장음표시 사용
221쪽
De eura imperantis circa vitae necessitatem. s.238. Rinaa. in rep. cura esto, ne deficiant bona di naturalia ad victum, amictum atque aedes necessaria 66.42 .fur.nat. . Oeconomia igitur ruralis floreat necesse est , consequenter agriculturae, horticulturae, sylviculturae & rei pecuariae pecsectio omni studio promovenda , nec quidquam permittendum , quod ullo modo eidem repugnet S. H. Iur. nat. . PMetigitur constitutionum ruralium necessitas. 1.239. Et cum imperantis quoque sit curare, ut cives ex bonis naturalibus, tanquam materia , artificialiaestingant, sive in usus proprios , sive in usum commemciorum 6gHas ur. nat.): omnis quoque generis opifices alendi, eorumque numerus determinandus, ne justo major officiat ipsis opificibus atque artificibus, justo minor autem concivibus. Palam est, in priori casu vix acquiri vitae necessitati inservientia, in posteriori autem pr tium rerum ultra modum intendi. g. 24o. Ne desint ulli ad vitae commoditatem requiis sita: pretia rerum determinanda sunt autoritate publi- jca , quantum fieri potest, ne commerciis obex pona- , tur. Habenda vero potissimum illorum ratio, quae ad
vitae promiscue omnium necessitates requiruntur, v luti annonae.
f. 2 I. Et ne luxui dediti postrema vitae parte in pau- pertatem incidante publica lege is proscribendus g.q3
Iuro nat. . Unde patet legum sumtuariarum necessitas, circa vicitim & amictum potissimum versantium.1. 2 2. Interina tamen probe notandum , circa victum& amictum non necessitatis solius habendam esse rati nem, non modo per rationes morales S. O ur.nat. , Verum etiam per rationes politicas; cum in magna h minum multituline plurimis seret otiandum, si tantum-m Ido de necessariis cogitandum , in rep. autem serendum
non sit, ut otio di iuvant, quibus vires ad laborandum suppetunt q. 26.loc.ci . . Accedit, quod quidam artifices O a ex
222쪽
212 Institutiones ex solis necessariis vitam tolerare nequeant, veIuti pictores & caelatores F. 243. In rep. ferendum non est, ut eleemosynas petat, cui vires sunt ad laborandum , neque ampliores petat, quam quae vitae necessitatibus lassici imi , aut perpetuas, ubi suificiunt extraordinariae & seqq. Iur nat. : ut igitur legi naturali satisfiat; quantum datur , eleemosenaria constituenda, ita ut eleemosynarii judicent de egestate stipem emendican tium , α quantitatem hinc determinent. 24 . Qui labores fastidiunt, ne negatis eleemosynis aliorum opibus insidias struant, vel juvenculae ex corpore quaestum faciant : ergastula condenda, in quibus ad labores vi compellantur, donec ad saniorem mentem redeant.
f. 2 3. Ut illorum, quibus vires ad Iaborandum mi ni me sussiciunt, & desunt agnati, quorum beneficio alantur , necessitati succurratur: xenodochia constituenda , in quibus sumtibus publicis & divitum munificentia alantur.
