장음표시 사용
251쪽
sint. i. C. ne ex desict. fAnct. judicem in erimitia Iisu i injun i πὸ proeedentem putat teneri lege Cornelia de Sicar, quem capitj x damnat. de Macer. in L 7. S. D.j ad L. Iul. reperunc. statuit, quo, injuste aliquem moria adiudicans, Iipse capite puniri
iq.ς *z , . c i t Non modo vero legum & canonum, sed etiam Imorum, immii morum &. statutorum provinciae consillarius ςrit gnarus. Quandoquidem incommoda malia ex ignorantia ejus Reipubl. eui in serviet, quamque curandam suscepit, nascuntur. Proinde Omma illius Reipub seu Prinei patus, etiam minutissima, quae ne
electa hirimento esse possunt, si ire debe . . Itaque copsideret a naturam populi subditorum dc vicino ioorum: cognoscati sum principem α aulam ex omni parte, ut &..caeterorum Adminil ratorum,& Consiliariorum naturam, m6- res,omnem denique administ rationem quae provinciae, civitates,
oppida doca illi ditioisi sublecta. Quidnam tu Principatu eo retr6versum,dc Cum qui biis,& quibus de causis. HippoLde cim μι. τ' eminian. de contil. - . Pi aeterea piudentia 4 rveologica,Se ea quae quidem maxime, L . necessaria est conliliaris, ut sciat ,,uinam reis e ves male in geligione sentiant, quinam Refiglobas causa c8erceri debeant, vel noli,quo modo sectarum vindices evelli possint.. . Necesista etia est cormii eras pubL l . Hictoriarian iboea seces portae. Sie enim Ari r lit . I. RheIOri cap. 1n ad comstitation riret lasu tilissima e eastam t. . Nassa ut pisimum praeteritis futura fi lia sunt. Munam sane vopsa αἱ dc ubert tem earum rerum suppeditat'Eictoristia quaeJad ultim reis .i Oe Instituemdam, & Rempublic. optime ad pistrandam -s reum . - Dissipan eo practuae quoque t Ei hiea scillare Miconomica io i ct Politica Consilia rio maxi mo ad jumento erunt.. Hin cnimε ipse rerum experimentis prodiere:, iisque instructi magna praeclare Remp. Lepe ν sierunt .
252쪽
Ceu refert DEsder. Eν reua Roιε d-- chiliad. 1. Ora ' Quid nobis statuendum videbitur Scilicet haee & eju's. modi alia em icii elligi nda de Philosophia,quae exinanibus speeu- . laticinibus pindit,&quae inmeris id ei animi, vacui ab omni gubernario ne fingi vir: vei,de Philol Ophastris , qui vel sine judicis Philosophiae operam dant, vel nimio ejus stridio ducti Philos thia uti nesciunt,& iapientes sunt, praeterquam in iis, in quibusi pientes esse debent, non vero de iis,qui usum & exercitationem, eonjungunt, ut utar verbis Hilpobti a col ib. de consiLDI.isi. σ1θι ri . Quamvis , ait , eum de vera Philosophia loquimurisam intelligimus, quae in actione consistit, moralem scilicet, simili
rem de civilem: alterius tamen etiam, quae in contemplatione Tersatur,naturalis ita licet,& Mathematices gn/rum esse vellerris Consiliarium Turpe citet hontini Consiliario in Regum & Prinis et pum aulis versar ii,&curr magnis viris saepe congredienti loqui nescire de naturae retunt caulis, quae vis mategem omnem, dcquie quid ex ea efficitur,& quasi informatur, contineat, quam va riae ex ea & multiformes ex prellae fuerint qualitates. unde illata Corptara 'xtuerint, quae Ele rentia vocamus, quae vis fulmina & tonitrua impellat nusitatos ignes accendat, arciam tam variis LGl tibus: distinguat, vento tum praelia concitet terram concutiat, aquis terras apcriat, aut perpetuos terra tum tractus aquis Obruet i,dc similia Sed Mathematicis. in primis artibus instructum. . eum esse utilissimum fuerit . Astronomia , praeterquam squod Physicae proxima est , dat 'nobis exquisitam Solis de Lunae curitis, denique Omnium Ierum cinustium cognitisinuem. 4uc lue.
Ab aliis requiritureognitio philosephiae utriusque. the reticae 6c practicae: Magis tamen hujus. quam illius. Unde&harinam necessariam dic viri. illam veru utilem.
