장음표시 사용
291쪽
que teneatur; sol ut circumseratur, ut ccedat ad brumale signum , θ: Inde sensim adstendat in diversim partem ; ut luna accessu & ree essu suo solis lumen accipiat; ut eadem spatia quinque istellae dispari motu cursuque
eonficiant. Haec tantam habent vim, ut paulum immutata cohaerere non possint: tantam pulchritudinem, ut nulla species ne excogitari quidem pos sit ornatior. Reserte nunc animum ad hominum, vel etiam caeter artim ani mantium formam & figuram : nullam partem corporis sine aliqua ne cessitate alii iam , totamque sormam quasi per se tam reperietis arte , none alii. XL.VI. Quid in arboribus, in quibus non truncus, non rami, non soli a sunt denique , niti ad suam retinendam conservandamque naturam λ nusia quam tamen est ulla pars , nisi venulla. Linquamus naturam, artusque vitideamus . Quid tam in nAvigio necelsarium , quam latera , quam carina , quam prora. quam puppis , quam aut uianae , quam vula, quam mali ' quae tamen hanc habent i a specie venustatem , ut non soluiri falutis, sed etiam voluptatis causa , inventa cile videantur. Columnae, & templa, & porticus sustinent : tainen habent non plus utilitatis, quam dignitatis. Capit lii salitu piunt illud , dc caeterarum aediuin , non venuitas , sed necessitas ipsa fabricata cit. Nam cum essui habita ratio, quemadmodum ex utraque tecti pariste aqua delabirctur ; utilitatum templi fastigii dignitas coniecuta est : ut , etiam si in caelo Capitolium statueretur, ubi imbur elie non posset, nullam sine fastigio dignitatem habiturum sui de vidcatur. Hic in omnibus item partibus orationis evenit , ut utilitatem , ac prope nectissitat cm sita vitas qua dam , di tepos consequatur. Clausulas enim, atque in erpuncta verborum, animae interclutio, atque anguiliae spiritus attulerunt. Id inventum ita suave , ut , si cui sit infinitus spiritus datus , tamen eum perpetuare vcrba nolimus . Id enim auribus noliris gratiam eii inventum , quod hominum lateribus non tolerabile solum, sed etiam ne ite esse pos et . XL H. Longissima est igitur complexio verborum, quae volvi uno spiritu potest . Sed hie naturae modus eli , artis alius . Nam cum sint numeri plures, jambum, & trochrum frequentem segregat ab oratore Aristoteles , Catule , Vciter , qui natura tamen incurrunt ipli in orationem , crinonemque nostri im : sed sunt insignes percussiones eorum numerorum , & mi uix
pede4. Quare primum ad heroum nos dactyli, & anapaelii, & spondei pedem invitat: in quo impune progredi licet duo duntaxat pedes, aut p u lo plus, ne plane in versuin . aut similitii dinem versuum incidamus . Aliae sunt gemina ' , quibus hi tres heroi pedes in princip: a continuandorum , es
Probatur Rutum ab eodem illo maxime pron ; qui est duplex. Nam Ruta longa oritur , quam tres breves consequuntur , ut haec verba , des'itς ,
292쪽
Deipite , eomprimite et aut a brevibus deinceps tribus , extrema produeta atque longa . sicut illa sunt , domuerant , senipedes . Atque illi philosephci' orditi placet a superiore peone , Niter, Ore finire . Est autem paeon hie posterior non syllabarum numero, sed aurium mensura , t ast quod est aeri u
judicium & certius , pars sure Cretico , qui est ex longa , & brevi , de
