장음표시 사용
551쪽
s: 6 COLL. XI. EDICT. REGG. PARS II. De OMi TTENTE possis nem. C XIX. IDEM ianusi libro decimotertio ad Edictam. Non alienat qui duntaxat omittit possessionem.
Oastilentis duntaxat possessionem , & Alienariss differentia
hac Reg. proponitur, quae totidem v crbis transscripta est exl. 3.g. l. π.de Alienat. ivaemul. cain. Imo si nonnullos audimus, ne Regula quidem est : vocis, Alienandi, quippe interprctationem liactenus continet, & superiori titulo aptius redderetur, quo ipso titulo candem ferme in sententiam cst lex aliena ionis lex alienas umbr. Neque ideo tamen hinc expunctam ipse velim , ut quar breuitate sui Sc concinnitate variis juris Quaesionibus pro Regula facile substernitur. Quod & ipsum jam
simili excmplo ostendunus, puta eo quod de capiendi verbo continctur, Lissupra h.t. Alienationis igitur , seu Alienandi verbum , c i in Edicto de Alienat.iudic.mur .ca facta, Vlpianus interpretaretur, inter caetera monuit, eum s& sic in Edictum incidisse in videri, non tantum qui dominium,verum etiam qui possessionem tantum in alium transtulisset,d.l. .f.non solum L. π. eo tit. Nempe &caeteroquin transsatio posscssionis nudae pro alienatione censetur, si qua videlicet fraudis dolive mali suspicio subesse pos sit,& cuentu ipso legi aut aduersario fraus fiat: Alioquin, ut ja in obiectioni satisfiat, ii nulla fraus, nullus dolus legi aut aduersario inde fiat, translatio possessionis pro alienatione non ost, ut in sip . legis i. g si vir. .-. de adquireossessi. ful, 78. g. I . π. de con
Idem vero Ulpianus ostendit in aet. . g. I. aliam ego ratio nem eius, qui duntaxat omisit possessionem, id est, qui desiit rem controuersam postidere, non etiam in alium transtulit: Hunc enim non videri alienasse, vel in Edictum de alienatione judicii mutandi causa admisisse; siue cnim dolo malo omiserit possessionum,dolum quidem cius hactenus coerceri, ut in eum non minus actio detur,atque si possideret ex vulgata juris Regula quae continetur Li isur.) sed non in id quod interest, H quasi
552쪽
quasi alienatione iudicij mutandi causa facta subiecta huius LRegula) siue verecunda cogitatione posscssionem om sit, eius factum non esse improbandum , lites exccrantis, qui xtique tanti habuit re carere, ne propter eam saepius litigaret: ut id cm V lpianus loquitur ae l. . g. I.is f. Quomodo dicitur In l.vit. m. de R.' nos non compelli in rem actionem pati, quia liceat alicui dicere,se non possidere. Quo sensu ipso rursum dicitur, inuitum neminem cogi rem defendere, l. lJ6.1x prisc.ij.h. t. Denique uti nemo inuitus agit, ita neque inuitus actionem excipit: actio nem, inquam, in rem : atque adc d rei petitae posscssionem duri- taxat omittere, a se spernere, iure quis potest , citra fraud cin. dum ne alienando aduersarium vexare intendat.
Ex his jam apparet, Omittere pessessionem, hic non esse nunc primum delatam sibi repudiare ; verum , alicuius rei iam suae cuique incumbebat possessionem ita a se abdicare, ut tamen in alium non ideo tranferat, sed DVN TAx AT omittat. Et sic omittere duntaxat possessionem hic opponitur transferenti simul in alium possessionem: id enim est ALIA NARE. Quare etiam patet,ab interpretibus hactenus perperam hanc l. misceri cum ι.non fraudautur is q. in princ. infra, qua dicitur, non fraudari creditores cum quid non adquiritur a debitore, sed cum quid de bonis deminuitur: Omittendi enim voce hic possessionis quaesitae omissio indicatur: & sic quidem, ut non etiam ad alium transiferatur : illa lex est de spreto lucro aduentitio. Multo magis
hac t. abutuntur, qui mutata etiam voce omittit, in amittit, hanc l. trahunt in argumentum mutui, ubi eum qui pecuniam credit, amittere tantum volunt pecuniae possessionem, naturaliter
De HAEREDis iure eodem quo desunm.
