprie ad summum Pon/quaestione ,sicut inaiij multi , magis quaeritate B. Auα tifcemstectant. Haec autem Omnia iudicio pruaentioruourni perstasi sunt pineriores, quam quod ab eo enus er doctiorum subdo. :ρηlantia auso π Gitur ut aperiam quid ego tandem in tanta quaeSOne viro , qui tamen aliam obfrnicareonemcluxit, polyit Viιοιν renctu i concluderem : Si non si definita, sicut non existimo O im ali, nubere. Si mim concedatur, ut aerar constasiones esse definitam squemadmodum , Caietantia inquit in eos Ap lolum er eius regulam , quae excepdiem non eluderem primόquitim de muliere id quod omnes ditant, bet , sed ait, ct uiuente uiro alteri nubat, esse adulteram. Non decere videlicet illas diuertere a marius ulla ex eas Si negatur , reuiuiscit argumentum B. Aug ni, qui dias da excepD 'rnicisonis a Domino no nisi in uiro eae, xit: Cur enim adultera mulier prohibetur alteri nubere, rimitur, in muliere autem nunquam . Nam ex in lege nisi quia adhue matrimon uinculum nati Si hoc efi, ullam ob ea m licebat eis libellum repudii mittere. Si ergo effam uir adulterabit, quia cum duabus matrimoniutamen disce ita nullo modo illi licere alteri viro nubes habere non potes. Verum puto scili hunc nodum fluire sicut BPaulus ex uerbo Domini enarrat. Secuis posse, s dicamus propter mulierem adulteram illi quidem do concluderem in uiro , Licere ei primum dimittere , durare matrimonium , non autem ipse marito, in euius plenum diuornum'cere eum uxore ex cause 'rnio potesate stam euet illam dimittere, O perpetuo comes ea mis, ita ut dimittens non sciat illam moechari: licet debitum illi negare. Nec est nouum propter crimen pri
qui dimissam duxerit m Echetur, quia ipsius culpa accidit hi)ςri φν ' i' fa
dimissio. Vnde merito pote statem nubendi perpetuo fibi mihi in ardua quaestione interim exciderunt . . benaeramputauit. Terra concluderem , Quois maritus ex equidem audirem meliora.
156쪽
OLLE CHRISTI NOTITIA Μ DE CORO
dibus hominum , Solem hoc pacto e mundo sustuleris. TD, te item ab Ecelesia scripturas sanctas, rima procliUtibio Chri sti notitiam tollis. Tolle Spiritu Scripturas in Ecclesia proobantem, quid aliud est quam Scripturas ipsas e medio tollere, ac propterea Christi notitiam s Si ergo adsint homines qui non credant Spiritui indicanti, Si scripturas a scripturis recto - ac firmo iudicio segreganti, quid iam , obsecro, restabit nisi
tales a semetipsis summae luciS tollere beneficium t Haec vero non sine magna raotione urgenti qecessitate a me dicuntur τ quoniam hac misera & licentipsa tempe stare redierunt qui priuata censura temere de Scripturis iudicant, quit Spiritui veri tatis 1llas probanti non credunt. Nam quas ipsi volunt de Canonum catalogo reseocant , quibus esse vehementer resistendum zelus fidei suo iure debet. vnumqtien . doctum ac pium catholicum compellere. Ut enim quicq addere ad verba Dei ma ignum est piaculum , ita quicq detrahero est omnino nefas. Quocirca nonnullas huic operi lucubrationes inapendisse operaepretium existimaui: quoniam dum conotra mendacium disseritur, ipsa Veritas imagis elucescit x K dum argumenta udueri Mariorum resoluuntur, multa tapenumero edocemu quae antea nesciebamus. Ita non debet arbitrari aequus prudens lector, in hoc libere fu1sse a nobis bonas horas male collocatas, quasi sit de re fatis explorata ac iam comperta tractatio . Non enim passim est omnium intelligentia, nὀc omnes facile acquiescunt placitis ecclesiarum, sed suis quibusdam distinctionibus Decreta Pontificum Sc Conciliorum didicerunt eludere, quantumuis efficacibus rationibus couincantur. Nec item possunt omnes quibusdam aduersariorum argutiis apte recte 3 respondere . confido igitur instuco tuosum non fore hunc libellum, modo pius lector diligenter attendat.
