De metrorum anapaesticorum apud poetas Graecos usu atque conformatione quaestiones selectae [microform]

61쪽

II. In hymno vespertino 25 Versus):

in parte priore in parto posteriore plus 7 syli Occurr. me ter

paenult. Rec non elata sies

his Dubium non est, qui in utroque hymno forma posterioris versuum partis legitima haec sit: Quae forma quid aliud est, atque anacreonteum novae arti metaeae accommodatum Cuius vetustior usus quo modo paroemiacum Commutaverit supra Vidimus; noVus usu huius venus plan novam reddidit paroemiaci compositionem. Quam rem adiuvit dimeter anapaeStossaeonicus, quem recentioribus temporibus popularem fuisse cantilena Niloplotarum quae vocatur nos docuit. Haec forma paroemiacum sequitur apud Clementem 30 31:λODxu V rolμη uri', Tos pamλε παibus 4Vεπά. V. Quae una cum paroemiaco, cuius paenultima accentu elata erat, et OV usu anaereonte novam formam effecit hanc: Quam B amemineo, non dimetro anapaestopaeonico ortam esse mihi persuasum est. Cum enim paroemiaci

paenultima accentu efferri soleret, huius syllabae quantitas facillimo neglegi potuit. Quod recentioribus tomporibus saepius factum esse Valentini hymnus ab Hippolyto servatus demonstrat νηὶ, cuius in v. 1 syllaba brevis producitur, quia accentum fert: rtivr xpεμημεvα πευνiari βλέπui. Dimetri autem anapaestopaeonici usus popularis paroemiaci commutationem, ut diximus, adiuvit. Cuius natura bigenera sive paroemiaci vicinitate Clem. 30-31ὶ sive accentu G piratorio cogento facile oblivioni obrui potuit, quod aliis causis dimetro anapaeStO-iambico . - -- - -

iam aetat Alexandrina factum esse supra vidimus. Novum versum de quo agimus adhibitum invenimus in hymno, quem tractaturi sumus Pap. Amh. Ira, pare. 23-283. Continet 24 Venus, quorum Singuli in trinos versus minores divisi sunt '. Trini versus ab eadem littora incipiunt procedimus ab A usque ad . Nonnullos versus describam: ' Cl. Hermes XXXI 1899), paeg. 218 19.

63쪽

Quas tormas omnes novis formis quas modo tractavimus quasi cogentibus ortas esse nemo non intellegit '. Rostat, ut monumenta anapaestica Latina quae supersunt tractemus . Qua re in dubio nonnullis rebus adhuc obscuria si dubiis plus lucis afferetur, praecipue acatalectarum formarum

caput IV.

D Romanorum carminibus anapaesticis.

Ex imperii Romani temporibus primis inter monumenta anapaestica quae supersunt notissima sunt Senecae cantica anapaestica quae constant e monometri formarum per Synaphiam connexis. Quod genus denuo Occurrit saeculo quarto, quo Ausonius, et sexto, quo uxoriu et Boethius e utuntur, arte metrica iam passim labefacta. Paroemiaci κατὰ Mixo adhibiti fasculo secundo occurrunt in Sereni Annianiquo reliquiis anno circiter ducentesimo Hosidius in tragoedia illa cui nomenos Medea tria cantica paroemiacis compOSuit eundem usum praebent Ausonius, rudentius. Martianus Capella, Boethius. Lapidibus incisa duo carmina inventa sunt, quae Buecheler-RieSo ediderunt Anthol Lat. III n. 1523-24 tertium fragmentum Psips affert in Ausonii editione pag. 56 annot. Iam singulis formis suum locum concedamus in anapaestorum historia. Ἀ primum quidem Senecas anapaestis agendum serit. Ne quibus quamquam cum alii tum Leo fusius disseruit, tamen neque origo neque natura orum adhu Satis explicata est. atque quaeritur imprimis, utrum Seneca in an paesti componendis Graecos poetas imitatus sit, an ipso sibi usum suum constituerit. Quas res o formis ipsi demonstrari non potest, eum monumenta Graeca, quibus similis compositio matare vid0tur, omnia recentiora sint et mutilata explicatio potius ex usu atque doctrina artis metricae repetenda eSt, qualem apud Seneca aequales et Graecos et Romanos deprehendimus. Altera quoque quaestio gravissima adhuc non soluta oet, utrum Seneca carmina anapaestio e monometris composita sint an odimistris an ex hypermetris. aeo cantica illa e dimetris et