s. et 6. Si pupilli fuerint egeni, quorum educationi sumtus impendere nequeunt agnati, vel amici parentum deiunctorum orphanotrophia condenda, ne iidem negligantur . 9. 2q7. In illorum commodum, quibus exiguae ad aborandum vires supnetunt, erigenda sunt onocho trophia , in quibus sumtibus alantur publicis, sed ita ut lucellum modico labore partum publico acquiratur. F. a 8. Ne di dactra parentibus sint onerosa ; praeter scholas publicas scholae pauperum in usum utriusque sexus condendae FH29.Jur.nat. . s. 249. Immo cum opificibus atque artificibus saepe desint sumtus necessarii ad utiles rei p. operas praestandas: aerarium publicum constitui oportet g. Ia .Jur.nat. , ex quo pecunia mutuo detur modicas ustiras soluturis. Cives enim opulentiores, quibus gratior est incre- idendo aere securitas, quam usurae largiores, in aerarium istud opes suas lubentissime conferent. f. 23o. Incendiis vastantur aedes, consum tur opes
&ad pauperiglem rediguntur vel opulenti: publicis igi-
223쪽
Politicae . et cur constitutionibus sanciri debet, quomodo eum praeacavenda, tum, ubi exorta fuerint, restringenda sint, ne latius repant.. I. asI. Pertinet huc mulcta, quam dant nagligentiae, tum in praecavendis incendiis, tum in exortis celandis, cum principio haud d tficulter obsistere licuisset. g. 232. Curae reliquae, quae imperanti circa aedificia incumbit . .-3. , satis fit , partim constitutionibus de re aedificatoria , partim si architecti alantur
S. 233. Ne pupillorum opes a tutoribus male administrentur e muneri tutelari praeficiendi seint viri graves , quorum ciansensu administratio geratur. g. et q. Bona igitur ipsorum immobilia in casu neces statis alienari nequeunt, nisi horum consensu q.339. Iur.nat , & quotannis iisdem administratorum bono rum rationes reddere tenentur tutores 3 3 o. Io .cit.) , immo ad contractus minorennium vel pupillorum consummandos requirere eorundem consensum J.342. lv.
f. as . Dilatio rationum cum serenda non sit J. M. Dr.nat. : poena eidem decernenda. s. 236. Paupertatis avertendae gratia prohibenda sunt dona, legi naturali minime conformia f. 246.&seq.Jur.naid, ea praesertim, quae, ubi in consuetudinem abiere, plurimis onerosa atque saluti publicae landi
De cura imperantis circa morbos praesertim, contagiosos.s.237. TMperantis est curam gerere, ne quis sanitatis atque membrorum integritatis jacturam fac re possit 0.33q. rarat.) : ne igitur laborunimio eum sanitatis dispendio quis fungi habeat opus nec plurium munerum obeundorum cura uni demandanda, nec salaria nimis tenuia constituenda, merceu diurna operariis extemplo solvenda determinanda, cibo i
224쪽
et i a Institutio vessum Ianitati nocuorum venditio prohibenda, potus dcciborum venalium inspectio non negligenda, ne amsordibus foetorem contrahat cavendum, quae in aedificiorum structura sanitati proficua injungenda, taedia,
quibus homines consumuntur, omni ratione arcenda. b. 238. Cum vitae nullus morbus magis insidietur peste, eidem avertendae maxima impendenda est cura,
plurimum sublevanda, ubi ex historia pestis pleniori,
detectae, fuerint tanti mali causae. s. 2 9. Ne alii morbi contagiosi irruant ; venditio prohibenda ciborum , quae sanitati insidias certo anni tempore struere solent δc inprimis cavendum, ne eae annonae dissicultate, cibo inusitato famem tolerent, eis gestate pressi. g. 26o. Imperantis est providere, ut praesto snt media curandi morbos Alendi igitur sunt m dici dc chirurgi periti, nec nostris moribus permittendum , ut doctoris gradus conseratur inrgnis, mulcta gravi a facultate medica exigenda , quae eκ collatione privilegiorum doctoralium quaestum facit. Eo quoque fine instruenda sunt pharmacopolia , stato tempore visitanda. 26 i. Qui ob egestatem non habent, unde sumtus tollendo morbo impendendos faciant: iis eleemosynarii exuaordinariis donis succurrere jubeantur; vel in casu majoris egestatis in propterea extruendis, &dolandis eorundem saluti prospiciatur . b. 262. Immo eorum gratia pubsicis sumtibus alendus misicus, qui gratis seri operam egenis, ad dignitatem eminentiorem & lautiorem sortem prae ceteris promovendus, ubi se in obeundo munere a ssiduum praestiterit. s. 263 convgiosi morbi latius serpant . praesertim ubi hominei tenuioris fuerint sortis : ut deficiat loci commoditas, nosocomia peculiari construenda, quibus vernaculo sermone a Lazaro nomen derivatur. Possesnoseomia Jobaea appellare. s. 26q. Consultum quoque foret, ut in sedibus diviis
tum valetudinaria commoda struerentur.