DE CERTITUDINE ET EXCELLEN ΤΙΑ
CANONICARV Μ SCRIPTURARUM. SSE Scriptura. quasdam, quas 'e euliaribus notis diuinas, propheticas, sanctas, Lacras, propter fui e
cellantiam nonnuni, ab olute ac pliciter Scripturas vocamus, nemo Scripturae eur Christianus ignorat. Diuinae autem appellantur, tam diuinae dican, quia diuina enunciant, hoc est, diuinam erga nos volunditur . ratem, quae in pactis , testamentis consiliit, quae Scri plurae r e continent: tum uero quia diuinitus ab ipsio Deo peculiari prouiderea ad hominum salutem inspiratae sint. Licet enim quicquid boni ac veri in qualibet scriptura in ueniatur, illud este a Deo se Spirit ancto oporteat, tra
men non uno modo. Μulta enim cominum ingenio exu
quisita O naturali lumine inuestigam conscripta sunt , quae ea de causa non dicuntur scripturα druinae, quonianee specialiter sunt a Deo reuelatae , nec terre Spiritust sancti afflentia, ne quid ibi admscererur mendac , exaratae . Vnde in alijs scripturis etsi forte non sit , subesse tamen potest error. In his uero nec subest, nec subesse quidem ullo modo potess. Q mobrem , sapienterer saepe B. Augustinus testificatus es, eo caeteris pres Byare scripturas Mas, ut nussus in eis error inueniri queat. Aliorum uero scripta itase legere profitebatur, ut ea deo mum uera in illis esse putaret, quae uel per has fripturas
diuinas, uel alioqui certa ratione persuaderentur . B. Hieronymus eandem sientennam explicans, ad Theos Bphilum Papam ita scripsit: Scio me alirer habere Apostolos, alimr caeteros tractatores. Illossemper uera dice re, istos in quibusdam ut homines errare: haec ille.
Ob inam gratia etiam propheticae Scripturae dicuntur,. Aviai.
157쪽
se miscent Diura : qμα pDervactua est dumtaxat harumsripturarum diuinarum propria . Hoc enim de aliis nes
Dei proprium. Obtinuerunt inop rseripturae illae propriam notam
rastone eorum quae in eis continentur. Dicuntur enim
scripture ueteris noui tenamenti t quoniam pactu ersa dera Dei inita cnm hominibus continent, quae appella tio nulli ag=ripturae πibuendaen - Je ad eandem significationem dicuntur instrumentum uetus eo nouum :quia seripturae eae pacta continent, instrumenta uocari conisii euesunt , ut apud Iuristo ito habetur . .
