장음표시 사용
151쪽
Iii huius xutem doctissimi Viri, Philippo A-
Ieg. be, Scriptis tantum apparet ingenium, tanta cic 'rina atque eloquentia , tanta rerum Omnium comprenensio , ut sulpervacaneum sit lincernam Solis lumini insem. Joa es PMinyaeus , natione Gallus, patria Andegavensis , Commentarios adornavit m duodecim Prophetas minores. Scripsit etiam Tracturum ADticum ostendentem veram hominis felicitorem in sim Deo reperiri . His reritis Scripturae Sacrae Interpretibus duos alios ejusdem Societatis Scriptores adiungam, videlicet Nicolatim Serarium , & Martinum Amoniam Deiritim, quorum primus. natione Lotharingus, ad Sacras Litteras explicandas & ornamdas omne studium contulit, α egregiis commentariis illustravit Libros Sacros Historicos JUue ,
Iudicum, Ruib, Tobiae, Esheris ἰ Macha rum. Extant etiam eius quinque libri Rerum Metuo. ricarum, & tres libri de Sinis Ivj rum contra Maligerum dc Drusium, aliaque ejus opera, quς simus collecta, typis edita sunt tribus Tomis in solio Moguntiae an. MDCXXVI. i. Alter, seu
Martinus Antonius Detrius, patria Antuerpiensis, Uir multiiugae lectronis. & linguarum intinae ,
Graecae , Hebraicat, Cnali laicae , Belgicae , Hispanicae , Italicae . Germanicae peritus, reliquit
Magia Sacra Veteris ρο μυi T samenii : NM uin Genesim, in Canticum Canticorum, Threnos . aliaque Opera cum saera , tum prophana . im ter quae maxime laudantur eius Disquisitiones
21 leae . Sed hax de doctissimis Scri, urae Sa crae Interpretibus , quos Saeculo XVII. protulit Societas Jesu , iratica observasse sui liciat ; plura de his legesis anid saepius citatum Philippum A-
Iegambe in Bibliotheca Seriptorum Societaris I su . Venio nunc ad Theologos Societatis Iesu , quorum alii Commentarios, aut Disputationes de rebus Theologicis instituerunt , v delicet Ca ditialis de Lugo , Franciscus Suareeti, Gabriel V quo , Gregorius de Valentia , rinseca , --rice . Granari , & Taphanius . Alii vero ad sustiliciendum recens excogitatum de Gratia versatili , dc de scientia media Molinianiim Systema libros procuderunt , nimirum Fer D nantius de Vasti is , Petrus Arrabat , Christoph rus Colos , Donaratis Schologus , Gabrid Henno , Iacobus Platellus , rigenius Philadelpόtis , Gristis Mus Ora ga, Francisus Perrinus era.
Alii deniqua in doctrinam Michaelis Baii , & mel. Iansenii , Episcopi I prensis , calamum
acuerunt , quos inter celebriores sunt Franciscus Annatur , Joannes Mintinuo Ripalda , Iaamnes Martia ιυ , seu per anagramma purum , Joannes Mora es , & Dephantis Deschamps , quorum opera notiora sunt , quam ut in e
rum describendo catalogo diutius hic immora. ri necesse sit. Breviter tantum dicam , quod si olim Propretio , Poetae orio Mevania , oppi is Umbriae tunc amplissimo , num: mediocri , scriptis quatuor Elegiarum libris, hunerer in canere licuit ipso vento tumidiorem Ecinaniorem: Et nostris tumefacta svrebias Umsia IAbrii ; longe potiori jure gloriari debet Cla. aissima Societas Jesu , quod tot Saeculo Deci.
mo septimo peper'rit Theologos, qui ingenti multitudine librorum Scholas impleve
P. Eccur , quaeso , huic Theolosorum Socia-tatis Jesu Catalogo non accensuisti illos eiusdem Societatis Scriptores, qui de Theologia Morali ulo XUII. scripserunt , Tam ιurinum , Bamnium , Uecibarium. Filitarium. Sane et , Ad rium, Sanctium . Tannerum , Reginalis.m, Minsearenώam , B embatim , fle alios bene multos , quorum satis amplum indicem mihi nuperrime exhibuit Vir minime malus , Ac qui in lectione illorum Scriptorum perdius ac pernox versatur λAb his reserendis scriptoribus, quos me morasti, consulto abi inui, quia, ut candide s rear, i his, quae spectant Disciplinam morum, non mihi pretiantur multa ab eis allatia Placita; sed alios longe antiquiores 8c securiores Duces hactenus secutus sum, quorum libri inoffenso pede legi possunt, utpote immunes ab his morum codiruptelis, 3c perniciosis laxitati,is , quas Summi Pontifices , Alexander VII. Inserentius XI. 6c Alexander III. proscripserunt. Non possum t men , quin summis laudibus efferam orsum Godalem, Praepositum Generalem Societatis Jesu , qui Saeculo XVII. hoe est . anno librum Romae typis edidit. in qno probabilis murn data irra impugnat , At in viete demonstrat ,
in conflictu duarum opinionum, quarum una mi
nus probabilis, altera probabilior est, eligendam esse probabiliorem, quae stat pro teste, relicta mpinione minus probabili . quae favet cupidirati , suamque Doctrinatu confirmat testimoniis destissimorum Theologorum S ietatis Iesu. praesertim Pauli C-irosi, qui probabilismi, aliarumque in Doctrina morali laxitatum fuit acerrimns ins Elator . Hanc Tys Gonetalis , Societatis Iesu Praepositi Generalis, eontra Probabilitatem semientiam mordicus propugnarunt in Galliis duo
eiusdem Societatis Iesu perdocti Theologi ,
Francisus murra , ει P. GUbertus , qtai novum pro illitatis commentum , ex quo perbeulosae opiniones, Si varie morum cormprelae eruperunt , publicis lucubrationibus exploserunt , consutarunt, profligarant, atque solidis momentis propulsarunt calumniam . quam iactant nonnulli, qui Doctrinae de vaga probabilitate inve tionem Theologis Societatis Iesu acceptam re runt, aut ejus desensionem toti Meteistis Iesu Seholae fuso imputare praesumunt.
D. Aliorum illiistrium Scriptorum , illorum praesertim , qui in Theologia Polemica , Historia. dc Critices, ae Chronologiae excolendis Disciplinis Principatum in Societate Jesu iaculo
decimo septimo obtinuerunt, perge, quaeso, de scribere seriem.
M. Ex Theologis Polemi eis Soeietatis Iesu
tres duntaxat proferam , Viris omnibus eruditis notissimas , Ralerium Bellarminum , Iacisum Greiserum , 8c Martitam Bee-- . Primus natione Italus , Doctrina Ee pietate toto Orbe -- lebris . sacra purpura Caminalitia a Cleneen e
VIII. Ponti Mati donatus, & riclesiae Capit
152쪽
reae Arelaiepiscopus ita gurariis, varia & erudita reliquit Scripta , inter quae sunt ista: tres Con-r resiarum Tomi adversus sui temporis haereticos, in quibus de Verbo Dei, de Summo Pontifici, & Conciliis sisse disserit : Evianatis in Psalmos: Cinciones Sacrae, & liber unus de Scripturibus Ecclesiasticis, in quo de o. circiter Auctoribus Eeclesiasticis situm eruditum & sapiens profert indicium. Supplementum huic Beliamini libro de Scriptorius Mesesiasticis addidit stea Casmirus Ouiuntis , Canonicus Resularis Otis. Praemonstr, tensiuin . Opus Cardinalis Beliarmini ab haereticis Irritalem, Itinis, alitique Seelariis anaretitum , egregie defendit Iambus Grerserus , natione Germanus, in orere duobus Tomis in selio com-Uehenso, quod publicavit In 'istadii M. I 6 7. Edidit etiam Gresserus tres Tomos in quario de Crura , in quibus omnia qliae spectant Crueis Christi Domini figuram , appari trones , instrv.
