장음표시 사용
131쪽
132쪽
c e tur Castrum etiam in quo Praelactus habitaret at Oderaemocratia, Vt Oligarchiῆς φ Π' '' a bime besecipuis familiis, quatuor vero CX Plebeis, qui honesta
splendidum quod intςζ δὶ δ ' 1o uost Hussitae ob Constantiensis Con Cilii sententiam O Rebus ad hunc NO 'Rm Vse istitis dii se; duoque hisce in alis impliciti sese aduersiaS COS at j quot
si E ah ione Matthiae Silesia obtigisset, urbem ille multis Ρriuilegii SS' dii deinde Rex Hungariae& Bohemiae factus Vrbi Ius Emporii, de quo cum Matthia etiam
orius conuenerat, diplomate dato concesset L . Debi DC FerdinanduS RegnUm Bohemiae adeptus anno millesimo quingentesimo vigesimo septimo WrarisbuIam primum ingressius est, & bis deinde eam ui sit Cumque hac urbe mirifice delectaresur,singularibus eam Verbi S publice praedicauit.& magnis affecit beneficiis. Dign1tatem Magistratus singularem in modum amplificauit; eamque 1ll tribuat,quae in nobilitatis commendatione primasobtinet,arque sua intercessitone apud Carolum V. effecit, ut multis ac maoenis virtutum praemiis, dato Privilegio, Anno Millessimo ducentesilmo tragessimo eam orna Anno millessimo quingentesimo sexagesimo tertio Diuus Maximilianus, vivo patre, in hanc urbem venit uuae de sententia Cassaris Ferdinandi patris in illius Verba iurauit. Quam ille animo propenso in hanc urbem fuerit,&quantopere commodi S Illius studuerit, in recenti memoria est. Q Od eodem ani mo & voluntate Sacratissimi Imperatoris Rudolphus II. erga eam assectias sit anno septuagesimo septimo, quando eam vidit, & hactenuS multis modis abUnde declarauit, & quod in posterum quoque eam pro innata clement1a sit declaraturus, spem CivitaS firmissimam concepit. Si quis Vrbis huius situm,splendorem edificiorum,turrium atque templorum HrUcturam,atque conuenientem platearum ordinem intueatur, item &soli circa Vrbem fertilitatem, mercaturam, & rerum omnium abundantiam, quae In hac prouincia circa Vrbem nascuntur, &ex diuersis partibus Orbis in Urbem aduehuntur consideret,cum s caecipuis eam Germaniae Ciuitatibus certare dixerit,& paucas aut nullas ei praeferendas Censebit. Quae vero in hominum societate summa sunt ornamenta, in hac urbe sunt praecipue. Aristocratia enim plena est dignitatis, &Senatui eximia reuerentia plebs obtemperat. Le res autem non ad ullius partis aut factionis commoditatem latae, sed ad honestatem, iustitiae conseruationem,& aequalem ciuium consociationem directa. Et Senatus est vigilans, &acer in legum defensione,in exercendis iudiciis, in disciplinae conseruatione,in puniendis delictis,& in tuenda pace.Sed& de Iure quoque in hac Vrbe a Scabinis, & eorum assessoribus quibuscunque in hac prouincia consu-Ientibus respondetur. Sunt & omnis generis artes vi tae utiles in Ciuitate. Praestantia Ciuitas haec profert ingenia, quae in bene istic constitutis Scholis liberalibus artibus erudi
untur, & ad res magnas tractandaS praeparantur.
Ne Schoc omittatur,succulenta in hac Urbe coquitur Cereuisia, quae vulgo Θd1 ffg dicitur, & bonupraebet nutrimentum, unde Sc omnibus aliis huius prouinciae Cereuisiis praefertur, & apud vicinas gentes in magno habetur pretio. Longitudo huius urbis est triginta quatuor graduum, dc totidem minutorum, Latitudo graduum
133쪽
ONACHIVM in superiore Germania Vingeliciae, quae iam Boiaria siue Bauaria vocatur,metropolis ad Isaram , rapidissit dum amnem, ex saltu Schiratio , Alpium scilicet Penninarum gremio in Danubium
es profluentem sita, inter urbes, quae Ducales Principum regijs clarent, amplitudine, elegantia , mundi tie excellit atque enitet. de cuius origine qui scripsere, sententi js inter se discrepant. Cnronicorum enim
Noribergensium consarcinator sub Otthone Ι. qui Imperi j administrationem anno D. C C C C.LXII.