Alia iis . pellatione dicuntur sincte, non 'lum
quia mundae, ides, omnis maculae s erroris experies, verum etiam quia Asfanctificant qui libenter eas' recispiunt, se fide complictuntur, ἐπ diligunt: Dei voluntas timer admirabilem Dei erga homines prouidentiam , quae in illis pacto , tenamento aeterno continentur . Ille enim talis diuinssi'rmo admixtus fie , en qui purifoeat corda. Vos mundi estis salebat Dominus) propter sermonem meum. Dicuntur item sentiae, quoniam eo iturae sent firmaris perpetui roboris ac uigoris
scrips, idi, uolo ut frmum atq; immutabile permaneat. Quoniam uero scripturae diuinae non sellim superis ribus epitheus denatantur, uerum, canonicae dicuntur, Cur eanonico oportet pariter huius uocis rationem exponere. Potest appetintur. enim fieri, esse aliquas diuinas scripturas , non tamen esse canonicas, licet non econuerso. 'aecunq; enim Deurit scriptura canonica, oportet eam esse diuinam. Diovirum ergo stripturam scit Spirit niti reuelatio. caunonicam autem scit iudicium Ecclesiae declarans esse reuelatam er illam in Canonem referens . Oportet . u. non lum diuinas scripturas esse in Ecclesia, uerumetiam earundem notas i quod quum fit, canoniele dicuntur, hoc est, in ecclesastico Canone contentae. Caeterv quia de utroq; confingunt in Eccles a dubita fio nes se disceptationes circa aliqua particularem scriptu ram, primo scilicet , Vtrum si diuina, ac propterea in Canonem a ciscenda r secundo, Vtrum sit canonica , hoc est, in Canone posita Mouetur enim se eirca hoe conintrouersia , alijs asseuerantibus quaisam Scripturas, puta Machabaeorum libros , esse canonicas, alijs contra nessantibus ) ob eam causam opus est de utroq; essi iudicans di potessatem in Ecclesa, hoc ea, declaradi ess e diuinas,
Iudaeo a Nost olim mandata, per I E S VM C H R ISTVΜ suo uigor e casI et V, quae haec nobis contes latur, inutilis reddita en. Nam ipsumet Scriptara iam praedixerat ill re ad lepus , insrerim data donec ueniret Saluator, qui nos in ueram lis bertatem feruitute qua omnes tenebamur , assereret. Quamobrem aberrarunt phsime Μanichei, qui ueteres Scripturas quasi non ab autore Deo uero prostyas repus diabant, , omnino tanquam conrenentia mandata praua
V Alia quos appellatione hae scripturae uocantursacrae, ut quae obsuas quas memorauimus proprietates ,sua dis enim te ac cel tudine a caeteris quasi prae sy prophanisse
declirandi eas esse canonicas, quas diuinas alsempsi in Canonem.
Potestas iudicandide Scripturis ubi nam sit
X his autem oritur quaenio, ut ui' deamus ubi si haec potesas talia iudidicandi. Illam enim se in Ecclesia Dei et in Ommo tribunali necesse est, quod O 6be omnino oportet ab omni Vnde Dominus: Non potest flui Scriptura Cur absilum Denique hae dum laxat, quae ob sui excellenssam a
seri yturae nodi luta appellasione pronunciantur Scripturae, ut quum a minantur. 1 lute dicitur SCRIPTURA, ea stolum intelligartur que diuina esi O prophetica. Vnde eo loquendi modo 'equenter Tractatores uruntur , imo im ipsemet Scriptura silc loquitur dicens, Scriptum en Quo quide modo usus sesepe B. Paulus, et ante illum Dominus ubi respondit Diabolo , Lr ubi dixit: Non po I flui Scriuptura . Et B Paulus dixit: Omni3 Scri tura diuinitus, inst irata O utilis erc. Et iter m t Omnia quaecunq;
Necesses igitur pote statem hanc , uidelicet cognoscendi Sπipturas , , declarandi diuinas, , sciendi canonix cas, esse in Capite Ecclasae, hoc es , in summo Sacerdo
te, qui hoc legitime debet cognoscere ac decernere. Pro illa cnim Sede rogauit Dominus ne desceret fdes eius.