C X X. PAvLVs libro duodecimo ad Edictum. Nemo plus commodi haeredi suo relinquit, qua in
H reris.& defuncti aequiparatio , adaequatio , seu exaequatio, hac Reg. instituitur : pariter ut septem praeterea alias
553쪽
huius tir. Regg. puta'ι. 3 . quae iisdem verbis pene concest, .s 2supra, n8.g. I. i 3.I 6.g. . LI6O. f.ωι.infra kr. ac tmε concordant tres: puta lex l . s. i T. g. l. quarum triuidem est cum hac l. sententia, nempe, plus iuris aut cum. modi in heredem transferri non posse quam ipse defunctus ha buerit, ut viceversa idem juris habere eum certum est. Caeterum & haec Reg. pertinet ad tractatum de Resisbus is integrum, ac nominatim reddenda est spariter ut is pra b.ι. in Edicto, Ex qui ν cavsis maiores, speciesque peil.cum miles IO. in princ. απ.ex quibus causis maior: quae.e, Pauli libro desumpta huic iungenda est. ζnge, militeivsu capiebat, decessisse quod ad ι. rig. explicarum finhaeres ipsius usucapionem explere poterit Nihilo mas defunctus, proinde rescindetur pariter usucapio, per lquamlibet expleta, Hl. o. Nemo quippe pl- eo odii
relinqsit, quam ipsie haber: Quare quod issis qui usurise .
petu Hobstitit, Mi cessoribus eorum instat , quae verba metuis i4 . infra , t. Alioquin recte scia jure coeptam neqbe ussi patriis id est non interruptam defuncti usucapionreri hiare, emplet: ex notissima iuris Regula, tempora usucapionum inter autorem seu defunctum ct successarim continuari S imo inter defunctum de hereditatem ipsam , quamlibet nullo adhuc herede existenter sic ut suo Marte usucapio decurrat & expleatur,quia possessio defuncti juncta descendit, ut ad heredem, ita ad hereditarem,l. 22.car.de Uucapion. Te mora salsiu levis
C X XI. IDEM PaulusJ libro tertiodecimo ad Edictum.
Qui non facit quod faceri debet idetvrscere Musura, quia r Et ' qin secit, quod facere tum d bet, non videtur facere id quod facere iussus est. .
E duabus sti Iationibus t una in id concepta, Ne quuvat: affeta contraria Lm quid δε est haec Pata Reg. qua
554쪽
DE RECEPTIS QUI ARBITRIVM. tm. T Io,
quaei itur, utrum una ad alteram interprctatione tranatur. Vc ea
probe intelligatur, quae hactenus &. obscula videtur a nonnullis etiam cinendatur, primo legis ipsius Eri DN. satis ollendit , spectare cam ad Edictum seu titulum de Acculti qui a bitrium. Ex eodem quippe Is. Pauli ad edictum libro eo titulo plurcs leges occuri ut, quae Omnes huic c*niungcndae veniunt,
ad SC. ebest. Sed & nonnullae praetcrea formulae, quae hac ipsa l. Occurrunt, id euincunt: Puta,Euo facere iusso es. labendi scialicet vox haec in albi traj argumento propria omnitio est, quod idem Paulus eod. libro ostendit d.l. I9. f. v. ut omittam similes Vlpiani leges: Nempe ut cogenssi vox publicis judicibus proprie congruit, ceu imperi j verbum l. g.vis.l. . m. hoc Eso tit. l.a quo serum, mae de rei vinae ita iubendι, quae mitior, compromissariis. Item verbum faciendi & ipsum hac in re proprium cst , quod idem Paulus eodem libro ostendit, ael. 24. Addatur & tertia haec formula legitima, Adverse ea, quam 3c ipsam in hoc argu mento velut propriam usurpat Vlpianus in L 19. s. .eod tit. Ergo pertinet haec Reg. proprie ad rit. de Receptis qui arbitrium,&c. de ad poenalem itipulationem seu clausulam in compromissos aduersin ea, &c. Et si alioquin haec Regula in omnibus negotiis prohibitoriis tralatilia sit, veluti in aliis poenalibus stipui, tionibus, ut ostendit idem Paulus, ι.eadem ab . g. Cato. I.HMO. In sanctionibus legum S: Edictorum , ut docuit jam lex Ioa. in pr. supra.l. contra legem 49.de P. docet l. I g.6.de his qui deleta. . ..de adii.edict. v. & L. Maniliam & Festum in V. sirempse & in υ. Posis iob In mandatis denique testatorum , l.unde eIIam veteres, in. de itinere actuque prau. Verum ad genuinam speciem redeamus.