253쪽
in Eloquentiatquove requiritur, verissima namque est asser go vers. tio Platonica et Oratoriam animis hominum imperitare. Sanaria, quanta vis sit eloquentiae in seditionibus eompescendis,testatuta Menenii Agrippae apologus, item Furii Camilli & valerii orati, apud Livium. Testa cur etiam Mars hisce versibus:
Ac veluti magno in populo cum sape coorta
Seditio ensviis animis ignobile vulgin: Iami sacri re laxa volant , furor armamistrat: rumque Tum pietategravem ac meritis si forte vi Constexere iniunt,ar rectas auribuι astanti Ide regit dictis animos, re pectora mulcen
Et quamvis in sententia dicenda eloquentia no requiratur COO Tiani enim munus*raeeipuum non est delectare,& verborum I nociniis persuadereaed nude sententiam suam explicare) fieri ta men potest, ut quis ad alias Respublicas mittatur ad suadendu MMuadendum, vituperandum, gratulandum, dolendunive: fieri etiam potest, ut ei mandato Princlis sui, sive apud principes ex aeros,eorumve legatos, sive apud populum,ut ipsum forte a fur re ad sanitatem perducat, loquendum sit: ibi orationem Confiliario sapientissimis gravissimisque verbis perpolitam esse necesse ςst. Hi M.fol. a Q. σθε ubi laudat non multiIoquam ii Iam & .gam,sed brevem,argutam, & Laconicam eloquentiam,ad au-ulcntium aures accommodatam Idem facit Albertc. Gentii lib. I. de tegat. c. 6- Fusa enim & Asiatiea ill a dieendi ratio scholam re M. I, ingenii ostentaeionem arrogantiamve nonnunquan
- - . . Mprimo sepimes, i rudentes, O rerum usu exercitaιi, in-Σ . quirendi, &a Principe judicandi muneri praeficiendi: Imperiti Per,v. enim in rebus,veluti peregrini in viis errare solent. Stoiae.Ierm. 4. Man vobis viro. sapientes & gnaros,& eognitos per tr bus V
254쪽
ΗΓ,& ponam vobis eos principes. Deut I. V. II. io uam Salomon post obi tu m pa tris sui Davidis Rex e et conritutus,& a Deo
ootestatem libere petendi quid vis accepisset,maximam Regni sui amplitudinem & innumerabilem populi multitudinem intuitus,mon divitias, non dies multos, sed sapientiam sic cor docile petrat. adiudicandum populum Donates i. RU. φ. N. y. intellexit I pleia, imperare omnino artem esse Omnium maximam , adeoque maximam & potestatem &. summum imperium, summam quoque sapientiam requirere - .
prium requisivum ludicis urget,& qua re magis erit Opus ipsa prudentia unde recte Vincent. Casedan. de sc. Reg. vult, ut non tantum optimi,sed & prudentissimi ad regiam amicitiam adsciscanis tur. Nam si viro bono, inquit, demandetur cura gubernandae nain vis, si eidem summa imperii in periculis Reipub. deferatur, qui litrudis in utroque genere, maximum sobest periculum & naufragii& Reipub. cladis. vere itaque Virgilius Augallo quaerenti, qua ratione civitas feliciter gubernaretur: Si, inquit ille, prudentio. res clavum teneant,& boni viri malis praeponantur. Et viri exercitati iudiciu mi aequipollet judicio eruditorum, teste Aristot. imo Hi . Heman. Rirchner. in Repub. debui. l. th. i. ad tit. e. ex Vult. dii'ut. Schol. c. i. experientiam rerum non modo peritiae linguarum, MIegum confert sed etiam praefert idem facit Johannes ab Assetis in viro Politico sol. M. O seq. & inter alia probat exemplo Cominaei: Is, inquit,literas Latinas nunquam attigit, majori domi forisque usui, Regi suo fuit, qua quarta pars omnium literatorum totius Galliae, ut qui ex commentariis ejus paginae unius digrelIiunculam potiorem homini Pragmatico, quam integrum ex Metaphysicis librum, statuerit,ilomacho mihi sano & latranti edulio opus esse non vellicatione, statuisse videatur. Et omnino, quia literaevit tutem neque dare, 'eque auferre possunt, ex Seneca in epist. viros saepe doctissimos minus commode, Vix literis imbutos prae-esarissimE in Repub. vellatos, qui rerum teneat memoriam, pa
rum dubitabit. Sie ille. Consiliarius ergo notas i habere debet omnes res, quae a II
255쪽
rationeque praecipue solieitus erit,totusque ine Versabitur, ii rion solum auid sequendum sit,sed qua illud ma sequendum, ii viue & quid deeeat, quid etiam oporteat, de quantum quoque εχ quousque oporteat , in scapulo ipso probe perpensium
eeimo, modestia ro niansuetudinis iubar in Consiliaris ustelueere debet. Illi optimi, qui specie obsequii regunt ' ad omnia Mino ι oue,quae agenda stini,quieta industria adsunt. Taeιt: 3. HA Beatos σρι- esse in terris Reges ajebat Sigismundus Imp. si exclusis superbis, cies. manluetudinis humanitatisque eultores Incuriam inicipe
- Consiliatius ergo fit cilis in armgans contu . , pu ' gnax,columeliosus, obtrectator osor, invidust, aemulus Scin qui consilii,quamvis egregii,quod non ipse attulit,lit nimicus ocqui omnes ex ore suo sapere velit, de quo hominum genere recte Perent in Adelph. M. D Scem. T.
