장음표시 사용
191쪽
Gestus , gressusve sa) sestinandus lentior, Vel intendenda vox Ib) paullo remissior. Verum minimum id, quod ipsi litterarum habent; Illud suae profecto tribuendum putant Industriae, labori, diligentiae, Virisque, quorum e schola quisque prodiit: Quae quidem eo dicta nos volumus Poti
Vt instituti nostri ratio aperta sit, Et quid , quantumque , di qua in re - strum singuli, Quibusve debeamus vobis seret palam ;Neu quisquam nobis falso ingratum anumum zxprobret ς ).
Ad apparatum ία scenicum quod attinet,
s a ) Veteres ipsi.,qui rebus ossim praeerant histri nicis , caute quidem vocem , gressaim , gestumque moderari satagebant . Prosecto hiserio , ut Tullianis verbis rem comprobem , si paullum se movit extra AEumerum , aut Fueror pronunciatus es Dilaba sua brevior , aut Iovior , ex ilatur , ct .exploditur . Paradox. P. III. β γ Revera vox ipsa , iuxta Senecae definitionem , est aeris intenso. aes. Natur. L. II. c. P. c Vt exprobraret quod bonis faceret boni . Plaut. Prolog. Amphitr. V. XLVII.
d Nonnisi barbarus histricus ut supra monuit Gia
192쪽
Ea de re quid hic , vel ille senserit sa)In promptu est: Verum non temere assi maverim ,
Quo prodierit ornatu in scenam servulus b )In Attica, quo nutrix c ) , quo prima
comellius v. xvia. scenicum negligere debet apparatum . Qui vero fuerit a veteribus adhibitus ex Meuruo De o chestr. Au. de Duat. veter. Castalio De Pragoed. ct comoed. aliisque colligitur bene multis .
- Geta Demiphonis servus vafer, & callidus intelligitur, sic dicius a Getis , qui postea Gothi quem in
Phormionis fabula loquentem inducit Terentius . Isbunc servaIum dico adolescentis . Heautonia Act. ail. se. II. v. XIX. c Sophrona , quae Provida , de fidelis ab Erasemo dicitur .s d Geminae primariae . Terent. Horm. Act. V. st. vii. V. LxxvIII. Sic Plautus primarium vocavit parasitum . Mil. Act. NI. sc. l. v. Lxxtil. Primarius vir. Rudent. AELIV. sc. a v. v. XXIx. Conditionem ex pessuma primariam . Stich. Αct. I. sc. n. v. Lxxxi. Hinc Cicero feminam , inquit , primariam Pompe am ωxorem tuam commendas . Epist. famil. L. V. ep. X .s o Demipho Chremetis frater , atque Antiphonis parens, quasi του λου φως populi claritas , qui senex erat valdh prudens .sfὶ Dorus superbus , impurusque vir a munere , &
193쪽
Hoc exploratum qui se habere praedicet ,
Monere ne graVetur; magnam gratiam
Nobiscum inibit a ); multo vero maxumam
Si comparandi b) ejusmodi choragium sc),
Quo dono sie dictus του δωρου , quod Thaidi missus dono
fuerit . Hi ne a Terentio uicitur citharaltriam quamdam servire futile solitam lenuhi ιmpurismo. Phorm. Act. I. se. 3. v. XXXII. At nil penes hunc comicum lenonis voce Dequentius : In fibula quippe Adelphorum Act. II. f. i. v. xxxiv. dixerat : Leno iniqua loquitur Aeschinus in me non vult loqui . Leno sum i respondit Sannio fateor, pernicies communis adolescentium . Multiplex vero lenonis s-gvificatio a veteribus petenda Terentii interpretibus, quos inter adnumerare liceat , uti censuit Lindelabrogius , Aruntium Celsum . Flavium Caprum , Helenium Acronem , Asperium , Adesionem , Probum , Nigidium . r Nausistrata fgnificatur matrona pernobilis , n men habens magnificum a copiis ductum navalibus , quarum gloria populus Atheniensis excelluit. Proh divum , inquit Terentius , fidem s Meretrix , ct materfamilias una in domo . Adelph. Act. IV. sc. vn. v. xvi x. Tullius vero non temere dixit quod scorta inter matresfainitias versabantur. Orat. Philipp. II. n. xLI. Unde Periphanes servo imperaverat apud Plautum ne sineret cum filia copulari hanc , scilicet meretricem . Didic. Act. HI. s. III. U. XIX.