menta, miracula, cultum , dilucide explanat , varia Patrum Graetoriim tum edita, tum inedita, monumenta, Hymnos, Prosas, & Epi rammata
in laudem Crucis Christi colledia inseruit. Alio. rum operum, quae scripsit Jacobus Gresserus , lin-pae Graecae perit illimus , Catalogum legesis amid Philippum Alet imbe in Bibliotheca Scriptorum
Societatis Iesu . Beeanus, natione Brabantinus ,
taeter Scholasticam Theologiam, quam ed: dit , revem, sicilem, Sc expeditam, stripsit insuper varios Tinctatus Polemicos , in quibus Cardina- Iis B,llarmini vestigiis insistendo controversa
Fidei Catholicae dos mala solide defendit. Inter Scriptores eiusdem Societatis Iesu, qui in Antiguitate Ecclesiastica , Critices ac Chronologiae isciplinis versatissimi sit. tiant. hi Principem l
cum obtinere debent, Dion As Pe ius , Jac hus Simoiatis , Philippus Labbaeus , Gabri ICHatrius , Primi Po sinus , Antonius Pos
ratis Francificus Chi inius, quorum opera hic indisitare sit superque susti iet. In primis, Dis n=sius Petavius, natione Gallus, patria Aureli riensis, insistiis Thmlogus, Historicus, orator ,
Poeta, & linguarum exoticarum notitia excultus,
varia doctissima conscripsit opera inter qliae sunt, y sit Ptolomaidis Discopi opera e Graeco
Latine re ita, eum Notis adiunctis: Brmiarium Is quinicum Nireptari Patriarchae Constantinopolitani,
cum NMis Chrenologicis: Omra S. Diptanti G ce ct Larine data, notisque ii stratae opus Thmusteum de Dogmatutis Theologitas , in quinque Tomos distributum : istis do Domina temporum :Rari aritim tempσrum: Paraphrasis Psa diram mnium re Canticomm : Variae Orationes, aliaque
opuscula Critica, Historica, Chronologica, Pinlemica, Poetica, Latina, Graeca, Hebraica, qtiae apud Viros eruditos magno in pretio habentur . Iacobus D Ondus , natione Gallus , complura
sua: in Antiquitate Ecclesiastica & in doctrinxM. Patrum prosi indat eruditionis in lucem dedit opera, inter quae sunt: GnDra de Stiburbieariis Retionibus: Anasagii Bl,liothecarii Collectanea : G duobus Dion iis Dis erratior nemdines LAreaustini: Theodoreii Opera Graeco-Larina, Tin
mis quatuor comprehensi : H nemini R mensis Archiepiseoni opera : Historia Haedosinatiuna :Historia milies poesitentiae 2 Libra de A mo: Cmriai Catai CNisula : Conciliorum Galliae Guinidi, quae tribus Tomis continetur. Philinus Lassitis, prater Dissertationem, quam edidit. de scriptoriabus Ecclesia litar, dc novani Bibliotheeam MSS. Libbrorum, duobus Tomis in solio comprehensam, aggressi is est Conciliorum compilationem omnium maximam atque locupletillimam , quam barisiis an. 3672. Publicare coepit, sed cum immensum illud opus, e vivis sublatus, imperfectum reli- qitisset Labbi is, ei ultimina manum admovit , coronidemque imposuit eruditus Gabries Cossarii, iis, qui in Socii sui Labbaei Litterarios Libores suecemi. Plura Scriptorum Graecorum Oeera i tine reddidit Petrus Possinus . natione Gallus , scripsitque tres Epistolas Chronologicas ad P p brachium Societatis Jesu, quae praefixae sunt C nartii Hi sorio Chronologio , quem edidit hapsbrothius do Visis Roma rum Pontificum . Magna,
variaque eruditione multa ruinaue rerum experientia instructiis suit Antonius PQ inus, natione Italus , patria Mantuanus, qui a Gregisis XIII. Pontifice Maximo uravissimis negotiis adhiktiis, his ad Moseorum Principem abiit, & inter Moscos, & Polonos p. acem se liciter composuit. Scripsit Bibliothecam Lesectam, oe Apparatum sacrum . tribus Tomis constantem, & alia opera . Frauisto Dueos, natione Gallus, inter Saeculi sui praestantissimos Viros claruit cum ob ingenii elegantiam , tum ob iudicii soliditatem . insignemque sapientiam & modestiani. Multa SS. batriini Opera recensuit, Notisque doctissimis illuntavit ,
ses mi. Scripsit praeterea C Iectanea in Cl mentem Alexancirinum : Bibliothecam Graeeontina Putrum
edi curavit . aliisque operibus Rempublicam Litterariam illustravit , in quibus eximiam Graecae linguae notitiam, amplamque In Antiquirare Ecclesiallica eruditionem prodit . Frontoni Ducaeo socium add1m Andream Scottum , natione
Belgam, patria Amue tensum , qui eloquentiam , nii loriam , & Litteras Graecas magna curia laude pluribus in locis docuit e Adetii Sm a No i Te tamenti collegit: Photii Bistibiboeam
Latine traiistulit: Obsemationum humanarum quin-ς- libros edidit, & multa alia opera aut scripsit, aut transtulit, aut eruditis Notis illustra vit. Denique, Petrus Francisos Chi uius multa variorum Scriptorum Oeera , adiectis docti Lsimis Notis publicavit. Aliquot opuscula Critica, & Historica conscripsit, sed praesertim eximium Tractatum de Umeaminibus, quibus involutum Corpus Christi Domini sepulturae sitit
mandestum. Praetermittere non debeo alium S cietatis Iesu, qui pene mihi e memoria excide rat, Scriptorem, Joannem Gamerium, qui vulgavit Gerati Brmiarium. & Rurii. MercatorisOmra eum Notis , oe Disi nationibus. Inter illo;
Viros illus res Societatis Jesu . qui Antiquitatis .Ecclesiasticae . Critices Disciplinae, & Chronolo. qiae studiosissimi fuerunt , lubens enumerassem Ioannem Harduinum , natione Gallum . imsignem
153쪽
siqnem Soeietatis Iesu seriptorem; sed cum probe sciam , multa in ejus operibus inveniri r
radoxa, & peregrinas opiniones, quas ipse, iussit Soeietatis Iesu. publico Instrumento retractare ac palinodiam canere coactus est, ideo eum hic silentio praetermittam, non secus ac ejus Discipulum Bantlolomaemn Gremmium , quem p rum aequum Veterum MSS. Codicum aestim
torem esse, palam ostenderunt Cl. Abbas Iustinrini hins, de doctissimus Petrio C sunt , Cou- regationis S. Mauri Benedictinus , in his lucutationibus quas adversus praedictum Grimonium ad vindicandam veterum MSS. Codicum fidem
concinnarunt . Consulto etiam nullam prorsus
mentionem feci Theophin Risu naudi, ietatis
