장음표시 사용
171쪽
Iidem Phormionem sa) acturi nunc sumus. Quae vestra nos ad hanet diem adjuvit b
Aequanimitasque sc) , eadem freti
. Borentius ipse . euius sine voluptate summa moratum nee legere, nec recordari possumus sermonem a Tullio tantopere Commendatum . D . ad Attic. L. VIL ep. ail. AuSνηeρbebos ego ut est Tallius ) potius Corellii , aut Andriam Terentii, quam stramque Menandri Iegam p De Iani b. L. t. n. vi. Videndum uenique quid de Terentio ipso sentiat Gro vina. Deia. ragion. poetis. P. L. D LxxxiX. a 3 Quem Latini Phormionem nominant Graeci dicunt - λααζόμενον . quod idem est ac sententia , seu iudicium . 1 actulam Graecam ex Apollodoro desumptain Latinam se . t Tepentius , appellatamque voluit Phormionis titulo ., quia primas parteis sunt illius verba in qui aget is erit Phormio parasit as, per quem res geretur alii legunt vetur maxumo . Piolog. Phorm. v. xxvuI. Riche quellas hoc pacto vertendum censeo che fra te prime parti, sera su parasito chlamato Armiove , da cui resera tessuta tutio ι' intreecis .
ri miserum . qui me dudum , ut dixta, adjurit i pro adjuverit comiter Terent. Phorm. Ac . Hl. 1c. III. V. DI.s e A quanimitas vestra . poetae , ad scribendum augeat industrium . Terent. Prolog. Adelph. v. xxiv. Bo nitasque uolfra aristans , atque aequanimitas . Prolog. Pli Orm. V. xxxiv. Ex Donato supplendum esse aequanimitas vestra compertum est ; quam quidem lectionem etsi reiecit prae caeteris Westerhoraus Comm. in Terent. AdeIp.. p. DCXLv. fatetur tamen eam se vidisse in MSS. Boen-
172쪽
Bonam, bonos sa) quae decet, & mora
Quotquot boni adfuistis nobis antea, Spectatum itidem ut veniatis, & ad antiquum gregem sc)Benigne ut operam detis, OPere ma
dermaherii , eamquo non omnino fuisse reiectam a Boeeler .s d bis fretus . Terent. Eunuch. Αct. V. Q. VIII. . XXXIII. Eadem prorsusi constructione , sed contraria sugni ficatione ad aliua alludenν utitur idem Terentius hominem commemorans , qui malleia ferus sua insidias . . . fecit . Phorm. Act. IL sc. r. v. -L a Quod bonos decet , beneque moratum est, pia . cere bonis quum, debeae poetas impellit ad bene scribendum , bonis ut melius placeant r. Si enim quisquam est, ut Terentium sequar , qui placere se stariast bonis quam pi rimis, o minimi multos laedere , in his poeta hic nomen profitetur suum . Prolog. Eunuch. v. i. Hinc Lipsius fi quisquam es , inquit , qui probari se τupiat probis oratione , vita , scriptis denique, in his audacter nomen profiteor meum . Praef. in episti quae st. b Ioibos moratam mori bos P Terendi Hecyr. Act.
IV. sc. Iv. V. xxii. Filium .... moratum . Plaut. Prolog. Aulula P. V. XXI. Mulier .... nequisquam exornata es bent,
173쪽
VOs omnes oratos sa) volumus, aequissimi
maxumo tr orabat opere , ut cras redires . Eunuch. Actorii. sc. LI. v. xxv l. Oratam a .vobis volo . Plaut. Prolog. Amphitr. V. XXXHI. Vos omnes opere maguo esse oratos veso benigne ut operam deris aδ nostrum gregem . Ca . Sy. s. V. XXI. . Praeeunte .Plauto itidem fere verbis loquutus est Giacomellius , quae antea imitatus maxime suerat Guaufreduccius .Pistoriensis r In Nersione namque ,Latina tragoediae i Oedipi nomine insignitae , quam Sophocles olim Graece i conscripserat ait : Me omnes sermonem habet cum Oedipo Creon amant , adeuntque me quicumque te ora D tum voIuns .. Act. HI. Q. Ii. V. LX I
x β γ Defensores nempε , quos sibi quondam adopta-ρ bant Romani ut . causias agerent , quum eorum Patrociniis 6 Valdo confiderent.. Unde Thais Chremeti, Pythiaeque dicit opus patrono es , quem defensorem paro, ipsique Thai- di subiungit Chaerea te mihi patronam cupio . Terent. Eva nuch. Λα IV. sc. vi. v. xxxHI. Ach. V. 1c. H. V. XLVHI. a Tu es patronus . Adelph. Αα DI. Q. IV. V. X. Ipum patronum . Phorm. Adt. II. Q. I. v. Lxxvn. Patroni vero nomen Terentio familiare mutuati sunt scriptores a domi nio in s ervos , quales faepe erant fabularum actores, & qui musicam maxime artem , di histrionicam profitebantur im- penitus , qu/lis revera laevat jam TerentiuS ipse , iqui Aser . quuin esset , atque reserente Donato Terent. vii Carthagine natus servivis Romae Terentio Lucano senatori, a quo ob.ingenium formam non istitutus modo Iiberalirer , sed or matura I anumissus .
