Hieronymi Cardani ... De rerum varietate, libri XVII

발행: 1581년

분량: 1095페이지

출처: archive.org

분류: 미분류

491쪽

608 DE R. t RVM VARIETATE, Delphini o sanguinem est, a carneum , ta osseum, o mi Tm, rdescriptio. respirat omnino uelut delphin: hoc enim uidettι ,ο non magnitudine , sensu tamen praestare. Duo maxima delphi ni, tim humanitatis, tum disciplinae argwmentasubiicere uolui: ut ex bis, naturam horim piscium intelligeres Priamiim quidem, cum famina duos parere soleat,educat, beacum: si hamo, retitte, aut tridente, alter eorum percu bui fuerit mater alterum cauda uerberat, an rorsu abigit:dea inde misera captiuum filium sequitur Us ad mortem. Seseundum docilitatis argumentum est, quod cum emaari stagnum in Nem ti essem agrium latioribus faucibus efLib.'. ea. s. fundatur, quod Laterra uocant, id. in Narbonensi Gai, lia , iuxta Montem Pessulanum, ais in eo mugilum copia maxima abundet, qui certo tempore in mare diminatim erumpant: refert Plinius, piscatores aduocatis delphin

dispo sitis. retibus, ubi minus profundum est stagnum, iare praelium, e bis locum occupantibus: in quo nee clamorribus, nec cimbis, nee retibus, nec effas in littore tarba

spectantium, delphini terrentur, neesaltu impliciti retibus explicare se conantur: sed tantisper expectant donec retia demittantur, cr mugiles soliὶm occidisse eontenti,ὸiferunt praedae diuisionem, donec dies praeli transacta fueriti tune occisis uescuntur piscatores, retibus inclusos capillat: dein, de multis post diebus sequentibis, pane in vino intrito opearam de binorum remunerant, alijss eduli1s. Caterum Palios affectus humanissimiles habere cernitur, adeo ut maram mortuorum gerere credatur, infirmos gestare etiam, i adultos comitari, nondum tamen firma aetate de uiri, bus. Concumbere humano more ta lactare filios,ipsa con, structio animalis, ac sexuum insignia edocent. Coniugia quos inire creduntur, o una um adhaereresocietatis quoas si

492쪽

L PB E R VII. ς' M, P nrisericordia experimenta dedis'. feruntur. ni. gmta prope annus vivit : nam eauda abscisa, quidam postumefimoin ann-m capti rursus,o mitisunt. Vnguento r-,er aliorum odorum, quamuis narium expers,u sentire creditur: quod cwm Plin3 tempore mansuetus ingratriam a Flauiano Ahicae proconsule odoribus peruncius effet, in mari uelut mortuus diu uolutatus est, inde receptis uiribus, gratiae loco iniuriam se recepisse existimans , pluaribus me bis latuit,tandem denuo aὸ eonfizetudmem rea uersus es . Haec remitis:quo fit ut odores percipere existia

metu aut omnino uis unguenti sentiremam e nos ab una guentis , si non odoratin mutamur Prohibiti respira. re, cito intereunt: unde celerius m retistis apra, quisn Maisemam quando φ ά mari Lugdunum uiui deserunturio, id mirum, quomodo Caniculae temporibus Abus triginta latere possint, ni fors sub scopulis: nam respirare ibi li. ret. oestro, aut nimis prata desiderio,in terram semetiapsos praecipitantinis ibidem tum aquis destituti,tum cibo,

twm casu brevi intereunt:m ipso mari,eodem inpetu, ona nunquam nauium malos transitaret: ob id etiam quod senis su uigeat, cir casidum sit animaI, pro Pa -mnente,quasi ludens stequentius erumpit e maris imo, aquas, cauda uerberat: exhalationem enim'ntlans calidam, o motum aes rem hauriens, non adeo re geratur, sed ad auras a renadit.Linguam habet solatam ex eam fam,mobille in amabitu. purum serratam: quibus fit ut uocem,non quemada modum chromis, bra,hirundo, pecimesue, aut testudines,

quae solum flaidorem, emittat. Oculos habet magnos, sed te adeo contectos, ulsola amareat pupilla: o post Musto meatus qiti uix cerni possunt,bis audit. dorso estgibbo.

