Hieronymi Cardani ... De rerum varietate, libri XVII

발행: 1581년

분량: 1095페이지

출처: archive.org

분류: 미분류

481쪽

398 DE RERUM VARIETATE tendentibus. Cura omni in horum igne fit, aut cisturbitri

Torpedo. L:e agit enim uenenum, etiam ab imit. Torpedoue,rb solo tam omnia congelat: uis in alis, quae etiam aculeis mundiae sunt ipsa uero suae conditiovis gnara, latitat in adrena, mortuae similis, ut pisces praetereuntes decipiat: cil ualiter pigrum animal assequi no possit: ipsi enim moertuam

a Iulli seu eredentes uellicant eam, P capientes capiuntur. Tri amari alae uis. refert Aphrodiseus, huic ueneno, obscuriore quadam cavssa,aduersari. Est autem trigia dictus , qxod ter manns paeriat, seu apud Latinos mullus, qui adeo perspicuis est squam ut moriens sapius colores mutet. Cuiusspecies tres nuumerantur, berbis, barbatus, o asper: omnes urat a prepanti carae: omnium uis aduersus uenena omnia,praecipve maris e nam omnia hebetat. orpedine laesum fit tangatur, soluit, restituit robori suo: hebetare omnigm um, etiam bonori , nulli creduntur: oculos, neritos, uenerem, maxis mesie uino bibatur: sterilescit etiam mulier, auae tale viam potauerit, ita uenenis ebibitrsa Mersatur. Lepo, rem quoquesolus absque noxa devorat,nec mali qu c tam

contingi nicti quod carae mollior recitur. Imberbis, foramosior est caeteris. Est enim rubri coloris,caphementi stellulis φ calato, in dorso duos ordines ossiculorum baabet acutorum , his ter quos carina quaedam media relina quitur. Pinnam quoque in hac cauitate habet cum acua

reis ferratis, parum tamen atφ ea rubra est: quam alia staquitur ad caudam Us, quasi e mollioribus pilis, Dorsim lincis per trafuersiam ad uentrem ii is di linguitur. Os mill

cinnabaris colore. Pisonae aur Sunt autem pinnae pleruns uari j colaris, ut etiam in magis uari j uibus permae, quod siccioris naturae sint ob id ubiae alba, scolis ris. Ma,rubrae, corrMle Matriae . Atque eadem causa diruini

482쪽

L 1 B P R VII. 39 7 fiunt in animalibus,uelut etiam in torpessinim genere, sue maculosa dicitur Sunt enim eius statuorsaltem genera, equibus unum maculis quin φιe nigris, non in circuli foramam, sed pentagoni potius di positis Migne est. Sed caudi

se propriae nismerisunt, unitas cum flexura,unde binarius: Quρmo dedio ex illo si geminentur rursus flexura, quaternarius si dea ex unitate qualiter, ternarius si inaequaliter,consurgit: at φ ita ex ter, in animali- rario quinarius, ex recta quasi pentagonus efficitur, cum bus num e macula quae in dorso es non gemmatur: ita omnes figurae rus omnis numeris,ab unitate prodeunt. Alia causa figurarum pera maeularum mixtio mutua est,alia materia uitium, alia exoror po originuda-fithmesumitur. Sed ut ad rem reuertar, in quarto genea eat. re lepus reponitur, uenenum in potu maximum, antiquoaram autoritate: sed hac te state ferme incognit . Aealianus, pilo leporino esse hunc animal ,sed spirus potius Lepus ma-

quam pilis obstum, qui nec reti, nec linea capiatur, facie Iinus.le in mari supernatet: hunc qui tetigerit, uel baculo, uel lut regulum,statim interit,ut referunt. Sed Rondelletius in hoc nostro mari tria genera commemorat, quaese uidifase refert. Primum, chleae concha exutae simillimum, quod etiam cornua duo habet os uerb icdorso tenue, volutae inus iar intortum pinnas quoque circa aluum , sepiae modo reuplicatas, habeis dextra, quod miris est, Di Ibis dissimi, lia: namque capitis pars dextra,etigenae capiti, seu libellae, simjlis elisini ira uerb foramen, per quod carneam subsia

rium exerit: in sarum partium meaio, rima est pro ore: atramento a reliquis Ioliginem refert, osore piscis ,sed testro Siscemina diuidatur, quum hic descripsimus, uomiat wm mouet, er praegnantibus infert abortum. Secunarim genus internis partibus primo simile es , sed extorioribus plurimum dissert: assimilaturque magis mari,

