Michaelis Angeli Giacomelli Prologi in Terentium ab Antonio Matanio illustrati

151쪽

Factum est etiam per servuli imprudEH-

Vt intus Ctesiphonem esse intelligeret :In aedes introrumpit b): quem ut 1

caverat , Ibi

exeessa cibi, potusque oneratus levatur per vomitum , Veluti repetita constat medicorum observatione . At legendus praesertim Boeclerus , qui Chrestomathiam s sit Graeco verbo venia ὶ edidit Terentianam, seu mavis rerum, quarum meminit ipse Terentius , explicationem .i a J Scio s inquit Chremes apud Terentium te ...imprudentem . . . . . facere omnia . Heautont. Λα IU. Q. L

b Senex Terentianus . cognomento Laches, in Thai. a.dis domum violenter ingredi quum vellet in haec verba magens cum Parmenone prorupit: Cesso in quabusdam Codd. υhabetur cespon' in huc introrumpere Eunuch. Λα V. sc. vi. T. XXVI. s ς Hominem scilicet sanae mentis , qui sobrie i quitur , neque ebrius est. Injuriose reipsa Davo dixerat Myss i pol homo nam ins sobrius is Terent. Andr.' Act

Fui panus . Plaut. Rudent. Act. IV. se. I . v. T V. e idest bene moratum, in cujus animo aliquid extat , quo fruantur homanes , veluti fruuntur frugibus ha-mano generi tantopere necessariis . Profecto Chaereae dicit penes Terentium Antipho: Frugi es. Eunuch. Act. DI. sc. V. V. Lx. Tu si s sic Forteguerrius an som di garM . Demea vero a Syro quum vidisset factum quod iusserat se, dii t Frui omo es . Adelph. Act. v. sc. ix. V. 13. δε so'

152쪽

Ibi cum amica potitantem sa) suaviter Deprendit: tum vero ardere iracundia b), Vociferari se), sic ut videretur furens. Oratione Micionis denique Ρlacatus, postquam secum disputaverit sae), Satius esse veterem saevitiem se) ponere,

tur adolescens : Vinum , aut Heum, aut triticum tentat , benignas ne , an bonae frugi sies. Truculent. Act. I. Q. I. V. xu.s a J Eum , Ctesiphonem nimirum , accubantem cum amica. Pamphila , ct Iuaviter potitantem deprehendit Demea . Maret. Argum. Ade0b. Revera in persona Syri Terentius dixit: Gathos frbiIlans s hoc potitare est pauia latim hunc producam diem . Adelph. Αct. IU. se. II. V. DI. Non in Codd. omnibus MSS. ipsa leguntur verba , atque ille maxime conferendus est membranaceus saeculi XU. qui in regis extat hibliotheca athenaei Taurinensis . Pa . Codd. Mn. biblioth. Taurinens. T. II. p. CLxx. In Amphitrione vero Plauti lego dicere Mercurio Sosam servum e Potitare rex foliιu' R. Act. I. se. I. v. cv. Insuper in Asmaria dicit Diabolo adolescenti Parasitus et Tecum pocula positet . Act. Iv. sc. I. V. XXVI. s b in Ardeo iracundia iratus exclamat Geta servus apud Terentium . Adelph. Act. Hl. s. ri. v. xv. Italice iuxta Bergalbae versionem dici posseti Son tollo da eouera. Idem est in incendi , aut prae iracundia commoveri. Graecidi eunt κέκαιον γουν τὸν αΘλιον γέροντα , ut est apud

Lucianum . Pseudom. c. X T.

e J V .ciseriatus quum esset. Muret. Argum. Adelph. d Disputata est ratio . Plaut. Aulular. Act. NI.

R. V. V. LV.

e Demea enim agresis erat , saevus, tristis. Te-

153쪽

Atque exemplo statris id operam dare , ut a suis Ametur obsequendo, dando; Pamphilam Accersi sa) non modo permittit, sed ju

Impellit Micionem ut ducat Sostratam: Quid plura ' Ctesiphonem habere psaltriam, Dum in ea finem faciat, sinit lubens c),

Sed hinc concrepuit sd ostium: ipse Micio

um . Haec Davus servus in scenam productus a Terentio. Ash. Act. IV. s. r. v. Lxiv. Vid. Aurit. Vorf. moas. Terent. Ipse vero fabularum scriptor Ctesiphonem adolescentem , cuius meminit Giacomellius. inducens cum Syro servo familiaria instituentem colloquia quis nam, inquit, foret crepuit Seruus autem respondet adolescenti: Maue , mane, ipse exit foras . Adelph. Rct. II. sc. iiI q. XL Vid. Gu. Vers Italis. Adelph. Insuper loquentem Antiphonem haec intempellant Phormionis verba r Sed ostium concrepuit abs te . Phorm. Act. U. Q. . v. v. m. m Ia porta sie verto eua tua casa see qualibe strepiro . Sed ostium concrepuit. Hecyr. Λα IV. 2. i. v. vi. Ubi adnotaudum in veterum aedis HecTr. Diqili sed by