493쪽

io DA RERUM VARIETATE,

pitiis mo fistulam habet C literae forma, gemina tamen latiri in dorso pinnum habet osseam cartilagineamj,abis

aculei quod celeritate er dentibus1 utis mumius esset.Haabet enim rostru praelongum,adeb ut quadraginta dentes in utras mandibula ex alterutra parte eo tineat, qui bi muti cepe Enatim occurrunt,coeunts: rostru ipsum ansermo αmile, planu,latum ,rectu,humile: nes enim spuim habere

potuit, quoniam capite magno fuisset, eis ideo pigris m tando: authsi ictum, imbecille necessario fulset eo,

imbecillius, sub longius: et bi breue, o humile,non poterat magnos pisces capere. 4 a de causa dentes inrue a acuetos esse oportuit, cum non aliter potuissent firmi esse, o ad praeda apti: quadraginta igitur in utros latere sunt, ais in utras mandibula, quoniam is numerus ex quinquies octo, m quater decies conficitur. Oportet autem ut demonsita, tum est a paruis niseris omnia Origine ducere:u intiligitur esse poterant, at longitudini, P tenuit uti non fatis friciebant, quamobrem quadraginta esse illos oportuit. Carori ricat, cutis spissa, firma ,sub qua est pinguedo,velut mfuabus felle caret, rostris aliqua ex parte sub sincipite conditur: hoc ramen prosceleto cynocephali uice ab ga tu, di cum capite constabat autem delphini esse, non hominis.

Decem mensibus catulum, aut catulosgerit aestates parit.

Verum,delphinum hunc esse ewm, qui Ari Soteli o Plisto agnitus fit, uix eredi potestt: cum Arictoteles, delphaes lia, guam non solutam tribuat, neget, meatus habere audito, rios: Or insuper non rectium , sed in supina capitis parte,ut no nisi aversus pisces rapere possit, emadmodum opinas solet, cuius etiam situs causam reddit, ut aliorum piscium saluti confuleretur, ex ob ueloeitatem nullus e fugea

reppoetic. ne ipse propriis Gracitate re cie sibi pareret:

494쪽

uodcv Plinius testatur, qui se delpbinum uidisse testatur aculeos quos est Plinius, a re Appione Gellius, delphino

tribusit: quibus noster carere cernitur. inamobre antiquor

multa exauditu potius, quam rufa. conscrinisse necessessi. Sed inrita de Aristotele, qui cu in littore maris tum diu haobitauerit, tam diligeters omnia fit perscrutatus,m hos errores tam absurdos inciaisse: quo fit, ut potius existime attaud enus Disse delphinoru tunc cognitu: nec quisqua tanatae difficultati satisfacere poterit,qui no ea,quae in libris de Aeternitatis arcanus legerit, ac ius fidem adhibuerit. Sed iam ad tertiset piscium discrimen accedamus , quod piscium auab integrumentos itur: quod tam multiplex est,ut pluris integi enma genera nobis ostendat. Athenim molli cute teguntur, to disterea utpobpi: alj mediocri, ut cetarea: ali, aspera ut ratarali, tiae trede- cartilagine, ut torpedo: alo spinis, ut ecchini ἰalijsquama ci .mis ut lucij, mulli: alii corio,ut manati,quod etiam propria pinguedine paratur ad Oalceos: alij pilo, ut vituli:alycrusta, ut locu ' asiaci: alij concha,ut tellinae:alii si, riore tota, ut ostrea: alii durissima,ut purpurae:Hη osse,ut holastri. Vidi erim apud Emmm Ranconetis praesidem Holost a fenatus Lutetiae, piscemspi:bamae longitudine, osseum tox piseis. tum, uenter, dorso committebatur, ferratis futuris, quae

a capite ad caudam ut risup extense erant. Cauti,gallinae rostro per milis erat: nam in mκcronem acutum, intesatium, demebat. Caput maius, latris , quam pro corpos ris ratione, oculi. grandes: colorglaucus,qualis siccae a, d sinis quod iuxta caput a rauda nigrescebat nullis ei pinnae erant ,seu qubd ita natus esset,seu quod decidis Testa inte-sent. Forsan hic Niloticas est,quem prima referre dicunt. cta lintea Tolaceor etiam quidanmca testa,esia duplici integun triuiti sua tur. cox uvica testa integ ntur , uom lintrenum. ger ecum

495쪽

6i2 DE R RUM VARIETATE, Alia enim adhaerent fixis, ut lepades, quibus pro altera te.

