Michaelis Angeli Giacomelli Prologi in Terentium ab Antonio Matanio illustrati

141쪽

v in Vovis'. di qContra nam id alteri fratri nomen fuit Cum semper abhorruisset ab re uxoria sa), Natura alioqui praeditus mitissima, Lenissimisque moribus , sibi Aeschinum b) , Qui Demeae natu ma jor, adcptaverat s c )Εumque in urbe eduxit su ) indulgentius :Qualiacilitate e) adolescens stetus maxime,

Exem retur , eratque revera senex natura bonus , Erasmo ad

notante, & quietis amans ais τῆς μη δα a mente , di constio .. a Vid. Glacompli. Prois . Andr. N. I Xix.s b ὶ Hic adolescens erat ad voluptatem , prater iamque prolapsus vi , τεο ὰπ ν a probro , quasi pro brotum dicas , qui Pamphilaui nemph Sostratae viduae filiam Atheniensem civem pauperculo in fecit graVidam. - c Ipse Mitio . . tui verius a Giacomellio iuxta lectionem Cod. MS. Vaticani vocatur Micio Muretum namque , quippequi Mitionem in Adelphorum argumento potius dixit quam Micionem , teprehendit Tanaquillius Faber. Notat. ad Terent. Adelph. nati , inquit , filii duo ἔ inis ego huους majorem adoptavi mihi a alibi vero tuom filium. dicit, dedisi adoptandism mihi ; & tandem filius euus Aes inas , qtiem fratri adoptandum dedisti Terent. Adelph. AEL I. sic. i. v. xxi. sic. ar. V. XXXIV. AELDI. se. IV. V. xv l. Eumqtie ita Plautus adoptat Hi prostio . Prolog. Poenul v. LXXu . t d Eaeuxi a paνυuD . Terent. Adelph. A L I. sc. q.

e in I piem et Terentius sententiam .exhibens opportu nam facilitate , ait , nihil .esse hamisu melius . Adelph. AEL U. R. IV. V. vlla Diqiligod by Coos

142쪽

Exercuit, quae fert sa) juventus, omnia: Αc compotando b), largiendo, amoribus Indulgendo , sibi nihil non denique

permittendo, animum Pene Corrupit suum. Postremo virginem quandam ω Paupercu

e a Vocem hane legimus ab Terentio non raro adhi- I bitam. Ait enim quod Philtera es ὸ Corintho .... pauper- Κcula . Heautont. Aa I. sc. a. v. xtav. Sed vocem ipsam Io alibi repertam cum insequentibus locutionibus proprio apta- πιν vir prologo Giaeomellius , eo quod Sulpicium Apollinarem scribentem viderit quod vitiaverat idem Aeschinus civem Atticam paupereulam. Argum. Adelph. , VH. Quod quidem ipse Muretus Argum. Adelph. clarius expressit exponens quod Aeschinus ipse in virginem paupereulam quidem , sed boxam , bonis prognatam , Pamphilam nomine , quam i mater Sostrata vidua sancte secum , di pudice , ut poterat, :educabat, noctu temulentus quum iocidisses, vim ei attulis, gravidamqae fecit . A Plautinus Apoecides senilem protulit sententiam dieens Periphani i QOid est quod pudendum siet genere inatam bouo pauperem domum ducere uxorem Epidic. Act. II. D. i. v. D. E che e verrogna en Italicam Atticorii versionem 3 Dr- ii prender moglie , e it condus an ps didonna in casa di Hona ra a , comunque meschina

143쪽

Perta Firmare meam apud vos possem fidem sanctius .

Terent. Hecyr. Αλ V. se. I. V. XXIV. b Pro educatam . Familiaris penes Terentium loquendi formula , qua Simo prae caeteris adolescentulos v cat eductos Iibere. Andr. Act. U. se. IV. V. VHI. At quum dictum a Giaeomenio videmus virginem fuisse sancte , &pudice a matre .eductam , Terentianas Pamphili voces eum adoptasse fatemur , quibus foemineum memoratur ingenium