Jesu Scriptoris, licet librorum . quos edidit, numero superiorum temporum Polyhistores provocarat , ac tacite vicerit, nihilosecius nee laudamdus , nec protrandus est , quod erga Reliato sordines . & de Ecclesia bene meritos, sese parum modestum, verum , & aequum Censorem , ut mitius loquar , in libris , quos in publicam lucem edidit, exhibuerit. D. Texuistine integrum Catalogum societatis Iesu scriptorum, qui Saeculo XVIT. magna m. minis celebritate, & eruditionis sima in Republica Litteraria claruerunt M. Infinitus profecto essem , si omnes Saeculi XVII. Scriptores Societatis Iesu Grammaticos . oratores , Poetas , Philologos , Matheseos, &caeterarum liberatium Attium ac Disciplinarum cultores , qui pene innumeri sunt, vellem imprassentiarum percensere . Hos igitur missos faciam, sicut eximios eiusdem Societatis Contionatores & scriptores Asteticos, quorum Elotia, &Indices operum legere poteris, si tibi per otium liceati', apud saepe laudatum Phutniam Arian. M in Bibliotheea Serimorum Sorietatis Iesu ; hietantummodo referam Scriptores Historicos, qu nim Saeculo XVII. seracissima fuit Societas Iesu . Et primo qnidem , praeter Minaetim oriandi--m, Sachi m. & Iosephum J-υ- , qui m-soriam Societatis Iesu enim elegantique calamo scripseriant , praeter Horatium Tursellinum , qui Diiomen Disoriarum. & mmus Laiuretanae missuriam puro itidem, terso, ac casitato stylό libteris mandavit; alii Saeculo XVII. suere Societatis Iesu Historii et Scriptores , quin inter , hi , quos indigitabo . illustriores esse videntur . Iacobus Salianus, Annales Veteris Testamenti ab orbe condito usque ad Christi in caelum Ascen- sonem dicessit , & in optimo lumine colloc, vit. Cardinalis Pallavisinus ex sinceris Actis ae Monumentis Historiam Coneilii Didentini conci navit, adeo veritatis amans & in scribendo modestus, ut nihil per assentationem astinxerit, nec unquam passiis sit aliquod verbum asperum sibi
excidere , etiam contra iuratos Ecclesiae hostes . Famianus Strada, patria. Romanus , rerum Belugicarum Historiam styli inaiestate complexus , turbatae Europae causas , initia , progressus accurate exposuit, & libera, plena, 8c eleganti in ratione Posterorum memoriae tradidit . Vir suit
sublimi admodum ingenio , iudicio acri di per
polito. doctrina varia & admirabili , eisquentia
rara, imo singulari, quem frustra carpere ausus G ρον Seiopius , alter sui Saeculi Aristarchus , in libro , quem contra ipsum scripturivit , &eui titulus est: Infamia Famiani . Gallorum
Historiam descripserunt duo Soeietatis Iesu tiriptores, P. Bugm Latine, nuperrime vero idi mate GHlico P. DanιA , qui Litterariis Conceditationibus , quas cum Dominicanis Narati Al xandro, & marintia Sere' habuit, notissimus est. Annales a creatione Mundi usque ad annum
fine Christianae MDCLXIII. eontexuit Philip
pus Bristius . quos deinde alter Scriptor eontinuavit usque ad annum MDCXCIII. His Saeci li XVII. Societatis Iesu Scriptoribus Historicis addi iure merito debent illi ejusdem Societatis Iesu Scriptores, qui incredibili labore , nec mediocri doctrinae apparatu , ingens opus in plura Uolumina tributum de Vitis re actis Sanctorum , Saeculo proxime elapso aggressi sunt , & in eo
ad umbilicum perducendo etiamnum insudant . Hoc immensum opus Heriberavi R. eidus , Sine ietatis Iesu lim delineaverat . dum viveret, &prima, ut ita loquar, illius fundamenta iecerat; sed, eo inopinata morte sublato opus ab illo imchoatum continuandi provinciam susceperunt eiusdem Societatis Iesu Scriptorm, Ioannes Bollandus , Garisiidus his Mentur, Daniel Papebraebius . Carrima Conradus Jannira , Franei eus Mor , Nieulavis Raxe , & I nnes Baptissa Sollerius . Hoc onus, ut libere dicam, in maiorem , quam
par essat, molem excrevit , totque nunc ingemtia comprehendit Volumina. ut iis legendis vix hominis vita susticere Wssit ; si quis tamen taedium istud devorare cilit , offendet in hoc Op re D. stertationes , quae Historiae ae disciplinae Ecclesiasticae, Criticoe , ac Chronologiae Studiosis haud parum inservire poterunt , & ad vindicanda eontra haereticos Acta sanctorum , prola ac ceria monumenta suppeditabunt. Quo fit, ut merito improbari debeat praeposterum judicium . civ d Guili mus Coo , Haereticus Anglus, Pro
fert in sua Praefatione partis alterius Seriptorum Gelasiasticorum injuria Litterari dum insimnito ore ait, omnia huiusce stupendi operis Umlumina censeri ab emunctae naris Viris Iustum
laborem ineptiarum . necnon fastitarum ρο nugarωπplaus - . Sed haesentis de illustrioribus M'li XIII. Scriptoribus Soeietatis Iesu, de quibus
plura dicere non patitur Colloquiorum nostrorum
Γλ Superest, ut in hae duodecima, seu ultima Classe Virorum illustrium , qui Saeculo XVII.
somerunt, seriem texas, iuxta ordinem a te praescriptum, clarissimorum Congregationis oratorii Iesu Scriptorum , a quibus tamen, ut te breviter expedias, ne longius stomam mirahatur Colloquium , te etiam atque etiam Mecro atque
M. Clarissimorum Congregationis oratorii Idiis Scriptorum seriem daturus, incipiam a Petro Bertitio, natione Gallo, qui llicanam Congre-pxtionem oratori, Iesu instituit die memsis Novembris anni io ita & ab tabano INI.
154쪽
nmtifice Misinio Cardinalis creatus est die a. Octobris an. 1627. Testatur Guiuelmus Gibi , Doctor Sotbonicus , & Gallicani oratorii Jesu Presbyter, initis ad Urbantim VIII. Epiliola nuncupatoria praefixa erudito operi de libertare Dei ex Creaturae , quod ipse ex non lato Cardinalis P. IS edidit, testatur , inquam , Grumi mus Gibis f. Cardinalem Beralium Thomistarum Doctrinae de Gratia se ipsa esticaci , & de Pr, destinatione gratuita studiosum fuisse . Hate suntesarissimi illius Scriptoris verba : Huius sente tria ad O pudiosus fuit , Cardinalis Berullus , tis se a
ruraria Hienis iam profiteretur. Etsi enim emtores quidem eius ad nisum prabaret, qtuod tamen ea
madverteret, tis rationi ueti manae grari' earentur, serga naturam Ineraliores essent , n e Giginem i iam , nec dogma inde deri tum probare metquam Potuat. V-n magno animi ardore ita enim erga
Gratiam Er Veritarem affintis semper fuit er repudiabar ipse er alios quoscumque oecasio tulerat aucebis. Hunc singularem erga Seholam Sancti Thomae assectum aperte prodit Carditialis Beria. iis in Epistola quinqua ima septima , in qua profitetur, se scholam S. Tholmae uritui in his im-xa me qu- ad Gratiam attinent. Varios Tractatus Polemicos. & quatilam Oreta Asruti ea con fuit Cardinalis Beriatas, qiue liniui collecta Pariis edicuravit R. P. Bouet in , tertius Congregationis Oratorii Iesu Praesecius Generalis . Post obitum Cardinalis Beriati , Congregationis Oratorii Iesu Praefectus Generalis Herius Claudius Condren , natione Gallus, & Doctor Sorboniciis , diversos Tractatus Asteticos, Polemicos. & Morales, dum viveret, scripsit , qui tamen post ejus duntaxat obitum Parisis publicam lucem adspexerunt . Doctrinae de Gratia se ipsa enicaci , Ec de Prae. destinatione gratuita, quam Guillelmus Gibistis,
Congregationis Oratorii Jesu mox a me laudatus Presbyter, egregie defenderat, vindici M egit GuiLIrimus Camerarius, eiusdem Congregationis Oratorii pro ter, qui Parisis contra quosdam Mo. liniani Systematis Assertares librum luci dedit ,
cui titulus est 2.Antiquitatis de nisitare vin via , contra Pseu - geniam Phil Melphum .
