장음표시 사용
81쪽
Trogno sis. g. LXV. Agrypnia ex levi, & fortuita caussa, cito, dcfacile discutitur. Secundaria non ita; nec fmptomatica ut plurimum desinit, nisi morbo principe, qui eam inducit, devicto, aut valde mite iscente. Quae hypocondriacos, alac hystericas in-l sectatur, et li plerumque expers periculi, diutina tamen, & pertinaX esbe consuevit. Quacumque vero ex caussa oriatur, si diu trahitur , capitis gravitatem, dolorem , anxietatem , moerorem , lassitudinem, dispepsiam , anoreXiam, marcie in , t delirium , maniam , phrenitidem , a popleXiam , vertiginem, nervorum distentionem, aliaque pessima mala, unde exitium superveniat , post 1 ei accersit. Iure igitur, & merito scripsit HIppo CRATEH : fomnum, vigilia, b utraqus modum excρdentia, mafum a) . Uigilia condusio , aut
Ut in quolibet morbo, sic in agrypnia curanda semper ad caussarum diversitatem respicere Opor- tet. Quod attinet ad Iecundariam, & Lymptoma sicam, de utraque nihil addam iis, quae sparsim
82쪽
missio. Purgatio catque alii auxilia. Raregari-
st CAp. III. DE ACRYPNI alibi jam tradita sunt, tradenturque et Iam dein
Ceps opportunis loci. . Tollitur autem, mitigatis, aut penitus domitis morbis, quorum ea effectus est . Prim triae vero generatim Omnia, quae humectant, refrigerant, ct temperant, aCCommoda tissima perhibentur. Balnea ideo tepida, in quae aut pedes aut universum corpus demittantur, saepe contumacissimas vigilias arcent . Quibitidam remedio est a coena abstinere, aliis coena uti , nonnullis aliis , antequam cubitum eant, aquam frigidam, aut emulsonem quam vocant , aut lac, aut ejus serum bibere.
Sed plethora, aut sanguinis servor excedat ,
aut suppressae evacuationeSantecesserint, aut timor inflammationis immineat, proficuum est sanguinem mittere. Primarum viarum cacochylia lenia eccO- protica postulat. Molestae animi curae s Egantur jucundo amicorum sermone, musicis concertibus , corporis exercitio, labore, peregrinatione, Vino,
anodynis, opto. Neque silendam est, aliquando moderatum veneris usum vegetioribus , & continentissimis profuisse.
Nimia sensibilitate praeditis, aut animo anXii Sparegorica, & sedantia opitulantur, de quibus plu
ries jam retulimus. Praecipue in h.is eminent so-reS nym 'hae, violarum, & papaveris rhoeados camphora, mos has, liqu9r anodynus mineralis HOFFMANNI , capita papaveris albi, syrupus de muconio SYDRNHAM II , ejusdemque lauda num liquidum. Matronam novi, cujus tanta erat
83쪽
sIVE PERV IGILIO. 6ς sensib;litas, ut numquam somno indulgeret, nisi guttas viginti, aut triginta liquoris a nodyni mi neralis ex aquae frigidae haustii cubitum itura asia sumeret; idque jam a multis annis experiebatur. Qui e stomachi imbecillitath, malaque ciborum cocti e vigilant, his amaricantia, & roborantia, ut vocant stomathica, sorrinum conciliant. E graviori morbo, in quo caput vehementer aegrota Vit, convalescentes non raro permolesta vigilia tentantur. His interdum assas foetidae, aut saga peni, aut galbani tantillum iesperi datum , &ad aliquot dies prudenter repetitum somnum restituit ; frequentius tamen paullo liberalior victus, quo scilicet sanguis , reliquique humores Novo, recentique succo temperentur, & paulla-cim resarciantur.