beηe, di pudico doctum Minellius legit ductum in atque eductam . Ibid. Act. I. sc. v. v. m. Quod si loquentem quis ct audiat Phaedriam deprehendet prosecto quod abreptam Puel- lulam eduxit mater pro sua . . . . Guid es 3 Educta ita , uti Tteque , illaque dignum es . Eunuch. AEL I. sc. n. v. LXXV. Act. IV. sic. vi. v. m. Nequa aliter a Micione dictum , qui adoptato natu maiore silio, cui Aeschini nomen inditum, eduxi , dictitat, a parvulo , habui , amavi pro meo , atque ipse Demea .eos, subdit . meo labore eductos maxumo dev filiis loquitur Aeschino , δε Ctesiphone bis, nempe Micio, fecit Dos . Adelph. Act. I. sc. r. V. xxHI. Act. V. sc. IV. V. XXI. & tandem Demiphoni , ac Chremeti dixisse Pho mionem videmus quod filiam susceFit, o eam sum educit. Phorm. Act. U. sc. vii. v. L. Quibus exemplis edoctus Lipsius a puero , inquit, eductus , joctus liberalito mores m.

. jorum simul, ct doctrinam insi i .. Epith. quaest. in Praef. Tandem quis es nosram i Tulliauis verbis utendum ID

beraliter educatus, .cui non .educator, cui non magistersus , atque doctor , cui non locus ille mutus , tibi ipse altus, ast - doctus est , cum grata recordatione in mente versetar orat. pro Planc. n. LXX xl. c Matrona, quae maritum reverebatur . benigna. que erat in liberos , sie dicta a σωζειν , eo quod Antiphilam servaverit filiam Chremetis cinuitio interficiendam , cui

144쪽

Per vim de nocte vinolentus o constuprat 1

Comperit, Ad virginis ultro venit matrem lacrumans sit ,

vitam adimere non sustinuit, veluti declarat Maretus. Argum. Heautont. a Sic ex Terentio loquitur Demipho r Vinolentus .... mulieresiam eam e inpressit . Phorm. Ad . v. Q. vii l. v. XLVIII. Ubriaco l en quomodo in Italicum idiomatransferrem ebbe comm ercio con quelis donaicciuola . Apud Plautum lego et Compressit virgιnem vinolostus . cistellar. Aet. I. sc. MI. V. X.

β Imitatio ad verbum, ut inquiunt, Terentii , qui Hegionem inducit dicentem quod virgo i stilicet Pamphila ex eo compressu gravida i ab Aeschino facta os . Adelph.

Ait. HI. 1c. IV. v. xxVIII. Plautus vero Mercurium loquentem inducens eadem utitur uoce dicens quod gravidam fe

cit is Juppiter eam Alcumenam compressu suo. Prolog.

Amphitr. v. cix. Ita laris domestiet verba reserens , ac de unica Euclionis filia a Lyconide vitiata sermonem instituens compressit om , inquit de summo adolescens Dea - Is sit adolescens quae Ν , quam compreserit . . . . Eam facitras

ς Vim ei attulit ,gravidamque fecit. Muret. Argum. Adelph. I In veteribus Terentii Codd. ΜSS. legitur lac- ηι pro ιacvmanr orans , obsecraus disi . ινω-

145쪽

Veniam petens: sancte a) jurat sese filiam Uxorem ducturum b) domum : ea fies o

Ignostitur, tacetur, creditur: patri Quidem' rem totam, ut gesta erat,

decreverat

Renunciare : sed pudore territus se )Nimio, dum dubitat menses abierunt de

mas Adelph. AEL HI. se. rv. v. xxvl. Act. IV. se. v. v. XLv. a in Sic lego penes Terentium . quo praeeunte novos consecit prologos Giacomellius e Sancte adjurat non possee apud vos Pampbilo se absente perdurare . Hecyr. Adh. II.

sc. n. V. XXVI. Uid. Terent. cum adnot. Melanethon. Malleol. Herendorpbin. Goveau. - Vxor tibi dueenda es , Pamphile , hodie .... abi domum. Terent. Andr. Act. I. sc. V. V. Xx. Consentiunt cum Plautinis hae voces , eo quod talia Si enius proserat .... juravit . . . . me uxorem ductarum esse . . . alia ducenda est domum . Cistellar. Att. I. se. t. v. c. t e Fidem Abi me obsecravit ut darem. Terent. Andr. Act. II. se. Hl. U. XXVII.

o Aeschinus vitiata Pamphila nimio pudore ter- . ritus est , quum Micionem dicentem audiverit e Pudores verecundia nimirum , ae lenitate ὶ θ ιiberalitate Iiberos retinere fatius esse credo , quam metu. Terent. Adelph. Act.