Ita lapides sunt, quibus haerenti quod magis mirum es horo cornua nam ex illa, oculorum vice illis sunt uersus is, picem posita sunt : ais id iura merito: cum enim eonfeη earlat, uagantur, quare cornua: oe os docuit esse exaduerso

Lepades. tres x, ut cornibus iter praetentarent, testa uero di tegererratu Sunt autem yriatisio ex horum genere,qua aures mearma vocantur: hae auri forma similer, atque inins marga.

ritarum conchis splendore miles, exterius gibba, muLriss lineis depi Ae: contorquentur in umbilici forma aesulat teiste concharum foraminibus circa testam,t iuxta limbum dispositis,quae quidem eo maiora sunt,quo ab inabilico remotiora. Secun sum genus est eorrum, quae mrbia nata sunt: ais sub hoe etiam cochleae continentur , sed te. iore cortice. Hoe ureb in sex disserentias partitur: nux,

tilos, turbines, conchas uenerias, turbinata,neritas, Ga

leas. Turbines, in acutum uald tendunt, adeo ut facili figi possint: boc uno a caeteris differunt, uehit o omesa Tiubines. turbinata: in eoάem conueniunt, quod ex latissimo se aractum, per spiras contrahuntur , obtusior tamen coialia, Turbin ς igitur maximi quidasunt,ais exigui, p,res meady: nec spe ies,aut formas numerare quisquam possit in infinitae pene dici possint: ciam enim uile animal it, ea quaserens materia ψgnitur, uariaturs forma in eiquelut O in animalibus, quae ex foliorum putredine generantur. Sunt inter hae igitur tres praecipua species. Troebi a diu, dine instrumenti appellati,quoniam asummo in inim tura binatifunt, aequaliter fermese contrahentes. Dasstilici ecbinari, qui quatuor aut quin s aculeos babent, o quanαdos plures, pauetoresue, firmos,longos, digitorum ius iar.

Et auriti, pi certo ordine tubercula habent disposita: ο

496쪽

L IBE R VII. 4 3ιλ magni sint breuem habent turbinem:reliquam autem

simile conchis venereis. Sunt autem conchae uenerea leues, Coneliae καdura, nec facile exeduntur: utuntur eis ad chartam leuia uere

gandam, diuersa magnitudine, paruarim maxima est eos pia, nos aliquot habemus:ad fguram oui accedunt,denati cutis serratae sunt ulms, nam altera pars intus instea Eitvrraee turbinatae sunt,ita ut in acutim de mam ,sed tamen utrinque a lateribus latae, in capitibus angustiores. Et

si quid ad rem fabulae reserunt, nomen Veneris suscepisse

creduritur, quod nauem, quae pueros castrandos iustiis Peuriandri deferebat, haerentes firmauerint: ob id suspensariis Veneris templo. Solidissima est hae structura concha,

rum ac leuissima,intus ex candido leuiterpurpurascit. Tur Dubinam. binata, tanto sunt rurbinibus obtusora, quani b illsis eoachleae: ueritin nobilioris naturae e*e uidentur, nam expura purae, o buccina ex hoc numero sunt: mouetur autem hae animalia, quae quoquomodo in angustum friuntur, uelut cochleae exerto capite, a cornibus, quod oculis careant,iater praetentare solent: curas simussa cauitas illa, a dextra sectatur ad Amisiram,ipsae ad dextram mouentur. Viuunt autem sex annis, aut septem: numerum. eorum ostendere credatur orbibus, quod fum 6heum ab initio turbinata simi. Porro quae turbinatasunt, clauis tessus obductus haabent. Cἴmune est omnibus turbimatis ac turbinibus,quippia babere insin, quod ιικκῶνα,seu papauer uocantitas etiam habent omnia os racoderma: hoc autem,excrementitium D aliter etiam mutim appellant ip ira bis,quod dici, tur oum , sed non e si excrementum id, cum ab aduersa Purpurata parte intesimi contineatur rat sis huiusmodi papauer ad & buccinamim in testus duas habentibus uxta illarum coniunctio, tum discimnem. Habent autem purpina, bAccina forem quenda , m Qu.