Alia etiam cum Philosophica , tum Theologica lucubravit Opera , & aliquos selectos Sanctorum Patrum Tractatus , seu opuscula publicavit . In Sacrarum Scripturarum & Linguarum peritia excelluerunt Saeculo XVII. quinque insignes Congregationis Oratorii Iesu Presbyteri, Ioannes Morinus, Bernandus Lamm, Rι ardus SAmonisu, Michaet Maudiat, or Iaratio de Ding . Horum primus, sen Joannes Amrinus, patria Ble- sensis , in Orientalibus linguis versatissimus , Pentateuchi Samaritani editionem una cum sua
lina interpretatione in Bibliis Polusiottis Parisientibus excudendam snppeditavit: Biblia Graeca & Latina juxta duplicem Romanam editi,nem vulgavit , & vχriantes lectiones ex Pentateucho Samaritano cnilesit. Al:a insuiter Danues Amrimis doctissi ina edidit opera, praesertim librum unum de ordinariose , librum alteriain de
Poeniteretia , doctis imas Dissertationes de Hebraei
Graeciqua Textus sinentiate ore. Prodiit etiam in lucem post eius obitum Tractatus de Sacram is Confirmari nis ab ipse elaboratus, in qim multis exemplis ex Historia ac Disciplina Ecclesiast, ea peritis probandum suscepit , Sacramentum Connrurationis administratum ab Episcopo Haeretico , vel Schismatim , excommunicato , aut degradato, non imprimere characterem, ae subim
de iterari debere. Idem in suo libro de ordiuatione docet de Ordinationibus factis ab Episerum haeretico , vel Schismatico &c. Qnae sententia a communi Theologorum opinione abhorret
quidem , sed nunquam ab Ecclesia fuit adhue
proscripta . Bemardus Lam contexuit novam Conmrdiam Ganreticam, o Appararum Chronia gicum, sed occxiione novi Syllematis , quo pe tendit, Christum Dominum anno, quo mortuus
est, Agnum Paschalem non comedisse . eumque Sacro - Sanctam Eucharistiam instituisse Luni d ei in tertia in secundis Uesperis; multi viri et diti ad novum illud consutanduis Sylleina calamum in eum strinxerunt , quos inter censentur
viti illustres με μου , & Titiemontius, necnon doctissimi Religiosii Harutiinus, Societatis Iesu . Maaduit Congregationis Oratorii Sacerdos, Petron, Abbas Cisteretensis, Leo de Modecla, Franciscanus, Bessinus, Ordinis S. Beneiacti, 'urb.is accesserunt viri clarissimi D. miraso, DoelotSorbonicus . & D. Anquetin Parochus . Sententiam tamen non immutavit B ardus Lam ν :sed eam potius novis editis Opusculis, & Epist lis confirmare, de objecta sibi argumenta dilum re nisus est . Extant adhuc quintain eiusdem Bernardi Lam' erudita opuscula Physica, Mathematica , de Moralia , quae apud viros harumce Disciplinarum peritos, magnam cultissimae eruditionis famam ei pepererunt. Richardus Simonius. linguarum Orientalium notitia apprime instr ebis , pneter Hi floriam Criticam vereris ae n i
Tesamenti, scripui : Disquisitiones Criticas : HAfloriam Criticam praecipuorum commentariorum in μυ- Testamentum. Biblior cam Critieam: n
visum Bibliorum Pol latorum S Usta edidit ;& GaIlieam Pentareuehi, ο μυι Testammti versionem, aliaque id penus docti opera . Micha II Iariis texuit Gallicam Anabsim Scripturae S erae, perdoctis , dc utilissimis Distinationibus illustratam. Scripsit quoque Gallice contra Atheos, eruditum opsculum . Iacobus de Long adornavit Bibliothecam Sacram , qtiae duobus Tomisin 8. comprehensa omnes se e Scripturae Sacrae versiones , dc editiones, Bibliorum Coii comitantias , Concordias Evangelieas , variantium lectionum collestiones , surros manuscriptos C dices , omnium virorum illustrium in Scripturam Sacram aut Commentarios, Scholia , aut quaslibet alias Lucubrationes complectitur cum Notis Criticis de Historicis palimn adieinis , non minus eruditis, quam elariosiis . Hilloriae de Disciplinae Ecclesiasticae illustrandae egregiam navarunt operam quatuor pietate , de domina imsenes Congregationis oratorii Jesu Scriptores ,
videlicet Cariatu Ciantius, Gerardus Du - Bias, L
155쪽
mus Annalis Tessias iras Franeorum ab anno fibrae Christianae et s. usque ad annum 841. octo Tomis in Elici complexus est . Alter . seu G rardus m. Sois . duobus Tomis in Elio deseripsit Historiam Eeelesiae Parisiensis . Primus Tmmus, qui Ecclesiae Parisiensis exhibet Historiam usque ad finem Saeculi XI. jam in publicam i cem prodiit anno MDCxC. Tomum vero alterum , in quo eiusdem Ecclesiae Parisiensis Historia usque ad decimum quintum Saeculum producitur, morte sublatiis , ineditum reliquit Gerardus
Du-Bois, sed ut quam primum publici iuris fiat,
vehementer optiant omnes viri eruditi. Lud i-eus Thomassinus , omnigena doctrina praeditus ,
Disciplinam Ecclesiasticam, cuius semier studiosissimus suit, tribus Tomis in Elis illustravit .
Edidit etiam tria immensa volumIna De D amaribMs rare sicis: Glossarium Hebraicum: V rios Tractatus de Ieiunio et De Fesis : De o cii, Disinis : De Uremosma: De methodo legem di eum fructu re pietato Christiana libros Poeta. rum , Peratosephorum , re eorum i do Histisia prophana Icri erunt: De methodo pie ct Christis.
ne addiscenda Grammaticam or 5nguas ad rectum o utilem usum lectionis Gerarum Scripturarum :De Veritare oe Mendaeis, de Iuramento er Periuriis, & alia luculentissima opera. Ioannis Cabas
furitis eruditam Cαnciliarum Notiriam edidit. Br vena insuper de uris Tractatum, ac tandem ex Elam Juris Canιnisi Theoriam 9 Praxim ad utrumiscue lorum , non solum ad Iuris communis &Romani 'sed etiam ad Iuris Francici normam luei publicae dedit. Hi . quos haesetius laudavi, celebres Convenationis oratorii Iesu Scriptores , natione Galli fuerunt, & Gallicanae Congregationis Oratorii Jesia Sacerdotes , quibus alios quamplures doctissimos Scriptores, Astetkos , Pol micos, Theologos , & inter illos G parem J-ninum , nec non eximios Concionatores , qu
rum Gallieam Oratorii Iesu Congregatio seraci sina est, ficile hie addere possem s quos tamen flentio praetermittere debeo , ut pauca dicam de viris illiinrthiis , quos eodem iaculo XVII. dedit Ecclesiae Italica Oratorii Iesu Congrega
tio , cuius itasti tutor ac conditor Hii S. Psitim pus Nerius . Ut autem brevitati consulam, tres tantum Italicae Congregationis Oratorii Jesu proferam Scriptores , videlicet Odoricum Ra a dum , Antonium GaIlonium , er Iacobum Lade Mium. Primus, seu OGrieus Ru laeus , Annales Ecclesiasticos, quos Cardinalis Boonius a Chrisci nato ad lamium usque MCXCVIII. perdi xit , indeiectb labore continuavit, & plura Historiae Monumenta , atque Romanorum Pontificum Diplomata, quae antehae in Bibliotheca V tieana delitescebant , in apertam lucem protraxit . Alter, seu Antonius Gallonius, mitria Romanus, librum primo Italice, deinde latine seripsit de suppliciis , 8e variis suppliciorum instrumentis, quibus torti, cruciati ac dilaniati suere
Salacti Martyres . Edidit etiam idem Gallonius Historiam Virginum , Vitam S. Psilini Nerii Acta aliquorum Martyrum, de Tractatum de Monathismo S. Gregisti M. Pontificis, in quo Case
dinalis Barensi opinionem secutus , probat sanetum illum Ponti fieem non siisse Monachum ordinis S. Bonedicti, dataedae opera resellit Constantinum Belis, Monachum Cassinensem , qui adversus Cardinalem Baronium librum scripserat . eique hune titulum praefixerat: Sanctus Gregyius M. Pontifex ordini Benedictino refitutus. Deni-q- , Iacobus Ladrechius , qui etiamnnm Romae vivit, eri itam edidit Nissertationem Histori eam de Milicis, quae Marcellino Presbytero . & μ- pro Exorcistae, Martyrii palmam lub Pontificatumreellini Papae adeptis, Romae sunt consecratae . Scripsit etiam idem Laderisius Vitam S. Petri
Damiani, & Uitam S.Cνesii Martyris, ejusque Sociorum , & aliquas Retinnsiones Apologeticas
adversus nonnullos Severioris Critices viros, qui
in eius stylum . & quaedam Facta Historica &Chronologica , quae ipse in Vitis S. Petri Damiani & S. Crescii Martyris inseruerat , virgam
censoriam exercere , eaque liberiori calamo ν' lare, carpere ae perstringere auia sunt . Alia
opera nunc lucubrat idem Scriptor , & Contianuationem Historiae Eeelesiasti eae , ab Oriries Muniari concinnatae, ad haee usque nostra tempora prosequitur. D. Amplum satis pertexuisti catalogiam illustrium Scriptorum Ecclesasticorum , qui Saeculo XVII. doctrina & pietate floruerant , atque . ut candide fitear. singulari voluptate afficior, quod e tam profundo & immenso mari , cui te commiseras, feliciter tandem emerseris . Nunc, abi cta omni cunctatione, domum me consero , Crastina luce , bene sertianante Deo. rediturus , ut
te de Doctrina, de Disciplina tam Ecclesiastica, quam Monastica , necnon de Morali Christiana Saeculi XVII. disserantem arrectis auribus auscultare possim.
M. Siste, quaeso supersunt qni pe adhuc illus res Saeculi XVII. Scriptores, qui licet vitam
Regularem prosessi sint , ad illas tamen , quas superitis instituimus , Scriptorum Monachorum ,& Repularium Mendieantium classes revocari haud Possunt , adeoque necesse est ut eis distinctum locum hic assignemus , eorumque saltem nomina , & Opera , quae lucubrarunt , indigitemus . In clarissimo Ordine misis Mariae de Mercede unum prae caeteris aliis celebrem Scriptorem laudabo Franebeum ramet, eiusdem ordinis Praepositum Generalem , qui Doctrinae Sanctorum
Atia iri & Nomae de Gratia se ipsa efficaci ,& de Praedestinatione gratuita tam constanter adhaest, ut a Molinianae doctrinae defensoribus lacessitus, triplicem doctrinae suae desensionem ado narit, contra Molinae doctrinam Censeram scripserit, & Molinianorum Theses de Divina Gratia, censoriis Notis dispunctas, Romam miserit. Edidit etiam idem Francisus ramel Tractatum De inoonensia Clementis VIIL Papae electione .er renit ine infallibili ipsius Pontificasus, quem cum lepisset Summus Ponti sex , tanti secit , ut
ipsum Brevi Apostolico dato die X. menss Martii anni MDCIII. dignarus sit, in quo Postquam summam eius eruditionem , pietatem , &ersa sedem Apostolicam devotionem coin mendavit.