A. LXIX. Ceterum In pervigiliis ejusmodi , praesertim
primariis , exulare debent Omnia , quae morbi caussas fovent ; itemque Calefacientia , liquores fermentati, decoctum casse; quod tamen neque omnibus nocet , neque desunt , quibus contrarium effectum pariat. GUILLELMUS PISO narrat, nobilem foeminam solo potu casse ad somnum se componere. fuisse solitam. SGmmo itidem accen se indo universii conserunt aquae leniter cadentis murmur, dulcis loquentium, aut legentium susurrus, aut contra summa circum quaque procu
84쪽
. LXX. Contrariam agrypniae assectionem aggredimur
eκplicare, Α οπληξίαν ' nimirum, variosque sopo ris, stupiditatisque gradus. Sed antequam ultra provehamus, animadvertendum censeo, apoplextam diversis saepe nominibus comprehendi solitam esse a scriptoribus . Atque ut aliqua hujusce variationis nominum adducam exempla, praenotabo, ab HIPPOCRATE alicubi ca) aphoniam , C. CELSO nsr- Corum res utionem b), a IOD. LONMi O morbuimationatum c), ab aliis apoplexin etiam, fiderationem, porcussionem d) , a nostris vulgo colpo , goc iola, accidgnis eam appellitari. a) Lib. IV. de vioZ. ratione, is aph. yr. JAT. IV. baLἰb. III. cap. 27. sc) Obseγυ. med. l. II. p. 8a. d IO. BEPT. MOLINARIUS De Apoplexia ferii. i. g. S.
Apoplexia autem idem sonat, ac latinis percu mo unde fortasse profluit ictus I anguinis, quo ad eam significandam usi sunt SEXT. AURELIUS VI CTOR a), atque EUΤROPI Us b) de morbo LUCII VERI mentionem facientes. Percussi enim ve luti fulmine subito concidunt , & resolvuntur , qui ea correpti fuere c), C. CELSUS de ea loquelas, interdum, inquit, tota , corpora, interdum
85쪽
partes infestat . Veterss auctores it ud αποπλη- ' Ap ple-
qua Παράλυσιν appeturi video d) ProYime ad C. iiii. CELSI metitem accedere videtur AREAETUS, ubi scri psiit 8 levia , harao ia , pare sis , parabsis omnia generil eadem fant, aut enim motionis, aut tactus, utrius us defectus est ; interdum is mctntis ς interdum O' reliquorum fe utim . SHd aps plexia totius quidem comoris i i fensus, mHntis , Θ motionis resolutio est e . Verum non solum universi corporis resolutioni, sed aliquarum etiam partium paralysi nomen a popleκiae tributum est cum ab HYPPOCRATE , tum ab ejus discipulis , ut videre est, ubi linguae, ut brachii, aut partium unius lateris, aut corporis, aut cruriS πο- plexium memorat fo. a) In Marco Antonis. b) Hi 'or. Rom. l. VIII.
Ut nomina a poplexiae, sic definitiones ab au- Definitio-ctoribus traditae discrepant inter se. Sed neque ARETAEI I. LXXI.) neque aliorum definitione c. i. r- satis eam a syncope, aut a morte ipsa discrimi i ςψ nari animadvertunt plerique . ) ex neotericis, nisi respirationem, & coriis motum superstitem adjunxeris. Quapropter fortem a poplex iam, sive legitimam, atque uniῬIs corporis rectius sibi vi- .dentur definire subitam fe uum cum internorum,
86쪽
spiratione, sed interdum ita brevi, ut 1 dre in isto occessio a defit Ue videatur. In ea enim quam fortissimam, seu vehementissimam vocant, nemo non novit utramque, cordis nempe, dc respirationis actionem supprimi, atque extingui, ac proinde eodem prope momento, quo morbus iste adoritur, Vitam ouinem deleri, aut sic imminui, ut pror sus deleta videatur. Quaecumque demum fuerit haec sensuum , dc motuum cessatio, aut interce Ptio, eam Cerebri, nervorumque praecipua culpa fieri oportet, ut a morte. aut a syncope, quM ab aliis classis, vitiisque praecordiorum pronasci tur, opportune 1egregetur. u) SKITEN. g. IOO8.
