Rhetorica ad Herennium ex recensione Petri Burmanni

91쪽

ox H. Wolfit et Xysti Betuleii notis; ideoque eas, quia

Manutiani nominis famae non responderent, omissas

maluisset; quemadmodum idem Aldus alibi quoque

aliorum messem excantavit, et in sua ad Iul. Caesarem

scholia omnes Ioli. Riaellicani observationes, nulla eius mentione facta, transtulit; sic et in hos Rhetoricorum libros omnia eum ex Toxita derivasse, in Ρraefatione sua, quam ex Schedis eius exhibui, admonuit Graevius, qui dedicationi Atilinae praemittendam nolaverat dedicationem I Oxitae, et suae praelationi subiicendam Αn-lonii Riccoboni a Ioh. Mar. Matio Brixiano Defensionem , ex opere Riccoboni de Usu artis Rhetoricae pag.

663 et seqq. ut et Libris de Inventione adiungere Marii Victorini scholia proposuerat, quod patet ex Indice

Interpretum Tullianorum post eius Praefat. in Epist. ad Famil. Sed cur ista praetermiserim , rationem in Superioribus dedi. Vtinam vero pro commentatione blanutiana haberemus Salinasti notas, quas in Auctorem Rhetoricorum ad Herennium , ex codicibus vetustis a se emendatum, Promisit ad Tertullian. de Pall. pag. I 99 , quae tamen non memorantur in Catalogo anec- dolorum Salmasii scriptorum, Epistolis eius praefixo, ut alia plura a Viro magno promissa illic neglecta sunt. Egregia denique et pulcherrima accessione editioni huic nostrae coronidem imposuit Vir Celeberrimus et eruditissimus Franciscus Oudendorpius, qui pro summa amicitiae necessitudine ultro mihi concessit, et ad finem subiungi permisit notas suas in utrumque hoc Rhetoricorum Opus, quae ad sex codices Leidenses, et editionem Mediolanensem an. I 474, atque omni nian. i diligentissime exegit. Breves illae sunt in libros ad Herennium, sed uberiores ad Bhetorica Ciceronis de Inventione, quia in illorum Praecipuam pariem desiderantur notae Graevianae.

92쪽

lxxxj

Ilaec erant, SUEERSI Amplissime, quae Τecum cle Auctore Rhetoricorum Herennianorum, et copiis literatis, quibus Movam hanc editionem instruxi, communicanda et iudicio tuo submittenda habebam; quibus si nonnihil meruisse me de Cicerone , et laudatissima Graevii editione locupletanda, Tibi, aliisque peritis harum rerum arbitris videbor, non leve operae pretium tulisse me existimabo, eademque alacritale et ardore ad literas elegantiores, qu4ntum in nobis est, Porro Promovendas, aliaque maiora tendanda et orbi erudilo impertienda me adcingam. Vale , Vir eximie , meque inter primos virtutum tuarum cultores numerare , RUMusis nostris lavere perge. Dabam e Santhorstiano ipsis Nonis Octobr. LIII CCLX.

93쪽

Primo loco collocantur Libri Bheloricorum ad IIeron

Dium , Cuiuscumque sint auctoris, antiqui certe et aptatis optimae. Quae de illo viri docti seculo superiore disputarunt. praemissa sunt Aldi Manutii Commentario, qui tamen Manutii non est, sed Michaelis Toxilae Rhaeti, qui anno MIILvi in ossicina Ioannis Oporini Basileae commentarium totum cum typographicis etiam mendis, quas tamen Veneti cumularunt , exscripsit. Non credidissem hoc aliis dicentihus , nisi meis oculis mihi suisset credendum. Non tantum verba omissa in commentario Aldi Manutii nomen praeserente, ex Toxila restitui, sed et integras periodos. Notabilis maxime est locus in explanatione ad cap. 53 libri IV in quibus haec verba habentur apud Aldum : Dem illud: Demissum lapsi Per funem.

Sic enim equi Troiami altitudo demonstratur, et viata Homerum, quum Menelaus Graecos in equo scdisse des Disti Corale

94쪽

lxxxj j j

oratore Siculo , et oratore malo notus est locus. Vndet villain Possis elicere sententiam. Quomodo enim ullam

Pervestiges, quum plures sint versus in Aldina Omissi, qui ex Toxila sunt reponendi, ut explanatio possit intelligi. Hi nimirum: In equo sedisse dicit, Ost dens

uno uerbo equi magnitudinem. Alter modus ex απιλοία n διττο, quod est, aliud verbis dicitur , aliud mente λ- telligitur, unde κομπιλία nascitur. Est enim hoc σχημα γελοῖόν καὶ σΣεπτικον, quo in iocis, ridiculis, et sarcasmo utimur, ut in hoc loco cernere, uidere, et possidere Sin

scal, hoc est, multa per fas et nefas acquisiuisse. Vtimur

etiam in sensu contrario, quum dicimus aliquem nec in cella uini, nec in penu olei et frumenti quidquam Cernere, hoc est, mendicum esse. Item illa ex secundo de in