483쪽

OO DE RERUM PARI Ar Art, quod os in dorso non habea nee comeum substantiam pro entem: habet autem duas carnosas Vappendices, o dextra sinistris se, milia. At tertium genus splendi,

dasub ientiar elat crystalli, sed

forma, quam a latere vides : Discum οἱ id in Issa parte, astramenti instar continet , με κωκ 'fortassis: hocsolo asperitu, capitis, o oculorum Diorem

mouet. Haec uelut reiectanea quaedam maris,non ut leporres marinos descripsit: quid erum bis cum leporibus fimile nec Ireneni quod potissimum senum est, quo is in eis leta, Isimis hebetur nulla mentis ferme habita. Proprorforasan descriptio alterius reiectanei, a Bellonio recitati. Ii bet autem brevitis illud b c subiungere, quanquam ne hoe fit fati lepus marinus dici possit. Vtut se habeat,cerim est, non ornnua haec esse genera marini leporis, panio latidictita me forma interse fieri potes ut numerum ei;ihi,

quo lateat veneni uis, in parte aliquae, non in toto, d otios one aliqua, fata trocior. Sed ad rem reuertor. In llittamm, lep s marinur, infir us quaedam offa est, terriosi is fulus eolore , que frequens sui ter Cycladas rositis: per mare uagatur pelluciti corpore, nec asserint oui movi, tudinem excedit, gibba forma, glaberi qua partem etiam interiorem in ertextam neruis , stria tam , is furi simili, is inem osten Sit: his ita ope corpus toti m Niras', ac coa. et abit,ais hoc modo natat. Septem habet V 'inqlcet,ia.

numerus diutor promuscidibus, quibus ori cibκm inue, rit: hae autem fungosae sunt: facile digitis cedi, ι compri, madar: est erum molle: a extra aquam,propriam guram, κα

484쪽

Ot ut dixi fungo similis es', amittit, tota corporis suba

s antia muccosa, ac quasi cartilaginea est. Os habet in suispina parte ad timorum radices, in medio s. Vagaturi ubi libet, nec uentis, aut procellis ad littus propellitur: capitur tamen ucta cum quis, o tot inibu ac sepidis diuisus, in frusta ut anguillae, aliquandiu vivit. demorsus,linguam utari radi non tamen adeo acriter,uel bcai. Sed is id imitamus: historiam prosequamur: hoc unum solum primonentes, corpora perspicua a quea, omnia esse a sicco concreta: foetida uerb, naturae nostrae inimica. Igies Piseium natur pisciis naturam, mores, ac uires, facilitas attingemus, uem diffe-bi primum illos per genera diuiserimus t uidentur autem ii. rentiae. lorum praecipuae differentia nouem a geheraii e primum discrimen finitur: alia enim generantur ex animali ipso, uelat quae spirant,ut turso,bMena,Alph uitulus, ac coeatera buru modi alia ex ouo, ut uiatiles omnes pene celeebriores, erra, luctus, tignia: alia e putredine aut simili, Meo Piseiu qua-lut anguillae, est aquarum genera pleras. Rursus, qua ex druylex geoxis ut extrema mesis conjungantur quaedam intus proe neratio.

deunt, ut m galeori genere, ae plerisque quae mole marina sunt, non tamen respirant, ueluti lamiae. Sunt autem lamiae, ut singula singulis exemptisubhciam, pisces maxi. Lamia.cti, tu mediocres, mille pondo excedant: maiores, he bigis uehi possint: uorariss i, ut Rondelletius referat, in harum uentre integros homines, cum lorica inuentos esse. Exilii,

ments ob iis si quid tamen ad rem refert) piscem esse eius

generis, a quo Ionas deuoratus fit. Sex, quod mirum eo Lorsines dentium habet: quorum exterior, extra promanet: secundus, re ita,reliqui, recurvisimi intus. Galli,hos uoἀcunt ferpentum linguas. Emi aliquando Rothomagi, iis, Defites proxumi, a quasi penitus unguibus accipitrum si lesoragies lapidibo. Ce lesia i

