Theatri praecipuarum totius mundi urbium liber sextus

41쪽

D ILLE NE ERGA

LTRA Lonam fluuium regiuncula quaedam Nassovici Comitatus pars,praecelsis undiquaque montibus asper iacet, a Dilla fluuiolor nomen sortita.Ex una Hercyniae sylvae pari qua 'iners id no- strates vocant,&Comitatu VVesterbia mensi includitur; ex altera Ducatum Bergensem Dioecessim Coloniensem,Comitatu VHtge- tienensem,&Hassiae Principatum,qui ad Lonam dicitur, habet si- 1itimos Duobus irrigatur flauu Dilla,quam diximus,& Sigena. A Dilla prceterfluente arx Dillenberga,Vti & tota Vallis, quam amnis hic percurrit,nomen habet.Et arcis quidem structura aspectu magia nisiCa satis eth,opere firma & usu atque aedificiorum distinctione percommoda, muro, Valio, LP iis egregie munita. ' ont vel colli potius insidet qui aversa a subiecto pago parte cum Planitie fere aequatur Amnis quum alijs piscibus,tum truttis optimiS abundat, Vt & caeteri xjui,quibuS Comitatus ille totus irrigatur: ut nonnulli Nassoviae etymon, Teutonica origi natione,ab humido agro derivent.Est haec Namouiae Comitum praecipua ledes & domiciliu: quorum stirps hodie in plures velut ramos d1ducta est Singulae vero familiae a praecipuis suis oppidjS seu arcibus nomen habent quae quidem sunt, issbada & Idistaenum, V Veilburg barbrugga,& quam diximus,Dillenberga Comites hi,ac praecipue Dillenbergentes, quum otii tum nostro tempore militari laude & rerum gestarum gloria excelluerunt,magnas et iam dignitates gesserant & praeter hoc suum patrimonium,amplissimas in Gallijs, Burgum dia & Belgio possessiones tenuerunt, I partim etiamnum tenent.

IUSDEM Comitatus oppidum Sigena est,a praeterlabente flumine nomen , depla,quod hyclapideo ponte iugitur. pidum est non ita amplum, colli qua flauium spectat,leniter decliui impositum,in cuius fastigio arx iacet, Combium usibus destinata.Muro Undique dc crebris turribus includitur; quamuis

contra magnam Vim parum firmis. Vicini montes ferri scatent venis; quod effossum & conflatum ad exteros cum magno incolarum lucro exportatur Et quamuis exoticae ac transmarinae deliciae hic rarae sint,ipse tamen ager,quae ad vitam necessa

ria suppeditat ut ob victus commoditatem ac loci genium superioribus annis NMouij Comites Scholam & Typographiam Herborna huc transtulerint: quae tamen nescio quam ob caussam in pristitium redierunt locum.Hodie vero laudabili instituto Ioannes Nas. sociae Comes Martis Scholam hic aperiri in qua Nobilis iuuentus tam pedestris quam equestris militiae,aliarumq; bon,

rum artium exercitijSimbueretur.

44쪽

ERCYNIAE in Germania sylvae etiam apud vetustos Scriptores crebra & celebris est mentio;Cuius longitudinem sexaginta, latitudinem nouem dierum iter Vel expedito patere,& Caesar de alij restantur. O