I. se. s. v. XXII.

f A Terentio ipso phrasim mutuatum fuisse video

146쪽

G aminelaum . mee dum Rub tas i stant Micionis verba in

Aeschrimm pri lata menses abierunt decem . Adelph. Ast. IV. Q. V. V. Lul. Decimo enim mense perfectum edi partum ex Hippocrate veteres docent iurisconsulti . Mensis hie sic antea dixerat ipsemet Terentius decimus est . Ibid. Act. III. Q. iv. v. xxi X. lunaris nimirum , ut verbis utar Westertiovii Comm. in Terent. Adelp . p. DCCXLVIII. siquidem ita ante I. Caesarem anni computabantur . Abhinc menses decem Iere . Hecyr. Act. V. sc. III. v. xxiv. Insoletne mulier ua Caecilius. Hoe. decumo mense parere Penes Virgilaum lego e Matri longa decem l terunt fasidia menses . Eglog. IV. v. Lxi. Eum inIitatus est Alcimus Avitus dicens e Et cum longa decem tulerint fastidia menses . De laud. cast. L. VI. v. CLXXIII.

sa Sic Terentianus Mysis Pamphilo dicit quod Glycerium laborat δ dolore . Andr. Αct. I. Q. V. V. XXXIV. Dolore vero instantis partus discruciari Pamphilam , de qua hic loquitur Glacomellius , ipsa testatur penes Terentium . seram me, inquit ipsa , diseror doloribus f Iano, Lucina fer opem , serva me obsecro . Adelph. Αct. DI. sc. Iv. v. xx xl x. Revera nil supererat aliud nisi ut corpus Iecto reciperet i utar verbis Phaedri. FabuI. L. I. fab. XVIII. v. IV. onus naturae melius quo deponerer ; squidem antiquitus sarcinae nomen foetus obtinuit adnotante Hoogstratanto Adnot. in Phaedr. fabuI. atque adeo Belgarum est trita locutio crebris usurpata sermonibus beest nimirum reupakie te dragen , atque alia EF heest haar patie

147쪽

Adolescens in se peccatum a admittit

. novum,

Quod tandem turbas b excitavit maxu

mas .

Et ipse quandam Ctesipho citharistriam sc),

In urbem ventitando, coepit perdite

Amare d): leno, puellae qui dominus erat,

Tam Aet. IV. 2. DI. v. I. LIo me Di o ..... istogitabilem . Mil. Aet. II. sc. vI. v. Lxiii. Amori sccedunt etiam .... 4 temeritas, incogitantia . Mercat. Aet. I. sc. I. v. xxvii. -

a in Si qai ita Terentii Micio peceat Demea , mihi pereat .... Me hoe delictum admisisse sic Aeschinus vehemeater diaet Iam t idem loquitur id pec

b Timeo ne illo. . . . turbam faciat id est oexcitet in aut vim Thaidi . Terent. Eunuch. AE . IU. se. r. hes V. ii. Loquitae Dorias de Thrasone, qui iuxta Farnabium Not. in Eunuch. importunus erat, insuavis , furiosus propter Chremetem. quem sibi rivalem adductum credebat . In ipsa turba . Adelph. Act. U. sc. I. V. Tr. e Fidicinam nemph, quae foeminas doeebat mu

sicam iuxta veterum mores commemoratos ab Aristoph Ane . Nub. AcI. DI. R. H. v. CMLTi. Continua... nacta1s .... citha

ristriam .... Qid psengetus ille, qui i,itelligitur sta batur, in Ddum dueebat in citharistriam Z Terent. Phorm.

ὁ Giaeomellii Phormionis fabulam perlegentis Terentianam ea certe . haec dum scriberet, erant oculis subiecta fidelibus . quae Davo servo servus alter dicebat Gera δε ais Phaedria cadolescens Chremetis filius in eo risuo

148쪽

Tantum sibi in manum postulabat dari Ea quanti esset: aliter sese psaltriam so)Quamprimum venditurum . Ctesipho, qui

neque

Consilii quidquam haberet, nec pecuniae Copiam, co desperationis venerat, Vt patria abire cogitaret. At Aeschinus Re intellecta in domum lenonis impetu Facto, abreptam inde puellam fratri tradidit.