l l ini jt Henricum ducem Brunsvicensem, cum Bauariae partem ex materna haereditate aci te deuolutam inrce Veringensi de ens, possideret, iuxta Monachorum villam, ponte facto,nouaque trans Ilaram amnemia munita, oppidulo principium dedisse ; Ernestum vero Henrici filium permittente propter heroicabat, CUinque nummum pondo quotannis dependeret. His auspiciis hanc urbem emersisse, de in magnam populi frequentiam,aedificiorumque crebritatem coaluime, ille assirmat. Verumenim vero serius huius Vrbis primordia Auentinas ponit,qui Henricum Saxonum Boiorumque dynastam, ex peregrinatione Hierosolymitana supplicandi causa instituta, reuersum cum Collegii nouum opidum condidisse, quod Monachium appellauerit, Monachi, qui panus Vir Is deStra manu speciem prae sieiurantis ferar inistravero librum teneat insignibus donatum asserit. Sed cum ad Veringios VIcus nunc elu ad quintum infra Monachium lapidem) st Salinis, quae ad radices ad Alpium Noricarum Cum maximI commodi prouentu etiamnunc vigent, via salaria & praetoria tenderetur, ibique pons & emporium salis esset Henricum ex improuiso Veringios op- Pressisse, pontem rescidisse, salis mercimonium, pontemqae & vectigal Monachium recens extructum opidum transtulisse: Albertum vero Frisingentem Episcopum multiplicibus apud reuersam ex Ital1a Caesarem, querelis &accusationabus tantum effecisse, ut cum citatus ille minime se sisteret,ahorumque etiam criminum reus ageretur taliae Maiestatas concemnatus, & utroq; Ducam exutus fuerit,quorum hunc ex decreto Senatus Caesar in fidem Otthonis Comitis In Witeis ach & Scheuren signiferi
simum Ducem Gallielmum eius nominis quintum, insigne sui ordinis decus, qUIVtramque modo Bauaraatri pacatissime prucietatissimeque gubernat, propagetur. Vrbis huius tam externus quam internus sitaui multis opportunatatIbus est amoenissimus, ere zemperatissimo saluberrimus Jnter Oenum & Lycum amnes,illum orientem, hunc occidentale utrumque unius die1 1tinere distantem,tiera medius inigri abitur,ab oriente Wassierburgam, ab Occidente Augustam,a septentrione Frisingam, a meridie vero cum pulcherrimis & diuersis piscium delicatissimorums Ueribus abundantes lacus,tum varia quasi de industria atque arte ad amoenitatem consita nemora passim circum quaque , et, numerosis dMe sarum ferarum cipue vero ceruorum cateruatim discurrentium gregibuς referta. Montes Tiresenses r Πquam prae oribuS meridiem versus ripicit.Hortos ibutiis nos orienti soli expositos limpidissimi riuu ne deducti murmure gratissimo Praeterlabentes rigant,mirificeque recreant. Nouus ipsius Ducis iuxta nouum comum hortUS, praeter artificiosum Diem & d.mam aestiuam pulcherrimis picturas aestatuis ornatam hoc singulare bis Aet,quod vix Vsquam alibi reperiri sit,Vt crepusculo apPetente vespertino, magnus certiolum grex interdum centum au plurium,sub ipsas propemodum fenestras sponte accedat, Vnae figi sternaque aut arcu aut Sclopeto queat, oualis euntiue eorum maximὸ adlubescat. Iam si in ipsam urbem iΠgrediamur, ibi Videre est, quam latae, quam nitidae plateor, ouam suoerbis & elegantibus splendescant aedificiis, quantam denique Urilitatem,quantamque voluptatem canales ex I aries lueo triplici diuerti in introducti ciuibus adferant.Templa hic Vasia, sed duo turribus altissimis praecarteris eminent, quae Scoarochiae colle latae tant,D. Petri & Dei parce Virginis,in quo Mauseolum Bauari.e Ducum,Vbi & Ludovicus IV huius nominis1 moerator sepultus est visitur,turres Vero huius templi binae columnarum instar eadem latitudine,eademq; altitudine ad CCC. XXVI pedes