장음표시 사용
261쪽
Sed quid, inquies, fiet de sententia Salo inonica Pro moro. Misericordia & veritas custodiunt i Regem, di roboratur clementia thronus estis. ν. 23. Quid de dicto JacoSi in a. epistol. N. II. judicium sine misericordia illi qui miselleordiam non ricit. - Sic itaque tene. Misericordiaci clementia laudatur quidem, sedi
si rationi serviat: & praebeatur,ut justitia contervetur. Augustin. lib q. de civit. Dei e. 3. & semper favendum est pauperi, pupillae,&viduae,sed sine alterius injuria. idem Ariast . quaest. 88 in voLAepturi sed minterest, quo animo quisque parcat: siquidem est . at quando misericordia puniens, & crudelitas, & parcens. epist. 8. ad Macedon. emadmodum lustitia sine misericordia non est iustitia; sed crudelitas unde& Imp Dioeletianus justitiam
si ne misericordia crurem esse asseverabat) ita rursus miseri eordias ne justitia non est misericordia,sed satuitas. Chrysosto. in Matth. Requii itur ergo,ut judices sint eIementes, sed ita, ne modum em, cedant,& in justitiam delinqyant,ex doctrina Medι h. Iun. pari. Tolit quast. 8 . Nam elamentia definitur habitus, quo ex lenitate animi poenas legales mitigamus intra terminorjustitia. P. Martyr. ρelasi. 4. loc. comm. cap. l .sM. 27. Vide q9ae diximus supr. cap. Innum. 21. & seq.
is Quinto loco celeritari nimia fesynatio consultationibus
distavito & judiciis maxime noxia est: ubi scilicet legitimus cognitionis 'ordo & processus est pratae emissus. Atque hoc morbo & vitio tr id bunali ast illa scabinalia quae vocamus, plerumque laborant. AI hus in Potit. c. r . DL 3lo. edit. prior. Hine festinatio improvi- . , dat& coeca dicitura Lirio lib. tr. &praecipitati iovettaitistitia in cιcna. pactoralis, S. verum quia. desent. σ re Iudicat. ob Alibus.
in Potit. c. χχ.fol. 29t . noverca consilii, & prudentiae pestis,& t ' meritatis mater, item judiciorum lacies.. d. fol. 13o. a Sophocle moedipo, praepopera lapientia, periculosa vocatur et consita praecia pilata , inaulpicata a Mino Publiano Ec otra Virtus lenta. omnia . um est percunctanix. c. non Inperpetuum. 24. q. l. 1L1s. n. ibid. Narianaden Melior est consulta tarditas celeritate temeraria. Quia igitur, jyxtapoetam I . .
262쪽
Et scelera impetu,bona consilia mora invalescunt. Tacit.l. hist. tu- . . Hssimum ei esse lentast consultationes: deliberandu fitq; est diu, tr quod statuendum est semel, ut monet Tragicus, vel, ut mmud 1 - .hliamιsr Diu apparandum est bellum, ut vineas celerius. Menteq; tenendum illud adagium : Festinctente, απευδε βρι σεως, culu, meminit stasin. Roterod.chel. 2.cαι. ι .adae. i. & itIud ipsum, si quod aliud, optimo jure βααλικοι, id est, regium appellari debere ὁμrit, ac dignum quod omnibus incidatur columnis: quod pro te plorum omnium foribus describa tur,dc quide aureis notis: qncla hi principalium aularum valvis depingatur: quod Ptimatium insculpatur annulis quod regiis in sceptris exprimatur: deniq; quod
omnibus ubique monimentis reo reIentetur, propagetur,celebre-'tur: ut quod tantopere expediat seria per cujusq; observari animo, nunquam non occurrat oculis nulli quidem mortalium,nbn maximo futurum usui, praecipue tamen Principibus, liciis quibus commissi ponuli,ac tam multa neglitia curae, ut loquitur Homeri
Quandoquiram a plebeiae sortis hominibus, inquit, si quid fortε
sit vel praetermissum socordia .vel admissum temeritate, quem a Gmodum jactura levior, ita & eommodum, quod acceptum est, faciliore remedio sarcitur. At v. Principis vel uni ea cessatio, semetive praecipitatum consilium, Deum immortalem, quas tempesta
tes nonnunquam excriat, quantas rerum humanarum ruinas sim
cum trahit Rursus, sic ad fit cara δειν σε - , hoc est, maturitas quaedam ac moderatio simul ex igilantiadentitudineque tem p 'rata, ut neq; per temeritatem quicquam faciat poenitendum, neq; per socordiam quicquam praetereat, quod ad Rei p. commodum