ἰ Id vero mater cum rescisset b) Pamphilae , ah Non jam dubitandum rata quin Aeschinus

suum et

Animum demutasset sc) , cognatum filiae

quamdam nactus est puellam citharistriam; hane amare eoepit perdite . Act. I. D. ra. V. xxxii. Iuesto Fedria poli audiendus est Forteguerrius procaeeios ben tofo tina sancitilla , che Dona di cbitarra, e se n' accese per modo taI, the an vane perduect .s a Puellulam fidicinam. nsaltriam certδ dictam apsallendo . A Graecis dicitur εὐαλτρια . i ilicet fidibus addicta , seu cantrix, quae instrumento aliquo musico canit . Dcoetam mulierum pro psaltria adducitur . Cicer. Orat. pro Sext. n. xxv. PDDνiam adducamus . Tuscul. quaest. n. LxH. b Primus rescisco omnia .... Si te ipsum mihi puduit dicere qua resciscerem p Terent. Adelph. Act. IV. sc. N. v. VH. se. V. V. LVll. Postmodum rescisses. . . . Omnia ubi omnes rescissur ; hic quos par fuerat resciscere. Hecyr. Λct. II. se. I. V. X . Act. V. sc. I v. v. XXVIII.

149쪽

Senem quendam Hegionem sa), ut essent

Per servum certiorem facit . Expostulat

injuriam sc ) Hegio primum cum Demea, Fri utque quam illas deserat jurat animam Relicturum suam d ). Demea, qui saepius Jurgaverat se) cum fratre, quod omnia Aeschino Praetermitteret, irarum plenus convolat s

a Dictus Hegio senex του ηγευτω a ductu . teu principatu: Curam enim , utpote puellae cognatus, habebat Sostratae , ejusque familiae. b in Illi prodita abs te Aia. Terent. Heautont. Act.

ς Expostulare est conqueri apud eum , qui fecit iniuriam . Cum eos Charinus inquit apist Terentium i u-ν iam hanc expostulem p Andr. Αα 1 v. se. I. v. m. Quam bene scriptores amitatur comicos Giacomellius 3 d in Revera Getam , Demeam , Pamphilamque ali quutus Terentianus Hegio AEnimam vitam interpretatur Minellius ὶ relinquam , inquit, potius quam illas deser m. Adelph. Act. II. sc. 1IV. V. Lia. i e Cum Davo sunt Terentii verba a Chremete pro lata egomet vidi jurgantem analiam . Andr. Act. V. Q. r. V. Nix. ye vieu haec Gallica versio Daceriae de voirmo meme la servante , qui se querelloit avec Davus . V1d. Periers. Steph. Sae. Vers Gallic. An . Micio autem in haec Verba Prorumpit : Credo jam , ut solet, jurgabit . Λdelph.

Act. I. sc. I. V. LIV.

150쪽

Ad Micionem : qui, qua erat clementia sa), Cum audisset omnia ab Hegione , Sostratae Jam pollicitus. erat , daturum filio Uxorem Pamphilam: tum vero jurgiis,. Conviciisque s b) Demeae omnem iram evo

a 3 Certum est facilitate nihil esse homis; melius

neque clementia . Terent. Adelph. Act. U. sc. IV. V. VH.

b Non secuse erit melius hic convicium . Terent.

Adelph. Act. II. scia I. v. XXVI. Demea senex agrestis, par-Cus , truculentus , tenax, qui eum Micione fratre moribus lenissimis praediici saepe iurgaverat , dc iurgiis convicii Gque iram omnem evomuerat , fratris ejusdem oratione placatur, ac veterem, tandem aliquando deponit saevitiem, ob quam, ut Phaedri verbis rem exponam, acerbum . . . . convicium faciebat. Fabul. L. HI. fab. xvi. v. iiI. Atque id vel factum quod errore vitae dg iro, pristinam indolem repente mutaverit , vel quod δὶς mamz , veluti Graeco tritum est sermone proverbium , οἱ γέροντες - aristophan. Nub. Act. V. se. I. υ -Dκ π. Quod ex Theon mom confirmat se holiastes subiunge is se ne οἱ γέροντες ορθω τω λόγω .uaare Antipho γεροτροφέα γαρ προσέοικe παιδοτρ-ία . At legendi prae caeteris Maautius Adv. p. CCLCU. Eras mus Chu. L prov. u. CuxxxvId. Monosiimus Hor. Ita . L.

II. n. XXXuia.

i e J Ait Geta servus: Iram hane is ests evstmam ominuem .... Requiram Demea senex lubditὶ fratrem , ut in

eum haec evomam. Terent. Adelph. Act. DI. se. Il. V. XIV. . v. v. LXX. Atque in eam, inquit Laches, hoc omne, quod mihi aegre est . evomam . Hecyr. Act. DI. sc. V. V. LXXV. Metaphora, ut aiunt rhetores . a stomacho desumpta , qui Diuitig orale