485쪽

o I DE RERUM VARIETAT g, Ies tamen: minerosi sunt, ducentorum, aut etiam plurium numero. Sic est surgi piscis molares dentes, pro lapidibur in capite binonis inuentis, quos crapandinas uocareflent, divendunt. Sed ut ad lamias reuertar, oculos habet cornea dura anterius alapposierius, no ut in quadrupedibus: neranorum quoque opticorum loco , substantia cartilagine durus est. Sed ex dentibus in cinerem deducti dentifricia sunt. Qyae uerὁ oua foras e t tantu generant ex ouispiasces.Vt veris multitudini consuleretur,oua parra esse nece oua emisi farii fuitiat ex ouis paruis, pistes non poterant commos areseunt. degenerari: natura igitur effecit,ut incrementum fuscipe, rent extra, ais uelox ne interim corrumperentur tus a.dita celerrime augentur: etenim uim quasi fermenti retianent,sponte, intum sunt, a b idrum pingue tum terara, tum aquae, in se conuertunt: mas ueris, exterias semenis pergit, quὁ abundat plurimu, ut foemina ouis. Crestant autem ova celerrime, quia humidum pingue plurimu cona

mi ara mi- tinent, quod facile extenditur: hac. causa amia,O mgarabile in cre ranae adeo celeriter augentur, ut in singulos dies incremen mentum. tum earum dignoscatur. Ostensi est autem,quat Galeriser augentur parum uiIlere.

Quae uerb e putredine seu abis femine generantur,mu

facgenerari certum est. Sed omnium pselum, qui ubis

femine generantur, maximus in dulcibus aquis censetur cyprinus: hunc etiam Mediolanenses, carpanam vocant:

mirum est, quod non Dium ex putredine, θd etiam ex otii

generetur, imo brequenti partu creditur enim, ter in amo parere: referrint,ad duorum perim longitudinem osceare: sed No etiam inuiores aliquando uidi. Multa quos pia scinm genera in hoe coni kciunt: primum quidem stardoas

486쪽

L I B a R v I I. o pisces,'mas duris, carnes in pida, viles, latos tamen, manatos, o delphinator, quoniam rostrati bini: babent est uarrms appendices superiori parti annexas, item balteros aerarieroI: omnes dentibus in ore curent, uelut o tincae, sed

solum motu res ad fauces positos habent, quod o m tincis ammaduertit: carnosum habent palatum, o in inferiore oris parte duo ossa, in palato autem unum triangulare,quibus ibi mulcem occurrentibus esca conlisetur. Habent erm dorso aculeos, in toto uero corpore fauammas latas,

praeduras: lapidem super palatum, qui sitim cohibere cretiditur, o sanguinem e naribus fuentem ii iere in bre deestentus, prodesses lapide remis laborantibus. Id certius

est, tonitru obstupescere. Crescit celeriter, triennio , aut quadriennio piscinae implentur, quoniam te paruis magni,e paucis multi evadunt. piscis 6ὲ vili uel ob multitudinem, sed omesum uilissis genus spinos: ,tra tenue. Vesciatur limo, ac fordibus, recens tamen primwm genus, βι corio ex farina includatur, π in clibano coquatur, haud ingrauius οἱ cibus: fed condiri debet pipere, cinamomo, garis apbγlo, croco, alηsφ bmilibus. Apuae uero,seu aphi exspuma maris generiori solent: unde as imbribus plurimum Apulanwmerus earum augetur: alia uerb esurdinam, uelgobio, rum seemine, quod ν' arenam ceciderit: unde ex his rursurgob b, alapsardinae, sed ignobiles fiunt, adeo ut hic circula

ius generationi bombycum non fu multum absimilis. Sunt autem mugilibus quae forma similes, haleculis autem masgnitudine: sea neφ oua, nes femen in bis continetur,capi te, o oculis maxime ab initio maioribus sunt, adeo ut nihil aliud prorsus esse uideantur: uiuunt in perpetua formidiane: quamobrem se in aceruos, uelut alga glomerant atque η eis magnos, ut quandoque nauium cur remoremur:

487쪽

4o RERUM UA OETΑΤΕ, Hacs de causa etiam maxima copia earum capitur, adeo ut Rondelutius duos piscatores una die stiectum ex bisse, cisse, quanquaginta aureorum coronatorum. Ne solum ob timore tam tenaciter iunguntur, sed forsan etiam ob caloris natiui paruitatem , sebic mutuo fouent intereunt, ob

id cito, sed π cito renascuntur ex fel is, quodetiam apud nos, m ranis perspicuum est: ob hirmidum itas copio fimae pingue, sponte in nauisulis uertuntur in oleom, quo pia scatores pro lucernis utuntur. Hoc animal omnium adstarum esca est, ut etiam balenarim: quamobrem multum iLdus copiam suppeditauit natura, tuentur se fortuna irtasdam quibus contigerit latere in medio, null- enim aliud praesidium babent: est quoddam gentis earum aleo minuatum,quod alias Genuae uidi nulli usui ferme esse. Hoc pri, rnum anno, quaesius extrema cupiὸitate, coeperunt ese in ιitute nostra. Aliud genus iam diu familiare, quod enacrasicho, uocant, quas fel in capite habens:obidopa norabfup capitibus in muria conditum defertur: appellatur ab Insubribus anchioua,quod etiam intesimis uatum est:

nam capite avulso, mul omnia etiam intestina trabist Nec tamen fel in capite habere credendum est sed quia ea parte eximi soleat: aliter commode nequit. Diferunt sar. dinis hae: namsardinae propagantur , ex suis' nasci tur, maioress sunt, edi pallidiores, lues mnus suaues, quo pinisset diarioribus. Perspicuae hae apuae dum recentes sunt, solum lineam per longum extensam,obscuram habent. Aulbud etiam genui non muria, θὸ sale sicco condit m ad nos defertur quod ab arxenteo colore argentem uocatur:id, uilius est, i incon tantii magmitudinis: sunt emni ex his

smen in maiores ac minores enera cholis. Agnosc tur omnia na

488쪽

L I B E R. VI I. os aem appellare Diemus,eontineant. Sedforsan lactes no men enim tunc tritum sequor a semine in hoc differt, quod

tunica ,seu membrima tenui contineatur, nam uerimite

haud est totum effundi edi dum adest, sine membrana conssisiere, ac in unum cogi. Itaφ eo argumento deprehensum

est,anguillas non ex ouis, aut semine generari. Anguillas igiturgenerari non ex mustellis, certum est: Anguillar φιὸd natura, o forma plurimum disserant, ut posterius generatio. docebimus: nee exfe Mnsiouissie:hoc enim haud dubium,

sed expiraui bwmido, quale etiam sub terra inuenitur. Vnde Rondelletius refert, in stagno Magalone presecto

equi cadauere innumeras anguillas procreatas Ex quo patet, ideas illas Plutonis haud esse aspemendas: quandos indem a semine tam multa eiusdem speci ianimalis, penitias similia sibi inuicem,non minus,quam esemine astu quo certi animalis, procreantur. Etenim e stat in Nineis amne, qua os mille simulglomerat s eaphcur autem tot omerentur, aut ob timorem contingit, aut ob inopiam caloris, ut ictum fruel quia hoe loco eoitus illlis fit: nam dum mulsunt, gendis earism reparatur. Verisimile enime', quemadmodum quaedamsolo seminoin pronio laesuellat perfecta animalia generantur, quaedam absqueproaprio loco, o femine, uelut quae primo ex putredine sola franni: ita quaedam ex semine, sed non in proprio conceptacuati,cuiusmodi fruit anguillae. Semen autem est pingue quodsdam, quod non ex certa parte deciditur. Perficitur tamen certis temporibus, uelut Octobri mense, a coniunctioneplarium. Sunt etiam inter eas quaedam masculis fimiles, asiore, latiore,ac breuiore capite: aliaeformitas his constrariae. In quo mirus stupor Rondelletu apparet, qui in Ga

m ferme petina mascudas describens, modo lavore,

489쪽

os DE RERUM VARIETATE, modo breuiore capite ess e ait: adeo ut uix ulla in re fidem adhibere possis. Optarem autem illum castigare quα proadidit: nam modo emendata smi, non erunt contemnenda. Supernatare, ut caeteri pisces ab interitu, non solent: quos viam uesicam multo acre plenam, ut illi,non habent. Ergo

primum anguillae ex sola putredine pinguis hinidi Imr,rantur,uelut er apes, vespae. Deinde facilius multo te sueco unius seu spuma, facillime autem ex multar- colluvie.