pertinere videatur quaesis te, quid esse possit hoc imperio seli eius, firmius, stabiliusque t quanquam haec felicitas haud quaqua ipsis
imperii terminis circumscribitur, quin undique longe lateque adfinitimos populos dimanat, nec ii qua aeque locum habet Hesi dium illud: πηαα κακος γεέαν, ἰοπον οτ άγαθπ μεγ .cιειαρ, Uuanqua, ait, si quidem in alterutra partem peccandum sit, nonispadio praesti terit,Rege impend. O lentum esse, qua plus a quo praee
263쪽
Caetersim hoc proverbio tam impense delectatus est Octhao vius Augustus, quemadmodum narrat A. Gelli- in Noct. Attic. ut non in sermonibus modo quotidianis crebrius usurparet, veruma etiam epistolis suis frequenter insereret, . admonens his duabus vocibus,ut ad rem agendam adhiberetur si ruul & industriae celoritas, & diligentiae tarditas. Et Suiton. in ejus vita c. 1, Nihil minus in perfecto duce, quam festinationem temeritatemque com
2t iHinc Eruina. d. I. perpaucostreperias, qui Proverbium hoc seeuti,tempestivam celeritatem cum prudenti tarditate recte muscuerint,nisi quod pro multis unus sussicit: Fabius ille Maximus,' cui cognomen etiam additum cunctatori, qui cum sibi Iaudem peperit immortalem, tum Romano Imperio cunctando restitui . rem, aliorum Ducum inauspicata celeritate jam ad extrema r
' Refert&aliud Prov. chil.2.cent a. adag. εἶ. νυκτιδουλη- - Minocte consilium. Quod ipsum etiam monet, non esse praecipis tandum eonsilium,neque statim ad primos animi impetus qui inpiam agendum. Nox vero propter solitudinem ac silentium , vel maxime ad cunsider ndum,coesultandumque de rebus gravibus est idonea. PropterHispenumero fit,ut somnus sedata cupidi late pristinam sententiam vertat. Unde etiam vulgo dicitur ab idiotis nostratibus, super hae re in dormiam, ubi significant. I per otium deliberaturos. 13' Sic Laeedaemonita .rpi d Thucydidem lib. r. glorianrum. Haeei instituta majores nostri tradiderunt,ne in exigua diei particula de multis , capitibus, pecun etsi, urbibus, & de gloria properantes decernamus, sed per otium. Cujus instituti rationem reddebat . Anaxandri des,qudd si hie semel erratum fuerit,non detur eonsilii corrigendi potestas. Plutarch. in apophι. Lacon.
264쪽
Socratis vero dictum fuit: oriente Sole cofisilium: Oeebdente convivium cogita to,eum quo eo cordat illud, quod legatis Agamemnonis respondit Achilles apud Homer. Iliad. i. Aurora ubi crastina surget,consultabimus. Nee enim semper sumus eo. dem animi vigore. Nec quae fiunt a prandio consultationes, inter decreta referri debent. Cominae. lib. 2. Quamvis secundum leges 'ΣII. Tabb. cauta acite Meridiem proponebantur, a Meridie d mum decidebantur. Gest. lib. II. c. I.
Ideoque non possum non probare institutum Reipub.lu- topicae, quod hisce verbis refert Thomas Morus in dissula utopia lib. i. C. de Magistratibus μι Id motis habet Senatus, ut hihil, quo die primum proponitur,eodem disputetur, sed in sequentem disseratur Senatum, ne quis, ubi quod in bue eam primo venerit, temere effutierit, ea postea excogitet,quibus decreta Ra tueatur malitque salutis publicae, quam opinionis de se jacturam sacer , 'Perverso quodam ac praepostero pudore, ne initio parum prospexisse videaturr cui prospiciendum initio fuerat, ut consulto po
tius quam cito loqueretur. . . . . -
. Sed dc ante Alexander Seurus in re proposita. Consilia. 26 'riis suis spa tium ad disquirendum cogitandumque dabat, ne d rebus saepe ingentibus, incogitati saepe dicere cogereritur, quod multos etiam bonos pessum dedit,qui spretis quae tarda, cum securitate, praematura vel cum exitio properant. Lamprid. in Uta
Nec non M. Antoninust Philosophus nihil dicere suit soli- artus, nihil scripsit aut fecit negligenter: sed vel la minimis rebus diem saepenumero eonsumpsit, quod existimaret, non deber Imperatorem propere q iidquam agere. XFh linus in Epiιom.