tone, de Siculo etc. Haec omnia sunt apud Aldum vitio librariorum omissa, sine quibus tamen locus huius commentarii est mancus et mutilus, nec potest intelligi, nisi ex Tox ita, ex quo verbum de verbo descripsit, nihil de suo addens, nisi vix in tribus aut quatuor locis, iisque paucissimis et nullius momenti verbis. DPlevissem sane Aldi Manutii nomen, et pro illo su stituissem Michaelis Toxitae , veri huius Commentarii auctoris , nisi typographis suisset hic , ut in multis aliis, invito mos gerendus. Volunt illi totum Manutii in Ciceronem commentarium huic editioni includi. Itaque nolebant Manutii nomen expungi , nequis calumniari possit, aliquid a Manutiis ad Cicer Dem illustrandum dictum factumve esse, quod in illorum editione non inveniretur. Iussi tamen Manutii prooemio praefigi epistolam Toritae, qua Suas ex-

95쪽

Ixxxj v

GRAEVII PRAEFATIO planationes commendat suis patronis. Nemo autem mirabitur os Aldi, quum nec pudentior fuerit in notis ad Libros de Omiciis, et qui eis iunguntur, ut in adi cutione ad Lectorem ibi notavi. Sex MSS. codicibus usus sum, Ersuriensi, Puteaneo, Pithoei, Cauchiano, Duisburgensi, et meo; editione antiquissima anni Iέ78, quavi Ioanni Κolio debeo, aliisque vetustioribus. Vale.

96쪽

MIETORICORUM

97쪽

Dissilired by Cooste

98쪽

RII ET ORICORUM

LIBER PRIMUS.

ARGUMENTUM

Libro primo Corni ius, si, e quisquis librorum horum auctor est, de quo Parum utique inter doctos constat, hoc inquam libro agit, pauca Praefatus, de oratoris ossicio, tribus causarum generibus cap. a, et dre inventionis partibus, de exordio cap. 3-7 , de narratione cap. 8-io, et de consirmatione et confutatione, quae quoniam ex causae cuiusque Constitutione pendet, de tribus constitutionibus causarum, coniecturali , legitima, et iuridiciali, yraecipit cap. II-I7. I. A. ERNEsTVS.

hilsi nogotiis lamiliaribus impediti vix satis studio suppeditare possumus, et id ipsum, quod datur otii.

libentius in philosophia consumere consuevimus: ta-

Rhetorieorum ad Herennitim lib. I Haec est inseri plio histos libet in editioni his, Vietorii . Caroli Stephani, P. Manutii, et aliorum antiquiorum. Aeeedit meus MS., nisi quia is addat , M. Tialii Ciaeronis Rhetoria rum liber primus ad Caiam Bererinium ine*u fetieaer i quamvis Cieroni olim viri doctissimi iure hos libros ad Herennium abiudicarint, et verosimilitor adsignarint eoa Cornis-eio. GRAE Ivs. Etsi negestis I miliaribus impossiti γPetrus Dilhoeus in isti ine Lamhi- ninnae editionis notat: Vel prooemium

99쪽

men tua nos, C. Herenni, voluntas commovit, ut de ratione dicendi conscriberemus, ne aut tua Cauin Do Iuisse nos, aut fugisse laborem putares. Et eo studiosius hoc negotium suscepimus, quod te non sine causa velle cognoscere rhetoricam intelligebamus. Non enim

v. na eausa noliaissa nos, aut fugisse. NSA Omnes, noluisse , aut fugisse nos. Edd. aiae nos fg. Reelo conieeisse Verhurgiuin e rei ci , iati Matra fugisse. vel . f. nostra. OvD. Quidam immulatit hune ordinem. et Iegunt aut Itigisse nos, unde saei te et elegauier siet: Ne vitii itin enti sanoluisse, atii stigisse nostra liaborem et e. ut Araetor tam respectu ne- retinii, quam sui ipsitis reddat rationem . quae illum compulit ad scri-

Ud. suisse intrusam iusiantur MSS. o. et Edd. veit. lieet ita uti leo legas quoque apud Priseianum L. ili, pag. 6ti . artis Rhetorieae. Sed et ibi

istas voces esse spurias elamant caetera Prisciani loea. semper modo ei

tantis e L. I. II , Ill e te. ad Here . Non ulterius sum a I. Gr novit sententia , qui ex inseriptione , quam nliquot Codd. et Edd. priinae produnt metorieorum, divinaxit legendum Rhetoriau. OvD. urtem abest manu scriptis reperi, alque ideirco nihil imulauit sed vox otium videtur mihi ab aliqvo adieeta . et ita legendum t Mia salis studio sup M. Poss. Distin editare aecipiamus absolute , Pros ταρveis, id est sussieere; quod no tro ermone di remus: a mino P Mons novis DGriar a 'et ea Italico: a s lieamsaiamo hastare otio sitidio. Quum simus toti fere Meu pati negotiis sa- miliaribus . vix ulla nostri pars xi Perest, quae in sitidio versari possit. LANBis. Palat. quartus notae optirnae Iiber , non agnoseit illud studio; at eratque item a membranis Franeisei

Fabricii, quibus usus sitit Guillelmi

noster: qui praeterea n lseripseratheie ad oram libri sui variantes lectiones excerptas ex eo lice Cemblaeensi. Erphurdiensi. Brutterensi. denique e chartaeeo Sti II idi Petreii. Ego autem risus sum Palatinae Biblio e-

eae exemplaribus sex, quorum secundus . quartus, ac sextus erant nuli

quiores eaeteris. Gavet. MM. Viae

fugisse laborem Pith. et meus NS.