Potest autem bo cere 19mmus Pontistx uel per se con fuliis doctis uiris utres ipsa postulat, uel per uniues
Concilium si id uiderit expedire Hoc certum 6 , cum cornitio de Scripturis , an diuinae snt O canonicae ,
sit una ex grauissimis nostrae fdet ca s, consequenter ad se um tribunal eam sterire, cui decidendae non segnrs,
158쪽
DE. SCRIPTURIS CANONICIS. asty segnis sed diligentissima est a cliada inqui rea. QuemGaim Idum enim dum aliivem virum summus Pontifex ca noetizato catalogo Sanctorum ascribit, non facit eam sussum, im se illam esse declarat san equam auetm deo claret,inquirit per legatim a teZimonia de uita , de Imra
culis, de doctrina , de perseuerantia ir huiusmodi , quae tametsi ab hominibus proced int qui potinuassere et fasti,no propterea credimus stilli Ecclesiam, quae illis innititur, eo quoi non flammio illis innitanιr , sied praecipue ina sitientia Spiritus sensi tuae ὰ promissionem Christi, qui no permittit in huiusmodi sum num Iulicem)alli, quia
res fidei in periculum ueniret ita in canoni ratione sensectarum scripturarum, ut declarentur sancte atq; diuime,
quaerendum est prius per humana iudicia ire probibiles coniecturas: ir is qui hoc sedulo facit, credere debet se
Spiritam ueritatis affaturum . ut nihil penitus erroris tr
repere sit perm furus , ne quouis modo ullum fiet norae
Quid si illud quod ad canonizationem alia
cuius scripture requiritur. RestIlitur
T NINC ALIA EDUCItur quaestio, Quaenam ea sint quae oporteat considerari ut scriptura de cernatur esse diuina, ac propterea
falcanon cab in autoritatem proomoueatur . Non enim recipimus quandam nouam et has ctenus inauditam regulam recentioris cuiusdam autoris, qui uoluit μlos eos libros nos arbiti ari diuinos atque canonicos, quos uel cri erunt Apostoli uel approbarunt: quia illis tantum sinquit data fuit potestas condendi scriptus ras. Istud sit verum esset, multi libri qui O noui O ve
teris i amenti dicuntur O vere sunt, inuenirentur 'lueo habiti ut canonici , cum certum fit ab Apoςtolis minime' scriptos esse . autem illos sialtem probauerint, nu&lum extat te limonium, ut persee patet, O nos alibi accuratius annotauimus. Praeterea ,salsum est datum fuisse Apoylolis condendarum scripturarum potestatem eo ipsi
quod essent Apostoli, tanφ id proprium fierit Apostolici
muneris. Dei enim solius est condere Scrip uras . Hosmo ipse en scut amanuensis. Hoc uero non ad Apossos las tantum pertinuit, uerum etiam ad alios. Nam et ante Ap olatum erant Scripturae diurnae, et postmodo Marseus ire Lucas, qui intex Aponolos non connumerantur ,
scripserunt euangelium . Adde quod s condere Seri plures suisset apo tolici muneris, omnes debuissent consdere, ne suae apostolicae functioni defuisse uideri possent,
sicut reliqua propria aposxolica munera singuli exercueurunt. Mi hoc de pluribus non apparet re mittens da est noua haec se periculosa doctrina . Illud item eiusdem magictra docentis , nactos nos esse B.
Hieronymum regulam canonicorum librorum , tanquam omni explosione dignum alibi annotauimus , nec o denuo in dilutationem adducendum I ad quoq; nu oma fere am deuelaribus f rismeris eos taetrixat censendos lebros canonicos qxi in C inone Hebraearum hileantur, ut hi siti sieti recipiens, reli si uero repudranda. EUt enim indignum nr nrs atq; praevsae ferum. Ecclesam Dei fessari iudicium VI ag gae, prae 1ertim a CHR ISTO iam ita re uitate ut seqi sit scut ait Cilectus Synagnget Satane. Ancilla emmnunc est, se edoma eierit, ut nulla in re se constet enda Quare mirari fatis non possum eos qui latum dii hac parate tribuunt, ut regulam issam ab ea capiant. Abud
quidem 4bet si Hebris p iusque esium a Deo repudian,
aliquem nobis suorum Patrum canonem optonderent: quos
viam eo tempore habebant , ipsi in huiusnodi iudicium certi simae ueritatis, ut quem ab eis receptum fuisse petet
ret , etiam nos recipere deberemus, , quem relenam ac reprobatum , reprobare. Non pro rea tamen co
gimur istos eos habere .probarus quos ins Im Canonem admiserunt. Potest quippe feri, imo sic fictum extirferi consueuit, ut qui aliquetndo non essent in Canone , progreD temporis in illo situsnt. Non enim quum pri mum liber diurnus conscriptus exi, narem censetur in Casnone, sed primo uenit in notitiam fregulorum , O petustatim autoritatem acquirit, , interdum ci ra ullam con trouersiam aut haesitationem communi Eccles e consieno recipitur, se absq; ulla penitus quaeptione canonizatur . Ouum uero de aliqua Scriptura queritur an si diuisna, illud primum circa ueteres Scripturas diligenter:ea explorandum, Num conssare posit ueterem Syriagogamantesvi reprobationem probasse atq; admisisse illam tanM quam diuinam, O insium Canonem recepisse: licet id non esset sacere canonicum librum , sed iam conytitutum
canonicum agnoscere ac recipere.