a 3 Phrasis Terentiana . Gratiam hane Chaereae dicit Antipho quam video velle , inibo . Eunuch. Act. DI.
b in Nemph procurandi. Sua ut comparet commoda. Terent. Andr. Act. IV. sc. l. V. iV. t c Idem ac scenicus apparatus , quem supra mem rat Giacomellius v. xl x. LxuI. sve locus , unde cuncta Promuntur ad ludos publicos necessaria, qui χορηγιον , si Ve
194쪽
Quo copiam d) faciat, etiam argentum se
χοραγιον Vocabatur a Graecis . de quo maxime loquitur 1 a icii ellius . De IarV. C. IV. p. M. Hinc qui ejusmodi praeerat apparatui choragiarius appellari consueverat penes Romanos , veluti Vetus ostendit Taurinensis inscriptip apud
Iniquum es , inquit Plautus, comico choragio conari sub to nos agere tragoediam . Prolog. Capti v. v. Lxi. Sed ch ragii nomen ad rem cum primis.histrionicam pertinere videtur: Dicenti enim apud Plautum ipsum Saturioni parasto sed πόθεν ornamenta respondet Toxilus servus abs chorago stimιto . Peri . AE . I. sc. ni. v. Lxxv III. Tota vero haec Plautina fabula ludicrum histrionum designat congressum , cui servi , parasita , ancillae , Pueri , lenones intersunt . At celebrem reddidit Polum quemdam Erasmus, qui , eodem testante , choraos erat fabulae . Colloqu. p. cCcxL V. Choragorum autem Praesidem summi choragi nomine insignitum veteres Voluere . quod Romanae demonstrant inlcriptiones , quarum altera in campo legitur esquilino r
altera in S. Laurentii eXtra muros
195쪽
duximus duos; Contractiorem rursus ultimum dedimus: Et sane, multa ut conferam in compen-
s d Sapra vocem eamdem adhibuit Giacome ilius
se Pro pecunia . Inveniendum est tamem argentum
Retraham .... argentum Argentum eripio. Terent. Heautont. Act. Iil. se. Ir. V. I. Act. IV. se. I. V. v. sc. U. Xxxix. Argentam opus esse . Phorm. AN. IV. sc. H.
v. HI. ri , inquit Plautinus leno, ardentum eluito. Pseudol. Act. I sc. n. v. Mix. Sic vetus dum floreret olim Romanorum respublica magno sumptu comoediae 3ctae , quarum aliqua argenti HS duodecies,& aliquando HS. tricies aestimabatur . t a j Νee sine caussa est . Ita Terentius personam referens Parmenonis cum Gnathone vociferantis non , ait, e more est . Eunuch. Acti II. sc. ai. v. Lix. pariterque Nausistratam inducit Chremeti dicentem non pol temere es quod is tam times . Phorm. Ait. V. se. viii. v. ix. iaue euo gran timore t hoc modo reddendum arbitror non eiis casuale . md. Rhen. Rouet. Ricc. Harmacc. mesches.schenest. Ham. Eram er. Ver . German. Terent.
Quid fabulae sibi velit actus adeo notum quam quod explicari postulet, eamdemque locutionem usurpans Teren-usis primo, inquit, acta stlaceo . Prolog. Hecyr. V. XXX X.
196쪽
Seenae servires a) par fuit b) , cui alter Servire qui possemus, ne quid mentiar sc), Nescire me fateor , di discerem lubens d).