154쪽

Egreditur, vobis quem dixi sa), placidus b )

. Vais aedifieiis sores olim in publicum reserari consuevisse. Hine proditurus quispiam manu ab intus pulsabat , quo caverent qui essent in via ne a protrusis repente ioribus la derentur . Quare s sic scholiasses Aristophanisa Nob. ὶ των τὴν Θυραν ἐξιων - a J Aa ca Giacome ilius alludit, quae supra dixerat,

quanao Micionem dei raptit lenem, qui erat natura alioqui praeditus .mitisma , lenissimisque anoribus , eumque modo absolvens fabulae prologum vocare placidum voluit. Eiusmodi vero est comicorum dicendi formula etiam ab oratoribus usurpata , qui vel jam prolata commemorantes, vel sermoni finem imponentes se modo aliquid reduxisse in me moriam , modo dixisse omnia fatentur auditoribus antequam conticescant . Revera Terentianus Demipho plura cum Phormione loquutus hoc age, inquit , fatis iam verborum es . . . . dixi Phormio , cui Phormio ipse re1pondit e Dixi Demipho . Phorm. Ret. II. Q. NI. N. LXXXI x. IcH. Laches quoque ubi cum Sostrata Pamphiloque sermonem habuerit compone, subjungit, quae alii legunt f tecum simuι ferantur ; dixi. Hecyr. Αα IV. sc. III v. v. Hoc sanh verishum dixi adhibitum a Lachete , atque in fine sermonis adisditum superiora confirmat cum Sostratae , tum Pamphilo declarata, estque proprium his, qui annuere denuo cupiunt firmum esse, Tatumque quod egerint . Nine Giae omellius norister Sophoclis veroa aιρηκα νὲν ταύτα Elem. v. LxxaaI. Italice reddens quei' ch' P Uolea, se vertit. ι' ho detio, &Camerarii adnotationibus insitens sententiam refert Platonis καὶ δ ι α δοκε7 ειρηκα . Lach. n. viii. Apud Aeschilum ve ro Minervae sermo his verbis absolvitvi Lρηται λόγος .Eumeu d. v. DCCxHI. At penes Terentium locutio haec dixi pluries rhpetita legitur praeeipuae in Codd. MSS. Vidi ipse Cod. I S. chartaceum Terentii eos inter, qui a Sozo meno Pistoriensi olim fuere collecti, quique Pistoria in bibli

theca

155쪽

Valete sa), bene rem gerite b), nosque

Pergite lTueri c), quos vestram accepistis in sta i

theca, quam vocant sapientiae, asservantur , ubi praeter Ortobellii adnotationes explanatio subnectitur Antonii cuius- dam Geminianensis . Eum fortasse quis arbitrabitur h Cettia lgente progenitum ; siquidem alios ejusdem nominis habuit, atque unum maxime , qui in familiae lepulcro in S. Auru- istini apud Geminianenses conditus est cum inscriptione hae lGothicis expiessa characteribus :

I. v. v.

157쪽

EX PHORMIONE. suam inique comparatum est, si, qui misti habent ,

Ut semper aliquid addant divitioribus f

Act. I. st. I. V. VII.

Fortes fortuna alavat. l

Act. I. se. IV. U. XXVI.

Omnes quum secundae res fuηt maxime , tvm lmaxime lMeditari secum oportet, quo pacto adversam ι

aerumnam ferant. 2

male narrando possis depravarier . Act. IV. sic. iv. v. XV. J

158쪽

MEDIOLANUM .