' Iure igitur a pople&ia visa est Cl. MORGΑG Io' intimorum , qtii in cerebro fiunt , motuum cum vides iret movemus, feretimus , cogitamus ) res Inti
na , aut certe celeris imminutio , tanta inigrdum , Ut proximil ad cessationem accedat, aut in cessatio. Ndm continlio transeat ca). Statim enimvero ac Corripit, quando eYquisita , dc vehernentissima est, vel omnem vitam adimit, vel cordis, arte riarumque motum plus, minusve perturbat; rei- piratione sci reddit dissicilem, variam, magnam. raram, inaequalem, dc plerumque cum steriore , dc roncho conjunctam; sensum , dc motum animalem penitus aufert, vel horum levissima relinquit indicia. μ) De sed. o causs morb. in . II. n. s.
87쪽
Qui igitur hujusmodi morbo prosternitur, pre- . . funde dormientis, stertentisque hominis speciem
exhibet, & a membris imolabentibus, ac resolu- G tis, ore hiante, & spumam interdum emittente, Oculis modo apertis, languidis, & saepe convulsi, modo omnino clausias, facie quandoque, turgida, coloratiore, aliquandiu sanorum simili, quandoque cito subsidente, & pallore suffusa, calore alia5 superstite, alias a b deperdito. Animadvertendum insuper est, saepissime in uno latere corpuS COA- velli, dum in altero resolvitur, aut resolutum jam est , sicque aliquandiu peritare , antequam universum sensu, motuque privetur z Quod ita crebro incidit, ut Clinicorum ViX quempiam es- se putem, qui centies illud non observaverint. sa) IO. BAPT. MOLINAR. l. c.
Caussa proxima vel satis ex g. LXXIII. patuit,
vel in ablato consistit commercio, quod inter cor- ph:- . tice in cerebri, ejusque medullam, aut inter me- cidullam, & reliquas corporis partes sensui sal rem, ct motui voluntario dicatas intercedit, quaecumque demum credatur istius commercii Vbscurit ma ratio. Quae vere hujusmodi commercium abrumpunt, ct tollunt, rnnitar, & Variae edis poliunt caussae; at commodissime dividuntur is) eas, quae sensibus imperviae sunt, & tantum conjectura, & cogita- Caussatione est in i, & comi rehendi possunt: atque in F Q eas, quae iub lenius cadunt, re per anatomen In clunes. E a tra
88쪽
in aliis, sed rarioribus vitiis a).
Ut vero ab iis eκordiamur,que apud a poplecticorunais,ihi ribu 30 eo me revelavit, Certissimum est ex ILL Isii, indegatae . EPFZRII, VALSA VAE , LIE UT AUDII , Mo RGAGNI I a) aliorumque observationibus , caput in Cadaveribus Corum, quos a poplexi a CX tinxit, plerumque tumidum repertum es e ; vasa omnia tam meningum, quam Cerebri, cerebelli, de' medullae ob longatae sanguine congesto plena, & praeter morem turgenti Ira; pleXum choro idem varicibus distentum , aut decolorem , hydatidibusque scatentem; sanguinem, aut serum, aut utrumque simal essu sum in ventriculis, in ipsam et cerebri medulla sibi interdum cavum, ubi nullum natura posuit, for mans, intraque meninges, & cerebrum collemina ; aquam item intra calvariam, vel intra duram &piam in Atrem, copiosiorem ad basim cranii, quae saepe in tubum spinalem penetraverit; golatinxo quamdam speciem aquae loco omnia cerebri Cava