Ne citit tua eritisa noluisse. retit nos δε- sisse Iis rem. Ersuri. : Ne titit itia usa noluisse, vitii fosse luborem nos mirares. IDEM. 3Cognoseere artem rho orierim ) Deletis voci hiis artem rhetori m . sic legendum putabam: non sina evitisa Melle e nos re in elligebamtis: tit xubiti telligatur, vel repetatur πιτο νοε vos, rationem die Ai, quod antecedit. In nonnullis codicibus non est vox artem. LANB. MDscere artem rhetor eam tillus e sex Pall. sumisii voculam artem eideo ille videtur ex pinigenda : quamvis pro ea eonira Lambimina pugnet

Guillelmitis. Gavria. Quam in letueri mediam vocem scinntilli potiae-rint, videant; eorte otiam in tribus nostris exemplari hiis non nues . P

ro quamquam bis, nempe liheo III in principio ei in sine totius seripti huius sie loquatur, Me rrit lamen lib. Ilia r m ii qui rho omenm Mitiverane

Pro lis alicuius oratoris Miluererin inmiritum. Et sue libri III: De quinta

100쪽

parum in se fructus habet copia dicendi, et commoditas orationis, si recta intelligentia et desinita moderatione animi gubernetur. Quas ob res illa, quae Graeci

scriptores inanis arrogantiae causa sibi assumserunt,

ab omnibus Pall. MSS. it. a Lips. ΕRΝ. - Porum Laset in se fructus. Lege e quatuor vel quinquis vetustioribus nostris , in se parum Iructus habet. Edd. pp. in ae si . hab. OV D. - Inanis arn. c. s. asIumserunt, parte Rhetoricae deinceps dicemus; ubi substantivum neque videmus negligi. Vtique et Velleius ita comicam noseam dixit, et Ausonius sWiliasticiam. Sed tamen videndum, quum in I ISS. le- satur, cognoscere Rhetoricum intelligebamus , an non illud M venerit ex duplicata teinere prima syllaba verbi sequentis, ct auctor dedorit Phetorica. Nam quum Ascouitis in Dixi uationem et orationem de Praetura urbana Ci let librum primum Rhetoricorum , Et en Propter, quae citat, tam in libro I de Iuventione, quain ad Horcnnium exstent' ut latendum quidem est ab Mario Victorino illa vocari Rhetorica; ita sciendum quoque est, hos ad Herennium libros in MM. nou nilims

appellari Rhetorica; quom titulum sic in MS. conceptum vidi: M. Titi

lii Ciceronis ad Caium Herennium Rhetoricorum liber explicit: et tefita-lur idem de duobus P. Lambucius in libro II Comment. Bibl. Caesarcne, quidquid alii negetit. IAc. GnDNOU. Artem non agnoscit IIS. Traiectivus, in quo titulus est huic libro Rhetoriea

Velle cognoscere Rhetoricam Lnm- hin. Griit. et recentiores edd. Velle

Cognoscere artcm Rhetoricam. Sane

Pithoeus quoque notavit in IIS. sclegisse: M. Ttillii Ciceronis no ae Rhetoricae lib. I ines it; at in V. C. Tlieod. Bonc Veetelii scriptum fuisse: RI. Tullii Ciceronis ad Herennium vis rhetoriciae lib. I inciyit. Iu ineo codice est: M. Ttillii Ciceronis me

rennitim incipit felic te . Sed in hoc

loco cognrascore artem Rhetor cam .

nec tu Pithoui, nec in meo qDoque codice legitur artem, nec in Mediolanensi i 478. Sed nee tu P. Victorii Iuniitia oditionc Veneta 53T, D in. IN Caroli, nec Rob. Sic liniat, et omni-hus aut i quiori hiis editionibus. Cur

ergo tu recentibus toleratur' CnAEv. Non enim Portim habet in se huctus Ersuri. non in se Iim iam Iriacitis habet. IDEM.

Si recta intelligentia, et dota

moderatione animi gtibernetur Hoc est, si prudenter et modeste utamia reloquentia , si illa non ni, utamur adseditiones concitandus, qutilus Sunt tribuni line conciones, et ad imbuendos homines pravis opinionibus, qualis suit eloquentin sophistarum, et illorum philosophorum, qui dissore hant nisi iam esse iustitiam, nullam divinum providentiam. Ili sunt, qui non intelligenter seu recta intelligentia gubernant eloquentiam, quam PwPterca tantopere improbat Pluto tu Gorgia , et aliis in locis. GRAEv. Desinita moderatione animi Vox desinita obest a quibusdam lib. vit. LAMB. NSS. quidlim Moderation animi. IIS. metis, Di finita modera