longa; ut, suid petam prae iiii, aut exsequar e quo de nunc PA quo numero exorsus est Fannius, si, Quirites, minas illius. Hune ille clausulis aptiorem putat, quas vult longa plerumque syllaba terminari. XLVIII. Neque vero haec tam acrem curam diligentiamque desiderant . quam est illa poetarum: quos necessitas cogit, & ipsi numeri ac modi, sieverba vel su ineludere , ut nihil sit , ne spiritu quidem minimo , brevius , aut longius , quam necesse est . Liberior est oratio , & plane , ut dieitur , se & est vere 1 oluta ; non ut fugiat tamen, aut erret, sed ut sine vincu- Iis sibi ipsa moderetur . Namque ego illud assentior Theophrasto , qui putat orationem , qu e quidem sit polita atque facta quodammodo , non adstricte, sed remissius numerosam et se oportere . Etenim , sicut ille suspicatur , ex illis modis , quibus hie usitatus versus efficitur , post anapaestus , procerior quidam numerus, esiloruit : inde ille lieentior & divitior fluxit dithyramia hus, cujus membra, & pedes, ut ait idem, sunt in omni locupleti oratio ne diffusa. Et, si numerosum est id in omuibus sonis atque vocibus , quod habet quasdam impressiones , & quod metiri possumus intervallis aequalibus rrecte genus hoc numerorum, dummodo ne continuum sit, in orationis Iaude ponetur . Nam si rudis & indocta putanda est illa sine intervallis I quae itas perennis & profluens , quid est aliud causae , cur reputietur , nisi quod bὶ hominum aures vocem natura modulantur ipsa it quod fieri, nisi
inest numerus in voce, n an potest. Numerus autem in continuatione nullus est. Distinctio & aequalῖum , &sepe variorum intervallorum percusso, numerum conficit: quem in cadentibus guttis , quod intervallis dii tinguuntur . notare possumus ; in amni praecipit aute non possiumus . Quod si continuatio verborum haec soluta multo est aptior atque jucundior, si est articulis membrisque distincta, quam si continuata ac producta ; membra illa modificata esse debebunt a quae si in extremn breviora sunt , infringitur ille quasi verborum ambitus . Sic enim Las orationis conversiones Graeci nominant . Quare aut paria esse debent posteriora superioribus, extrema primis , aut , quod etiam est melius & jucundius , longiora.
XLIX. Atque haec quidem ab iis philosophis , quos tu maxime diligis . Catule , dicta sunt : quod eo saepius testificor , ut auctoribus laudandis ineptiarum crimen effugiam .
293쪽
Quadi m tandem , inquit Catulus r' aut quid disputatione ista afferri potest
elegantius , aut omnino dici iubtiliu4 At Onim vereor , inquit Crassus, ne hie aut d Eeiliora illis ad Pursequendum usto videantur , aut , quia noti traduntur ia vulgari ista diicipliuλ , nos ea majora , ac dissiciliora videri velle videamur. Tum Catulus , Erras, inquit, Craile, si aut me , aut horum quenquam putas a te haec ope quotidiana , di per .aga exspectare. Ista , quae dieis , dici volumus noquc t-m dici , quam illo diei modo ineque tibi hoe pro me solum . sed Pro iiis omnibus sine ulla dubitatione respondeo. Ego ve o , inquit Antouius , iuveni randum , quem negaram in eo, quem scripsi, libello, m. invenitio, Clo Juentem. Sed eo te ne Iaud an di quidem caula interpellavi , ne quid de hoc tam exiguo sermonis tui
tempore verbo uno meo diminueretur.