64쪽

monometris constare docuit, nisus trusci codicis auctoritato in quo dimetri continuo decurrerent monometris interrupti, qui, ut in Graecis carminibus paroemiaci, sententia clavdsendas inservirent. Neque vero ea re, quod Seneca anapaestos eadem ratione disposuit, qua grammatici Alexandrini parodorum systemata j, satis demonstratur poetam nostrum dimetros composuisse. Erunt certo qui existiment monometros a poeta nostro confectos Sse neque enim uniuscuiusquis dimetri metrum prius

posteriore differt, cum in eiusdem dimetri diaeresi ne syn loepha quidem admissa sit, quae apud Graecos in parodorum anapaestis persaepe occurrit. Satis habebo Medeas Euripidoas locos notare, qui mihi primo obtutu occurrerunt 101. 102.105 117 118. 163 174. 1096 1099 1109. 1395 1398 1405. 1417 Non aliter res s habet do fragmento Berotinensi δὶ:a10 σύ J πειτες 'Osurip', vεTO UμVMV

Neque vero hac re onem compositio qualis uori facilius intellegitur quippe qui ne in asclepiadeis quidem vorsibus diaeresin per synaloepham mitigari sivsrit'. - Talibus difficultatibus cum iam in ipso Annaeano usu ObserVando occurramuS, Graecorum arminum, qua Seneca imitatus est, compositio quas fuerit haud facit intollegas. Quam tum demum perspiciemUS, cum fusius explanaverimus, quibus rebus Senecae usus metrorum

CL cap. II pag. 33 et annot. 6. Cl. praelat, annot 1. Petronius d. Buecheler 190M pagg. 165 226. Volui Herc. fur. 524 sqq. o Fortuna viris invida sortibus inuam non aequa bonis praemia dividis laurystheus lacili regnet in otio; l Alcmena genitus bella per omnia i monstris exagitet caeliseram manum. Praeterea Med. 93-109, Phaed. 76 60, 76έ-823 Thy 122-7b Herc.

65쪽

anapaesticorum a ration Graeca differat; nonnulla enim in canticis anapaesticis huius poetae occurrunt, quae nullo modo Graeco usu sumere potuit, sed ipse ibi, ut poeta Latinus,

Primum igitur Senecam in anapaestis componendis Graecorum suae aetatis imitatorem fuisse demonstrabo deinde ea, quas Latini originis in canticis eius videntur esse, exhibebo; tum exemplorum illorum Graecorum rationem, quam ampleXusost illustrabo. Sensca a Diomede in neotericorum quorundam SiVΘnovellorum poetarum numero commemoratur, cuius appellationis rationem . Schullatus demonstrare conatus est ' . Qui neotericos sive novellos poetas eos fuissis docuit, qui a Caesio Basso usque ad ocundi saeculi ins fuissent novasque formas metricas invenire studuissent; quod ad studium illos esse commotos cum Cassii Bassi doctrina illa, qua usi poetae ipsi nova metra X- cogitare potuissent, tum Senecae exemplo, qui carmina poly- metra ad Stoicae artis praecepta composuisset. Sollerter Sane haec et acute disputata quamquam Vereor ut sera in omnia. Senecam primum neotericum fuisse ego quoque concedo novos poetas nova metra adhibuisse non nego; neque vero quiSquam facito mihi persuadebit novellos poetas novas has forma omnes ipsos eXcogitasse Hoe enim - quod nos quidem scimus - Solus Seneca in carminibus polymetris facere ausus est. Quod vero attino ad reliquas formas a Seneca adhibitas et ad eas, quibus ceteri poetae utebantur, quos inter novellos Diomedes aliique enumerant, Semper quaerendum est, num e Graecis illorum temporum exemplaribus novicia sua sumpserint. Quod argumentis utique confirmare nobis non licet, cum Oraecorum Venuum recentiora monumenta non multa tradita sint tamen aliquot saltem metrorum supersunt exempla Graeca, qua eum Latinis istis comparari OSSUnt. Novellos igitur poetas novandi studio paenultimam tetra-mstri dactylici syllabam brevem reliquisse huiusque usus ipsos auctores fuisse Schullatus dicit, testimonio usus Terentiani

nam inici quotistis sua Volunt

carmina per varios dare On0S

66쪽

. q.