Sciendum est,compromissum seu Arbitrium pecunia compromissa seu poenali stipulatione plerianque vinciri, quod plenam compromissum dicitur l. t i. g. 2.in f l. II g. I. π de receptu. Nam aliquando non nisi simpliciter siententi fari, id est,stuuros se&acquieturos sententiae arbitri litigitores promittunt, ι. 7.eo tis. Verum isto posteriore casu arbiter sententiam dicere cogi non potest , quod ipso Edicto perpetuo continebatur,t. . g. L. eo tis. quia in vanum cessurus arbitri labor videtur , quem impune
despicero litigatores pollent: quod utique fieret, nisi poena
555쪽
compromisso addita fuerit: quare certius est, poenaIi stipula
Et haec tamen ipsa poenalis stipulatio non una ratione interponi , seu fieri solebat: vel enim plenissima formula concipie-hatur ita : Si aduersin ea factum erit, siue qrid factam non fuerit
quae formula proponitur g,vit. Ins. de V.O. quamque de usitatius de elegantius coniunctim usurpari ait Iurisconsu Ilus is l. cominu M, IU.f. 7.de V. O. Sane enim hac plenissiman ullum econtrauentio continetur, nullo dubitandi loco relicto: verum non ita plene semper ea poenalis stipulatio Concipiebatur : alia
quando enim non nisi simplex a firmativum poenali stipulati ne comprehendebatur, contrii aliquando simplex abnutilis ii Prioris haec formula est, Si a iurasin ea quae ab arbitro videlicet iussa fuerint fictum fuerit,centum parsa nomine dari. Et tum sane quaeri potest,si non quidem aduersus ea fictum fuerit, sed non factum fuerit quod factum oportuit, utrum & tum poenali stipulationi locus sit Id vero hac Reg. assii maturo; nempe eum videri facere aduersus ea quae non fecit, qui non facit quod mcere deber : priuatio actionis , actio est : Donatus in adelphia
reniij, ad isiud, fecisi: Significat, inquit, quod uonfecisti Viceversa fingamus, stipulationem limplici abnutiuo conceptam, hoc modo, Si quid ita nempe ut iuuerit arbited factum nonsa rit,cemum poena nomine dari. Quaeri potes si factum aliquod ad' missimi fuerit, id est, si factum fuerit quod fieri non debuir, utrum ea stipulatione contineatur ta vero id pariter hac Reg. e conueclo definitur, oum quoque videri non faceret quod facere iussus est,qui facit quod facere non debet: Cui postremo
omnino concordat lexfacere Igo.de 'S.
Inde igitur conficitur,unum casum sub altero eompi endi , No facere &fucere eadem effectu esse, & retro,sacere deaeam facere, sic ut actioni ex stipulatu semper locus sit, poenaque eommittatur: Quod confirmat &g fluxor. I. denu'. ua Amud.credis. iuncta l. alienationis 18. π de U.S.)via dicitur,. in fraudem facere intelligendum etiam eum qui non feci
quod facere debet. Illud sinE, puta Nonsectam fid est delictum in omittendo regulariter pro facto haberi, & sic delicto in ςόt imittendo exaequari, saltem in iis non facti speciebus p ψίM et , ut quod factum oportute non praestetur, per la
556쪽
exemplorum formas comprobari porcst , in Oinnibus faciendi
Ex his jam liquet, non fuisse huius l. lectionem sollicitandam, seu verba eius non esse immutanda.
