장음표시 사용
261쪽
diu doctrina as Ipsorum Atheniensium interiit, domicIIIum tantum In
illa urbe remanet studiorum, quibus vacant cives, peiegrini si utimur 16 . apti quodammodo nomine urbis N auctoritate et tamen eruditi dimos homines Asiaticos quivis Λtheniensis indoctus , non verbis, scd sono vocis, nee tam bene , quam suaviter loquendo , sacile superabit . Notiri minus student literis , quam Latini et tamen ex itiis , quos uoliis , urbanis , in quibus munimum est literarum , nemo est , quin liter atii simum togatorum omnium ,
in Valerium Soranum a 7 , lenitate vocis , atque ipso oris pressu & sono
XII. Quare eum sit quaedam certa vox Romani generis urbisque propria, in qua nillil cssendi , nihil displicere , nihil animadverti possit : nihil
sbnare aut olere peregrinum , hanc sequamur et neque solum rusticam asperitatem , sed etiam peregrinam insolentiam fugere discamus. Equidem cum audio socrum meam Laeliam sacilius enim m. lieres incorruptam antiquiatatem conservant ag ὶ , quod multorum sermonis expertes ea tenent semper, quae prima didicerunt 3 sed eam lic audio, ut Plautum m ibi, aut Ne vium videar audire . Sono ipso vocis ita recto & simplici eii , ut nihil ottentationis , aut imitationis afferre videatur : ex quo sic locutum esse ejus patrem iudico , sic majores : non aspere , ut ille , quem dixi , non valle , non rustice, non hiulce, sed presse, & aequabiliter. dc leniter . Quare Cotta noster , cujus tu illa lata, Sulpici, non unquam imitaris, ut jota literam tollas, & e plenissimum dicas , non mihi oratores antiquos , sed messores via detur imitari.
nis tempore Athenarum vetus illa gloria conciderat . nec quicquam praeter nomen atque memoria in restabat e regibus primo , Maced Miae praesertam, tum Romanis ipsis affligenti bus. Quare peregrini in ea homines philos Phiam atque eloquentiam profitebantur r ita ramen ut sola nominia diuetoritate adducti , passim ex toto orbe . dasciplinarum studio , Athenas navigarent diu etiam post Ciceronis a ratem . Apud Mnesium exstat elegetris epistola , qua inanem illam euriositatem lepide villatur . Sane tuisse Athen: certam quandam . eainque purissinam pronuntiandae linis guae Graecae rationem, vel hoc unum indicio si, quod cum Thetiphrastus, vir alioqui Atia time eloquentiae cuia sectator acerrimus , sed peregrinus , anum alloqueretur . pro hospite uelle sit ab ea deprehensus. Idem Romae fuit, quod ad Latinam linguam attinet , Pronuntiandi principatus. Iaem. M a Uuιιώs vae t oves . ρρουν ni frutiu-ρων aeuistis , est auferendi ratus, Ze, va eant oves, est, vacαι suae , si ve eaνene ιλ
eunoein elle . qui ob evulgatum arcanum Patriae nomen sit interseetus . Plinius lab. s. e. te. de Roma urbe loqueris: mirus nomen di
sus t. Frustra vero sitit qui Homen illud areatium Valentiam iui se putant. nilae enim ex Scitino aliud nomen fuisse , apud quemidein quod apud Plinium legimus : nam uuam Romam antea Valeri tram dictam meminit, subdit e Priadιtων erram pνπνatim Roma
262쪽
HIe eum arrisi met ipse Sulpicius , Sic Rgam vobiscum , inquit Crastus . ut , quoniam me loqui volui istis , aliquid de Vestris vitiis audiatis. Utinam quidem l inquit ille ἐν id enim ipsum volumus , idque si feceris , multa ut arbitrora hic hodie vitia ponemus. At enim non sine meo periculo , Cras sus inquit , possum , Sulpici , te reprehendere , quoniam Antonius mihi te simillimum dixit sibi videri . Tum ille , Tum quod monuit idem , ut ea .