a Iugunt. Organum eiusdem templi maius, totum compactum est fistuliS ligneis ex buxo tornalibus, tantae quidem capacitatis ut vix uspiam tantae conspiciantur ex plumbo vel stanno fusiles. Monasteria haec urbs celebriora, quae praecipue vierint tria habet, unum Franciscanorum , Augustinianorum alterum, tertium Vero D.JZcobo consecratum,quod monialium est duo item minora coenobia virginum,ordinis Diui Francisci, Franciscanis Vicina. CComateria duo seorsim duabus parocliij sdristinata sacellum quoque suum habent, quorum uni CCniunctum est Nos comium, tertium suburbanum Saluatori dicatumnae uel exstructum est nouum. Est &S. Spiritus sedes cui Xenodochium contiguum Inter Mificia noua quibus urbs indies ma-o , ac mamsillustratur, protouum est templum Diuo Michaeli Archangelo dicandum,Vna cum integris ijsque amplissimis sedi eis uuas Patribus Societatis Jesu Dux GuillelmuSa fundamentis extruit, ijs scholae coniunctae erunr,ad instituendam iuuentu-b in titue ex diuersis nationibus huc magno sis confluxu recipit, magnificentissimae. Aliud aedificium nouum, ut nouo eastrona orem solandorem commoditatemque adserat,iuxta interiorem hortum,qUem Variae variarum elegantiarum deliciae exor- titi eonstruitur, cui vicina Bibliotheca est XI. circiser millibus Voluminum quorum non exigua pars diuertarum linguarumnus enota fiunt seorsim Sc scitissime compactorum refertissima theatro peramplo dc amoeno a stincta. Infra vero theatrum
ho statuatium est antiquissimorum monumentorum atque imaginum, quae Roma dc aliunde magno aere congesta sunt,ditissimum Cristro nouo per ans actum adiiceret atriam omni elegantiarum ac deliciarum genere, quaS vel natura, vel hominum ars subtiles de ad miraculam stupendas habet instra stissimum , in quQd quotiescunque quis Vel curiolissimus ingrediatur, quod no num admiretur inuenit, usque aded vaga ibi rerum i GPelleX atque VarietaS Coris Icitur. In curia Ducali veter1 aluntur tigrideq. ta ivnces & hoc quidem tempore duodecim leones, quorum semel catulos,requenter pariunt. In eadem Curia memora m tii roboris monumentum Christophorus Dux rhythmiS Germanicis ad marginem assicri pris posuit Molendina aquati- , non talum extra,sed etiam intra urbem mutra ac Varia,multis ac Variis rerum opifici S seruirint. Fontem Princeps Ferdinandues inditorem urbis amomitatem publicae voluptari RntCFRl suum C D. b SCGucit, quem ameis magni artifici stativs, qua- o elementa referentibus, quae exilientis,&galearum crit Jδt, Inque equitempori nil qui simulach circumstent exornati
in oretio sunt ali tande introducuntur, ut instituta nuper Cvicina vitriaria,&textura
imi Uini adaecticiliatis, & rei frumeritarit m rc tu. Onncyuntur autem hic merces pluri- noloserica. Forum nobil, 'xu p issentia tanta est, ut octodecim millia familiarum recenseatur, nec om-
n reeepi queant,quin in horreis multi & in angulis habi δα cog mur magni Dgurum deo quidem, ut quatuor aut quinque
135쪽
nonnunquam reperiantur familiae,quibus unum tantum hypocaustum suppetat. Celeb Horem hane urbem & frequentiorem facit,quod ex diuersis undique nationibus diuersi huc nobiles es artifices benignitate P rincipum illecti confluant. Multi hie