. c y Plautina vox. Si quoi pro eui in favitores alii
legand favitores in deIegatos viderint virtute ambire oportet , non folioribus . GI .habet favitorom semper qui ora facit . Prolog. Amphitr. v. Lxvii. LXXulit.
174쪽
I V k On esset cur longa epistola deberem assi-N λ duis obstrepere occupationibus , quibus in
explanandis Graecis, Latinisque scriptoribus distineris.Dandae tamen sunt etiam amicis aliquot horae it quod quidem si deseras subrust icus videare . Cave putes , mi Pagnini , . me in academia Pisana degentem , ubi publice , privatimque medicinam docens , & reliquis litterariis vacans exercitationibus otium optare nequeo, te in Parmensi erudiendis iuvenibus humaniores litteras addiscentibus occupatum ab studiis abstrahere velle severioribus . Sed jam aestivis indiis . jamque ad exitum fere properantibus feriis libere tecum agam . Tu velim tibi per siladeas mihi cordi esse ut sine molestia ulla certemus
nobiscum benevolentia , & amore, ut quae olim amicitiae nostrae fundamenta jecimus , ea Confirmemus, atque aetiam augeamus in dies . Superiori epistola ad VIII. Kal. Majas te etiam' atque etiam monui velles novum Phormionis Terentiani prologum per Giaco- mellium municipem, nostrum perquam eleganter elu-Cubratum tuo nomine condecorari, eam in spem adductus tibi laborem hunc non improbatum iri , qui videres scilicet eum ad te maxime pertinere . Neque renuendum tibi erat , qui Phormionis ejusdem fabulam vernaculo sermone converteras. Illustriores certe tuos in Terentium. fuisse video , atque aliorum Pistoriensium conatus , quam qui a me explicari postulent . Elegantissimam comoediarum omnium
175쪽
versionem jamdiu peregerat Forteguerrius, tu vero Phormionis alteram, prologos Giaco mellius. En quantum de egregio latinitatis scriptore bene se meritos fateantur qui in urbe eadem nati., & alti quum sint insigniora nonnullis praebent optimorum studiorum exempla . Laudem isthanc quoque maximam patriae nostrae tribuendam censeo quod Andreinium suspexerit comicorum Italorum facile principem, Cui Foreandinius occensendus , atque Ghirlandius. Quae quum scribo velim ne putes me his commendatis Bracciolinios parvipendere , Panciatichos , Gualfre-duccios , Cammellios tragoediacum scriptores non Comtemnendos , & reliquos bene multos industrios, ac diligentes , ne ipso quidem excepto GisComellio . Huic si non comicas , tragicasque lumbrationes , earum tamen versionem aliquam, Aeschyli maxime , ac Sophoclis e Graeco in Italicum idioma debemus. Neque erit , opinor , qui audaciae arguat consilium meum novos eiusdem prologos illustrandi , quos lepor , non secus ac Plautinos , & TerentianOS, ego nat , venustas , nitor , & elegantia . Ego eum tanti facio quanti quis alius . Age vero quam multa in eo familiaria , quam multa perspicua . quam Inulta eloquenter exposita, quae si ad Romani normam sermonis transferas , solidioribus eius .exponendi rationibus famulantur . Nae sentis quod in litteras toto pectore dum incumberet . studiose admodum in libris elegantioribus 4ermonis captavit flosculos . delectumque verborum . Uerum non stureae solum, ut dicunt , aetatis eatenus amavit scriptores , ut Prae
illis nihili ferme duceret reliquorum per Iibenda rartionem . Immo vides inesse miram in amore muς modi Voluptatem , prorsus Mi quantistibet pressus subli
176쪽