. Tiberius t tamen repentinis eonsiliis melior erat, qua tria 28 ltile ditatis. teste Aurelio. Et Plut. scribit, Augustum dicere solitum, se Romani Imperii sueeessor eum esse relucturum, qui nunquam bis de eadem te eonlut lasset. Simile fere de Atheniensium lineonsuli a temeritate re se I 'riinia Nam his id olim tributum est,qhod ipsi quidem socordi
265쪽
consultarent, parumque prospicerent: vetum Minerva civitatin praeles*lorum male instituti, benὸ vertere conluevit. Hinc iris Proverbium abiit: Atheniensum inconsultu temeritas. Quod tria eos quadratiquibus male consulta vertunt bene. Era'. chiliad. r.
cent. 8. ac g. 4 . cui respondet quod hodiε vulgoque dicunt: in fortunatior, quam frudentior: de quopiam non suapte industria, sed fortunae commoditate successu rerum utente. s. Reperiuntur etiamnum,qui consilia festina tritardis pra ferunt,& ejusmodi prudentiam requirunt in eo,qui salutare cos 'silium capere velit,ur quam titilIime perspiciat id, quod in deliberationem versit i celeriter,an verΛ tarde & eunctanter tractare oporteat. Sunt enim n qu liint,quaedam magna eum volo citate decernend3,εc rursus a. quaedam cunctanter de sensim perficienda : in quorum alterutro si peccas, totam Rempub. labefacta- γ bis. Idemisibi videntur velle duo ma praeclarissima symbola, iis ianum Augusti mod6 in medium a nobis adductum, Festina tent8t iterum Alexandri M. Nihil cunctando, quae omnia a contrariet tis vitio &erimigesum liberanda, quod fiet, s dicamus eum
gendum de consiliis rerum ad tranquillum Reipub. statum, sive a Pacem pertinentibus, & specialibus nonnullis rerum Politie rum ea si bus, quibus illud sapienter aptatur: Luo ratio nequit,s 33ωβηavit mora. Posterlustvero de rebus turbatis ae bellicis,atque adeo eiusmodi, quae mora non sanantur, sed perduntur. His recth accommodat illud, quod habet Lenc. Obstrv. Polit. ras. Nunquam legi, res vel majores esse gestas quam celeritate, aut neglectas Pediditasve,quameunctatione. Iulius Caesar sepe eeatum passuum millia uno die pereo
adeo ut plerosque nuncios praeveniret.
a. Si aistinsuamus etiam an in statui tranquillo & pae to actiones sint reses,quae tempus ad consultandum praebeant,ve minus, ex Duce de Pascola in Aulicosuo Politico aphori . In his
ex arena sepe consilium est capiendum,ut habet Proverb. vulga-
tum,hoc est,extempore,&pro renata. Et hoc ipsum est, qii
266쪽
hie consili. sol. 22o. Rebus novis talis esse debet eonstantia tu -rapienda sint conulis , non quaerenda, sicut babinus dicereis
Nimirum hoe it Vactu sapient er in horas,
Si toties res ipsaserat, nova Iumere semper
Et Lipsin not. ad lib. I. Polit. e. I. consiliaealida, subita deaud tela ita communi administratione rerum valde damnanda .' at in . novo aliquo aut subito discrimine, utiliter & necessario iape aia Aibenda, pro qua opinione citat duo egregia axiomata Tacitia. cunctatione Gn. opus, ubi pernitiosor si quies, quam ic merito. . a. iriter ancipitiain terrimam est,mediasequia a demum velocitas placet, at i Seneca a. de ira c. v. quae ubi jussa est, vestigium sistitiar nec ultra destinata procurriti Sc quae flecti , & a cursu ad gradum . reduci p. tei . Nimia vero tarditas oc siinplicitata negotio veternum addit . Iur. Ceri uan. G. Non ergo simplieiter de sempereeleritatem im probamus, Used temeritatem eorum qui omnia gubernationis politicae nego-.tia impetu aquasi praecipitantia tractare potius cupiunt, quam dente.aut tuccessivis cogitationibus. Andr.Rod discuris. fol. o ubi haec addit: M. Fabii cunctatio vic,t Annibalem, L RempubLRomanam nutantem contervavit: contra in distrimen adduxit Minutii fervor,& nimia celeritas, leu potius temeritas Annibali gratissima: qui gaudebat vehementer. cum intellexisset, Roma nos adversus se misisse Flaminium'& Sempronium calidi ac fervis di ingenii viros: at vero metuebat graviter illum cunctatorem Fabium, exiitimantem Ionge tutiora esse ea, quae ratione ac prudentia fiunt, quam illa,quae vi ili audacia. Nam haec sine consilio - semel&iterumfortunata esse potest demum omnia evertit: at contra omnia siunma ratione coitalioque acta etiam fortuno