Hane igitur , Craistus inquit , ad lcgem Cum exercitatione , tum stylo qui & alia , dc hoc maxime , ornat ac limat , formanda vobis oratio est rNeque tamen hoc tanti laboris est, quanti videtur et nec sunt haee rhythmi eorum, ac musicorum acerrima norm dirigenda . Et efficiendum est illud mo.lo vobis, ne fluat oratio, ne vagetur , ne insittat interius , ne excurrat longius: ut membris di ilinguatur . ut conversiones habeat absolutas. Neque semper utendum eit perpetuitate, di quati conversione verborum ; sed saepe earpenda membris minutioribuβ oratio est . que tamen ipsa membra sunt
Neque vos paeon , aut herous ille conturbet . Ipsi oeeurrent orationi ripsi , inquam , se offerent , ct rei pondebunt non Focati. Consuetudo modolia sit seribendi atque dicendi , ut sententiae verbis tiniantur , eorumque rerborum junctio nascatur a proceris numeris ac liberis. maxime heroo . dc paeone priore, aut Cretico; sed varie di istincteque considat. Notatur enim
maxime similitudo in conquiescendo et & . si primi , & postremi illi pedes
sunt hae ratione ser/ati. medii pollunt latere, modo ne circuitus ipse verborum sit aut brevior , quam aures exspectant . aut longior , quam vires atque anima patiatur, L. Cia ululas autem diligentius etiam servandas esse arbitror . quam supeririora, quod tu his maxime persectio , atque absolutio iudicatur . Nam verissus aeque prima. S. media, dc extrema phrs attenditur; qui debilitatur, in quacumque sit parte titubatus. In oratione autem prima pauci cernunt , Nitrema plerique. Quae, quoniam appa ent & intelliguntur, varianda sunt, ne aut animorum iuuiciis repudientur . aut aurium satietate . Duo enim ,
aut tres sunt fere extremi servandi & notandi pedes , t si modo non brevior & praecisa erunt superiora i quos aut citorios , aut heroos , aut at ternos esse oportebit , aut in paeone illo polleriore , quem Aristoteles P Qbδt, aut ei pari Cretico . Hocum vieissitudines efficient , ut neque ii sis
294쪽
illantur , qui audient , rastidio similitudinis ἱ nec nQS id , quod faciemus ,
Quod si Antipater ille Sidonius, quem tu probe, Catule, meministi, se
litus est versus hexametros , aliosque variis modis atque numeris fundere ex tempore , tantumque hominis ingeniosi ac memoris valuit exercitatio , ut , cum se mente ac voluntate conjecisset in versiim , Verba sequerentur aquanto id facilius in oratione, exercitatione, & coasuetudine adhibita, eonia sequemur Illud autem ne quis admiretur , quonam modo haec vulgus imperitorum in audiendo notet; cum in omni genere , tum in hoc ipso magna quaedam e 1h vis ineredibilisque naturae. Omnes enim tacito quodam sensu , sine ulla arte aut ratione , quae sint in artibus ac rationibus recta ac prava, dijudicant: idque cum faciunt in picturis, & in signis. dc in aliis operibus. ad
quorum intelligentiam a natura minus habent instrumenti; tum multo ostendunt magis in verborum, numerorum, vocumque iudicio; quod ea sunt in communibus infixa sensibus , neque earum rerum quemquam funditus naiatura voluit esse expertem . Itaque non QIum verbis arte positis moventur omnes , verum etiam numeris ac vocibus . Quotus enim quisque est , qui teneat artem numerorum ac modorum e At in his si paulum modo offensum est, ut aut contractione brevius fieret, aut productione longius , theatra tota reclamant . Quid ρ hoc non idem fit In vocibus , ut a multitudine ει populo, non modo catervae atque conventus , sed etiam ipsi sibi singuli discrepantes ejiciantur LI. Μirabile est, eum plurimum in faciendo intersit inter doctum & ruisdem, quam non multum disierat in judicando. Ars enim eum a natura prosecta sit , nisi naturam moveat ac delectet , nihil sane egisse videatur . Nihil est autem tam cognatum mentibus nostris , quam numeri atque voces ; quibus& excitamur, & incendimur, & lenimur, & languescimus , & ad hilaritatem , & ad tristitiam sape deducimur .' quorum illa summa vis carminiabus est aptior, & cantibus et non neglecta, ut mihi videtur, a Numa, rege doctissimo, majoribusque nostris, ut epularum solemnium fides ac tibiae, Saliorumque versus indicant; maxime autem a Graecia vetere celebrata. Quibus utinam , similibusque de rebus disputari , quam de puerilibus his verisborum translationibus , malui stetis.