1. 263. Ne pestis longius repat: hac lue insecti eκtra urbem cum omnibus inquilinis domus, publica autoritate occludendae, sub tuguriis in campo excitandis com-
225쪽
politicae . 2Is morari debent; eadem vero extinctorum corpora in profundis ea vernis sepelienda. Pluta aliquando suppeditabit plenior pestis historia, cum scientia physica &medica combinata. 266. Viae quoque publicae, plateae, pontes minime obstacula ponere debere incessus securitati , facile i telligitur nat.).
De cura imperantis circa mitae sueunditatem. s.267. xMperantis quoque est de sensuum oblectamen-l tis innocuis curam quandam adhibere s. q .
Iur. nat. . Oculos pascunt imagines atque statuae , quae, praeter voluptatem, qua mentem perfundunt, utilitati servi ufit, ubi in memoriam revocant , quae virtutis ergo meminisse iuvat. Spectant huc porro , vireta, nemora , aedificia pulchra , fontes & ignes artificiales, variaque artis opera, una cum comoediis, tragoediis, schoenobatica, praestigiis &c. modo caveatur abusus, ne scilicet sint vitiorum fomes. s. 268. Aures demulcet musca cum vocalis tum instrumentalis, maximi ad virtutem usus, si inorum ac vitae praecepta ejus ope memoriae firmiter infigantur &affectibus socientur cli. 'ch. , ut appetitus sensitivus ad consensum cum rationali reducatur . In hunc quoque censum veniunt orationes juxta artis regulas compostae, poemata, praesertim hymni, murmura aquarum , praesertim in cataractis, cantus avium, tonitrua tormentorum , sonitus campanarum , & camporum , praesertim ubi tempore nocturno Iupiter i nat. 35. 269. Odori serviunt flores cum aliis rebus odoriseris, quae in ossicinis prostare debent. Ne autem foetorsi naribus molestus, sordes extra urbem eXportandae,cerdones ad extremos urbis angulos aut extrη eam re
legandi , lanienae in iisdem assignandus locus, nec in urbibus, ubi agricultura & re pecuaria ad vitam tolerandam non indigeat incolae, permittendum, ut vac-
226쪽
a i 6 IUiIulio a escae , sues atque oves foveantur. In primis cuni esto, risCloacae earumque expurgatio foetore suo sint molestae. g. 27O. Quoniam cibo illi sapido nihil vetat, modosa ilitati conducat usq9.Jur. gustus quoque hic habenda est ratio, modo caveatur, ne sapori grata fiant irritamenta voluptatis, & luxum pariant. s. et 1. Ludi cum snt actiones fallendi temporis grais. tia sit scepti f. s. , omnes autem actiones inter se consentire debeant f. i7.Phil. pr.vnit. ; cura esto, ut non permittantur, nisi qui vel attentionem & deliberationem pcuunt; bprobabilitatem aestimandi donum .conciliant, virtutum exercitia insinuant, sanitati conducunt,
verbo virtuti inserviunt. Ast interdicendi, qui quaestus gratia fiunt, & riκis, prodigalitati, caedi , otio alii Lque vitiis semitem subministrant.
' . De eura imperantis eirca honores. 1.2 a. N repub. praerogativarum iura iis concedem
da, qui honoribus digni sunt I. 46.
Ad dignitates igitur civiles prae ceteris evehcndi, qui se honore dignos praestiterunt , specimini-brisque eodem dignos eomprobarunt f. 73. 7q. Dc. cis. qisod erit stimulo aliis ad praeclara suscipienda .