Maturanda et igitur sunt consilia, non festinanda : quκ nim matura sunt, nee excedunt, nec deficiunca nς qu H h prae
267쪽
praeeoeta sunt, neque decrepita. Ad celaritatem lair em eoni lici rum maxime confert natura, inditumque ab illa ing linun : Mimaturitatem vero persectionemque usus ipse rerumque multi-modarum plurima exercitatio. quaeque in ore est horminum expe- mentia. Bour. d. c. f. sol. 126. Haec quae diximus hactenus, maximopere observanda sunt ein judicio criminali, t quando de vita hominis agitur, qua omnia bus rebus eis praeferenoa, teAt. in I sncimus. cod de sacroI. Eriles 'perspicacius & diligentius agendum cit, peν l. addictos, c. de appeti gloss. not. ιn i m. in verbo. indulis. C. de probat. nee praecipitanda hiententia condemnatoria i prope quippe est ut libenter da inner, . qui cito sen. i. de clement. Et ubi maius est periculum, ibi cautius ii agendam, text. ιη c. ubι pericusum. de eleiato. sio 7. o in s. l. I. sed . . . .
JuVenaI. Iν. 6 in quam sententiam ita scribit AntonP. Te - rus in deca1ιone Pedemohrana la. num. I Si in Ora. nibus caulis juo ex r . diligente e quid judicandum uti is , considerare.&inquirered, het ι. Carbo m. 3. I .dua autem. Τ. de car. . edici. multo magis , In causa capitali id faetendum eu diligenter in facto, de iure rem gonsiderando dc examinando. xum enim de hominis silate ino. mel erratur,actum de thus capite,sententiaque non repara ut os nec iterum est errori locus. . .. . 3ς ' Denique utrach parfraudienda. Boni enim Consiliarii sive .utraque di. Iudicis Uscuimelf,utramque partem benigne audire,suam ludi' ea re dc condemnare, non praecipitare judicium, neque ab execu- tione, ted a cita tione & eausae cognitione incipere, maxime in s mose & eriminalibus causis, ubi de honore de vita agitur rid quo 'exemplo Dei.qui etsi notum haberet lapsum Adae, tamen eum iri s litum condemnare noluit, sed ad se prius vocavit, Adam , H, quiens, ubi es ut legimus Gen. e. l. Antequam Icrinerra. DC Leprohendas, tellige prius, ic tunc increpa: antequam audieris . n , /POndva.. Mais c. u. F. 7.σ 8. Et Imperator Juicinianus ii
268쪽
ic. de judiciis: Iudices, oportet, inprimis rei qualitatem plena in quisitione diic utere. Notum quoque est juramentum vetus &h . bile Heliastarum judicum apud Athenienses: Audiam accusato
rem dc reum,aequo animo, sine affectibus, dc personarum ratione. Demosthen. contra Tramocratem. ut& illud Xu. Tabb. Antelliferi a. diem causam conscito. cum perorant ambo praesentes. Geli. sibi . . c. r. pie dixit Seneca in Medea, eum, quν statuit aliquid parietinaci .dita altera,aequum licet ita tuat, haud tamen aequum esse. Ueritas,fiquidem magis perspicitur, quo saepius & ulramque in partem . audita causi fuerit illo. I. de cle-nt Eoque nomine laudibus ef- , fertur Alexander M.t qui cum sederet iudex in causis, accusatori es, alteram aure Moccludebat : rogatus cur id facςret, alteram , respondit, integram. IcIervo reo. Putarch. in uua Fua. und
. urgemmas homini concessit Iuppiter aures p
P ut ut hac tisis,ilia patere reo.
nua lib. I8. Sat sententia dicente Geil. lib. t. depac pubi. GF num. I, 61 sngulariter memoriae commendanda est,praesertim istis exulcer tillimis temporibus in tanta O rectatorum dc spurcissimoivina palpatorum frequentia, qui .
ut loquitur Arartistis. 8c saepissime in noeentes inauditos apud Principes in summum discrimen vitae & bonorum adducunta a
Et Iulianus inpi t quamvis tytannu neminem tamen inaudita M. causa damnare io bat. Cuidam calumniatori dicenti: Quis erga reus pς rhiberi Rueat lime gare di exculare licitum fuerit, respondet: quis ergo innocens esse poteri; si accusasIς sussiciat Am m: i lib. I 8.