Verum, ut in versu vulgus, si est Deeatum, videt: sie, si quid in nostra oratione claudicat, sentit. Sed poetae non ignoscit , nobis concedit: tacite tamen omnes non esse illud , quod diximus , aptum persectumque ce nunt . Itaque illi veteres , sicut hodie etiam nonnullos videmus , cum circuitum , & quasi orbem verborum conficere non possent, nam id quidem nuper vel posse, vel audere coepimus terna , aut bina , aut nonnulli sin gula etiam verba dicebant: qui in illa infantia naturali illud , quod aures hominum flagitabant , tenebant tamen ; ut & illa essent paria, quae dic rent, & aequalibus interspirationibus uterentur. LII. Exposui sere, ut potui, quae maxime ad ornatum oratIonis pertine
re arbitrabar. Dixi enim de singulorum Iaude verborum; dixi de coniun-Μm a cti
295쪽
ctioni: eorum; dixi de numero Rique forma . Sed si habitum etiam orati ni, , & q uasi eolorem aliquem requiriti S, si & plena quaedam, sed tamen te te, . & tenuis, non sino Der i c viribus; & ea, quae particeps utriusque generis quadam mediocritε te laudatur . His tribus figuris insidere quidam Venust1tis, non suco illitus, sud sanguine distusus debet color . Tum deni que nobis hie orator ita consorm neu F est di verbis & sententiis , ut que
madmodum qui utuntur armi ut P laetis , Non solum vitanei , aut se liendi rationem habendam put/Πx , ted etiam , ut cum venustate moveanturi sie verbis quidem ad api in compolitionem & decentiam, sententiis ve ro ad gravitatem orationis utatur . ut ii , qui in armorum tractatione
Formantur autem di verba & sententiae pene innumerabiles di quod fatis seio notum esse vobis: sed inter eonformationem verborum & sententiarumhoe interest, quod verborum tollitur , si Verba mutaris ; sententiarum petia manet, quibuscumque verbis uti velis. Quod quidem vos etsi saeitis, ta men admonendos puto , ne quid esse aliud oratoris putetis , quoi quidemst egregium atque mirabile , nisi in singulis verbis illa tria tenere , ut transluis utamur frequenter, interdumque iactis, raro autem etiam perve rustis: in perpetua autem oratione t 77 , cum & conjunctionis lenitatem ,& numerorum , quam dixi , O tionem tenuo imus , tum quasi luminibus distinguenda , & frequentanda omni, oratio, sententiarum atque verbo
LIII. Nam & eommoratio una in re permultum movet, & illustris explanatio, rerumque, quasi gerantur, sub adspectum pene subjectio , quae &in exponenda re plurimum valet , & ad illustrandum id , quod exponitur,& ad amplis eandum, ut iis, qui udient , illud, quod augebimus , quantum effcere oratio poterit , tantum esse videatur : & hute contraria sepe praecisio est: & plus ad intelligendum , quam dixeris , significatio : & distinete concisa brevitas, & extenuatio: & huic adjuncta illusio , a praec
piis Caesaris non abhorrens e & a re non longa digressio , in qua eum fuerit delectatio, tum reditus ad rem aptus & concinnus esse debebit: pr
positioque quid sis dicturust & ab eo . quod est dictum, sejunctio : & r
ditus ad propositum. & iteratio et & rationis apta conclusio : tum augendi , , minuendive causa, veritatis superlatio , atque trajectio : & rogatio, atque huic finitima quasi percontatior expositioque sententiae suae: tum illa , maxime quasi irrepit in hominum mentes. alia dicentis ae significantis dinsmutatio. quae est periucunda. cum in oratione non contentione, sed sermone tractatur: deinde dubitatio, tum distributio, tum correctio vel ante . et postquam dixerila . vel eum aliquid a te ipso rejicias : praemunitio est etiam
Utat- Quae vocem hine senuuntur. Lambi.ius delet usque ad Fremant r. γγ M perpem. Mutem oratione 3 Hune .cum ac deinde cap. sa. 34- deservisse Quintilianus, lib. xx. mp. mque ibi ροχ n , quae hie acervatim Oecurrunt. voces lustravit eruditus eronnmu a
296쪽
Hi,m ad id , quod aggrediare, & rejectio in alium: communicatio, quae est quasi eum iis ipsis, apud quas dicas, deliberatio morum ac vitae imi
ta:io vel in personis, vel sine illis, magnum quoddam ornamentum ora hibui,' & aprum ad animos conciliandos vel maxime , saepe autem etiam ad commovendos: persbnarum ficta inductio, vel gravissimum lumen au xendi: descriptio, erroris inductio, ad hilaritatem impullio , ante occupa io tum duo illa, quae maxime movent, similitudo, & exemplum: dige stio interpellatio, contentio, reticentia, commendatio: vox quaedam libera, atque etiam effrenatior , augendi causa et iracundia , obiurgatio, promisso . deprecatio obsecratio declinatio brevis a proposito , non ut superior illa digressio: purgatio , conciliatio , laesto, Opt tio , atque exercitatio . His sere Iuminibus illustrant orationem sententiae.