156쪽
davit, haee se it summus Ponti sex : Sed Me o.
muta manifestius agnoimus, o 'o pex ιυ ex tuo Commentaria, creem oe tuo erio incensus, ct eiusdem Nuntii m ibi e cirrarioue permotus nuper Iub- solami , ut quorundam hominum umitates iamiam cum parum consideratas, ne quid gra υιπι dicamus, opiniunes confutares, o veritatem in re perar ι -- Iereres re roborares Scuo igitur hunc Iabis itium, ct exciditam lucubrationem pergraram nobis
fuissem. Hoc Breve Pontinetum Clementis VIII. ad Francij m ZumeI , inter Clarissimi Peguae , &Thomae de Lemos Advertaria invenit doctisssimus noster Imacinthus Ser . illudque antehac ineditum publicavit , ac integrum dedit pag. a 8 7. lib. r. Historiae Congregario m de Auxitiis , Editione, quam secundis curis adornavit Antue laean. MDCCIX. Ex Clxrissimo Clericorum Regularium ordine, qui vulgo Barnabitae appellantur, unum insignem Saeculi XVII. seligam Scriptorem Augustinum Tomiellum, qui Annales Ecclesiasticos a creatione Mundi utque ad Christum stylo claro, methodo facili, incredibili labore & dili- sentia primus digessit , nee solum mn suo erudito opere Sacram Veteris Testamenti contexuit Historiam , sed etiam bene multas sis o e anio dilucidavit disticultates, quae ad Chronologiam, Gemgraphiam, Topographiam , necnon Ritus Iudae rum attinent. Quo fit, ut illud Antisini Gonielii Opus omnibus Scripturae Sacrae liudiosis amplissimi & locupletissimi Commentarii loco essem it. Ordinem Clericorum Regularium, qui Themtini appellantur, Saetulo XVII. maxime illustravit Iosephus Maria Thomasius Cardinalis a C mento XI. Pontifice Maximo creatus, cuius iam mentionem secimus in Colloquio Sexto in Historiam Saeculi XVI. Hic quippe Scriptor cum generis nobilitate, tum Pletate & eruditione excellentissimus , praeter brevem, quem edidit. Indicuum quorumdam opusculorum Santlorum Patrum, ex quibus praecipua Sacrae Doctrinae argumenta sibi derisent Theolo ae Candidati, varios
quoque Romae vulgavit Institutionum Theodosic rum Veterum Patrum Tomos : Codices Sacram urorum πυngestis annis vetusti res e Migulo GahLeum Francoreum re Gallitanum Vetur : Antiςtios
libras Missarum Rumaue Ecessae : ides , Anii. phonarium S. Gregorii Papa e Psalteriuna iuxta Nirem Editiis , Romanam ct Gallieam, eum Canticis, Irumnaris , ct Orationali , alixque doctissima opera, quibus pius ille Cardinalis, Lin-marum Hebraicae 8c Graecae peritissimus , nomen suum reddidit immortale . Ex Clarissimo Can nitorum Regularium Sancti Au Uini ordine proedierunt Saxulo XVII. tres perillustres Scriptores. Petrus V Auemam, Joannes F reau , & Iacobus Marsiser, natione Galli. I imus clit Canoni. eus Regularis Sancta Gen Vae, & Universitatis Parisiensis Cancellarius, tretque Tractatus Asceticos Gallice ser: psit , nimirum de Morte Iti' rum e de Testamento Spirituali: & de piis GD His Chrisiane mori nisi, aliaque id genus Opusciata Ascetica . Alter, seu Joannes Frameau, eiusdem Congreetationis S. Gen e se Canonicus Resularis, Universitatis Parisiensis Cancellarius,
Linguarum peritissimus , praeter aliquot opera Theologica, quae de Gratia 9 Praedestinatione , iux ta Scholae Thomisticae doctrinam , edidit plures etiam stripsit Epistolas & Dissertationes, in quibus praeclara suae in Sacra Antiquitate , & in Historia cum Ecclesiastica, tum prophana, erudiationis praebuit argumenta. Desius Marsilier, praeter Hifloriam, quam concinnavit, Sacra I xisitionis.
ω utis originis , descripsit insuper Gallice eleganti stylo Vitas S. Francisei Sal sit, Cardinalis
pa, Cisteretensis Ordinis Restitutoris & Vitam
venerabilis servae Der Francis Fremist de Chantes, Ordinis Montalium, a Visitaricine S. Mariae nuncupaetarum, una cum Sancto Francisco Satisio Fundatricis. Adornxvit etiam idem Jacobus Marsilire luculentam pro Desiderio Erasmo Apol gram . In Sacro Canonicorum Regularium Praemoniliatensium ordine floruit Saeculo XVII. Casi nixus Oudin, , qui edidit Supplementum ad ιibrum Cardinalis Bouarminι De Seriptoribus ει- elesiasticis, in quo plures Scriptores, a Populus, Bellumino , & aliis omisses, accurate recenset , & de eorum 'rtu, Patria, natione, prosessione ,
fodina, officiis, & Operibus diligenter disserit . In Congregatione Doctrinae Chrsianae, quae si ib Pontificatu Sancti Pii V. instituta est a Uenerabili Arvo Dei Caesare m-Bus , natione Gallo , cel uris Scriptor fuit Amaldus Milhetur, eiusdem Congregationis Generalis Praepositus , qui post quatuor in lucem datos Philosophiae libros , or
vem , sed distinctam texuit uni-rsae Scripturae sinerae notitiam . Detuque , religiosissimus Minim
rum Sansii Franci ci de Patiti Oido protulit Sinculo XVII. plures insignes Scriptores Philos
phos, Emmanuelem Magno , Marinum Mersennum, Joannem Uriemandos, Ioannem sagumr, 5c Fraucisum Polaneo , qui etiam qi indam OperλTheologica lucubrarunt . Prodiit etiam nuperrime primus Tomus in solio Thresisti Patrum D gmaticae, Schoia'c Positisae, Auctore R. P. Ant
nis Βοαοι, doetissimo ejusdem ordinis Minimorum Prose re natione Gallo. Nihil hie impraesentiarum dicam de Scriptoribus Asteticis ejusdem ordinis L Franedia de Paula, qui rene innumeri sunt, & inter quos eminet Franciseus G ν , natione Gallus, qui Tomum in selio do Visis sanctoriam Gallico idiomate seripsit. Plura, si v lis, de Scriptoribus Sanctissimi Minimorum ordi. nis levesis apud Perrum Desium Trisan, qui an. MDCLVIII. contexuit Chronictu illustriam Scriptorum ordinis Amnimorum . Totam igitur illa. sirium Saeculi XVII. Scriptorum classem claudet S. Franciseus Salesius, genere nobilis, & natalibus Allobrox , cui in tertium S. Franeisei de Patila ordinem adicriptus. postea Episeopus & Princeps Gebennensis suit, plures ne labros in lucem emisit, singularem doctrinam, eximiamqtie pietatem spirantes ; quos inter praecipui sunt: Isagoges ad Vitam De beam: Hilothea, seu de Amore DiυAno: Plurimi Tractinus Parenetiei, & Epimia Familiares . Circumsertur quaedam S. Francibi salsi
Epistola ad Le ardum Laessium, Societatis I esu ,
157쪽
data die et . Au i Q. MDCXVIII. in qua
ainni, Sanctum illum Antistitem do nam L Iti de Predestinatione ad gloriam meritis prini sis innixa, sito calaulo a rebasse. Verum, eiusdem Epistolam tanquam spuriam , Sancto huic Amtistiti suppositam, & adulterinae istum Drtum, iure optimo exsiisnant Viri eruditi eo potissimum nomine, quod si haec Epistola genuina ceriaque esset, situm omni procul dubio tot inter alias S.