erat exemplum os carmen Valentini ab ippolyto servarum,

ce μητpας χν Ipέφος φεp6μεvov. Ηabomus trimetrum dactylicum catalecticum in syllabam, cui adiectus est paeon. Alterum exemplum fortasse praebet fragmentum papyri, quod Oxyrhynchi repertum est'. ano igitur formam Romani non ipsi invenerunt, sed a Graecis acceperunt; nam quod Versus forma probatur, idem iam similitudo argumentiet in Valentini carmine et in versibus a Terentiano allatis docet; carmen enim Valentinianum, quod ἐpo inscriptum festas Wilamowilatus coniecit, est dis γευνiατος Vi Omnia procreante atqui res rusticas Anniani versus illi notissimi tractant Terent Maur. 2001-4:

quando flagella iugas, ita iuga, vitis et ulmus uti simul sint:

nam nisi sint paribus fruticibus, iumbra necat teneras mineas

Spectant igitur ad agrorum fertilitatem. Denique Graecum huius motri originem fortasso etiam Victorinus testatur, qui tradit a pastoribus Calabris id metrum adhibitum esse quare a Graecis. Calabrion appellari Unde Graecorum poetarum Ss fetum

' Herm. XXXIV 1899ὶ pag. 218 sq. i i Pap. Oxy. I um. 16 cf. Goti get Ana. 1898, pagg. 695-s6. inae Victorini do Calabris pastoribus verba mihi non planis digna videntur esse, quibus fidem habeamus. Si enim sorma dactylopaeonica adeo Vulgaris erat, ut Calabri pastores cantica ex ea componerent, quo iure Terent. aur. oeuit v. 199M postas o matrum 'novasso' Mihi quidam haec de Calabrio metro doctrina Vietorinianα orta videtur osse ex salsa lectione verbi Graeci κολαβpoc, qua Voce Athe- nasus duobus locis IV 164 E, V 697 C cantica quaedam parva et ut videtur, lasciva significat. Quibus in componendi cum persaepe metrum dactylo-paeonicum adhiberetur, hoc metrum κολdppio appellatum essis persuasum habeo. Victorinus autem, aut is grammaticus, quem exscripsit, pro κολdppio legit καλdppiov, qua ex falsa lecticme falsa doctrina orist

67쪽

novandas artis studiosorum iudico, quamquam apud ipsos metricos

. . .

nulla illius Oxata memoria.

Aliis res o habet do hexamotro iuro, quem scholia Hephasstione tractant O 205, 3 et 290 7,xemploquo illustrant illo Homorico 'Tpδες 'Ἀppim mv, ἐπε dirui 205, 3 ibov

aioλo 6 pis . quem et ipsum versum Latine vortit Terentianus v. 1930 'attoniti Troes viso serpento pavitant'. uno Versum Latinum nihil ad hexametrum miurum pertinere Schultrius docet. Porturbavit nim iudicium viri docti, ut loco Terentiano quem supra attuli v. 1994ὶ terminus illo novitatis v. 1922, ex quo a recentioribus poetis Latinis an formam novam inventam esse falso conclusit. Quam Romanos e Graeco illius aetatis usu sumpsisse cum Hephaestionis locus docet nam quod Terentianus, ut Stoicus, hunc versum iambo claudi dicit v. 1920ὶ, nihil valo ad sententiam meam infirmandam , tum Lucian. Guod 312-24, quibus e versibus hexametrum niturum secundo saeculo Christiano Versum popularem fuisse apparet φὶ.est. Mendosa lectio Latini grammatici quin in falsam Colabri interpretationem Graecam redeat ea de causa non dubito, quod Athen. XIV 631D, ubi de κολαppiσμίν agit καλαppiσlao scribit, cum Pollux IV 100 rectam lectionem praebeat. Etiam Graecus igitur auctor mendosam verbi Iectionem e salsa rei interpretatione ortam probavit qua de causa Athenae, contextum mutare - quod socii Kesbelius Pollucis lections nixus - nullo modo licet. ' Alia quoque observatio demonstrat vorsus Latinos ad usum Graecum consormatos, non a Stoicis Latinis inventos esse Latinorum enim versuum Verbum postremum nisi hisyllabum est, ultimi pedis accentus vehementissimo abhorret a vocis pronuntiatione Latina ver- horum enim plus dum syllabas continentium si paenultima brevis est, antepaenultima accentu effertur I ia ). Hoc o Terentiani versibus 12 accidit , quin etiam vectu 1930 quo Graecus ille versus,iurus Latine vortitur. Contra Graeci versus semper sero paenultimam syllabam accentuesserunt, quod etiam in fragmento illo Oxyrhynchio pap. Oxy. Ι 15 cognoscas, sive hexametri sunt hi versus sive tetrametri supra annot ': col. I, 3 sqq.: Jouσt iovες