Nunc Ne se en m t se Cicero. De smest. n. Nix. h 'AnIue pM-ceat peragenda est fabula , modo in ocumque Daerit actu
pendium volo. Plaut. Captiv. AEL V. sc. n. v. m Idem vero Plautus alibi concinnam Giae omellio suppeditavit imita tionem dum ait : Tam verba loquitur .Periplectomenus confer maxume ad compendium . Mil. A L MI. se. r. v. cLxxxv. Errationis i sunt Sceparnii verba feceris compendium . Rudent. A L s. se. II. U. xcos a ὶ Persaepe servire aliis satagebat ipse Terentius . Quod ut ostendat luculentius in animum , inquit, induxi . . . quam maxime servire vestris commodis . Prolog. Heautont. v. xLix. Matris servibo i pro serviam ) commodis . Hecyr. Ast uI. sc. v. v. XLV. Gallica videnda versio Stephani Al-gay , atqae Italica Aloysiae GOZZiae .. b Ejusmodi, immutationis ratio , qua factum duo
ut producerentur actus , atque ultimus daretur contractior, ex editione Phormionis Romae au. MDCC xxxvii. a Giaco-
mellio peracta innotescit & quoniam partim ob rerum exponendarum indolem , parti in ob parandi totius seenici apparatus impotentiam fabula integra esse nequibat , enae serviendum maxime fuit .s e Chremeti dicit Syrus Terentianus t Non es mentiri meum . Heautont. AEL Ill. sc. H. v. XXXVIa I. . c d Ego vero , ac lubens . Terent. Andr. u. se. I. v. xxxo. Ego vero illud' ita feci , ac Iubeus . Eunuch. Ach. DI. Q. v. v. XLuI. Faciam tibi boni aliquιδ pro lsa re, ae lubens . Heautont. Acti IU- sc. v. v. xv. Tibi lubens bene
faxim . Adelph. A L U. Q. V. v. vi. Nibu es , aeque quod
197쪽
bene Vortat sa), iterum Terentium ad . vos
Nam quod nonnulli pridem dictitaverant, Videri posse populo frigidiusculas Comoedias 1erentianas b), & minus Ρrobatum iri; re ipsa sc) demonstravimus, Eas aeque placere, ac plautinae placent su). Si vobis, quod sit nomen Fabulae, lubet Habere; Phormionem nomen indidit se
faciam Iubens . Phorm. Act. DI. se. DΤ. v. xxxHI. Lubens fecero , ct solens . Plaut. Casin. Ach. U. sc. I. v. xiv. Lubens , ineritoquρ vitulor . Pers. Ath. II. se. HI. v. ai. 1 a Ex Plauto : Res tibi , ct gnatae tuae bene , fe-tiliterque vortat s pro vertat . Aulular. Ait. IV. Q. x. V. I vn. Gaazaesius vertit r Cio ba tornare in tuo bene , e dilba Ilaliuota . b Qui vim callet Latini sermonis non desinit plurimi facere Terentii fabulas . Lutherum sanδ iterata lecti ne bis evolvisse Terentium testatur Faber Praes ad θη. Terent. .quum etiam colligatur ex Morhosio Polui H. L. DI c. a X. Grotium eamdem prae ceteris plurimum coluisse lectionem .
ς Rem ipsam putemur . Terent. Adelph. AE . V.
d J Vid. Giocomeli. Versic. in Heautone. v. IX. t e id. Giacomeli. Prolog. mor. I. v. LI P. Phom amionis parasti haec fabula . Absit ut parasitus hic cum Phormione R I
198쪽
Poeta; Phormioni quod primas sa) dedit Adeste b) Spectatores cum silentio sc),
Quo sermo purus illabatur auribus,
mione eonfundatur Peripatetico , de quo Tullius. De orator.