9-273. Quoniam vero fieri nequit, ut omnes ad dignitates civiles evehantur, quos honoratius haberi in repub. Convenit, ob insignem , quam praestant , utilitatem; honorum quoque tituli cum connexis praeroga
tivis nemini concedendi, nisi iis, qui eodem honore sunt digni, ipsa dignitate. titulis istis designata fulgentes. s. 274. Absit igitur, ut tituli sint venales: vilescunt enim, i inmo cum ipsis vilescunt dignitates civiles iis designatae. Accedit, quod titulis superbientes , saepius expensas ament, quibus si non ipsi, eorum tamen liberi ad incitas rediguntur. g. 27 . Ad vitium proclive vulgus ad imitationem h norum civilium excogitavit voces, quibus ignominiae nintionem consulam sociavit ad alios infamandos. Quonian
227쪽
.Politicae. 2ITremb. iniuriae quoque verbales vindicem manum flagitant 1.2a6. , Verborum quoque contumeliosorum usus prorsus proscribenduS, illorum praesertim, quae ceriniaminibus causam praebent s. 23O. . . . 'F. a 6. Multo minus igitur impune serendum, ut ii hellis famosis alterius famae insidiae struantur , quibus nempe crimina objicit autor alteri suppreta nomine vel sub nomise ficto latens. Immo cum libellorum saamosorum autores securius noceant, qxm lateant: non modo ipso facto pro infamibus habendi, verum etiam paena severiori in eosdem, Abi innotuerunt, animal. vertendum, ut alii ab eodem facinore deterreantur.
De sum, potestatis, θ' potentiae eolutione.
3.a77. TN monarchia sive regno unus impe rat. Pervenit autem ad imperium vel εώ-ctione sive populi, sive optimatum, sive quorundam illorum , quibus eligendi cura commissa vel successione , ita ut patre mortuo transferatur vel in filium sive primogenitum, sue a parente designandum, aut in agnatum; vel denique designatione, ita ut narcha sibi pro arbitrio constituat successbrem, quo jure usi sunt Sinae ab initio conditi imperii. s. 278. In monarchia penes 'imperantes est absoluta omnis potestas omnisque potentia I. Io3. , atque adeo in collatione imperii nihil observandum. Limitatio enim naturalis , quae hic locum habet G.473.Jur.nat. , per se intelligitur. f. 27'. Quod si respub. fuerit mixta ex monarchia &aristocratia, vel ex monarchia & politia: unus quidem imperat vi sormae monarchicae F. Ioad; sed potestas in nonnullis restringitur vi aristocratiae vel politiae, ita uesne optimatum vel populi consensu non possit decerneri
228쪽
EIS, Instittitiones re, & pars potentiae si itidem vel penes optimates vel penes integrum populum S. Ioq. Ios . Quando itaque
imperaturo fasces conseruntur, tum obligamlus est ad leges fundamentales , hoc est, regulas, quibus potestalis atque potentiae limitationes continentur. s. 28o. Iuramento consequenter confirmet, se coni 'a
leges fundamentales nihil admissilirum : quod ut sit m tivum servandi promis 4, adeoque vim obligandi habeat 1. 38.Thil. pr. unis . . Deum timeat imperans 6.I7. r. nat. , atque adeo cognitione ipsius 1. I9. Ioc. crid, eaque viva 8.Phil. pr. unis.) instructus sit, necesse est. g. 28 r. Elucet hinc praestantia religionis christianae , ob statum vitae futurae, quem ignorat ratio: cujus etiam maximum pondus est in monarchia; ne imperium absolutum degeneret in tirannidem sS. Ioa . . g. 282. Cum adeo plurimum reserat , praesertim in monarchia, ut imperans vero timore Dei instructus sit; magna penes ipsum concionatoris aulici autoritas essct
g. 283. Iuramentum quidem vim obligandi etiam inde acquirit, quod imperans idem susque d 'ue habens, fidem suam suspectam reddat exteris, & ipsorum civium animos a se alieniores : quod utrumque saepius
valde nocere potest . , 's. 284. Si iuramento soli non tuto fidendum : pars
potentiae, nonnunquam potentia omnis, penes optimates vel penes populum relinquitur . Irritum enim est decretum, nisi idem executioni demandari possit. ars: Ad potentiam resertur pecunia rerum gerendarumcnervuS f. I 83. r. nat.). Potentia igitur limitatur, imperanti non permittitur, absque optimatum consensu civibus onera imponere, nec nova on rem genera introducere, & si thesaurarius constitua- tur, qui pecunias in usum publicum exactas recipit &erogat. Sinae olim omnes sumtus publicos per legesi fundamentales determinarunt, tum etiam in privatos 4mperantis ejusque familiae usus impendendos. F. 286. Reseruntur porro ad potentiam imperantis milites g-83. Iur. nat.)ι Quamobrem ea limitatur, si duat brili creatur, a cujus nutu pendet miles, ipse autem Φ
229쪽
iussu imperantis, ad leges quasdam status fundamentalis attemperato.