LIV. Orationis autem ipsius, tanqu tm armorum, eli vel ad usum eonaia
minatio & quasi petitio, vel ad venuitatem ipsa tractatio. Nam & geminatio verborum habet interdum vim, leporem alias: & paulum immutatum verbum, atque deflexu me di ejusdem verbi crebra tum a prImo repetitio . tum in extremum conversio, & in eadem verba impetus, & concurso, &adjunctio, & progressio : & ejusde in verbi crebrius positi quaedam distinctio , & revocatio verbi : & illa , quae similiter delinunt , aut quae cadunt' similiter , aut quae paribus paria reseruntur , aut quae sunt inter se similia . Est etiam gradatio quedam , & conversio , & verborum concinna transgressio, & contrarium , & dissolutum , ct declinatio , &reprehensio , dc exclamatio , & 4mminutio , dc quod in multis ea sibus ponitur , & quod de singulis rebus propositis ductum refertur ad singula , & ad propositum subjecta ratio , & item in distributis supposita ratio, & permissio , dc rursum alia dubitatio , & improvisum quiddam , dc dinumeratio. & alia eorrectio , & disputatio , & quod eontinuatum, &interruptum, & imago, dc sibi ipsi responsio, & immutatio, & disjunctio, α ordo, & relatio, & digressio , dc circumscriptio. Haec enim sunt sere,
atque horum similia, vel plura etiam esse possunt, quae sententiis orationem, verborumque consorinationibus illuminent.
LV. Quae quidem te , Crasse, video , inquat Cotta , quod nota esse nobis putes, sine definitionibus, & sine exemplis effudisse. Ego vero, inquit Crassus, ne illa quidem , quae supra dixi, nova vobis esse arbitrabar , sed voluntati vestrum omnium parui . His autem de rebus sol me ille admonuit , ut brevior essem, qui ipse jam praecipitans, me quoque haec praecipitem pene evolvere coegit . Sed tamen hujus generis demonstratio est , &doctrina ipsa , Vulg risa usus autem gravissimus , & in hoc toto dicendi studio distie illimus.