Francisca Satis Epistolas, simiano studio & dilbgentia conquisitas, locum haberet. Porro , ce
tum est hane Epistolam, quae prostat seb nomine S. F - Salem, nullum inter ejus Epistolas locum habere, nec habuisse unquam ἰ quod quidem argumento est, eam Sancto nulla Antistbri asseri ac vindicari non dinere, maxime cum huiusce Epistolae nullam promas mentionem s cerint diligentissimi S. F esset Salini op
xum Editores , apos tamen constat emem
quaeque vel minmissima huius Viri Dei sedulo colles ta Epistolarum tamenta, eaque publica lace digna audicasse. α Quod istud Colloquium solito Ionsilis protraxeris, iure merito tibi sicceiisere possem; a stineo tamen, veritus , ne idem in me into queas proverbium, quod nuperrime legi apud S. Hier---N in Prasatione Commentariorum ,
quos seripsit in Epistolam S. Ii ad Ephesios, tibi haec habete Parum Hominus sum. suis ad a. ρ ῶIsmiorem ine. Non digno Graeea in Lin
V num transfero: aut Graecos lege, s ejus lingua ha- .as scientiam. aut si Larinus tantum es , noli de Iaraiato munere rudis re, o M via are prave iam est, Equi denos inspirem donara . Domum itaque me recipio, ibique tacitus aliquas mente
agitabo dissicesistes, quas circa Dominam, Disciplinam Ecclesiae & Moralem Saeculi XUII.ventilari solitas, tibi in proximo noctis Colloquio propcinere Possim.
D. Doctrina, Dis plina tam Meles ea quam Monastica, Menon de Morati Chriwana Saeculi meimi septimi. M. 'Atholica Fides, quae, ut saepe diximus,
nulli temporum vicissitudini obnoxia est, illibata omni aevo niansit, manebitque perpetuo in Ecclesia Romana, quae est sacra doctrinae Evangelicae Anchora , ad quam in tanta rerum humanarum caligine, qui sidui fieri volunt, conso gere debent, ne errorum undis involvantur , vel, ut hi, qui erroribus impliciti a vera sal
tis via aberrant, recto cursui restituantur. Nunquam proiecto movebitur haec firma veritatis c
lamna , qua innixi, adversus huius Mundi vim, semper in deterius, & prolabentis Ac rapientis obsinemus; aeternumque manebit solidum illud , nullis opinionum flatibus, nullis persecutionum procellis cessiimm sum amentum , cui Christus Dominin saperstruxit doctrinam suam , quae de omnibus errorum, Haeresumve Monstris ad finem usque Mundi 'gloriosum reportabit.trium-l hum. Hanc inconcussam fidem, quae inviolabii temporum serie ad nostram usque aetatem pura.& integra in Ecclesia Roma uit omparata , ut illi tam conservare possis, chari inme Discipule, necesse est, ut smeris Consilium Amsoliri di , quo discipulum situm Timo eum, a stabulis, interminatis Genealogiis, &fiitilibus quaestionibus, ex quibus nihil oriri prasser invidias , eontentiones, convitia. iaspiciones mHas, &pe pereas conflictatione . deterret. Quem Apostoli locum interpretans S. Cbrasi dimus , haec habet :Vides. inquit, quemadmodum, Apostolus Paulus, Mi modi quaestiones damnat ac resecare conatur Nam, ubi fides est, nulla est questionis necestas. Ubi nuu oporter curiose perquirere, quid opus ess aestivio. siquidem uaesis fidem restit. Etenim. qui quaerit, nodum invenit l, qui quaeris, di A
eiusmodi quaesionibus. Nam se quaerimus , iam
noen credimur. Fides enim animum, cogitationem
que faeis conquiescere. Non haec tamen eo im- Iraesentiarum dico, quod improbare velim Sch xsticas conflictationes , ex quibus saepenumero non aliter elicitur veritas . quam ex collisione silicum ignis excutitur. Sed modum in his aedelectum requiro, tibique auctor sum , ut puram Christi doctrinam haurias ex Sacris Litteris, ex
definitionibus Ecclesiae , & ex his Scriptoribus , qui proxime de istis ruris fontibus biberunt . D. Etsi a vanis, & inutilibus quaestionibus ,
quae nec ad Fidem illustrandam , nee ad imventam alendamve pietatem quidquam juvatu unt , semper ipse abhorruerim , mihi tametalummovere semper arriserunt quaestiones illae . qnas ad uberiorem Fidei , Dominae & Disciplinae Ecclesiasticae explicationem Theologi excitare solent . Quaproseer . si quς celebris quaestio circa Doctrinam ac disciplinam talesiae in . ter Theologos Saeculi XVII. Ait ventilata , rem lonae gratissimam mihi finies , si ejus oriamnem, statumi progressum atque exitum , hic
dilucida expositione aperire non graveris.
M. Inter Theolos decimi septimi Guli e
lebris citra doctrinam Ecclesiae de observatione Jejunii Quadragesimilis emersit in Galliis conir versa , elii obsidio' Urbis Parisiensis anno MDCXLIX. occasionem dedit. At enim, cum , durante illa obsidione, ob extremam Qtiadragesimalium eduliorum eenuriam, quae in Civitatem Parisiensem importari omnino non poterant, huius Urbis Areni praesul carnium esum tempose Quadragesimae per Dominicos, Lunae , Mariis , ' Iovis dies , tam gravi umente necessitate , induisisset,' quaesitum est a quibusdam Theologis,
an Archi istum in jejunio Quadraresimali ,
cuius abstinentia a carnibus pars quae m est , praesia meretur dispensasse, non minus, quam in abstinentia camis dispensaverat. Uarie in utramlibet partem pro vario cuiusque gustu ac senio, vel ingenio & ratiocinio discπtatum est . Fu runt quidam Theologi, qui in molliorem sentem iam abeuntes, Dutarunt. eos . eum quibus Archiepiscopus ab abstinentia a carnibus dispensaverae
158쪽
a loe ieiunii Quadragesinulis esse pariter di.
spensatos; quasi alterutrius par causa videretur. Alii vero Theologi in contrariam opinionem descenderunt, sicque Archiepiscopi Parisiensis concessam ' carnibus abstinentiae dispensationem intelligendam esse censuerunt , ut cibos tantum in unica ac legitima diuidrate inue resectione , seu in prandio, suppleret . nec ideo reliquam legis Ieiunii patrem solveret a quae seorsim proprio Iure suo ad Ieiunii Quadragesimalis observationem obstringebat, eum nihil tale Archiepiscopi Parisiensis dis rensatio expressisset . Praeter has duas diversas Theologorum sententias, tertiam tum temporis opinionem procudit Iaamres Lauinoitu , Sacrae Facui. Parisentis Doctor, ediditque librum, cui titulus est e do veteri Ciborum delectu in I iuniis Christiandirum, in quo, licet doceat, a lege Ieiunii non dispensari eos , quibus ab Episcopis conceditur furiittas tempore Quadrageli mali
comedendi earnes . pertendit attamen , carnes qualescum. , etiam extra urgentem necessitatem minei las , non ollicem Ieiunio Uragesis
mali, fili ue libere olim a Christianis ieiunam tibus, & in Quadragesima ipsa pro suo nutu &arbitrio usurpatas.