P Ακs III. Regularum Edicialium,
Respondens libro 1. Digestorum, constans sex legibus
puta in L. ILI. I 24. ILI. 26. I 27. LIBERTATIS I auore ia iudicita.
CXXII GAIus libro quinto ad Edictum Prouinciale. Libertas omnibus rebus fauorabilior est.
vl D tractatum de IvDICI Is in genere pertinent γ quinque Regulae sequentes , tribus proximis legiabus comprehensae. Et haec quid cm prima est, de li. Q bertatis fauore sin Iudiciu scit. Quam & usurpauit
Iustinianus j. a te haeredis 3 a. infIns.de legatu. Cui Regulae concordant in genere quatuor aliae praeterea Regulae hoc tit. vrp te ad eundem scopum collimantes, puta lex 2 o. lo6. I 6. g. I. se I78. quae omnes de libertatis fauore & pretio sunt. E quibus lex 2o.6 i79. fiunt de Interpretatione obscurae libertatis, ubi sane verum est, interpretationem faciendam pro libertate lex Iossvnpertinet ad commodum vindieiarum secundum libertatem dexδT6. g. l .inst. spectat ad eum libertatis fauorcm,quo interdictum de homine libero exhibendo omnibus pater. E1t & hic libertatis fauor , ut in quaestionibus & poenis liberi a seruis plurimum differant,LI. II. de quaeston.t.2do. π.desips,g.Item Ins. de pubi. is c. Neque tamen haec nostra ad cas species pertinet, quas Interpretes turbidui commiscent , Vexum pertinet ea ad .
557쪽
,i1 COLL. XI EDICTA L. REGG. PARS III.
Iariciorum formam sermulamque Sc processum iudiciarium,ec, scilices, ut Ostendatur inter alia in liberali judicio,s eu causa status, paribus hinc inde judicum, uue Re cuperatorum, sententiis, secundum libertatem dari l. e. judicari, pronunciari oportere:
de mauum. Nempe libertas fauorabili Orest, dc hac parte,adue sus Regulam Iuris, qua alioquin paribus numero sententiis reus absoluitur, G2 . bia, ab hinc tertia quae eiusdem Gai j est , de quidem ex eodem libro desumpta , ac proinde huic omnino committenda vemi:)li Curi aduersas Regulam Iuris, qua secundum possessorem vindiciae dantur, secundum libertatem tamen vindiciae semper dantur, quo spectat, V dixi,i. in ε. v. Quare omnibus rebus fauorabilior dicitur hac l. libertas, respectu scit. reorum, quoru etsi magnus alioquin in jure judici oue fauor sit, eum tamen ipsum libertati cedere oportet: De religione & pia causa an libertati cedat necne, Videatur PFaber lib. 2.Semestri M. His ita recte positis, apparet, non posse hanc R. referri ad titulum, δε Rece u qui arbitrium, quo lex iupςrior spectabat quod Cui acius tentabat : etsi deco Gaium It c libro egisse ostendie Iex 6. o. Π. .eo.tιt. quali lituus Reg. Kaec sententia siti, de liberali causa non posse compromitti in Arbitrum quia fauor l bertatis hietiit, ut maiores judices habere debeat, 7 eadiit. dem tis. Maiores, inquam dudices, id est publicos compromiis riis maiores. Non inquam haec species huic Reg. aptari debet: agitur enim hic de praecipuo fauore libertatis prae aliis rebis, non de grailitate liberalis iudicit cili dc hoc fauorem merctur.