lim certe pene totam Germaniam occupauit Camulae caussam eme

verisimile est, Odolim Germania pro aspera sylvestri&quasi inculuta ac deserta regione sit habita, Occurrentibus ubique vastae huius sylauae solitudinibus cuius hodie paucae supersunt reliquiae, eaeque habit tionibus, pagis , Oppidis &Monasterijs mirum in modum refertae, densissimis sylvis ac nemoribus in agros tam pascuOS quam frugum omΠi S generiS feraces,pomaria ac Vineta, hominum industria ac la-hore commutatiS. Vel solam Budingam quis aspiciat cvius ager omnis illa Hercyniete sylvae parte,quae Spejbari lata appellatur,comprehensus,fyluis dumisque Olim obsitus, nunc & mira amoenitate ridet,dc e beato suo gremio almam omnis generis frugum copiam,& inprimiS laeta Bacchi flaenta profundit;quamuis non sponte ut hic quoque Verum sit, quod vulgo dici solet, Deum hominibus dona sua pro labore vendere. Est vero Budinga Franconiae finitimum Oppidam, non procul a BintZio amne,qui Hanouiam praeterlapsus, ad Hastam Moguntinensis Di-Cegesis oppidum Moeno commiscetur,situm Isenburgici Comitatus caput. Arcem habet magnificam,in qua Comites plerumque diuersari solent. Ager circumiectus partim in vitiferos asisurgit colles, partim hortis ac pomariis est consitus.partim pasicendis pecoribus OpportunuS: Vt nihil hic Vel ad usum,vel ad voluptatem merito desiderari possit. Quod alias in uniuersum de Franconia praedicari solet, de hoc quoque agro Verum est, nullibi fere caepa rapa,brasticas capitatas, aeterosque id genus fructus maiores,ac meliores produci. Incolae eodem Vitae institato, ijsdem Utuntur moribus,quibus Franconiae cultores De quibus Ioannes Aubanus sic habet Gesipsa laboris patientissima Vinum quod colligit,ob domesticam egestatem Vulgo vendit, ipsa quam bibit Cereuisiam contemnit,nec facile ad ue deferri permittit. Insolens est superbaque, multaque sibi arrogans, multum praesumens alias nationes contemni cauillisque adeo plerumque prosequitur,Vt qui cum ea morantur,patriam suam non dicant. Cos qui haec patienter ferant,facile secum morari patitur,& Veluti per hoc approbatos, contagijs admittit. unde multi Saeui, multi Bauari Has

sique passim hic habitant. Ad Dei insuper

cultum propensa est,&c. Haec ille,

47쪽

SCOPA

VAM vis Misinia regio quum stoli fertilitate, tum salubritate aeris inprimis commendetur , Coque multis opulentissimis ciuitatibus &

pagis fere innumeri S exornata sit cortum ramen est non tam extimis

soli fructibus, quam intimis telluris Visceribus maiorem diuitiarum, Quibus regio haec prae alijs amait,partem deberi .Olim quidem uniuerso illo tractu, Vbi Misnia aBOhemiae regno partim a periS montibUS, partim densis nemoribus disterminatur, nihil fuit incultius: at postquam hominum auaritia terrae foris sterilis viscera rimari coepit, &incredibiles in eiS reperit diuitias, certatim accurrente Velut ad pra dam hominum multitudine, nouis condendis ciuitatibus loca designata,ex villis pagi, ex pagis oppida facta sunt. Inter haec maxime recens, nec minus tamen excellens est,quod δε n n ςberga Vulgo dicitur,Vt quod demum Anno M.D. III muro cingi co perit lareat vero ob ditissimos metallicarum venarum prouentia Sadeo excreuit, Vt inter cel

briores ciuitates merito haberi possit. Non procul inde Scopa fluuiolus e Bohemicis ortus montibus,postquam ad duo circiter milliaria iΠcessit, cognominem sibi ciuitatem praeterit, quam Soue m Germanorum Vulgus Vocat. Arx ita ea,qua fluuium desipicit,colliculo imposita cernitur, elegante turri OpPidum VersiuS instructa. Ager tam serendiS frugibus,quam pascea dis pecoribus idoneus, incolis Victum;diuitiaS Cum propinquis metallicis ossicinis commercia suppeditant. Equidem facere hic non possur quum de i js, quae ad ciuitatis huius exactiorem pertinent descriptionem, nihil praeterea certi habeam quin hoc loco, quod magna cum admiratione apud Scriptorem fide dignum legi, apponam. Ait igitur ille, ex publicis constare ratio nibus h sola illa argenti fodina,quae Sone stura, id est, Nivalis mons dicitur,ab Anno Μ. CCC C. LXXI.& quidem eo die, qui S.Dorotheae sacer est,usque ad annum M. D.L.Operis ac partem habentibus cessisse centum Viginti treS mille trecentas quinquaginta qumque Iz3333 )Tonnas

auri, Vt Vocant 'in Principum Vero fiscum decimarum nomine illatas bis mille quingentas quinquaginta nouem abb9 auri Tonnag,ac tantundem fere mallei nomine, Vti iura & consuetudines habent. Fant nunc, qui Germaniam metallorum sterilem esse asserere non duabitarat. Credo equidem, si Tacitus, eteroqui Germanicam rerum non malus nec indiligens scriptor,reuiuisceret, non modo calumniam hanc lubenter delaturum,Verum etiam Germaniae in hoc dotis seu felicitatis genere si modo felicitas dicenda est, quae tot infelicitatibus, Vt ita dicam,non sua quidem,sed hominum culpa ansam praebesii inter Europae regiones facile pria

mas tributurum.