J4σματα opai Qua ex re satis apparet poetas Latinos hos versus non ipsos invenisso, sed a Graecia accepisse, quorum lingua dactylorum leges a commodata erunt.

68쪽

Quae cum ita sint, novas illae formae, quas metrici Latini commemorant, ex pari quidem versu Graecis illorum temporum reVera usitati erant, e quibus Romani, cum carmina veteribus formis pangor non iam satis haberent, nova cantica formabant i . Denique eadem est res de paroemiaco, ex quo illa aetate Graeca carmina stichio composita esse pap. Amh. nos docuit cap. Ι pag. 533. De hoc versu Terenti Maur. v. 1816-22 haec habst:

atque illo poeta Faliscus, L

cui ludicra carmina pangit, 'uva, uva sum, et uva Falerna, et ter feror et quater anno' '

libro quoquo dixit eodem

'unda unde colonus eoas

flumino venit Oronti'. Poetam Faliscum, si Toroni Maur. 1998 sqq. cum Aphthon OLVI 122 12sqq. conferes, Annianum fuisse facile tibi persuadebis.

Annianus igitur in eodem libro, quo res rusticas Versu illo dactylo-paeonio tractavit, etiam paroemiacum stichic ita adhibuit, ut ex eo solo carmina conficere Annianum autem neotericum poetam appellatum esse scimus 33. Senecam in neotericorum numero a Diomed comm morari supra dirimus pag. 93. Quam neoterici appellationem Senecam grammatico etiam propter anapaestorum usum tributam esse chorico illud mihi probare videtur, quod Apocolocynthosi continetur φὶ. o carmine, quod ex eisdem formis anapaesticis constat, e quibus chori tragoediarum, mors Claudii imperatoris rapmp vibicri deploratur: qua re imitatio tragicorum illorum anapaestorum ridiculissim fit. Atqui . 56 haec legimus: vosque poetae luget novi. Haec voX in dubio ad eos poetas spectat, qui illis temporibus mortem virorum clarorum anapaestis celebrabant, atque hos versus ad commiserationem maxime idoneos fuisse e Senecas Troadum carmine commatico illo v. 67 sqq. apparet. Opinor equidem huiusmodi carmina ipsa illa aetate pernotescere coepisSe ipsam enim novitatem causam fuisse, cur a Seneca quasi per

De termino illo novitatis qua habeo commemoranda, cap. V absolvam pag. 8 sq. . U CL G Schulla, Herm. XXII 1887ὶ pag. 277 Petronius ed. Buecheler' 190M, pag. 236sq.

69쪽

ludibrium adhiborentur, ut fere omnia nova homines ridiculum in modum imitantes irridero solenti undem in modum novis formis Euripidsis Aristophanem, dimetris anapaesto-iambicis Lucianum in Tragodopodagra usum esse intelleximus. Ut igitur