497쪽

1 - RERUM VARIZTATE, sed pκrpura floridum, buccinim autem remittit T. P colgarem retinet: hoc autem inter papauer,ac ceruicem colloca,tur. Pars est cohaerens, densa atque coacta, pressu, inficit, ac tingit manum, distenditur, ut ilena, ctque in hac est 's ige purpureus. Exterius uerb albam membranam res fert, hanc φ totam detraheresolent, reliqua verb coagmens ratio proxima, alumini baud abi meus est. Sed quae adauistrum oritur, tum Rhodi, forem illum rubrim remittit: quae ad orientem seu occidentem, colore est uiolaces:quae in Ponto, at seu uiolacea exsaturata: quae ilixta Noream, liuida est. Promuscidem habent purpurae linguae loco,e in resta canaliculum, quo linguam illam exerunt: arrodunt lapides ea ac succum, qui initis est, ad se trabunt. Set neu

que lapides semper nec duritie perforare positat, sed stealut blattae proprietate qIadam, a perseueramιa . nitar igitur si carne duriore sint, ac tesa durissima. Caput beabent eartilagineum, habent cy cor, a etiam integlimem tum, uelut π Omn:a turbinata, co chleae, uocatur maguis odoratus, seu blatta:ut iam dici possit ferme, omnia Turbinata quae testa integotae duplici parte,non lina constare. Oseur op ercu pero pretium igitur eria intelligere cur haec operculo is, Io indigue diguerint. At i quis animaduertat quaecunquensam rint. etiam erucay, tegmine undequaque muniri, admirari de anet: praecipue, tum quod etiam enata nullis armis praesta sunt: ob id testa cum operculo se tuentur. Purpuris verbquarum curam maiorem natura habuisse uidetur, promus

scidem ut dixi excavata testa dedit, ut latere bimul ousi possent: dura uerbodia est, P ut penetrare posset

Coeli leae ut a minutis animalibus , quoru maxima tibique copia es, quomodo tuta esse. Coeterum reliqua, qt ae promuscide carent,ut coanutriant. liesciantur, trahentes per operculumis; ido terrae issam

498쪽

L I B E R. VII. is uniobrem adhaerere omnes, quamdiu operculo obducuntur,constit. Est igitur tunc horuuita similis foetibus quai Dipedi ,δm in utero sunt. Exuunt igitur tenuius haumidum, φιod per rimam operculi ingreditur, at φ fc auagentur: quamobrem talia tune meliora, a minus durae coacorem ms. cita verb hinidum copiosus acsolidius fuerit, necessarium soluitur operculum: tuncs e loco ad locu Garrant. Et quia ex tam Galba substantia, ct eruus situs capiatis pronus erat, oculi non poterant feri cornua natura assa didit. Et quoniam una testa concludebantur,no facile al. Cur una se ligari poterant: ne igitur tam fe traherent testam amitte, conclu-rent, turbinata factasunt. Ob id nautilus, e quae mari uel Ia turbinabuntur, non fuere turbinata: sed de his paulo post dicam. ta. Cum igitur nomi alligata testae, quae turbinata sunt, prius Cochleaedem et testa ali, quam caro, ut etia in bommbus:quare te, cur testam stam in senio exuere pleras talia coguntum ais tune duris exuant,fima sunt , generanis, sed suo more: quae enim excidit maireria, pro semine est . humidum autem pingue, si odfermentat in terra, uel aquis,uicem habet sanguinius in animallibus terrefisibus: testa uero ut dixi)uterurg mntur autem β.mul concha, ex operculum inde diuiduntur, separatur, os perculum prilli adulto animali, indefenio confecto, etiam in plerisque concha. Sed ad historiam redeo: inter turbina,

ta sunt ut dixi buccina purpurissimillima,sed colore di

lutiore: tres habent species, omnes tamen exschis,aut clatuis munitasunt. Μurices ira clauis praediti sunt circa metiees resiam, quoru plures sunt species: marmorei,duri, candidiserterius, interius ex albo purpurascunt: lactei a colore diacti, turbine, a clauis obtusoribus, triangulares a figura, coracsides uncis clauis, aporrhaides, qui axis haeret,uelut tuas. Differunt a purpuris murices, ut ab apibus suci aenest c