Istit sumem, scribit Rhonborn. lib. 3. cap. 14. prolabuntu .redentiae fiducia: & ouemadmodom Simiae prae nimia exosc latione stoe enecaht rcetus, Pier. lib. 6. hierogl. - q. tarysos perdunt; quod nihil,nisi quo/ipsi faciunt, rectum putant. Recitat etiam & stringit in eos egregium Emblenta 6' Alitati ,subiit. Coeius amorfui. in hunc modum:
suod nimiu tua forma tibi, Narcisse piacebar, In rem oe noti eri versa stupor M olus.
uua pessum plures dat s dedits utros ouuι veterum ab Iecta methodo nova dogmata
256쪽
no Praetereas brietvit Consiliarios commendabit, Sobrie. nim non gravatis mero viribus consultationes inibunt, ut aciera' ingenii extendere possim ad res, quae in deliberationem cadunt. Et sic non immerito reprehensionem incurrunt i Persae, quod imter convivia & bene poti de rebus seriis deliberaverint. Hero- t. lib. . 'u uem morem etiam tenuerunt antiqui l Germani, ut testatur Corneliua Tacitua in lib. de maribua Germanor. hisce verbis a Sed & de reconciliandis invicem inimicis, di jungendis assinitat bus,& ad seiscendis Principibus,de pace denique ac bello,pleru-que in conviviis consultare,tanquam nullo magis tempore, aue ad simplices cogitationes pateat animus, aut ad magnas ineat scat. Gens non astuta, nec callida, aperit adhuc secreta pectoris, licentia loci: Ergo detecta & nuda omnium niens postremo die retractatur, & lalva utriusque temporis ratio est. Deliberant, dum fingeta nesciunt,constituunt quidem, dum errare non pos
' Vidimus hactenus, quales in ipsa consultatione Consiliarios esse deeeat: considerandum aune,quid consultatione habiti in ipsis requiratur. DI Peracta emo deliberatione eruntIecreti l ct taciturni, nee Secreti ct areana sibi commissa ullo modo divulgabunt. Nam Taciturni
citurni. tas optimum ac tutissimum administrandarum rerum est vine Ium. Veso. Maxim. lib. a. e. i. secretum Regis abscondere bonum est, opera autem Dei revelare, honorificum est. Tob. u. . I. Ne que res magnae sustineri possisnt ab eo,cui tacete grave est. Curi. Db. 4. Illum,
Fingere qui non visa poteΗ, commissa tacere, ut nequit, hic niger MI, hunc tu Romane
Abominamur ergo illos loquaeulos, plenos rimarum, qui hae adique illac perfluunt: & tum obviis quibusque, tum praecipue uxv I ribus
257쪽
tibus desiberationes publice habitas communieant. Abonberueratis. r. Polit. c. 13. Eo eonsilio Augustum adulteria exercuisse s eunt, ut faeilius consilia adversariorum per cujusque uxores e quireret. Sueton. in fit. August. c. 6'. . . Sane si amiciteonsillum de privata re aperiens, omnium IIlodio merito dignus habetur,quo odio dicemus illum dignum,qui Principis sui consilium de Rei puta salute,de propria dignitate, de publico officio, contra tam sancte datam fidem, magno magistra tuum eontemptu & damno evulgat: Hippol. de consec DL a l. Legest civiles consiliorum publicorum enuntiatores, quia nihil M iisliud sunt,quam Regum & Principum proditores,capite piem v sunt. ι. omae 5. F. . fore misi. aut ut transfugas vivos exuri,au t furcis suspendi. Ls F. i. f. de poen. Lex AEgyptiorum iisdem linguam jubebat ab se indi. Diodor. Sic I. - . 2 , intimo erunt fortes Τ σ dudaces infacto, seu bono negotio. Ιτο nolo. lib. I , cap. 6. num. 3. Sic Bias apud Dretium solitus est Fortes