sublimiorum studiorum curis, ac molestiis collatorum sibi munerum fatigatus assiduae eorumdem lectioni vacaret impensius. Neque ita eum scripsisse dixerim, ut non verba, quae funderet , rebus aptasset . Pe spicies enim ab frequenti eius generis scopulo declinasse magnopere Giacomellium . Quam .vere haec per me dicta, quam praestita ab eo fideliter testantur bene inultae lucubrationes . Ipsum do testem Phormionis prologum. Non enim tam pusillo, ieiunoque ingenio sum , verae ut in eo , solidaeque scriptionis robur non sentiam , neque rursus tam sublato animo , ut per summam injuriam velim justam , quam meretur laudem praetermittere. Perleges, si tibi vacuum fuerit , animadversiones meas. qualescumque sat, prologo adjectas , quibus peto abs te addas judicium tuum, in quo aeque ju-eunda mihi erit sinceritas dissentientis , quam comprO-hantis auctoritas . Tempus reapse tempori, ut aiunt. subripiendum fuit, tum .ut ea e Plautinis exscriberem, ac Terentianis fabulis , quibuscum pulchra videtur in Giacomellianis prologis concertatio , tum ut compluria inter sese invicem conciliarem , quae nullibi invenies, nisi antiquiores evolvendo comicarum rerum scriptores . Quod idem dicito de rebus aliis, quas ut ex commentariis referrem alienis molesta peria e oportuit scribendi celeritate convolvere . Quam voluissem rotio abundare , ut modo mihi ipse sortasse non displicerem post tam inconsulte , tam festinanter ceptum consilium t Hui timidum ais hominem .. Quidni p Non inficior . Sed tute vides timidos ejusmodi homines , suae si plerumque opinioni Iargius indulgeant . despondere facile animum , sibique ipsis interdum , atque aliis itidem displicere . Si quis tamen, ne multus videar, quod tibi scripserim secus ab opti
177쪽
ma voluntate acceperit, aut maligne aliorsum detor.
serit, gravesque fortalsis suspiciones alias tibi de me
injecerit. meo nomine Calumniarum arguitor ,& nefarius detractor, sanctaeque amicitiae hostis habetor . Sed plura otiosus. Accepi libenter , legique libentius Santolinii librum a Girardio evulgatum , illustratumque,
a percelebri nempe viro , quem in academia Germanica , quam dicunt naturae curiosorum, jam socium habueram ; mihi gratulor etiam quod in arctiorem clientelam viri suavissimi , atque optime de re anatomica meriti nunc tuo sim favore receptus. Eum hac de re certiorem facito , & ne mihi ingratum exprobret animum debitas agito gratias , meisque verbis salvere jubeto . Utinam is esset, , quem ille pro singulari humanitate sua facile putati Pari benius noster per me statim tuo nomine salutatus dedit hoc mihi negotii te ut juberem salvere plurimum . Tu modo enitere ut ferm h peractam, & diu expectatam Theocriti , Bionis, Moschii, Si miniae versionem ornare pergas , emissamque inde in publicam lucem litteratis hominibus , quibus poetica arridet facundia , legendam exhibeas. Subnectes etiam, opinor, Italice redditum , uti spoponderas, Al orthii librum , cujus ope Latinis Virgilii
carminibus Britannus ille poeta Graecam Theocritea imitatione conciliaverat venustatem . Si quidpiam est, mi Pagnini, in quo tuis inservire commodis possm, utere jure tuo, quod tibi constituit summa humanitas , mira comitas, suavissima morum facilitas, uno verbo egregia indoles tua, quae amores plane mirabiles excitat mi Omnes, qui te norunt, studio. & benevolentia colunt ;qui vero mihi sint in te amando pares per u S esse Pu-IO , fortasse neminem. Fac valeas, meque mutuo diligas -
178쪽
- P uam probari vulgo nostrum. A ia sensimus I Studium sa); virosque, qui sunt in senioribus b)t Tueri, di adjutare sc) industriam Gregis
a J Adolescentuli ut animum ad aliquod stidium adjungant . Terent. Andr. Act. I. sc. I. V. xxvul.