a in intelligitur partes . Hine Terentius e Latini mommionem nominant , quia primas parteis qui aget is erit mommio . Prolog. Phorm. V. xxv xl. Vid. Giacomeli. Prolog. mor. I v. Liv. Haec fabula est, quae occasionem, specimenque Midierio praebuit Gallico ut dramate Scapinii re
b Adesse aequo animo . Terent. Prolog. Andri V. XX Via Non tantum caussarum patroni , sed & arbitri adesse dicuntur , quihux dant operam. Facit autem Poeta arbitros spectatores . ut cum Westerhovio Comm. in Terent. Andr. p. VHI. loquar , sed aequo animo praeditos, non studentes partibys . Hinc alibi etiam adeste legitur aequo animo. Prolog. Heautontia via XXV v. At de Caussarum Patronis . quos Daceria memorat , loquitur Terentius dicens :Adese quaeso . Phorm. Act. II. se. Ia I. V. HI c Date operam Terentiana sunt verba ct cum silentio usnimadvortite . Prolog. Eunuch. V. XLVI. Badate dunque s pro more Forteguerrius e state con μIenetio . Praeterea caussam hane accipite, o silentium date. Prolog. Hecyr. v. Lv. Uid. Giacomel . HODI. Hecyr. I. v. XC. II. N. LVH. Codex vero Terentii Oxoniensis Wottonii cum aliis a Bentleyo , ae Meadio, & cum Cantabrigiensi a Coolcio collatus habeti Causam accipite , ct date silentium. Iure quidem petendum olim erat flentium ab spectatoribus ne streperent ut moris erat , tussirent , ronchos Cierent, consulcarent frontem , fremerent, maleque mussitarent. Revera Terentianas si quis querelas audire non negligat com- l
pertum habebit quod in primo Hecyrae acta poeta placue- l
199쪽
Vrbanitasque iucunde demulceat s a Animos vestros: hac fabula festivitas b)Inest, leporque sc), S temperata lenitas
rat propterea quod flentium fortasse , ut cum Phaedro loquar , ipsa fecit expectatio . Fabul. L. V. Lb. V. v. xv. Sed cum interea rumor venir ita conquestus est datuml iri gladiatores , populus convolat, tumultuantur , clamans , . pugnant de Ioco . Prolog. HecTr. v. XXXIX. u Non pusum pari s Syro respondit Chremes a Te-μ rentio inductus quin demulceam . Heautont. Act. t IV. se. iv. v. I. De muleere magni est blandimenti signum adnotante Calphurnio Adust. in Terent. Heautost. quod sit quoties in re optata domino servus ex sententia obsequitur . Quod dum explicat Eugraphius illustrat etiam
mesturhovius Comm. in Terent. Heautont. ρ. DLXXXVII. iamque ex glossis MSS. ex S. Hieronymo tam quapi salutat unis ossicium Guyetus commendaverat .
b in An fortunam collaudem . . . . festiestatem idesti iurunditatem , comitatemque ct facilitatem p Terent.
l Eunuch. Acst. V. sc. ix. v. xvul. Ctesipho in haec admirationis prorupit ver ha r F sivum caput Adelph. Αct. II. R. an. v. vul. Vid. Graph. Phras Terent. Tossau. PhraseoDT. Terent. ι Vid. Giacomen. Versie. in EunucB. N. Di. d ὶ Heri semper lenitas . Terent. Andr. Act. . sc. i ri. V. IV, Lenitas patris , O facilitas . Adelph. Act. HI.l sc. ni. V. XXXVI. e in Vid. Gaeomeli. Verse. in Eunuch. v. I x. Facetiael comoediarum , ioci , lepores etsi dictione optima declarant tur , apud Veteres tamen personarum actione cuncta haeci multo magis constat innotuisse . Actores enim larvati invi-l cem saltabant, canebant simul , nugabanturque freque
200쪽
ter. & gestum dum aptarent Verbis apparatu, ornatuque multiplici , plausum extorquebant communem ab spectatoribus . Percelebris revera suit penes Romanos inter sceianicos saltatores , cantoresque praecipuos Cajus ille . Iocundus , ad quem h vestigio spectandum non modo convenis se patet promiscuam populi turbam , sed vel tres illos Impp. Galbam , Gihonem , Vitelliumque , veluti sequens declarat inscriptio , quam correctiorem exhibuit Gortus. Inser. Etrusc. T. II. p. CLXXVJ.
Idem dicendum prae caeteris de Caio Regulo , cuius ii scriptionem retulit Ficoronius . De larv. scen. ct A. comis.
antiqv. Roman. p. CV. D. M. NEMORIAE . C. REGULI . MORIBUS . DECORE NATI LIBUS . DD. HYACINTHO . VEL . NARCISSO COMPARANDI . QVI . VIXIT . AN. XII. Μ. III. TERIN . SPECTAN. S. P. Q.. TRAIANEN . M ATER . IN. CVRIA . SPECTANTE . IMP. M. ANTON. PROCOS. SALTAUIT . CANTAVIT . ICCIS . OMNES