Quamobrem , quoniam de ornatu omni orationis, si non sunt omnes patefacti, at certe commonstrati loci e nune, quid aptum sit , hoc est , quid maxime deceat in oratione , videamus . Quanquam id quidem perlpicuum
cst, non omni cause, nec auditori , neque personae , neque tempori cφΠ pruere Orationis unum genus . Nain & causae capitis alium quendam Ve
iacorum Pnum rectuirunt, alium rerum privatarum at sueparvarum: & liud
297쪽
direndi genus deliberationes, liud l ud/tiones, aliud judicla, allud sermo ne , aliud eonsolatio, aliud objurgatio, liud disputatio . aliud historia de
siderat. Resen etiam , qui audi ni, sen ius , an populus, an iudices : fee quentes , an pauci , an singuli ἔ dc quales ipsi quoque oratores , qua sint aetate, honore, auctoritate , debet videri; tempus pacis, an bellit sestina tionis, an otii. Ita lue hoc loco nihil sane est , quod praecipi posse videa tur, nisi ut figuram orationis plenioriS, & tenujoris, & item illius medio eris, ad id, quod agimus, accommodatam deligamus. Ornamentis iisdem uti sere licebit. alias contentius , alias summissus et omnique in re poste quod deeeat , sacere , artis & natu AE est οῦ scire, quid, quandoque dee eat ,
LVI. Sed haec ipsa omnia perinde sunt, ut aguntur. Actio , inquam in dieendo una dominatur. Sine hac summus Orator esse in numero nullo potest: mediocris', hae instructus , summos saepe superare. Huic primas dedisse Demosthenes dicitur, cum rogaretur , quid in dicendo esset primum ;huie secundas , huic tertias. Quo mihi melius etiam illud ab Hessehine di ctum videri solet , qui cum propter ignominiam iudicii cessisset Athenis , & se Rhodum contulisset, rogatus a Rhodiis, legisse sertur orationem illam egregiam , quam in Ctetiphontem contra Demosthenem dixerat r qua perlecta , petitum est ab eo potiridie , ut legeret illam etiam , quae erateontra a Demosthene pro Ctetiphonte edita : quam eum suavissima & maxima voce legisset, admirantibus omnibus, Quanto, inquit , magis admiraremini, si audissetis ipsum Ex quo fatis significavit , quantum esset in actione, qui orationem eandem, aliam esse putaret, actore mutato. Quid fuit in Graccho, quem tu , Catule , melius meministi , quod me
puero tantopere surretur guo me miser conferam quo vertam λ is Capitoliumne λ at fratris sanguine redundat . An domum ρ matremve ut miseram , Iamentantemque videam , abjectam uitae sic ab illo acta esse constabat, oculis, voce, gestu, inimici ut lacrymas tenere mon possent . Haec eo dico pluribus, quod genus hoc totum oratores, qui sunt veritatis Ipsius aetoras, reliqnerunt: imitatores autem veritatis histriones occupaverunt.
LVII. Ac sine dubio in omni re vincit imitationem veritas : sed, ea si satis in actione essiceret ipsa per sele, arte profecto non egeremus: verum qui animi permotio , quae maxime aut declaranda aut imitanda est acti ne, perturbata sepe ita est , ut obscuretur , ac pene obruatur , discutienda sunt ea, quae obscurant , & ea , quae sunt eminentia & prompta, sumen d a. Omnis enim motus animi suum quendam a natura habet vultum , &sonum, & gestu me totumque eorpus hominis, Ec ejus omnis vultus, omnes que Voces', ut nervi in fidibus, ita sonant, ut a motu animi quoque sunt
Pulia . Nam Voces, ut ehordae sunt intentae ,' quae ad quemque tactum re spondeant , Rcuta , gravis; cita , tarda a magna, parva: quas tamen idie Omnes est suo quaeque in genere medioeris . Atque etiam illa sunt ab bis dςlδpse plura genera, lene, asperum; eontractum, diffusum; continenti spi ritu, intermisio; stactum, stitam; flexo sono attenuatum, inflatum , Nut iura est enim horum similium generum , quod non arte ac modes xi
298쪽
ne tractetur . Hi sunt actori , ut pictori , eXPositi ad variandum eo.
LVIII. Aliud enim vocis genus iracundia sibi sumat et acutum laeti istum, crebro incidens;
Impius fio latur me frater, ut meos malis miser Mand rem natos: νdc ea, quae tu dudum, Antoni, protulisti, Segruare abs te ausus Eequis Me animadvertit st Vincite . . . . di Atreus fere totus.