Probabilius altera quoque species huic Reg. aptari possit ntractata de judiciὼ : libertati videlicet in tantum faueri,ut cum regulariter seruus cum domino consistere non possit,si liberi
tem sibi vindicet utique possiu . H. r. de Iudic. l. 9. . de in iud vota l. . eamde sidercomm . tib n. Tandem generiae monitum istud esse
notandum est, seu generalem formulam, quod ludicum animis obuersari semper oportet, uti norit in co cursu ΔΓ conflictu aliarum rerum cum libertate, huius ceu fauorabilis maxime poti
rem semper habendam esse rationem sibi in judiciis. Perspecta sic huius i. genuina specie, facile deinceps erit legibus in speciem pugnantibus, quas hic ACcuritas cumulat, respondere.
Τandem ex hac Interpretasione nostra deinceps liquebit, hanc
558쪽
I. velut ad seruos pertinentem, non ideo praeteriti a nonnullis oportuisse. LEGE AGERE alieno nomine an quis possit.
CXXIlI. VLPIANV s libro quattodecimo ad Edictum. Nemo alieno nomine lege agere potest.
Scunda Regula Edictalis ad judicia pertinens haec est quae
tamen a Basilicis abest,una cum nonnullis aliis, velut obscura:&ab Accursimis perperam intellecta. Ancipita m & obscuram tria reddidunt. I. Quhd adhuc quae ritur, quidnam sit proprie hac I .lege agere: Quandoquidem lege agi,non uno sensu dicitur. 1. Quid sit, alieno nomine lege agere. 3. Quonam resipexerit IC. dixerit, Nemin m alieno nomIne lege agere posse, i. quo nam genuina species huius Reg. referenda sit. Hinc adeo sci sis in contraria Iludiis, in varias quoque itum ab Interpretibus sententias , praeterit in , quia viderent quam plurimas personas alieno nomine recte agere, puta Procuratorio, vel ossicij cuius
Quod tamen omne hac Regula negari,videri possit. Pars sic opinantur, & in his qui aem, Cuiacius ad Papiniani LPT supra, Howmannus, I. Amicab. o. & Ioannes Ramus , antiquissimi juris & antiquitati, seu veteris juris Quiritium, hanc Reg. esse, quo paucissimis admodum casibus, quatuor videli-Cet, pro populo,inquam,pro libertate, pro tutela, pro absente in actione furti) procuratori esse licebat, quod ostendit singularis locus Ins. de iis per quos V re pusumus. V erum, ut meminasse debuerunt illi, hanc Reg. antiqua equidem juris esse, seri non antiquati seu obsoleti utpote cum ea ab Vlpiano prolata, Si a Trib niano hunc in titulum relata probataque sit , ita mox Oste dam, Procuratores alieno quidem nomine agere, sed non LE-
Pars, & in his Bulgatus, Placentinus, Decius, ita hanc Reg.
559쪽
COLL. XI. EDICT. REGG. PARS III.
accipiebant, quati verum sit, neminem regulariter alieno nomine lege agore possessiua auctori tate scit. sponte lua, seu vitro. cirrit mandvium videlicci, nam id hic supplendum putant, vel citra ossicium publicum, ur in tutore euenit: Vel priuatum, ut in procurator e .lρι pupistus in s...de nego gesIA.C.de pracvrat. L π sivssest. pet. iliane, Coae famil emisi. de tuo quippα non de alieno quemque agere oportet, ael L . si Wψηρet. Et tamen contra hanc Regulam certis casibus posse, puta,m negotiorum absentis gestione: atque ita hanc Reg. perpetuam non esse. verum haec interpretatio ferri non potcit, nam seipsam destruit: de