mavis t H Vas accepi litteras , illas quidem humani LM 'F simas , Mediolano datas extremo mense Junio, & ad me Quintili ineunte perlatas , quibus nihil his diebus accepi gratius , jucundius nihil . Quum enim sit virtus ipsa per se amabilis, amavi te semper studio virtutis incensum , mihique videor tecum esse , tecum amice versari , tuas quum

lego litteras . Et quoniam tanta e st animi tui benignitas . ut tibi videaris esse mecum si meas legeris, peto abs te has quoque ut recipias libentius .& qua Ddam saltem , quas ad te mitto , quantulaecumque sint, meditari velis observatiunculas . Eas revera facere institui in versiculos aliquot confectos a Giaco- mellio , cui Latine scribenti nec amoenitas defuit unquam , nec lepor , nec eloquentia . His autem edictum populo de agenda Terentiani Phormionis fabula . Neque alio prorsus consilio talem suscepi laborem , quam ut festivo, jucundoque studio prodes se in aliis , quibus tunc solum deero, quando scilicet mihi defuisse sentiam . Quid Θ Medicus ego nulliussere nominis , studiisque addictus profanis perturbare audeo severiora studia viri percelebris, ejus nimirum , qui sacrae, & a vulgo remotae hominum familiae quum mancipaverit sese . multum se Continet domi, libros ut evolvens divinos sanctioris emplicare populo legis mysteria possit 8 De poeticis cum viro ejusmodi loquor verticulis , de comoediis , de prologis p Tecum loquor , mi Calati, cujus virtus

159쪽

intaminatis fulget honoribus . Quid audio , inquies

Sed tace paullisper , & vide quantum sit antiquae amicitiae vinculo tribuendum , quo factuni ut plusculum fortasse laudis mihi quaererem si falcem , licet incogitans , in messem , ut a junt , alienam injicerem . Audi , & veniam dabis . Neque aegre feras velim si volens, lubensque tui revocem in memoriam Giacomellium ipsum mei, magni ingenii, & no. minis virum poeticis, iisdemque venustioribus, jamdiu litasse carminibus ut quum maxime , eidemque vel senescenti suaviores musarum arrisisse blanditias, comicorumque scripta displicuisse nunquam. Ipse vero , ut hene nosti, dignitatibus iure merito ornatus amplissimis ad sacrum quoque honorifice fuerat e ve- eius regimen tametsi munus ejusmodi ob protervam incolarum procacitatem in desuetudinem abierit luctuosam populorum Chalcedoniensium . Permulta insuper e profanis omnibus cum Graecis, tum Latinis eum hausisse vides , quae in caussa fuerunt ut homo ille cumprimis doctus in res divinas dum ardentius incumberet progressus fecerit quos voluit, neque Potuerit unquam non velle maximos . Quid sentiam patienter audias velim , ac si minus fortasse placuerit , seu ratione prorsus diversa volueris intellectum , me non aegre ferente refutabis . Anne divinae is humanaeque litterae opem sibi mutuam Praestant , & persaepe clareicunt mutuo p Anne sanctiores , illustrioresque divini verbi praecones litteras neglexere profanas p Minime . Neque animus est mi rabilem recensere dicendi facundiam hominibus doctrinarum expertibus quandoque inspiratam divinitus , qua factum ut fortes ab infirmis ab stultis consuriderentur sapientes . sed eam praecipue , quam alii

160쪽

summo labore partam, atque perfectiori vitae regimini copulatam disseminarunt in vulgus. Ipse intimo animi sensu non dissiteris Paullum humanas a Gamaliele hausisse litteras , poeticasque itidem cum Athenis, tum alibi, non sibi, sed aliis prospicientem disseminasse sententias ex Arato desumptas, & Epimenide , atque insuper ex Callimacho detortas, & Euripide. Vbi enim evasit verae religionis assertor, & vindex, homines omnes in Atheniensi sapientum consessu Dei genus ei te ipsis maxime protulit verbis, quae Aratus, non secus ac ille e Cilicia oriundus , olim de Iove protulerat , 1cribensque e Thracia ad Titum epistolas illud usurpavit Epimenidis effatum , quo ille Cretenses municipes suos semper mendaces, ac pigros assirmaverat extitisse . Ego equidem, vir optime, superioribus annis Pisis quum esses, ct coram Augg. divina verba proferres , memini te e sacro quondam suggestu in mentem revocasse audientium quod jam Ro-i manis ardonti zelo ipsemet digerat Paullus, eum sci- licet, qui resistit poteitati, Dei ordinationi resistere . Num ignoras verbis iisdem Cyrenenses prius alloquutum fuisse Callimachum p Nil quoque verius, ut bene nosti, quam bonos mores pravis Corrumpi colloquiis . Quod tamen , etsi Corinthiis eumdem inculcasse Paullum lego , idem etiam non absimili ratione invenio dictum ab Euripide . Nec plura. Satis namque constat eum laborasse nonnihil in selectioribus coacervandis sententiis , quae vel in Homericis leguntur libris , neque Pauca e profanis aliis exscripsisse scriptoribus , ut qui repente beneficio pla- , ne divino ad excelsa praeiverat, humanis quoque studiis facilius in animos illaberetur alienos . Hinc sactum ut quum ad Graecorum praecipue sese conso