Aliud miseratio , ae maeror et flexibile , plenum , interruptum flebili
voce; suo nune me vertam λ qwod iter incipiam ingredi Domum paternam anne ad Paliae filias
D peter, o patria, o Priami domas ct qirae sequuntur, e omnia vidi inflammari ,
Aliud metus: demissiim, di luelitans, & abjectum;
Μulti' modis fiam circumventus, morbo, exilio, atque inopia: Tum pavo sapientiam mihi Omnem exanimato expectcratralter terribilem minitatur vitae cruciatum is necem: iluae nemo est tam firmo ingenio, is eanta confident a Muin refugiat timido sanguen', arque exauescat motu . '
Iterum rasses Atreum attractum advenit Iterum jam aggreditur me, is quietum exsuscitat. Major mihi moles, majus miscendum es malum, sui illius acerbum eor contandam is comprimam. Aliud voluptas: effusum, lene, tenerum, hilaratum, ac remigum 'Sed mihi ctim tertilit coronam ob collocandas xvrias
Tibi ferebat: cam fimulabar sese alteri dare '. .. . - se l. V a docte, is delicate destilis.
stia re sate Paris Helenam innuptis iunxit nuptiis,
mihis, , , , ,'' .'' h yb - mi. , Rut otiam a patastra. Matius autems', /gitib subsequeas verba, non exprimear t brachium proce rius
299쪽
us projectum , quasi quoddam telum orationis: supplosio pedis in eonten
tionibus aut incipiendis , aut finiendis . Sed in ore sunt Omnia . In eo autem ipsiO dominatus est omnis oeulo rum: quo melius nostri illi senes , qui personatum , ne Roscium quidem magnopere laudabant . Animi est enim omnis actio : & imago animi uul tus eii , indices oculi . Nam haec eit una pars corporis, quae quot animi inritus sunt , tot significationes di communicationes possit emeete . neque vero est quispi rin, qui, e .lcm contuens, essiciat . Theophrastus qui dem Tauris eum quendam dixit actorem aversum solitum elle d cere qui
in agendo , contuens aliquid , pronuntiaret . Quare oculorum est magna moderatio: nam oris non est nimium mutanda species, ne aut ad ineptias aut ad pravitatem aliquam descrλmur . Oculi sunt , quorum tum intentio ne, tum remi Ilione, tum conjuctu, tum hilaritate, nactus animorum s Eni ficemus apte cum genere ipso Orλtionis. Est enim actio quasi sermo cordiotis: quo magis menti congruen, esse debet. oculos autem natura nobis ut equo & leoni scias. caudam, aures, ad motus animorum declarandos 'de dii. inuare in hac nostra actione secundum vocem vultus valet.Is autem oeulis gubernatur. Atque in iis omnibus , quae sunt ictionis , inest quaedam vis a natura data . Quare etiam hac imperiti , hac vulgus. hae denique barbari maxime commoventur . Verba enim neminem movent nisi eum, qui eiusdem linguae societate e junctus est; sententiaeque saepe 'acutae, non acutorum hominum sensus prater volant . Actio, quae prae se motum animi seri, omnes movet: iisdem enim omnium animi motibus con
citantur & eos ii idem notis & in aliis agnoscunt , & in se ipsi indi
cant. TLX. Ad actionis autem usum atque Iaudem , maximam sine dubIo partem vox obtineti quae primum est optanda nobis; deinde, quaaeumque erit. ea tuenda De quo illud jam nihil ad Me praetipiendi genus , quemadm
dum voci serviatur: equidem magnopere censeo serviendum . Sed illud videtur ab husus nostri sermonis ossicio non abhorrere, quod, ut dixi paulo ante, plurimis
in rebus quod maxime est uti Ie, id nescio quo pacto etiam deceἴ maxume. Nam ad vocem in dicendo obtinendam 78 nihil est utilius , quam
dixerat Crassis, se nolle hie praecepta detre ensa moaum tori Iaνυιπιαν , id est . nuru do vox obrin/arών. sive melior fiat usu eexeleuatione . Illud solum hic notat , qualquod maeime tir Ie es . enam detest maxima. Et hoe de voce verum esse prribet dieit nihil crebra mutatione uti Lus, nihil no
intermista contentione perruticisu au voeex dic. quid 3 certe non obraueniam: de eo ni
nil n:e deturus suis . Tum addit, nilia v metate auribus nostris suavius aptiusque esse.