Annianus eiusque sequales alterius saeculi poetae, qui Graecam anapaestorum aYMm imitarentur, novelli vo neoterici audiebantita Seneca, cum ipse quoque Graecos in hoo artis loco sequeretur, novi poeta nomen tulit. Ut summam faciam testimoniis quas attuli Senecam poetas Graecos suae aetatis imitari comprobasse mihi videor Si tamen est, ut animo cuidam religiosiori scrupollo reliquerim, eos p. V me X0mpturum ess spero. Veni nunc a Seneca anxio Graecorum imitator ad Senecam in artis Graeca metrorum novatorem. Differt enim ratio huius poetae a Graecis ea re, quod apud eum forma donea vim quandam Occupat, quam apud Graecos nunquam obtinere potuit. Quinque formas monometrorum legitimas Seneca adhibst: U- ς θ - - - λεὶ Qua poeta Graeci, prout versuum ratio vel verborum quantitates ferebant, adhibere ita solebant, ut singulis anapaestorum formis diversitatem sententiae nullam subicerent. Ita etiam ad eum non niSi variandi causa an

passiis immiscuerunt, id quod Diomedes testari videtur, qui postquam OL II11, 24 Son Med. 301 attulit, ita pergit admiscetur huic propter gratiam rietatis dimeter herous. nam lati est qui freta primus quale ferruit urbem'. Recte hic Senecam protulit testem; nam etiam Senecam hoc variandi studio incitatum doneum inter anapaestos posuisse certum est; at idem poeta saepissime aliis causis adductus est, ut simplicium anapaestorum ordinem done interrumperet. Qua cauSae e arte metrica linguae Latinas propria ortae eranti Romani enim in arte metrica Verborum accentuationem Observare nunquam dostiterant, ut quas antiquissimis temporibus quaSi norma e suum componendorum eis esset istin Graecorum ars metrica ab Ennii aetate apud Romanos exculta minuere quidem vim vetu&oris valuit, non delere, Cuius rei praeter legem brevium

er admisit formam vi ,--, erc. sur. 1083 Herc. et 186, 1883, semel Octavia auctor v. si eandem licentiam admisit inter Graecos Clem Alex. v. 51 πυε6Moi poσεpis . Qua re id, quod de formis legitimis supra diximus cap. II pag. 31 et annot 1M, O redarguitur.

70쪽

sorvata luculentissimum testimonium est. Quamvis enim qu ' litas syllabarum et quantitas in primis quattuor pedibus di sentiant, oncinunt in ultimis duobus, qui adoneum formant '. Contra in adoneis inter anapaesto receptis ictu versus cum vocis accentu discordiam, qua maior cogitari vix potest, oriri

necesso si Nam apud Romanos et verborum B vomuum a centus XPiratoria naturae sunt undo fit, ut iuxta positi inter is oppugnent et alter alterius vim quasi infringere Studeat. . Apud Graecos, ut qui diversis illis amentibus utantur, nempe sermonis chromatico quem dicunt, versuum expiratorio - N lisio duorum accontuum paris naturas fiseri omnino non potest.

Quare adoneus Graecis insertus anapaestis nihil insoliti eo duri hababat in re metrica Latina idom inter anapaestos admissu miram quandam vim vel etiam violentiam auribus ab quo sensui adferta Maximo igitur idonsus hic adoneus erat, quo poetas uterentur et ad describendam animi commotionem ad aures legentium ipsa motri insolontia perfringendas et polliciendas Observantibus nobis an singularem linguae Latinae condicionem non mirum videri potest, quod praeter rao- cum illum doneorum usum, qui variandas dictioni inservit, alius apud Senseam invenitur isque duplox, prout adonei ana passiis aut modiis immiscentur aut exeuntibus subiciuntur.

ARus do immixtis illis adonsis has praedicar licet eis locis,

quibus res magnae tractantur quibus animos audientium permo veri poeta volebat, done occurra1n itorati praecipuo ad rem gravem quandam aut flebilem aut torribilem describendam adhibentur Mia autem virtus eorum adoneorum qui olausulae locum tenent videtur esse ita enim clausulam adoneam Sensin adoreavit, ut ea longo ordini metrorum vere anapaesticorum

addita aut totius sententias finem indicst aut partem sententiae

Non ignoro et Graecos poetas dactylos inter anapasstos saeps rei alicuius graVioris extollenda causa adhibuisse, quod praecipue Euripides lacere nolebat, recentioribus temporibus velut Porphyrius in versibus, illis quos infra asseram pag. 75 Imino tuost aqq. Sed hic usus adven- ticius orat ut ita dicam, neque eum industria quasrebatur. Quod attinet ad Plautum, dactylos admittit, ut lora lori, quibus nullam vim rusu

micti subicit.