quae in quoque maxima essent, imitaremur: ex quo vereor, ne nihil sim tui ,
nisi supplosionem pedis imitatus , & pauca quaedam verba, & aliquem , si
forte , motum. Ergo ista, inquit Crassus , quae habes a me, non repreheniado . ne meipsum irrideam . Sunt autem mea multo & plura , & majora . quam dicis. Quae autem sunt aut tua plane , aut imitatione ex aliquo empressa, de iis te, si quis me sorte locus admonuerit, commonebo. XIII. Pretereamus igitur praecepta Latine Ioquendi , quae puerilis doctriana tradit , & subtilior cognitio ac ratio literarum alit, aut consuetudo seriamonis quotidiani ac domestici : libri confirmant , & lectio veterum orat rum, & poetarum. Neque vero in illo altero diutius tas commoremur, ut disputemus, quibus rebus assequi possimus , ut ea , quae dicamus , intel. ligantur. Latine scilicet dicendo, verbis usitatis , ac proprie demonstrantubus ea , quae significari ac declarari volemus , sine ambiguo verbo aut sermone , non nimis longa continuatione verborum, non valde productis iis , quae similitudinis causa ex aliis rebus transferuntur , nou discerptis sentenistiis , non praeposteris temporibus , non confusis Personis , non perturbato
ordine. Quid multa tam facilis est tota res , ut mihi permirum saepe videatur , cum di ilicilius intelligatur , quid patronus velit dicere , quam si ipse ille, qui patronum adhibet , de re sua diceret. Isti enim , qui ad nos
causas deseruat , ita nos plerumque ipsi docent , ut non desideres planius diei . Easdem res autem simul ac Fusius , aut vester aequalis Pomponius . agere coepit, non aeque , quid dicant , nisi admodum attendi, intelligo: ita consula est oratio, ita perturbata, nihil ut sit primum, nihil ut secundum et tantaque insolentia ac turba verborum, ut oratio, quae lumen adhibere rein bus debet , ea obscuritatem & tenebras afferat , atque ut quodammodo ipsi
cas 3 Nequa m/ra in illo ali/ro distatis Secundam partem , quae erat de perspicuitate orationis, onmtit , quoniam satis iste se saei lis est. Quaedain tamen, eae quibus haberi illa rossit; vim tu, d eendi , breviter enumerat . Sunt numerra decem . rarit enim dilucidam
virationem sermonis proprietas puriiss L tini, qua erat prima pars. 2. voces usitatae. Neque aut vetustate obsoletae . aut studio novitatis insolentes . 3. Proprie rem declaravitex, acconuntio ixque rebus, quas sinisernt;
tuu neque ma estatem earum minuunt . nec intituunt tenuitatem. 4. Resecanda omnis veris
ia ac iei monis avibiguitat . s. Vitanda nimia verborum circuitio , quoniam auctore etiam Hermogene urita ηιλου , id est . smbitus, fleproducta comprestensio eum perspicuitate re- Pugnat . 6. Tollenda similitudinis continuata translatici , hoc est . ne metaphorae nimium dilatentur , quonirm id in aenigina transiret .m Non debent minutatim conscindi sententiae; sed expleri. de ad iustitii mensuram numeri atque sensus produci . g. Tem Drum servanda Aisti estio est , ut suo qua que tribuam tur . s. Coneinna personarum Luinetio
263쪽
Iibi in dicendo obstrepere videantur. Verum , si placet , quoniam hare satis spero , vobis quidem certe majoribus , molesta & putida videri , ad reliqua
XIV. Atque vides , inquit Antonius , cum alias res agamus , qu1m te inviti audiamus, qui adduci possumus de me enim conjicio a relictis ut rebus omnibus te sectemur , te audiamus : ita de horridis rebus nitida , de jejunis plena, de pereulgatis nova quaedam est oratio tua. Faciles enim, inquit, Antoni , partes eae suerunt duae , quas modo percucurri, vel potius pcne praeterii , Latine loquendi , planeque dicendi : re liquae sunt magnae, implicatae, variae , graves , quibus omnis admiratio ingenii , omnis laus eloquentiae continetur . Nenio enim unquam est orat rem, quod Latine loqueretur, admiratus. Si est aliter, irrident: neque euinoratorem tantummodo , sed hominem non putant . Nemo extulit eum veriabis , qui ita dixisset , ut , qui adessent , intelligerent quid diceret: sed contempsit eum , qui minus id sacere potuisset. In quo igitur homines exhorreicunt e quem stupefacti dicentem intuentur ρ in quo exclamant e quem deum , ut ita dicam , later homines putant f Qui diistincte , qui explicate , qui abundanter , qui illuminate di rebus, dg verbis dicunt , di in ipsa oratione quasi quendam numerum versumque eonficiunt ; id est , quod dico , ornate . Qui idem ita moderantur .