μυειν. ἐπεδε Cunctanter aggrediendum negotium, verum in suscepis constanter perseverandum. . .. Um. Roteratam. chiI. l. rent. 8 adag. 4 . Irior. libo ε. ithic. c. q. DeIiberandum quidem tarde, celeriter autem deli
betata peragenda tune. , . . . . a
Nec non salust. Antequam incipias eonsulito: Ubi eo n&sueris, mature facto opus ere. Nec enim minus pernitiosa dila- eio,quam deIiberatio praeeeps. Iisdin. de Republ. lib. I. c. I. nu. 2 I. ubi tamen observanda erit remporis opportunitas, an haec adsit, Vel minus. Lauterbach. in Prisc. Chrs. e. 6. Quando autem constantiam requirimus, removemus prismd pertinaciam, immodestiam&nimiam confidentiam. Perti- IV tacta enim miItitiae fimilis est, de qui in sententia semel concepta , pertinax est in judicio tantum utitur suo, furimuri certo statuar, .ur tu omnibus,aut certe in pIerisque abreret, omnibus namquet hominibus commune est delinquere,ut ait Sophocl. in Amusto Diqiti reo by Gorale
258쪽
assutibiu in consultatione π cau- ,
π Iximus sepertha in iudieio maxi me necesse esse a judiae justitiae rationem haberi: eum vero affectustjustitiae maxime o, assistant,omnes oportet affectus in tribunalis vestigio exui. Λει- . Rus enim mali sunt consiliarii, inquit Plato. Nec animust depre- ahendit se, nisi eum est' uietuso Matthrata de Afflict. inpraefis decis Neapol. nu. q. & GregoriM: ut concussa aqua imaginem Inspicienistis non reddit,sed solum cum est quieta : sic anima non deprehenditi e, nisi eum est quieta. Plopterea istent judices lederet Novesi. ι c. Ut quisquM. f. ula. .c postuι. ut tranquillitatis animi avi moneantur Armse lib. R doctrin. Polit. cap. Id. μι. 38I. Hac de causa AreopagitaetAthenis,ut rntegritatem & gra-Ivitatem conservarent in Areopago jubebant per praeconem or torςs tacere,simuIatque movere incipiebant affectus,ut ait Luci niss in Anachars. ω Quintil. lib. io. in comparat. Demoseheu, in cncer . quinimo noctu judicabant,ut procul judicarent ab omni aD sectu, qui in diversum animos ag t. Alexand. ab Alex. lib. I. geniati ier. c. 1. vel ,ut idem loquitur Qui A. nead dicentes resp icere nissed ad ea,quae dicerentura Audiamus ergo C. Salusinm se coniurat. Catilia .hac de re disserentem omnes t homines, inquit ille, P. C. qui de rebus dubiis consultant, ab odio, amicitia, ira, atque milaricordia vacuos esse decet, haud facile animus verum providet, ubi ill ossiciunt : neque quisquam omnium Iibidini simul dc usui p3nruit. ubi intenderis ingenium: valet si Iibido possidet, dominatur: animus nihil valet, magna mihi copia inmemorania'. Diui goo by Cooste
259쪽
P. C; ui eges, aut qui populi,ita aut miserieordia impulsi, malὶ
consuluerint: sed ea male dieere, suae m jores nostri contra libidinem animi sui ,rem, atque ordine fecere.' Parallelus est locus ciereonMinorat. pro Cluentior consultoreso judices odiu ni, invi-
mam,cupidinem,amicitiam,iram,Misericordiam, metum, avari- tiam, pernitiosam festinationem ac celeritatem amovere , &ma. xime aestimare conscientiam mentis suae debent.1 Et primo odiam1 quam . procul aberit: Sie Zaleucus magiis