50쪽

VAE Bamberga vulgo appellatur,Franconi ad Regnitium amnem ciuitas, unanimi Historicotum Consensu saba-lem ra, seu Mons TA. Le, dicenda est,a Baba, Othonis Saxoniae Ducis filia, Alberti Bambergensis Comitis coniuge. Pavonis montem alii dictam volunt;sed quia originationis nullam causam adferunt,penes ipsos sit fides. Anno post Christum natum M. vi. Reinholdo ultimo horti Comitum sine liberis defuncto,ciuitas haec cum teso Comitatu subImpe in ditionem concessit:sed non multo post a S. Henrico Imperatore dc Cunegunda eius VXore Episcopatus ibi fuit institutus qui exaedificata Cathedrali ECClesia,Benedictum uni. Pontificem,Vt eam ipse praesens consecrare vellet,rogauit. Et annuit quidem pon tifeX,

ea tamen conditione,ut quotannis Romanae Sedi Centum argenti Marcae,una Cia equomstructo,ab Episcopo penderentur. Munsterus scribit tributum hoc postea Beneven tantopidi in Idalia donatione ab Imperatore redemtum. Imperator quum Pontificem in Via esse accepisse una cum coniuge dc Imperij Statuum delegatis Bambergam se co-

xonia euo Catis.Septuaginta duos Episcopos tum ibi Conuenisi ,Cuspiniaraus testatim Venientem Pontificem Imperator, Principes ac ciuitatumLegati magnifice aC reuere-ter exCeperunt;Omnibusque ceremonijs quibus ille, tam Cathedralem Ecclesiam Qua

Benedi inum Coenobium consecrauit,interfuerunt. Id factum anno M. XiX. Vt alii Volunt,M. XX. lnde Pontifex Fuldam quoque,cuius visendae studio flagrabat, ab splo im'

peratore fuit perductus. Bambergensi diuitati mons imminet praecelses,euiarY imposita est tam lo C; quam operibus admodum munita,Comitum olim sedes. Quprum stirpα exstinct supra diximus, Comitatus ille in Cathedralem Ecclesiam est commutatus.Inter cmos Episcopatus non postremum hic locum habet, ut cuius ditio ad iplana quo ucrinthiam dc Istriam extendatur. Tanta vero dignitate est,ut etiam ipsos Electo rex p. beneficiarijs seu vasallis habeat : nec vili Metropolitae vel Archiepiscopo suberti v , t sipta, quod olim muris cinistae non esse inter pagos Imperij numeratur. Tanta hac ei t ela soli selicitas,ut nihil vel ad usum vel ad voluptatem desit.Certe vix Vllibi in Germania maior croci estpmuentus. Melonum,peponum aliorumq; eiusmo8i fructu uiata qui mitiuS amant, coelum, nulli bi maior abundantia.Vide, glycyrrhiZab nihil dicam quae plaustris hinc ad alias Germansit diuitates exportatur.In Cathedrali templo S. Heri ci Imperatoris, dc Cunegundis eius coniugis sepulcra visuntur: quorum prςcipua ruit

in hanc Ecclesiam munificentia.Comitia hic totius imperij non semel habita: hicque Philippus Romanorum Rex ab Othone Palatino V Vietlispacensi interfectus i. A D

M. CCCC. XXX. Bohemi Hussitae tantum metum uniuersisFranconiae in Cuiserant,ut

bello vexarentur,Bamberga duodecim .,Marchio Braiaden burgicus nouem, lauet Dux Ioannes odio,ciuitas Norimbergensis duodecim aureorum millia Vltro eis Dui rarinL.Bello vero Smalcaldico Anno M D. L11.tantis iniurijs ac cladibus ab Albertc MarchioneBrandeburgico affectae vU vix umquar ad pristinum, splendorem peruenturata Videretur : quem tame ' iamdiu recuperauita