qui etiam mandato agit,alieno nomine agit,mox ut dicetur. Pars contra ita censet, hanc Reg. perpetuam essemam etiam procuratorem agentem procura Orio nomine , non alieno nomine agere, sed suo, quandoquidcm per liris contestationem procurator litis dominus enicitur, eamque suo jam quodammodo nomine exsequitur, I .li .in prisc... de dol.excepta . g.vit. ἄν. de appestat. I simitu-. Verum neque haec interpretatio ad, mittenda cst, quia, quicquid tandem dicatur, procurator semper alieno nomine agit, etsi por litis contestationem litis dominus cfl;ciatur. Quarta sententia est & inter alios Britantilis. . sielect. Antiquis.c. ΣΟ.dc Giphauij l b. I.cap.. .aliorumque de- .i nceps hanc Regulam accipientium de tribus legis actiombus, seu de actibus Iurisdictionis voluntariae, puta de adoptione, inanumissione,emancipatione squae sane legis actiones dicuntur
Nou.Iusiu. SP .R. apud Vopiscum is vita Aureliani,de Paulus a. sem. Q. g. 4. ubi sane verum est, neminem a leno nomine has legis actioncs exercere posse, id est, procuratores in iis actibus. non admitti,quod de adopLiOnς nominatim testatur l. L 2S. amis adoption. de manumissone per vindictam pariter fidem facit
lex penuo. M.qui manumitti, lem. C de manum. vinae excepto Iam
tum filiosam. per quem manumissio procedere potest,
mr. de manamus. l. 6. O. I 2.2z. .de maπumig. vinae de emancipatione argumentum Praebet lcxpen. Cod de emancipia. Verum
alio sensu hac Mg.lege agi dici,quam quo sensu legis actiones dicuntur. ox ostendetur. Certe generalia haec vcrba, lege agere, non patiuntur sese ad tres illaslegis actiones rettringi. . . Quinta sententia est eorum , qui hanc l. accipiunt de legit
560쪽
gitimis actibus, de quibus agitur l. 77. supra in quibus S Cui acius, qui δί idco luc lectorem remittit ad ael. 77. dc Pet. FEbor: Nempe legitimos actus , per procuratorem peragi non pc sie, quod de haereditatis aditione ostendit L9o .m.de ad inhaere de accepti latione l. s l. I g I.αν. de Accept. Vcrum haec sci tentia legis achioncs cum lcgitimis actibus perperam commiscet, de quo ad Ll.77. Sexta scntentia est corum, qui hanc Regulam accipiunt vel omnino vel simul ctiam de Magistratibus,qui de ipsi lege agere dicuntur, cum jurisdictionem suam exercent, itemque lege agi jubent: cum jurisdictionem suam, ac nominaiatim legis actiones 3c poenas exucutioni tradi iubent. Exempla in l. 2..9.vit. cum iseq ηπ. de Osf. Procons apud Paulum 2.senIωι.t. 26. In latum ut etiam carnifex lege agere iuberetur,apud Liuiu in lib. i 6. Proinde hunc sensum huic l. adfingunt, non posse mandato Magili ratus alium eam jurisdictionem exercere, quae illi lege nominatim demandata fuit, & sic hanc l. cum l.7o. --pra commiscent. Velum , lege agere Magistratum nemo puto
dixit, pro jurisdictionem sibi lcge specialiter domandatam
exercere: verum in gen cre,jurisdictionem suam exercere.
Postrema sententia ost eorum, qui hunc sensum huic Reg. assingunt', actionem uni quaesitam non nisi percessionem in alium transferri posse. Cui nullo modo congruunt huius Regulae uerba, praesertim eum neque cessionis ulla mentio fiat, procurator quamlibet cessis actionibus utatur, alic no tamens emper nomine agat. Ergo nouam veramque interpretationem ipsi nunc apponemus, genuina in id specie proposita, quam suppeditat siue generalis titulus de iudicis, quo actum de processu judiciario omni, deque actoribus & legitima eorum persona : sue specialis titulus qui illi in Edicto cohaerebat Se cohaeret hodie proxime, de ino Hioso testamento e nam utrumque titulum Vlpianus hoc libro i . ad Edictum interpretatus est. Quare etiam huic l. coniungenda cst lex 6. se l. Papi Ianus s.cν. de iueostes. quae ex eodem Vlpiani libro . ad Edictum desumpta est : quae coniunctio cum d.l. 3. etsi ab aliis quoque jam indicata fuerit, de in his ab Hotomanno dc P. Fabro, nondum tamen huius i. sententiam exinde cruere seu efferre corum quisquam adhuc potuit. Quaeritur in pylac. d. lego S. virum patcr possit inofficiosi querelam