Omum. . stratibus praecepit, ne sint arrogantes&superbi, neque ad ullius 'odium aut amicitiam judicia accommodent. Diod. Sculd 6 . Secundis,anncuras hic valeat in juditando enim amici per amicitia. . sona consideranda non est, ideoque dicitur: Deponat amici per sonam,qui induit iudicis. Antonin T aurusia praesu. decis Pe.' mont. num. φ2. G decs y6. nu. Is. Popilius facescere voluit privatam amicitiam, cum mandata patriae intercederent. Fusinua
7 a Merita ergo laude exornandus i P.Rutilius,qui,cum ami- sus quidam injusta petens repullam pateretur, dc dicerct : Quid ergo amicitia tua mihi opus esti respondit: quid mihi tua est opus amicitia, si pro te aliquid inhoneste facturus sim mler. Maa l. 6. de dict. Osact. memorab. c. q. 8 Nec minori en comio dignus Pericles,rquem cum rogaret 'amicus quispiam,ut in causa qu/dam sui gratia deleraret: Opo tet mς, inquit,ae commodare amicis, sed usque ad aras. sta Tertio, judieando&tonsultando est Agienda, quae 'Oritur ex conrumelia dc contentione vel vera, vel o purione con
cepta,Vel damno dato, vel ingratitudine. Ciser. a. de 'orat. O lib. r. O . eum ira nihil redie, nihil considerate fieri po- eiti Nec non Madavnte . infiniret Nemo iratus listas habet de-3 l berationes Quae enim cum ira geruntur, tonsilio adhuc carent Consultores sunt pessimi ι eupido & ira, ait Salust. in Vurth. Itemque Seneca lib. I de ira e. ι6 ira habet comites pernitiosos, crudelita tem, rorem & saevitiam. Hine Poeta :
Di dis ira animum sev epossit cernere verum c.
260쪽
Furor iras mententa Pracipitant.
- Nunquam enim iratus, qui accedet ad poenam mediocritatem istam tenebIt, quae est inter nimium & parvum: Cavendum est igitur, ne major se pinna, quam culpa. Cirer. lib. I. .c. Prudenter suasit Augustot Athenodorus : Caesar, cum fueris iratus, ne quid ro. dixeris secerisve, priusquam Graecarum literarum 13 nomina apud te recensueris, ea enim parvula mora, irae impetum deferbe.. xeajebat, fierique, ut quicquid postea vel loqui, vel agere vellet, tranquilliori mente essiceret, undo minus postea doleret. Fulos lib. 7. de dict. oe sau. n. morabiae. 2. encestaus IV. t Bolieniorum Rex. in puniendis delictis it sacro hoc carmine seipsum retinere solebat: Cum iratus fueris, miserie ordiae recordaberis. DubraNius libr. I 8. rerum Bobe-
Raarib,m ericor Lilva ea re debent judices. Diserte .enim ri' sex divina praecipit e Non misereberis pauperis in judicio. 'Od. Miseria 13. v. s. Et nihil est verae justitiae tam eontrarium, quam commise- cordia. ratio: nec judicis ossicio quicquam magis repugnat, quam miseri-eordia: cum divinis aeque ae humanis legibus cujusquam misere. ii prohibeatui, ut dicit Bodin*b. q. de Republ. c. 6. m . 4J9. Mala siquidem causa est, quae requirit misericordiam, dieente Amno Publi o. Item. Innocentia non eget misericordia, sed aequum desiderat judie em. At cum fiducia rei tota est in misericordia judicis,pessimam habet causam, tesse eodem.
Quantum vero affectus iste: miseericordia veritati rei judieandaeaesest et loquitur historia Sergii Galbae summi oratoris. Hicetum maiestatis Recusatus & convictus teneretur, oratione&actione ad misericordiam accommodata, filiolos amplexus populo commendavit, lachrymis effusis facilε poenas evasit. Itaque
Ca to Major qui reum peregerat,dixisse fertur, Galbam nisi pueris , & lachrymis abuteretur,vapulaturum filisse. Valer. Maxim. tib ri Et sic utilςricordia illam quaestionem, non aequitas texit.