499쪽

4 6 DR R. ERUM VARIETAT p, uespinil'idam colorem bullsiquem florem uocimi quidari figuram non retinent. Netitae. Succestunt his Neritae, non in alio ferme differentes a turbinatis, quum quθd natare soleant: iuuat turbo ille, o, pter acumen εἰ natices ob id a natando dicuntur sed in inente procella adeo faxis haerent. ut quemadmodum lepa, des adnata uideantur: degit in ea cancellus, qui femet inater saxa condit: tunc papauer habet rubrum, non ut buccianum,eui nigrim est. Caeter m cum ad natan careat intrimentis, turbinatum , sed nec κelo, nec remige mlitia Naatili. twm. Nautitor species plures: natrici suis nunc sola uana species cognita est. Nautilos ergo inter polypos a quia bufEam numerantur, alias cochleam Indicam appellaui, muti rostiurn habet polypi seu psittaci more, a cirros, quisbur partim quod tenui, stilualida membrana iuncti sint,

pro uelis utuntur,partim pro remis . pellucet concha tenuis,

non tamen multu perspicua inuenitur,o hic iuxta Neoptalimrcum mergere se cupit, concham implet aqua: cumeraco chleae. ger mMessa ea ascedit. chlearu plures sunt species,ma, gestudine, forma, ac concha qualitate differentes nam ex bis quaedam rudi sunt concha, cylindroides, obtuse, rachinatae, tuberibus enim acutis, quasspinis munita sunt circa testam, depressae non ab imiles caelatarum operinalis. Sunt olim caelatae cum operculo turbinis formam rerferente: fimi π magnae, quarum concha Olm pro olei gutto, in balneis utebantur omnes cochleae forma non ta-rnen omnes tenui cortice. Sint excochleae cu imbilico mil.

raram specierum,sed aspera insigni magnitudine. Verum, si singula enarrare uoluero , longiorem historiam absi ubio fructu eonteram. Satis fuerit intellexis, nautilos ero por- genere eo: nec qua una resis tegunt κr,plua

500쪽

L I B E R VII. 6 irres disserentias posse susciperee: mclxae testa lina integ&n- Quae una t. tur, turbinata arditae: esse necesse est aut igitur in acua sta tegutur,

tum demunt,turbines cantur: dat obtusiorasunt,quae sex sifferen cantur turbinata aut Ornvino obtusa, ta sunt te coclearsi iijs eo tine- genere:uelm lati m circumussisuntur, ut uenere e concha: ri demo

uel ferantur in mari, ut nautili, si tenuiore orotundaset stratur. tu a, uel nerite i turbinata ex crassa. Esse cochleas turbii nas, abstrdum est: nam cum tenues sutor ira turbinem desinant, facile franguntur: Itaque cum natura nec deficiat mpossibilibus,nec quicquam perperam agat, non potersit plures differentiae costitui. Species uero renumerabiles talium esse, o cur, supra ostendimus. me autem duplici testa integuntur, in duo prima ge-xura Suitatur alia enim dura edi crassa,ut ostrea: alia te,nui os alli, conchas nominamus: implentur omnia haec tum Cr quae crusi aut una ista integiitur: Ied haec minus, quod duriore mi came, uarietatem etiam maximam a locis in quibus oriuntur,recipiunt: quae duo Horatius putichre descripsi t Hiens; Lubrica a centes implent conchylia lunae, Sed non omne maregenerose esἱ fertile tisa: Hurice Baiano, melior Lucrina Peloris, Osrea Circaeis, feno oriuntur echivi, Pectinibus patulis iactat se molle Tarenti . Verum cur non solum ut dixi) conchylia, sed euna Luna eut Isim quae in aqua degum omne se egenus, lunae si L eonchyli ἐne impleatur,causam reddere dis iciis non est: n enim ob impleat. incrementum, non enim pinguiora ,sed humidiora euadωrrint Pinguescunt ergo,quoniam aquae ei limus quibus ueascuntur,attenuantur, τ concoquuntur: ideo melius nutriasin t: calor quos sui in cxnctis animantibus augetur, in his

SEARCH

MENU NAVIGATION