D. Theologorum decimi septimi Smuli circa ieiunii Quadragesimalis observantiam discrepam
tes opiniones certe video, sed cui sententiae , seu probabiliori & legibus Ecclesiae magis consentaneae . adhaereis debeam, dubius ac pendulus ad-hne haere a M. Ut mentem meam elariori, qua fieri poterit , methodo aperiam , necesse est , ut primo ostendani contra Ioannem Larunnium , nunquam Christianis ieiunantibus & praesertim tempore Quadragesiniae , licitum si isse carnes pro suo nutu , & arbitrio usurpare , et ite libere vesci . Deinde, evincam contra quosdam recentiores Theolo eos , qui tempore Quadragesimae piniunt, & obtinent ab Epit copiis iacilitatem com dendi carnes, eo solo moti argumento, quod timeant, ne cibi Quadragesimales eorum salutari Oisciant, non dispensari, vi illius obtentae ficul-zatis. ab observatione legis quadragesimalis ieiunii. Et primo quidem , quam antiqua, quam uimela, quam solemnis, quam unanimi Patrum, &Graecorum, & Latinorum sensu comprobata, &quam ex universali Ecclesiae usu, & instituto ne. cessaria sit in jejunio quadrages mali abstinentia quarumcumque carnium ex perpetiui, sibrque sem- 'r constanti traditione ab Apostolis proiecta ,& ad hane usque aetatem in Ecclesia Romana fideliter conservata, facili negotio demonstrarer L m. Sed, ne in reserendis pene innumeris Samelorum Patrum , cum Graecorum , tum Latininrum testimonais, atque Historiae Ecclesiasticae M Numentis prolixior sim, pauca dumtaxat selinam, quae ad exsurundam novam, sillam ac periculosam, ne quid gravo us dicam, Joamnis Latimii sententiam int superque sullicient. S. Basiliis Hom. I. de Ieiunio ait: Cames non edis, a Vino abstines, Vesperam expectas , ut cibum sumau. S. A sustinus serm. I. de Dominica prima Quadragesimae: IIta est, inquit, in quaciragesimae Esebus aram
dis utilitas; quia dum etiam a sitatis abstinemus,
magis ac magis admonemur illicita vitare . Oui enim abstinemus nos . eamibus , quibus adiis T bus uti iacet; qui nos abstinemus a vino, quo m derate uti licet ; qui vitamus quae aliquando licem; in primis fugian ins peccara, quae omnis nunquam
licent . Non minus diserte loquitur Theophilus Alexandrinus in Epistola r. P chali ad universos AEgypti Episcopos , ubi haec habet : Nequaquam in Lebus Quadragesimae vini mentam fuspiremus, neque in praeinctu praetii, usi labor oe sui cir 6ὶ n
resarius, carnium eduIio delitiemur . Uui autem legum Praecepta custodium, ignorant vinum in i iuniis, eamium esum reputatant. His Sanctis P tribus succinunt Coerillus Hiemsbmitanus, S.Chr
sostomus , quorum prior in Catectas quarta siescribit: Abstinemus per ieiunium a camιbus, Non quod eas abominemur, sed quod mercedem expectemus. Alter vero, seu S. Chr Ultimus Homi l. i. super Genesim de ieiunio Quadragesimae loquens, ait: Iam metuorum aescursus , ex pecudum maesta. riones e messio touantur. Quin, tanto disciplinae rigore abstinentia a carnibus in Ieiunio Quadra- sesimali a fidelibus observari debebat, ut Patres Concilii Toletani octavi statuerint, ut ille, qui diebus Quadraresimae earnes edere attentasset , Communione Paschali privaretur , & per illius anni curriculum ab omni esu carnium abstineret; Si quis, definit Concilium Toletanum , eamium Uum Hebus Ouadragesima praesumpseris intentare, non solum reus Resurrectionis Dominieae, sed ali nus eris ab eiusdem diei Communione, ae per ipsius anni reliquum tempus ab omni eis camium Astinebis..His omnibus adde rem singulari sane o, servatione dignam, quam Nicephortis lib. II. Historiae Ecclesiasticae cap. s r. narrat , videlicet quod, imperante Iustiniano , cum gravis semes Urbem Constantinopolim urceret, ideoque secunda Quadragesinaae Hebdomam carnes in foro vendi Iusti-nιanus Imperasset , populus tamen , qui praπ ptum de abstinentia a carnibus in ieiunio Quadragesimali observare statuerat, neque illas emebat , nec edebat, mortem quam ex fame passumserat sibi potius reserandam ae subeundam exsimant, quam ut quidpiam de parnis moribus ac tram
ditionibus immutaris. Ex his , & aliis id genus momentis libuido patet, sena per & ubique apud omnes Christianos carnium erum in Ieiunio Quadragesimae prohibitum siisse, eisque piaculum visum esse . si in praedicto jejunio carnibus vescerentur. Plura in hanc rem contra Ji mnem Lamnsium legesis apud nostrum Joanum lieolai tum in secundo tom. Pantheologiae M'. . Ra erit, titulo de Ieiunis, editionis accuratioris, quam ipsa, multis undecunque adiectis auctam ae illustratam, Lugduni in Galliis anno MDCLXX. adornavit ;tum etiam in ea, quam idem doctissimus Ioannes relai contra Joannem Latinoium edidit Disse latione de Ieiunii CH Riani, et Christiane AM1sinentia vera ae legitimo ritu, iuxta veterem Getesiae universalis usum, ubi dociissimus P. Dan. NAeolai luculenter ostendit , illusorias , ac ineptas esse obiectiones , qtias fimosus Ioannes Otimius Anti criticus Proponit ad praedictum de abstine
159쪽
tia a carnibus in Ieiunio Quadragesimali unive
salem antiquitatis usum , unanimem consensum
Patrum, & Ecclesiae senuim, vel etiam historicorum res limonium eludendum.
D. Insidet adhue animo circa sententiam I annis Iauisisti scrupulus, quem mihi evellas velim. Enim vero Sancti Patres, quorum testimOnia laudasti, fidem faeiunt , Christianos in Ieamnio Quadragesimali abstinuisse non solum a caris nibus, sed etiam a vino . Porro verosimile non est, Ecclesiam universalem antiquitus imposuisse omnibus Christianis praeceptum de abstinentia a vino in Ieiunio Quad agesimali ergo nec quoque
praecepto eos obstringere voluisse ad abstinentiama earnibus in Ieiunio Quadragesimali . Utraque igitur abstinentia , videlicet a carnibus, & a vino , in antiqua Ecclesia non erat in praecepto , sed duntaxat in consilio, ita ut fideles, si vellent, possent pro suo nutu & arbitrio in Iejunio Quadragesimali comedere quascumue carnes, &bibere vinum , licet vi praecepti Ecclesiastici o, fringerentur ad servandam Ieiunii Quadragesim lis legem, quae in unica in die reωione consistit, scut pertendit I-- Lam risu.
M. Ad eliquandam propositam difficultatem tria in Jejunio Quadragesimali accurate diicerni
debent, quae perperam nonnulli promiscue confundere solent. Primo in Ieiunio Quadragesimali attendi debet hora, seu tempus , quod pro I.
junii termino institutiam ac praefixum est . Secundo, notandus est modus aut rigidior, aut mussis temperatus , quo observari potest Ieiunium Quadragesima te. Postremo . praecipua ratio in
Jejunio Quadragesimali haberi dein tum abstinentiae a cxmrbus , tum unicae resectionis quae
in ieiunio sumenda est. Quod si 'at horam , seu rempus , quod pro Ieiunii Quadragesimalis
termino institutum ac taetatum est, res est purae
Disciplinae, quae vicissitudini temporum flait o noxia . Antiquitus enim pro solvendo Ieiunio Quindrapes mali juxta strictiorem regulam ea pinctari dAbat hora vespertina , ita ut resectio non nisi stib nocte ita, hoc est, post occasum solis , lumi rosset. Deinde tamen, prolabente paulatim, vel sopito primitivorum Ecclesiae Saeculorium servore, jejunium quadragen male ad horam nonam quae nostrae horae tertiae post meridiem correspondet revocatum est, iuxta illa quae Secundae S.
cundae qu. I 47. a. notat S. Thomas, Doctor Angelicus, & quae nunc morem adhuc eius tempore usitatuni ac observatum indicant. Nunc vero tandem ad horam sexim seu meridianam ieiunium quadrages male, ne qua nimiae debilitatis excusatio praetexi possit , reduxit pia mater Ecclesia, hoc interim servato usus antiqui monumento , ut quemadmodum in aliis ieiunii dimbus Ecelesia Othcium horae Canonicae, quae Nona dicitur, praeniittit ante resectionem, sic in Jejunio Quadragesimali horam Vesperarum cantet ante resectionem ; quamvis nec id ad essentia in ejunii Quadragesimalis requiratur, & aliter fimri , saltem privatim , possit , sicut casuum Conscientiae Scriptores passm notant. Posset tamen
etiamnum, ι quis vellet , jejunium Quadrage-
simale protrahere usque ad horam nonam, iux veterem usum, modo id faceret absque serupulo& supersitione , vel assectatione singularitatis . vel aliter facientium contemptu , & condemna tione , ut docent periti Calaistae. Quod attinet ad modum rigidiorem , vel magis temperatum, quo Jeiunium Quadragesimale observari Potest , cerium est, longe rigidiorem olim Ieiunii .
dragesimalis observantiam extitisse , quam nunc sit, aut ab aliquot Ecclesiae Saeculis extiterit , non tantum quoad horam vespertinam , qua , ut mox diximus , Ieiunium Quadragesimale sol, vetatur, aut refectio sumebatur, verum etiam quoad ciborum usum, quo Christiani non tantum
a carnibus, ovis , & facticiniis abstinere sol tant, & ex lege debebant, sed etiam a quibusdam tactibus, & vino. De fruebium quippe a stinentia sic S. Augustinus expressis verbis dicit :Chrisiani u haereriei sed Catholiet, eriman-
vi cominis ea a Dropter animam ab irrationatibus motibus amplius humitiandam, non solum a earnibus, verum etiam a quibusdam terra fructibus .