QV A N T V Μ igitur ad ueterem Scripturam De Scripturis spectat, de quinq; libris Μ eos nulla esse debet Meaeri, t sta
dubitatio,ycut nec unquam fuit. Similiter de menti. . Ιoste , O Iudicum , ἐπ Ruth , O Regum, O Parax lipomenon , o Esdrae, ac Neemiae , preter duos, po Eeriores, qui nunque fuerunt in canonicis recepti. Addo librum Psalmorum, em Prophetas tam quatuor maiores, quam duodecim minores. Q d autem uetus Mnagoga illos semper receperit, id publica omnium fies textatur . Comprobatur astem , hac ratione : quoniam in Euan Mijs ex aliis noui testamenn scripturas citantur de his uel hiiloriae, uel sientenctae extra ullam controuersiam tans descriptumis i uinis atq; canonicis. Vnde Dominus omranes Scripturas quas Hebraei receperant ut diuinas, genes raliter uno rito uerbo probauit, quam dixit: Scrutamini Scripturas, quia uos putatis in illis uitam' aeternam habe re. Particulariter autem de Mose dixit: Ille de me scri Ut. Alio loco uniuequm Scripturum dininguit in te gem, in Psalmos, O Prophetas, ubi tessatur Euangelim Ea quomodo incipiens a Mose tr omnibus prophetis, interpretabatur illis in omnibus Scripturis que de ipserant. Peculiarius autem hacemus t limonium Domini et Aposiolorum et Euangelisarum fere desngulis libris ueteris tectamenti. Nam de libro Idue B. Paulus ad
159쪽
uides. .c 3. lus-Hebraeos, , Fram Domini, O B. in assis Aponolorum. De libro Iuditum Apostolus ad
Hebraeos cap. xi. De libro Ruth B. Μaubaeus in genea lom Domini. De omnibus libris Reetum s. pe Domi anus, citans de gessis Dauid O Salomonis ibi contentis. Item de Ebaer Eliseo. Et de libro Paralipomenon aesteiqit binoriam de Zaebaria, quem occiderunt inter tems plum ἐγ drare : cluamuis isi citatione diuessae tendite. De eisdem libris O de Esdra accepit B. Μatthaeus in ea genealogia Domini. De libro Iob citat B. Paulus illud: Comprehεdasapientes in anutia eorum.
B . Iacobus eundemsanctissimum uirum citat in exemp. um
patientiae, satis probans istam historia, quam et Ezechieliisvi dudum probaηcrat. . Qui sint Scri/ Ε ΥΕrlim quoniam de nonnussis veteris inarumenti lie
ais uri libri u bri, quondam fuit paenio , similiter de aliquibus
I 4bu, a sesipturis noui testamenti, de his hecialiter querendum busdam dubita en. En enim in primis liber Sapientiae quae dicitur Salo inbui,. ΕΗ, liber Ecelesiastici, b Tobiae, et Iudita,
O Baruch, ἐπ Μachabaeorum. Hi omnes negantur a ibusdam esse canonici, O consequenter diuini. obrem ut de his gillatim uidere possimus rationes opor:
ret praemittere unia probari solent libri esse diuini er carohibui Vationi ' ' fimum dirimus, ad comprobanum aliquem librum Dialiqua scri esse diuinuatque canonicum, fatis esses 'rae in Scriptara Miura ut cando aliqua canonica citetur alise de illo libro de quost quo
Mica comprobe tio . Haec ei prima consideratio . .