opplentUm ; ulcera ; puris effusiones; absces us ;tumores Varii generis cerebrum , cerebellum , me dullamve oblongatam occupantes, glandulam pinealem mole auctam, ' praeduram ; Velamenta Cerebri nimis tensa; aut contra nimis laxa, aut aliter Jabefactata ; cerebrum ipsum modo flaccidius, modo corrΠptum, aut durius, solidiusque, quam par est aerem evolutum , extricatum , cerebri vasa Obstruentem, vel intra cerebrum, ejusque involucra
89쪽
D E A POPLEXI A. 69 adactum b); & demum variam horum vitiorum complicationem , quae freq'entissima esse consue
vit. Inventas etiam in van S me ningum, earumque sinibus polypostas sanguiuis concretioneS referunt plerique; at Cl. MORGAGNIO nimis pau- cse , & rarae ejusmodi observationes , & saepe cum aliis vitiis conjunctae visae 1 unt, ut valde dubitaret, nun solae pro apoplexiae catillis haberi
siυ. De anim. Brutor. P. 2. cap. a. de apoplexia . IO. IACOB. wEPFERI Hsoria apoplectic. cum altor. cerebr. medio. obferυation. , hiporiisque variis . Venet. I73 9. B NETI sepulchret. , amatomis. lib. I. feH. 2. MORGAGN. Oper. citat. Eps. m. IV. 9 V. LIEUTRUD. Pr sis de Medec. lib. I. des Maladies de la te re p. 18 I. Bissor. anatomis. Medic. Tom. II. lib. 3.' In scorbuticis praecipue ulcera huiusmodi observata suerunt a Cl. BO ICHERO. Obseγυ. de apoplex. Iide Eecueil d' observat. de Medec. T. q6. p. 3 φ . b) MORGAGN. l. c. epi'. V. MOLINAR. l. c. se) Epist. IV. n. 23.
Ista quidem . LXXVI. praecipua sunt vitia,
quae in apoplecticorum capite inventa ad apoplex iam inducendam sum cere hactenus sine controversia & credita fuerunt, & rationis, experientiae que fulcimento firmantur. Reliqua porro, quae externa vis intulit, per se ita manifesta videntur, iit nemo de iis dubitare debeat: a cavis enim Violentis, atque evidentibus permanant, & sensibiles noxas, laesionesque capiti, & cerebro illatas ostendunt. Ad horum igitur classem pertinent Ualidae capitis concussiones ; ictus, vulnera alte pe-
90쪽
o C A P. IV.netrantia; calvariae fracturae, comminutiones, filia surae, aliqua ejus particula depressa; aliaque hujus generiS .
Nonnulla alia supersunt , quae intus genita , non tamen talia videntur, ut certo amrmari pol sit, per se sola unquam ad apoplexiam fatis idonea fuisse . Hujusmodi dicuntur mala capitis conlarmatio; eκostoses interiora versus protuberantes; 1uturarum abolitio; durae matris aucta crassities , aut rigiditas; falx messoria cartilagineam, aut osseam naturam adepta ' ; calculi sinibus, praesertim longitudinari, ingeniti; vasorum, & statium concretio; varicosa, atque anevrysmatica dilatatio ;carotidum ossea, aut cartilaginea durities; jugu- .larium venarum compressio, aut imminuta, &coarctata praeter naturam diametros
Vid. MORGAGN. Dist. anatom. medic. III. n. 2I. In actis Academiae R. Scientiarum SueCicce anni I7s7. I l. XV I . PETRUS ZET ZELIUS refert de quondam adolescente, qui, dum saepius deorsum & sursum caput Conis ludens deprimeret, & elevaret collo nimium per collare consti icto , subito concidit vere apoplacticus. La Xato vero collari, & vena secta ad se feliciter rediit, .restitu tis sensibus , & motibus, quod omnino perdiderat.
g. LXXIX. Itaque cum ista omnia g. LXXVI. LXXVII.)manifestissime ostendant, in apoplexi a cerebrum, ejusque appendices obrui quodammodo , aut labefactari, ut non amplius suis muniis paria sint; ab