vel semper, sicut panei , v I ereris diebus inque te inrisus, Hur per Quadragesimam fere omnes, quanto magis quisque vet minus seti voluerit , seu piatierit. Vini vero abstinentiam in Iejunio Quadragesimali antiquitus fuisse communiter obsere tam, patet ex testimoniis Sanctorum Patrum , ruae supra adduximus. Ceterum , ad illum rigibiorem modum servandi Ieiunium Quadragesim te non omnes & ubique Christiani ex praecepto universalis Ecclesiae tenebantur, sed tantum multi ex devotione & non ex praecepto , vinum in jejunio Quadragesimae non bibebant, vel a quia busdam tetrae fluctibus abstinebant , ut magis corpus macerarent, & persectius jejunarent, cum dubium non sit, abstinentiam a vino ad persectionem Jejunii pertinere, etsi vini potus moderate sumpti essentiali Jejunii conditioni non asversetur. Hinc S. Hieron us in Epist. 3. de VAta Clericorum scribens ad Heliodorum ait: Si absque υino ardeo a lescentia ex inflammor O resanguinis oe sue lento validoque μm e pore, F benter camebo poculo, in quo suspirio est veneni , quod videlicet animam perimit per peccatum , non sectis ac venenum proprie dictum corpori mortem infert. Vides itaque ad hune stricti rem modum Quadragesinate Jejunium observandi per abstinentiam a fructibus, & a vino, quena ad persectionem Jejunii commendant Sancti P tres supra a me laudati , non omnes fideles ex praecepto universalis Ecclesiae obstrictos fuisse , sed praedictam abstinentiam ex devotione , &maiori quorumdam Christianorum servore originem habuisse . Quod quidem confirmari etiam potest ex his , quae S. Diphanius ad calcem Iut operis eontra Hereses resere de Christianorum rigidiori modo jejunandi in ultima Quadragesimae hebdomada, his verbis: Praeterea , sex tuos
Dominico excluso Paschalis diei hoc est,
Palchati pioxinios . & Passioni Christi , veri
Paschatis laostri , commemorandae consecrato transigere Wrvbagiis, ides, arido victu, mpurus
160쪽
ia fretientis Domimeae gauitanium sino riborream istum . Hie autem rigidior in ultima Quadragesimae hebdomada ieiunandi modus, culiaris tantum devotionis iuit, ex nullo uni. vestalis Ecclesiae Praecepto . sed solum ex usu, seu pia quadam consuetudine, quae praesertini in Eeclesia Orientali inoleverat. observari solitus. Cum igitur juxta illum rigidiorem tempore Quadragesimae ieiunandi modum Christianos non
obligaret universalis Ecclesia. nunc breviter sendere debemus Ecclesiam universalem Christianis omnibus duo tantum praecepta olim imposuisse, & etiamnum imponere in ieiunio Quadra. sesimali observanda. Primum Ecclesiasticum praeceptum imperat abstinentiam a carnibus. ovis &l iciniis . Alterum praeceptum iudicit , uni. eam videlicet resectionem in die . Haec autem duo praecepta omnino inter se distincta ad observationem ieiunii Quadrageli malis ab Ecclesia liniversali filerunt quidem statuta, clim eo tamen disertini ne, quod si quis praeceptum Ecclesiasticum de unica refectione in die tempore Quadragesimae non observaret, sed bis in die reficeretur ieiunium frangeret; at si quis . vel ob extremm
Nigentem necessitatem, vel quia timet. ne eibi Quadragesimales notabile damnum eius finiisti inferant, a Superioribus Ecclesiasticis obtineat ficultatem comedendi carnes, vel ova tempore Quadragesimae. &lemel tantum in die reficiatur, atqueia unica illa resectione moderate carnes, vel ova
com at, jejunium non solvere, sed observare censetur, quia ieiunium , ut docent Theologi& periti Casuum Conscientiae Scriptores, principa- Iiret in unica resectione consistit, quippe quae apseneipio jejunii instituta est in Ueteri Testamen to, in quo Judaeis ieiunantibus unicam tantum re-Mionem ad Vesperain sumere licitum erat, nullus tamen cibus in illa Vespertina resectione eis prohibitus erat. Hinc g. Thomas principalem M. elasiae in institutione Ieiunii Quadragesimalis finem, seu Primariam intentionem. constituit in unica refectione, quae in Ieiunio Quadrages mali fiati debet, ita docet S. Thomas Secundae Secum ae q. I s. art. 6. ubi haec habet: Disoadum euia seiunium is Ecelesia inclitiatur ad concupiscentiam
refraenandam , isa tamen quia natura salvetur. Ad Me autem suisme videtur unica eo io, per quam
εαmo poto er naturae satisfacere, di tamen asiquid
concupiscentiae detrahit, diminuendo eome bonum taeei: Ee ideo Messae moderarione farusum es, MIemia a /eiunantibus cum datur.
D. Cum perpetuum in Ecclesa viguerit praeceptum, scut luculenter mox linonstrasti, de abi inentia a carnibus , ovis & lucticiniis in Ietu. nio Quadragesimali ab on nitrus Christi xnis iugi. ter inservatum , ficile percipio , errasse Dan nem Laumium, dum pertendit, christianis olim in Ieiunio Quadragesimali quascumque carnes pro
suo nutu Se arbitrio usurpare integrum siisse . Sed nime scire velim, an ii idem erraverit idem Gaet U. I p. Gm. VIII.
Joannes Laumtur, dum asserit, eos quibuscum Su tiores Ecclesiastici diseentant a praecepto de abiit nentia a carnibus, ovis & laeticiniis tempore Quia es, , teneri tamen ad osservati nem alterius praecepti de unica res ictione in die
sumenda, illosque non eximi a lese jejunii me si quidem Ioannis Muni sententia paulo mihi
durior videtur, praesertim cum plures moderni
Calaistae sicut nuperrime audivi intrepide doceant, eos, qui ob periculum ne ei si Quadrages males eorum valetudini detrimentum afferant, petunt & obtinent a superioribus Eeelesiasticis licentiam edendi carnes tempore Quadragesimae.
non amplius obstringi ad legem ieiunii, sed his
in die , citra ullum vel minimum scrupulum, posse earnibus se se reficere. M. Non solam Ioannes Lavinotas, sed plures
gravissimi, iuxta ae doctissimi Theologi & Ca
suillae, quorum hic Catalogum texere longum etaset, palam docent ac tuentur, eos qui nulla aegritudine laborantes. & ob periculum dulitaxat . ne ei bi Quadrages males eorum saluti no conti petunt & obtinent a superioribus rael sinicis licentiam comedendi carnes tempore
Quadragesiuiae, nullo pacto dispensari, vi oue te illius facultatis, a lege ieiunii, sis seines itidis se reficere debere, & in illa unica rese Rione
carnes salutares moderate sumere. Huie diissimorum Theologorum sementiae utroque pollicosissiseribo , durius variis momentis, quibus tu ipse, cum sis veritatis amans, & animae potius uam corporis salutis percupidus , assensum, ut pero, praebere non detrectabis. Et primo quidem, si ex praescripto prudentiς Prςcepto ten
mur meliores commodioresque emere vestes, s lubrius sumere medicamentum, tutiorem viam
eligere ; multo potiori ratione prudentia suadere debet, in materia morum & salutis an iam, eas a nobis eligendas esse opiniones, quς magis legi Dei ερ Ecclesis favent, relictis ac penitus repi dinis illis opinionibus, qui ad nutriendam &fovendam cupiditatem conducere possunt. Porro, sententia eorum , qui a lege te unii illos eximunt , quibus tempore Quadragesime conceditur facultas comedendi earnes, ne cibi Quadragesimales eorum saluti noceant: hςc, inquam, sententia lavet eupiditati, cum lemel exempti a
lege ieiunii possint non solum bis, sed ter, quaterve earnibus refici in die. Non stat etiam sententia re lege Ecclesit, quia Ecclesia, ρος-
ter illud preceptum, sitia Christianis tem
te Quadra esime imponit de abstinentia a carnibus, ovis de lacticinio. alio piscepto illos adstringit ad ieiuniam , quod quidem Ecclesiasticum
pWceptum convellit, ac penitus e medio tollit prsicia sententia . Est quoque minus probabilis haec opinio tum probabilitate extrinseca. utpote quae paucos habet patronos ac desens res. prae numero destissimorum Theologorum &Calaistarum, qui alteri oppositae sententiae patrocinantur; tum probabillitate intrinseca, quia
nullis selidis innititur rationibus, sed puris putisque argutiis, excogitatis ad exensandas excus
tiones in peccatis. Prςterea hi qui a p*eepto de absti- L nentia