Meundas, si in uetelsarum dum aguntur dimina, tanquam diuinus legendus proponitur. Tertia consideratio versatur in illectione argumenti ipsius libri, si doceat qgue Deisunt O quae ad illius voluntatem attinεt O passum quod habuit eum hominibus, nee ullus in eo manissus error deprehedatur et appareat ve ro eloquium canum , inlectatum, quodq; nescio quid diu uinum redoleat, praefestrat. Verum haec consederaditio es doctorum, qui assueti fuerint in Scripturis, et prus dentia Spiritus polleant. Quarta consideratio en , si autor libri inscriptus fuerit certus propheta a Deo inititutus verbo expresso, ut inses ἐγ Iosue, O alis quos Scriptura commendat: Uel in nouo testamentosi fuerit Aponotus, auisaltem insigniser apostolicus vir, quales extitere B. Μarcus O Lucas. Vnde B. Petrus dixit: Non voluntate humana , sed
spiritusiancto in stirante locuti sunt sancti Dei homines. tuta eonsideratio est, ut uideamus quid de tali
scriptura siesserint antiqui Patres, orthodoxi Doctores. Si enim communi eorum confestas fuerit libruessEdiu num , hoc ipse consiensu, etiam tacito quodam modost canonicus. Hic autem consensus duobus modis eo isderatur, aut quum expresse, O pr erims in contentione, desniunt, eo tentet explicata sententia se illum vel illum librum pro canonica Scriptura recipere: aut quum ex eo testimonia citant ,sc iflcnt de alifS MYir u
ris duae sine controuersa diuinae sint ersanctae . Hoeautem si aut sum in contentione proferunt inde tectis monia tanquam irrefragabilia, etiam aduersus ba reficos: aut quum citantur simpliciter sub nomine Scripturae.
Exempli gratis, s quis aferens de libro Sapienssae r
ati s de quibus extaret controuersa, dicat: Scriptura hoe dicit. Nulla enim Scriptura, nisi diuina sit, 'Scriptura simpliciter dicitur, nee diei debet. Si autem adiiciatur aliqua certa nota, b dicatur diuina, aut prophe,a , auisiera, aut sincta, aut scriptura noui vel veteris tesnamenti: quia manifesie he propriae sint notae Scriptu urarum diuinarum, quas aliis scripturis tribuere non ensis et certo colligitur Sanctorum mens intelligentium scri apturam talem esse in Canone, cum non si apud eos Uta intum communi nota miscere humana diuinis: Nec paruae es' autoritatis communis hic orthodoxorum cosiessus et quin potius ea quaedam tacita de sinitio, cui non conferre suo perbum o . Etenim cum Spiritus. sanctus Doctores in Ecclesa connituerit , profecto unanimem consensum ab ipsi Spiritu proficisci credendum ea. Sicut enim in casnonizatione Sactorum requiruntur tesimonia a viris proobis ac pietate pollentibus, qui de uita , moribus ac fantoritate alicuius testentur, iis pro magno , graui teaimos
nio ad secitdam flem accipitur , supplante Spiritu sancto
quod des : ita in canonietatione Scripturarum hoe primuin ibi eitur , videlicet piorum ae 'nctorum persuaseo atq; eonsensio. Quum liber fuerit per s. um Ponatifcem aut per Concilia uniuersalia canometatus, aut etiaper prouincialia quae recepta fuerint, iniurium s praetesed aliud inquirere ac retractare γζllς' , - 1.1 T IIS autem ita consideratis, videntum o nune de Debb.Tobie.