s. 287. Resertur denique ad potentiam jus constituendi & removendi magistratus ac judices in oppidis, pagis atque provinciis , conserendi munera publica & dignitates civiles Us.q83. mnat0. Limitatur adeo po- , tentia Jure denominandi , hoc est, potestate collegio concessa, ut, si munus vacet, nominent personas aliquot dignas ipsorum judicio, quae eidem admoveantur. g. 288. Nihil autem hac ratione decedit majestati pria-eipis. Et si enim per potestatem atque potentiam luncti nasumtam constituatur Sq86. Iur.nat. : utraque tamem ipso jure naturali limitata est S. 7oIocaeitd, eo ipso ni . mirum , quod iure naturali limitatur potestas, potentia quoque restringitur non nisi ad certos usus, conia sequenter & ipsa limitatur. Qitoniam vero limitatio civilis haud repugnare debet naturali: imperans sane, iqui muneri suo satisfacit, potestate & potentia absoluta eodem modo utitur, ac si limitata esset, & limitata eodem, ac si illimitata esset. Quamobrem prudens, etsi despoticum sit imperium '73. Iurinat. : ipsemet tamen sibi leges fundamentales figit, ad quas
actiones suas attemperat. s. 289. Quae de rep. ex monarchia & aristocratia verpolitia mixta diximus: eadem sine multo negotio mutata tis mutandis ad eam applicantur, quae miscetur ex
aristocratia & politia. s. asto. Cum potestas sit facultas serendi leges, &obligandi subditos, atque disponendi de salute & tra quillitate publica g. 69Jur.naid ; eandem esse in rep.
omni potestatem patet. - s. 29 I. Enimvero quoniam ad potentiam reseruntur pecuniae, milites, jus constituendi magistratus & judices ac conserendi munera publica & dignitates civiles f. 83.
r.nat. : mientia in diversis rebula. admodum est diversa; dc eo major censetur resp. quo potentior. S. 292. Potens vero est resp. quae civibus atque divitiis abundat F.q82. r.nat. - s. 293. Potens adeo redditur resp. si numerus civium atque opes augentur cf.292J. s. 294
230쪽
etro Institutiones 294. Laedunt subditi majestatem, si contra imperrantis potestatem atque potentiam quidquam moliun- tur sq.487Jur.nat. . Obligandi igitur sunt subditi, ne
id criminis committant, non modo poenis 6.vo. locisci . , verum etiam hometio , hoc est, juramento, quod praestant imperanti ad imperium evecto. Unde denuo patet religionis non modo naturali S, verum etiam praeeipue christianae necessitas, eadem qua supra 1.28 I. evidentia. F. 29 . Ut majestatem non coacte, sed sponte re vereantur cives, propter multitudinem, eκ ratione de eadem statuere nescientem, opus est splendore exteriano , qui omnium Oculos animosque perstringat; quem
in finem sumtus necessarii determinandi, sed sine potentiae detrimento s.29 I. . C A P. II. Re rerimine in geners .
L296. I Ene regnat, qui potestate & potentia summa II non utitur nisi ad promovendam salutem &tranquillitatem publicam f.492. r.nat. . Ex civium itaque felicitate voluptatem percipiat constantem g. a s. seb. & g. 7 I. Thil*raR. univJ , consequenter cives impense amet necesse est S.II . Toch. . s. 237. Ut in amorem civium sit pronus , veram ρο- tentiae & autoritatis penes exteros notionem meditetur 1.29 I. 292. .
f. 298. Hoe ipso stimulo veluti sponte sua omnibus satisfaciet, quae de soni regiminis i legibus inculcavimus S.v3. &seqq. r.nat. , modo satis intelligat: tu quod hie supponitur.