Omnes fere vet. editione, di nonnulli bis. habent ad votam in dicendo ostinendam : un de Lambinus bene coniecit legendum ad vocem in is stendo tuendam . Sic initio huius cap. de voce Crassus dieit , quaeunque erιt, ea tuendar Ae in sequenti cap. cum doctringm suam de vcice hrevit. r repetit, se e n- erudit s me variora, . ιιe peν omnes sonos vocis curras ct f. tuebitur, o, Meres Dam Iarem. Pearcius.
300쪽
erebra mutatio : nihil perniciosius , quam effusa sine intermissione mutentio.
Qii id λ ad aures nostras & aestionis suavitatem, quid est vicissitudine Ecvarietate , & commutatione aptius ' Itaque idem Gracchus 7s quod potes audire, Catule, ex Licino, cliente tuo, literato homine , quem ter. vum sibi ille habuit ad manum cum eburneola solitus est habere fistula
qui staret occulte post ipsum , cum concionaretur , peritum hominem, qui inflaret celeriter eum sonum , quo illum aut remissum excitaret, aut a contentione revocaret. Audivi mehercule, inquit Catulus, & saepe sum ad miratus homin s eum diligentiam, tum etiam doctrinam & scientiam. Ego vero, inquit Crassus , ac doleo quidem illos viros in eam fraudem in re publica esse delapsos : quanquam ea tela texitur, & ea incitatur in civitate ratio vivendi , ac posteritati ostenditur , ut eorum civium, quos nostri patres non tulerunt, jam similes habere cupiamus. Μitte, obsecro , inquit, Crasse , Iulius , sermonem istum , & te ad Gracchi fistulam reser: eujus' ego nondum plane rationem intelligo. LXI. in omni voce, inquit Crassus, est quiddam medium, sed suum euique voci . Hinc gradatim adscendere vocem utile & suave est Nam a principio clamare, agreste quiddam est , & illud idem ad firmandum est vocem salutare . Deinde est quiddam contentionis extremum quod tamen in serius est, quam acutissimus clamor. quo te fistula progredi non sinet di tamen ab ipsa contentione revocabit . Est item contra quiddam in re mi ltione gravissimum , quoque tanquain sonorum gradibus descenditur Elaee varietas ct hic per omnes sonos vocis cursus , & se tuebitur, & actioni afferet suavitatem. Sed fistulatorem domi relinquetis; sensum huius consuetudinis vobiscum ad sorum deseretis. Edidi quae potui, non ut volui. sed De --- -n
Scitum est enim, causam conserre in tempus , eum ieem l Pe
Tu vero, inquit Catu Ius, collegisti omnia , quantum ego possum judicare, ita divinitus, ut non a Graecis didicissae, sed eos ipsos haec docere ponse videare. Μe quidem illius sermonis participem factum eta gaudeo : ac vellem ut meus gener , sodalis tuus , Hortensius affuisset: quem quidem ego confido omnibus istis laudibus, quas tu oratione complexus es , exceIIentem sore. Et Crassus, Fore dici se inquit: ego vero esse jam judico, &tum iudicavi , cum , me consule ge , in senatu causam defendit Asricae; nuperque etiam magis, cum pro Bithyniae rege dixit. Quamobrem recte I , Rivlς enim isti adolescenti , neque a natura , neque a
cicinatoria vide Gellium, lib. eap. Pruinflatis . V
c o γ M. consule Anno scilicet in C.
DCLVIII. quo primum tempore , ut reser Tullius in Bruto, ia sero dixit Hortensius