'his libri, qui ροytisunt in q uessione . Occurriti
autem primum liber Τobiae, quem non es dubium ab Heabraeis re*ci, is ab eisdem inter apocopha numerari, Mea non ab Ecclesa Dei, quae non sequitur Synagogam. Vnde B. Hieron imus licet aliquando iuxta Hebraeorum sententiam loquens, vi fissit hunc librum repulasse , mamen ad Cromanum, Eliodorum Episcopos scribens octessatur : Mirari non desino exactionis vorae innantia . B. Exigitis enim ut lόbrum caldaeosermone conscriptum, ad latinum 1'lum traham, librum vuls Tobiae, quem Hest braei de catalogo diuinarum Scripturarum secantes , his quae hac iographa memorat, manciparunt. Feci satis deasderio Myro, non tamen meo fudio . Arguut enim nos Hebraeorum judia, b imputant nobis cotrafvum Canonem latinis auribus ista traherre :sed melius e se iudicans Phariseorum dii licere iudicio, O , Episcoporum ius fio; nibus deseruire , inniti ut potui. Haec ille. De quibus verbis setis patet, docti bmum virum minime sequutum Hebraeorum iudicium, eum illud vocet iudicium Phari saeorum , qui O mani e reflatrer , illos librum hune de cataloσo Scripturarum luinarum siecusse. Si fedtusMeeatulo stinctarum scripturarum, Ergo cum illis annus
merabatur , aut certe debebat annumerari. Illud hine
subnotandum, quod ut habent nunc codices, ligimus in B Hieroumo, Iudaeos hunc librum ijs quos nagiograrca
160쪽
DE sCRIPTURIS CANONICIS. nominaint macipasse et , dimen illi bagiographa prosariam, Scripturis habebant. Nam , Iob, O Psalirrium, O libros Salomonis inter illos connumerabant, O pleαraque alia quae injuum sanctarum Scripturarum Canonem admittunt. Nam et nomen, hagiographarisigntificat scrinnasnm. Forte medose ibi legitur, ut loco apocrypha,
suppostum fuerit hanographa. Verum absit ut Eccle saDeiΡnctu librum hunc inter apocopha numeret, quem nouit visacrum , sanctum atq; diuinum, , ab 'aposeophis quae separatim enumerat, diserte exceptum. Nam iso B. Hieronymo tesse graui sermo, apocrypha nesscit Ecclegia. Quod autem ine liber a nomis, hocen, orthodoxis er antiquis patribus sit semper habitus ut diuisnus sancta scriptura , vel ex hoc patere poten, quod
tandem aliquando eum caeteris armumeratus esi in Conci
lijs ac Decretis etiam summorum Pontifcum , quale est Concilium Florentinum , O illud quod Gelagius Papa cuseptuaginta Episcopis congregauit, O ante illud entis cretalis Epinota Innocentii Primi ad Exuperium. Et
praeter haee, in Episiola prima , secunda quae dicitur Clementis Papae discipuli B. Petri, de hoc libro produo
euntur teTimonia tanque de diuina Scriptura. Neq; enim
prisici illi aliud in remmonium fune citabant quam ὸiuinas literas . Anactetus similiter in primo suo Decreto, OCalissus Papa in sycunia Decretos militer . Item Maracellus in ρ unda Epimia . Item Melchiatis, , Benes dictus primus, o Daminus. Hi omnes fuerunt 1ummi Pontifces, quorum grauissima in huiusmodi eli autoritas. Quare se perfluum ess citare alios squos promptibime posssem multos ἐν sanctos reactatores, qui de hoc libro tans j crod nilo 'equenter teni monia prostrunt ad eam
doctrinam confirmandam quam poneris tradiderunt. Et re vera liber ille adeo est moralis, O praecepta vitae adeo pulchra os utaria continet, ut non videam rationem ullam cur interfnctas scripturas computari non mereastur. Sed nunq; defuerunt qui dum videri appetunt Ραpientes , illud sit eis proprium , a communi aliorum sententia dissentire. De libro Iudit. De libro quos Iudit, licet idem Hebraei cessuerint, isse tamen B. Hierondimus testatur quod interfnctas scripturas eum Nicenabnodus legitur comput e rimos ea
causiam se illum stcisse latinum. Quod verosncti Patres
uno stiritu id censierint in Cociliis late patet. Ego etiaobseruaui in Borum Patrum, summorum Posscum ac
doctorum veterum libris, absq; scrupulo ac frmidine sententias inde tanquam de diuina Scriptura citari, quae cola ligere longum esset, nec valde operaepretium, cum secro: Ρncta extent concilia quae rem totam deciderunt.