Itas nihil mirum est , sub terra eas generari, quemadmosdsm o serpentes. Clim enim sub terra ut dictum est ubi

ferme aqua uelut m spongia, contineatur: uelut serpentes ex terra humida, ita anguillia ex aqua subterra contenta. Et ut dixi)una genita auia generantur exilia . aluntur allatem ex his, ex quibus generantur: nam a eccbm, P uermes

plurimi,ex arena aluntur.

Simili ratione Cr tineae, o luch, absiliesemine, o ex se negenerantur: nam in piscinis no fati, inuemuntur. Diximus autem alias non esse absurduinn, e dem piscem, crex femine, ta sponte procreari, quoniam Aristoteles ratio

ae . haud demonstrat. Tincas nemo non nouit, quar- itaculis cocto maculas omnes tolli existimant, quoniam lentum s. di β. sit ae uiscisum, unde materiam macula ad se trabat :la, pides in capite habere, refert Bellorius: ego nondum uiadi: exigui enim sunt, colore sunt uario, ac quasi inter turiadem, π croceum. Dentes habent iuxta fauces,ut dixi Ronὴdelletius negat. Excusari potest, quod in ore eje negatu, rit: sed hoc est fallere, non docere: cum enim dentes in os re habere negamus, aut linguam, de partibus oris omniabus intelligendum est. Lucios uerbe tincarim femine granerari creditu est, amicitiam. inter illor intercederer cera

im est uerὲ inpi cmis ex alieno semine generari, qu d ma

490쪽

LIBER VII. orμ soli, nequesti , p teprocreentur in eis. E Janguine generantur, ex absque ouis, quae spirant, Turionit necforsanoarma: nam mulietis respirare, os in suprema forma. capitis parte ostendit, o tamen animal non generant :gea nerunt igitur ammai tur o, ut quod frequentius uideatur. Diepae enim in Neustria multi erant, conspeximus , Tuam nuper captum in sancto Valermo, qui mille librassu,

perabit. Erat autem adeo pinguis, ut teres uideretur .caapite,Woculis qua si suillis: in medio erat fistula, per quam dum in mari set,effunderesolebat aquam:erat autem disgiti magnitudine, dentes obtusi, o humanis molaribus fiamiles: minxit,ore diducto respirabat, o suspirabat:lachryamabatur profluentibus ex oculis guttulis, diu superuixit, quamvisj qnguis te uulnere , non ecus ac uitarum e siphunaculo Mueret: pinnas habebat solidas ac nigras. ItaqMe ex his secundu m Aifcrimen oritur animalim, quae in aqua degunt,quod exsubstantia itur. Qyaeiam eni une sanguinea, ossibus ac carne praedita: alia muccosa ,spinis carneasubstantia, potius quam carne proedita. Caro escenim in pauco sanguine praeditis, ex sangliis, ex spinae, ad ossa fanguinem,er carnem, eandem retinet proportioRem, quod solida ex hismi dissant, membra uelut a partes, est animalia ipsa distinguantur. Igitur is paruis enimaliabus, a quae non respirant, nihil horum uere est,hed quipes piam proportione respondens. Omnia igitur quae animal pariunt, magna sunt, e F Uume multo abundant Crosistras ac carne praedita sunt intia animal abis ouo parium, exsanguine necesse est, di mulisi esse; anguinem,ob ad ea Pilidum: geret tur enim multus ac fruidus, ob id respiratio, respirat,mane indiguit: quod uero plurimum, o calidioris sanguinis gni, de san-

labet, mavis esse necesse est: quod igitur animalparit, tuinei sim.

SEARCH

MENU NAVIGATION