ut rerum, ut personarum dignitates serunt , ii sunt in eo genere laudandi laudis, quod ego aptum dc congruens nominem. Qui ita dicerent , eos negavit adhuc se vidisse Antonius , dc iis hoc nomen dixit eloquentiae solis esse tribuendum . Quare omnes istos , me auctore , deridete atque contemnite , qui se horum , qui nunc ita appellantur ,
rhetorum preceptis eamnem oratorum vim complexos esse arbitrantur ; neque adhuc quam personam teneant , aut quid profiteantur , intelligere potuerunt. Verum enim Oratori, quae sunt in hominum vita, quandoquidem in ea versatur orator, atque ea est ei subjecta materiesὶ omnia quaesita . audita , lecta , disputata, tractata , agitata esse debent. Est enim eloquentia una quaedam de summis virtutibus: quanquam sunt omnes virtutes aequales& pares , sed tamen est species alia magis alia formosa & ill ultris : scuthaec Vis , quae scientiam complexa rerum , sensa mentis , dc consilia sic verbis explicat , ut eos , qui audiunt , quocumque incubuerit , possit impellere ς quae quo major est vis , hoc est magis probitate iungenda , summaque prudentia: quarum virtutum expertibus si dicendi copiam tradiderimus, non eos quidem oratores effecerimus , sed furentibus quaedam arma dede
XV. Hanc, inquam, cogitandi pronuntiandique rationem, vimque dicendi, veteres Graeci sapientiam nominabant. Hinc illi Lycurgi, hinc Pittaci , hinc Solones; atque ab hac similitudine Coruncanii moliri , Fabricii, Cato. nes, Scipiones fuerunt, non tam fortasse docti, sed impetu mentis simili &voluntate. Eadem autem alii prudentia , sed consilio ad vitae studia dispari, quietem atque otium secuti, ut Pythagoras, Democritus , Anaxagoras . - regendis civitatibus totos se ad cognitionem rerum transtulerunt quae via
264쪽
ea propter traquillitatem , & propter ipsius scientie suavitatem , qua nihil
est hominibus jucundius, plures, quam utile fuit rebus publicis, delectavit. ltaque, ut ei studio se excellenti sitimis ingeniis homines dediderunt , est ea summa facultate vacui ac liberi temporis , multo plura , quam erat neces se, doctissimi homines, otio nimio, & ingeniis uberrimis affluentes, cur ad da sibi esse, ae quaerenda, & investiganda duxerunt. Nam vetus quidem illa doctrina eadem videtur & recte faciendi , & bene dicendi magistria; neque disjuncti doctores , sed ii dein erant vivendi pr.eceptores, atque dicendi: ut iliale apud Homerum Phoenix, qui se a Peleo patre Achilli juveni comitem es te datum dieit ad bellum , ut illum eisceret 3. oratorem verborum . octoremque re m. Sed ut homines labore assiduo & quotidiano a sueti, eum tempest.itis causa opere prohibentur, ad pilam se, aut Ra talos, aut ad tesseras conserunt , aut etiam novum sibi ipsi aliquem excogitant in otio tu dum: se illi a negotiis publicis, tanquam ab opere, aut temporibus exclusi, aut voluntate sua seriati, totos se alii ad poetas, alii ad geometras , alii ad musicos contulerunt; alii etiam, ut dialectici, novum sibi ipsi studium ludumque pepererunt, atque in iis artibus, quae repertae sunt, ut puerorum mentes ad humanitatem lingerentur atque virtutem , omne tempus atque aetues stras consumpserunt a