De litris sunt O praeter siperiores historicos libros, libri duo
Vachabaeoru . Machabaeorum , quismiliter in Canonem recepti sunt in
Concilijs,b Romanorum Pontifcum decretis. Hos ta men B. Hiero mus inter apoc pha a numerare videatur :ρd hoc non tam exsa quod diligenter ponderariudum est quam ex Hebraeorumsententia loqu&tus. B. De civit. Dei Augusinus contra eonfianter asserit. B. Fero Gregorias P . 8 .ca, 3 6 autoritate sui opinor) Hieronymi motas, videtur concestire illos non se cooricos, eunn tamen de eis producat l. b. 19 -Μor testimonia. Excusat autem se verbis: Non inordinate car. γwmus f ex libris, licet non canonicis, tamen ad Ecclessae aediscationem essitis, testimoniam prostramus Hoeautem ess quod Hiero mus praestri serat, volens bos habros in contentione quidem aduessus hae retram non posse adduci ad natuenda dogmata , sed in aediscationem Eeaelestae : quod tune βrte poterat dici, cum libri im habearem aduersarios detrectarites. AEdfeatur autem Ec clesia quae ereAt, nee stiritu eontradictionis agitur. Et tamen im B. Hieronymus in dialogo contra Pelvanos,
ex illis libris ad dogma ecclesiasticum probandum testimonia producit. Quanto igitur mus nostris temporibus de
bent pro receptis haberi, eum miseculis, et tantis ac tam multis tessimoniis meruerint in autoritatem recipi, idq; me
Conci se assertu i iVere duri captis est nolle acquisere, praesertim cum Uus uniuersiis Ecelsiae in diuinis myste rijs idipsum magnopere comprobet, quae lectionem ex his libris accepit insacrosancto Μ1se pro mortuis sacrificio,
ubi contra haereticos inuicti smum testimonium habetur. Vnde illi cum aliud non valeant restondere, ad antiquam permiam conuolant, negantes es canonicos libros, erEcclesiae stiritum ac testimonium cotemnentes, quae prae tere septemflioru O generosisimae eorum matris mar Urium in eis libris constriptum ,selenniter celebrat . Verum illud maximopere pro ij, Machabaeoru libris scit,quod in euangelio D. Ioannisfi renimonium destilo Enceniou noui simoide quo agitur in libro Μachabaeorum. I. O q. capite, iuxta communem sanctorum doctorue ostionem . Similiter in Epilola ad Hebraeos e cis Heb. 11.nietatur ille liber secundus, in quo continetur illorum stastrum eo religiosi ctimae foeminae crudele martyrium , his verbis: Alis autem dinentisint, non1ustinentes redemiptionem , ut meliorem inuenirent resurrectionem . Illa enim incredibilem istem illorum mari Frum tolerantiam
designauit, sicut ipse Caietanus annotauit se rectὶ tquanq; illud minus recte, sed plane ad scandalumfoEs, quod ipse quidem ut superaret alios, non filum pro non
canonicis habet hos libros , sed reprehendit etiam eorum autorem, quod ibi prophetiam Danielis perperam intera pretetur . Μouetur autem argumento quod prostito pui det honoris eius gratia recensere. Sat in Anmtationibus hac de re scripsimus. Et vere magna en horum arro gantia, qui Ecclesiaestiritum non1 quuntur. Hoc stim
proden Ecclesae: quia veritas quaesemper Juperat, his
disceptationibus velut aurum per iPrem , magis ac massis illusirissi se cons icua . . Illud ergo omnino a quisbusdam coinctum apparet, qui horum librorum IosephuIudaeumsciunt autorem: quod es fisiissimum. Nam Issephus isse horum sepim stadium hisiorismi suo proprio
1'lo cons cripsit, quae etiamJub eius nomine edita publice pronat. Non est autem veri simile quae iam semel ena rauerat, iterum voluisse scribere , O superuacaneum
suscipere laborem. Praeterea, nonnulli antiquorum patruanteq; scriberet Iosephus, aut rius hissoria publice nomeset, te, monia de libris illis produxerunt. Solus etiam