Comites,multi Barones,& maiorum gentium nobiles aguntaus dicitur tribus tribunalibus, Prouinciali,aulico,& ciuili siue vrbano.Jh aulico concel lum habent Comites, Barones,NObiles&Jure consulti.Jn ciuili Senatores, quorum qui interioris consilii sunt duodecim, plerumque ex patricijs senioribus, qui Vero e terioris, XXIV. partim ex iunioribus patricijs, partim ex plebeijs cooptantur. Criminale ius Praetor,quem utplurimum antiquae nobilitaris esse oportet,in curia Senatoria, cuius convexa amplit do spectatu digna est,administrat. Patritius ordo hic nobilior est,quam alibi,cui hoc recepta consuetudine solenne est,ut quotannis Dominico die, qui Epiphaniam sequitur, uniuersuS, siue codlibes, iue coniugati sint una cum uxoribus ac liberis,quibus per aetatem conuenit ac per valexudinem integrumost,in regiam A ad quatuor Praecipuas urbis portas, siue platere niue cooperta sint,sive non, trahis circumvehantur, postridie Vero, in curia senatoria Vna cum aulicis choreas ducant.& Principibus sumptuosium epulum praebeant. Corporis Christi festo tam regifico apparatu ac splendido hic supplicatio adornatur, quam vix credibile est apud ullam gentem fieri,ita ut cum triumphalibus Veterum pompis Propemodum conferri possit. Repraesentanturienim & veteris & noui Testamenti historiae, quae reS siue terra siue mari gestaS,tradunt,sipectaculis & figuris. quae magno sumptu, magnoque attificio concinantur, ad res ipsias accommodatissimis Vestes,cumas,phalerae, nauigia,aliaque machinae &ornamenta ijs destinata,cum magni sint pretij,diligenter asseruantur. Nundinae hic binae habentur,unae ost Epiphaniam,alterae ad Diui Iacόbifestum,quarum has celebriores reddit hominum & equorum in stadio cursus.Haec de hac urbe, ex plurimis quae memoratu digna sint,pauca collectasiissiciant.
136쪽
Obilissima Hungariae urbs Presburgum est, siue Pos,
nium, Velut Lagius rerum Viennensium libro secundo, eX scrini js ciusdem urbis docet, Pisonium a Pisone quodam Videlicet, cuius opera Tiberius Panno nes subegit, a quo SC Vicinus laciis Peis dis denominationem habere existimatur. Cuius & Plinius libro tertio,capb te 20. in Norici vicinia,pos f stiperioris Pannoniae municipiorum enuo
merati One mentionem fac1t.Quem lacum in hanc Vsque aetatem,decibmo a Vienna Hungariam Versus milliario, aliud a Sidunis Germanica natione nomen accepisse cernimus, qua de re eius loci homines Nein sid terseo appellant . Sidunorum Vero Ptolemaeus in opposita Pannoniae ripa inter Marcomannos &Chotuaros obiter meminit, Vt ratio
etiam 1 it a Pisone forte,perinde ut proximum Oppidum, quod Pisoni um,& barbare Posonium vocant) hunc denominatum lacum fuisse, quod & monumenta in Vicinia reperta demonstrant. Fuit autem Luiscius Piso Pannoni re Praefectus, & cuius opera Augustum & Tiberium Pannones & Noricos stibegisse Florus ex Liuio, & Cornelius Tacitus
VICTORIAE AUG. NN. ET LEG. ΙA D. P. I. ANTONINI: P. MARCUS D. SEXTI AN VS EPHESO PΡ. DD. DEDICANTE EGNATIO VICTORE LEG. AVG. C.
Sunt Antonini,& libri Notitiarum,quibus Flexum,Posenium est, Spigelio autem Vienna Austriae urbs primaria, Latini recentiores Po- sonium Otto Frisingensis & Germani Presburch Vocant,dg Aldenburogum,Vbi Lexta flumen Pannoniam luperiorem ab inferiore diuidens, cum Istro miscetur. Hungarice ibi loqui incipiunt, mixtus tamen est sermo, & sinat a j populi bilingues, Germanice & Hungarice loquumtur. Vrbs Vetus Od elega ns,quae Ut situ, ita aere quo fruitur laeto & amo no salubrique, multas Pannoniae Urbes longe excellit: montes habet Vineis amoenissimis consitos, qui & magnam lignorum copiam praebent, Ubi Sol Bacchum minus colere & Obseruare potest. Ad suburbium in precel1b montis Vertice, arcem habet Validam, que, Ut legitimum magistratum hanc Vrbem Obseruare docCt, ita eandem ab hostibus defendere potest Subter inclyto illabente Danubio, loca compascua sunt,horti,Viuaria,Vbi ouium greges,cemi, damul & multa ferarum ge
139쪽