is . Edimui comoediam , inquit .iPlautus , equam vos
probosis, qui sis in senioribus . Prolog. Casin. v. Xlv. Λt que ut res intelligatur , ad quam gum Plautus alludit, tum Giacomellius , meminisse oportet censum ab Servio Tullio Romae rege institutum , quo populus adnotante Livio Vii. Rom. Dec. I. L. I. in classes aetati quorumcumque homluum respondentes descriptus est . Hinc aetatem nacti provectiorem in senioribus , sive in classe dicebantur esse seniorum . .s c Locutio,quae monente Calau bono Adnot. in μον. a Terentio transfertur ad ponderat Pamphilus enim Parme noni imperat ut meris currat obviam , axque his onera natu tet . Hecyr. Ach. HI. sc. 33. v. Naevi. Tu Parmenone s en Bar galliae versionem ὶ va corri iocontro a gia mi es servi , statuta Ioro a portar quella roba . In aliquibus Codd. habetur ad uUare, auxιliari, jutare dejovare conjuιare . Ast Diqiligod by Cooste
179쪽
Nostri ; sibi nec quidquam quemque parcere Pecunia , labore, opera, qua quisque potest ,
Ne per jucunda , & exoptata Lantopere Desit voluptas literatis auribus ;Ne ve relanguescat adolescentium alacritas,
Sibi qui non parare inanem gloriam , Sed Romani sermonis elegantiam ,
circa multiplicem eiusmodi varietatem ea perlegenda, quae ex Wielingio , &. Rou Wio desumpta laboribus Falhenburgii, Grateri , Guieti , Pulmanni iamdiu superstruxerat Wester- hovius, utpote qui MSS. Codd. Leydenses , Lipsiensem , Bodleianum, atque Marhianum excusserit, fidemque Schalbruchiano, Witiano, caeterisque bene inultis minime denega Ver It . Sed vocem alio sensu usurpatam proprio apta it Phormionis prologo Giacomellius . Sanh Terentius malevolam quorumdam invidiam coercere studens, qui in Aderupherum perscribenda fabula eum nobilium hominum , Scipionis scilicet Asticani , Laelii, Sulpicii Galli , Fabii Labeonis, Popiliique, quibuscum , utpote consularibus viris , atque poetis , iuxta Donatum Vit. Torent. fami Iiariter vixerat , opera fuisse usum dictitabant, selsum eme asserit quod si dicunt malevoli , bomines nokiles eum adiutare , as u gae una scribere . Prolog. Adelph v. xv. Dat suoi malevo
mormora che nomine iusseri per poteneta, e nasotta ι' Hutino a compor is sue commerio . Eadem omnino fignificatione , qua auxilium indigitari solet, dixit Terentius ipse :Neque .... quisquam aderat , qui adjutoret funus . Phorm. Αct. I. sc. Ia. v. TLix. E ntistin υ' era verito Pagniniana in ad Mutar P Uequie . Quod quidem de auxilio serendo eX- premi etiam Lucretius dicens: Adjutamur enim dubio procuI
180쪽
Et castitatem eonantur adipiscier r) ;Iis injectus ardor est incredibilis I um maxume, cum nuper praeter spem b
Locum hunc virtute c ) primorum ουὶ
se. III. v. Lmi . Ut sermonis Romani elegantiam , castitatemque Latini adipiscerentur academici , eos hortari necesse fuerat ad Terentii lectionem , ejusdem ut postea fabulas rei pr 'χηxarent . H ud alienum erat a bene moratis adolescenistibus Latinos comicos nocturnae, diurnaque mana versari ;liquidem S. Ioannem Chrysostomum perlegisse eorum aliquos , maximeque Aristophanem , arbitratur Bengelius Adnot. m Homel. ad ρερυι. Auliocb. Hom. xx. atque id ipsum comprobat Uavassorius. De ludicr. dict. p. Lxxix.
b Terentius Praeternem scilicet aliter quam spe
ο ὶ Auctoritate .s d Sum apud te primus . Terent. Eunuch. Aa I.2.
o Renuntiabo ut pro hoc malo mihi det malam .... G si tibi resuηriata Fnt haec se fore Renunciatum
s. . ..Id ego jam nunc tibi rensario . Terent. Αndr. Act. II. se. V. V. XX. Act. DI. R. II. V. XIX. XII. OvHI. Delibe-μεν , revoncietque hodie mihi, velit ne , an non . Hecyr.