269쪽
Cur rem infelix absens Morpoe mea cum sit Optima non udo causa tuente perit Z
47 Neminem tigitur Princeps ex desatione &snspicione condemne ad mortem. Nam istam praecipitantiam e vestigio sequitur pedinsequa poenitentia. Peccabat hae in re Caesar Gallus, a quo multγ' per suspieionum ne billas timati noxii damnabantur, quorum pars necati , alii puniti bonorum mulctatione, at Iaribus luis eo. torres,nulta sibi relicti , meter querelas & lachrymas,stipe colla V titia victitabant. Ammianus lιb. Liqi peccabat Theodoinis r IIἰ quod Paulinum virum opi. ex meris sulpicionibus morti destina. bai: Itemque Claudius, quod una tantum parte audita, saepἡδο- neutra. Sen. denrox. Claud. Et de his hactenus. f .
oonsutindoprassare debeat , idemne an cis '. '- ωm niam: oe proinde an plectendi, quorum consulum mali cessit, ει quorum bene,, rpramira contra assciendi 2 ' s
IV onsitur maleIeedit, nomalium aecusti Painceps, quam, Consiliarium : quod si vero partem Peg ut Provinciarum i liquam consiliis ejus insistendo amittat, temperare sibi haud p testa nece aut pernis e Ga seris. MaebiaνH. lib. l. de Repabl. e. quod Selymit Imperatoris Tureici exemplo ibidem testatum D. cit, Barbarus siqui deae est aulae olfi manicae mos, in quie a ima 'Viteanunt. Thaan, lib. o. Et Persatum fuit invitutum, ut Con-ri 1 - 2 -
270쪽
gllariis singulis tegula aurea, cui insisterent, subiiceretur, ou rex praernii loco, sit consilium Rei probatum dedissent, secum asportarent, si vero sectis consuluisi ent, mulctaremur. ex AElan. in r. Κιrchner. de λιpub. di p. p. coronid. y ubi id e cur is & Palatiis eg-plodendum dicit. Utinam i vero animo suo reputarent Principes viri , opti. rnium interdum consilium parum prosperum esse . nec rarum , u bonis initiis mali succedant eventus. Salust. in Catilin. quia, ut idem oras. 2. ad L. Cas de Repub. erd. . pr. ait plerasque re, fortuna ες ex libidine s ua agitat. Imo centum doctum hominum cCnsilia sola haec devincit Dea. ex Plaut. Ius. Lips lib. I, Polit. cap. 8. num. II. Calculum suum apponit Artabanus ap. Herodi lib. 6. ubi ita Xerxi rei pondet: Rei ex consilio gestae laetus plerumque est exitus. Nam 'etiamsi quid e contrario eventarum ell, nihilo tamen minus bene eonsultu in est,superavitque init una consilium. At qui turpiter consultavit, si ei fortuna obsecundavit, ille est quidem voti compos, nihil tamen minus male eonsilium cepit. Quare consiliat quae limstrain eventum fortunam vi fortita, i non dololo S insidiose animo sulcepta sunt,s uppliciis non vindicanda: cum eventus ire manu cor: Iultori, non iit. Nam ut Cic. ad Attu. ait: Qui r milium dat, praestare idem non euntum debet. Quae etiam est aurea inscruptio Curiae Hei deib. Pro hac sententia elegantes versus ex Lu lum. in Iephte recitat Schoηb. e. 23. nec serendum scribit illorum homi-'num improbitatem, qui ex eventu de consiliis cujusq; iudiciu i aciunt: cui bene quid processe est, muli uiliu providi ite, cui secus' nihil sensilirii cor, ex Oc. pro Catab Imo laudandat magis sun Fcoalilia cauta cum ratione,etiamsi non succedant , quam fausta eventuq'idem, sed temeraria de ratione carentia Κec in Isi Pol. lib. I c.7. I l. a I. Sane si malet suasio periculum est,defuturi sun 6 qui suadent. Θrt. lib. I. unde Machia via. lib. i. de R Dbc. i, Romanorum commendat consueti dinem, quod non animad- η yerterint in illos,qui in rebus gerendis capiendisq. consilit, 'λ
ruri, ne tum qu tale, quando ex eoru ita constri fi in ali S Reipub. de
trimentum accepist et, quaa inquit exis imam in t eos, qui fortunae adversitate rem minus telis ter ge istissent , ipsius rei dedecore atqς i