S. Ca RIX IN A in Comitatu Tyrolensi sita est, ubi Rientius ig1obilis fluuius in Isiacum influit, qui deinde
auctior factus,alueo Laxoso,& inaequali ad Bolganum celore emporium in Athesim exoneratur. Est autem Brixina aeris in temperie tota regione pretestantisI na,vt quae in umbilico fere Comitatus sita, nec Italici coeli aest1uo caumate aduratur, nec hyberno figore asiammis alpibus imminenti obrigesiacae . Aquarum Vero fontiumq; summa est halubritas, exquibus ille qui Vialgo Virgineus vocatur, merito nominatissimus habetur. Ager Brixinensis altismis undiqUem Ontibus cingitur, estque avitumnalium praestantissimarum aliarumque frugum,visiq; apprime feraX, Verum cum album sit mediocre, rubri tanta est praestan tia, ut ad remotissima loc, ingenti sane pretio aduehatur, unisque fere Principiam mensis, ad eximium conuiuiorum decus roruetur. Cathedralem Ecclesiam habet valamque Collegiatam, Episcopalern vero sedem antiquissimam. in Sabionensis Episcopus primus perhibetur
assianus, qui sub Diocletiano Imo larmartyrium subiit. Inde vero Episcopaem sedem Brixinam transtulit S. Ingenuinusi annum Domini IGOO.qUl ambo una cum S. Alburno tanquam diui tutela es, ab mColIsin veneratione habentur. Episcopus ipse Vtriusque potestatas tam secularis. quam spiritualis ius habet estq; inperii princeps, Archiepiscopum SaltZburgens Metropolitanum agno scens. Habuit autem ea Ecclesia Episcopos viros valde is signes,inter quos Popo euectus ad summum Pontificatiam Damasus II vocatus, recensetumi tem Melchior a Mechau,& NicdaUS Cousanus omni doctrinarum genere ex cultissimus, ambo Cardinales,BernardusClesius,Christophorus Madiutius S. B. Ε similiter Cardinales Amplissimi ,summis a-Pud Maximilianam I.&Carolum V. Diuos Caesares,grauissimarum rerum coisiliis,& administratione perfuncti. Hanc modo dignitatem habet Ioannes Thomas ex illustri Baronum Spautae gentis tam lia, vir in Legerrimus,cui Deus ad rem tanti Episcopatus instaurandam quod strenue facit multos annos concedat. Etsi autem pro ratione Alpinarum Ciuitatum BrixinaneqUaquam magna sit, hoc tamen de ipsa dici potest, ipsam siummorum Monarcharum,& regum,gratis limum tape hospitium existere. Nam cum publicae Viae, qua Germania & Italia ultro ci loque per Elieticarum Alpium angustias adeuntur, iuncta sit: si immi tape Principes eo diuertu Gqui tamen ab Illustrissimo, & Reuerendissimo Praesule Brixinensi, omnibus humanitatis ossiciis, gratuitisque vel maxime sumptuosae hospitalitatis mensis excipi uatur.
A VBING A, antiquum Bauariae Ducum in Sueuia ad Danubium opidum, quantum non modo eX ipsa aedinciorum forma, sed & ex multis Romanorum inscriptionibus, quarum quedam integrae,quaedam etiam mutilae ibidem conspiciuntur, intelligi potest. Quarum hic quasdam, antiquitatum amantibus subiungam. D. M.
PRENCIUS A. V. Ε. III. LEG. CIVES BRI VINES VIXIT ANNIS LXX. MONUMENTUM FECIT.
DEO M ERC VRIO SING. EX VOTO I VL. GALLICUS. ET AVR. SI BULLA P. L. I.
APOLLINI CRANNO M. VLPIUS SECUNDUS
V. S. L. L. M. Patria est Alberti Magni, ex nobili Sol stelliorum oriundi familia, ex cuius natalitia domo, elegans est constructa Ecclesia, dein turri ab incolis erecta illa statua. Theologus fuit & Philosophus praecellens, ord1nis Dominicariorum, Episcopus deindCRaz; ponensis, editis operibus clarus propter doctrinam &subtilem eruditionem Magnus cognominatus. Cuius in Philosophia doctrinam in Via mersitate Coloniensi Laurentiam Gymnasij alumni sequuntur, sicut Gymnasium Montanum S. Thomae Aquinatis Magni illius Alberti discipuli, unde vulgo, hos quidem Thomistas, illos Albertistas appellitant.