XVI. Sed, quod erant quidam , iique multi , qui aut in republica propter ancipitem , quae non potest esse seiuncta . faciendi , dicendique sapientiam, florerent, ut Themi fortes, ut Peticles, ut Theramenes 3I in , aut . qui minus ipsi in republiea versarentur, sed hujus tamen ejus leui tapienti edoctores e sient, ut Gorgias, Thrasymachus Ia J, Isocrates: inventi sunt . qui eum Ipsi doctrina & ingeniis abundarent . a re autem civili, & a n gotiis, animi quodam judicio, ab torrerent, hanc dicendi exercitationem exagitarent atque contemnerent : quorum princeps Socrates fuit , is , qui o innium eruditorum testimonio, totiusque judicio Graeciis, cum prudentia, &acumine, & venustate, & subtilitate , tum vero eloquentia , varietate, CO-pia, quam se cumque in partem dedisset, omnium fuit facile princeps. Hicim, qui haec, quae nOS nunc quaerimus, tractarent, agerent, docerent, cum nomine appellarentur uno, quod omnis rerum optimarum cognitio, atque iatis exercitatio, philosophia nominaretur . hoe commune nomen eripuit , s
nienterque sentiendi , & ornate dicendi scientiam , re cohaerentes , disputationibus suis separavit: cujus ingenium , variosque sermones immortalitati scri
cri Theramenes 3 Eius meminit Cicero in Bruto . cap. r. de sui s Xenophon Hist. Cr. l. 1. Nutatur mobile ii ius de ossidum i genium vulgato ad id proverbio . :a . . cc , quod genus istud calceamenti utraque pedi eonveniret ; quem id modum & i le
utrique parti accommodea:t sese. Per avias.
ca a Thra5maehtis Clisleedonius , at suidas, is suit sopbista, qui primus Peri dii minuenit , discipulus Platoni, , de Isocratis r
excellens opinione eloquentiae. Hi ne Proveris
brum apud Graecoxi non ἀί stilius esse radere Iecnem , quam conυ.acere Thras maesam a Idem a
265쪽
seriptis suis Plato tradidit , cum ipse literam Socrates nullam reliquisset . Hi ne dissidium illud extitit quali linguae atque cordis , absurdum sane , &inutile, & reprehendendum; ut alii nos sapere, alii dicere docerent. Nam eum essent plures orti sere a Socrate, quod ex illius variis, & diversis, &in omnem partem diffusis disputationibus alius aliud apprehenderat, prosemi natae sunt quasi familiae dissentientes inter se , & multum disjunctae & di spares, cum tamen Omnes se philosophi Socraticos & dici vellent , & egis
XVII. Ae primo ab ipso Platone Aristoteles & Xenocrates ; quorum alister Peripateticorum , alter Academiae nomen obtinuit . Deinde ab Antisthe. ne , qui patientiam & duritiam in Socratico sermone maxime adamarat , Cyniei primum , deinde Stoici. Tum ab Aristippo , quem illae magis voluptariae disputationes delectarant, Cyrenaica philosephia manavit: quam ille, di ejus poturi simpliciter defenderant : ii , qui nunc voluptate omnia metiuntur , dum verecundius id agunt , nec dignitati satisfaciunt , quam non
aspernantur, nec voluptatem tuentur, quam amplexari volunt.
Fuerunt etiam alia genera philosopliorum , qui se omnes sere Soeratteos esse dicebant ; Eretria eorum , Herilliorum , Megaricorum , Pyrrhoneorum rsed ea horum vi & disputationibus sunt iamdiu fracta & extincta . Ex ilia Iis autem , qtiae remanent , ea philosophia , quae suscepit patrocinium voluptatis, etsi cui vera videatur , procul abest tamen ab eo viro , quem quaerimus, ct quem auctorem publici consilii, & regendae civitatis ducem , &sententiae, atque eloquentiae principem , in senatu, in populo, in causis publicis esse volumus. Nec ulla tamen ei philosophiae fiet injuria a nobis. Non enim repelletur inde , quo aggredi cupiet e sed in hortulis quiescet suis, ubi vult ; ubi etiam recubans molliter di delicate , nos avocat a rostris , a judici s , a curia , fortasse sapienter , hac praesertim republica . Ve-Tum ego non quaero nunc , quae sit philosophia verissima , sed quae oratori conjuncta maxime. Quare istos sine ut Ia contumelia dimittamus: sunt enim et boni viri , & , quoniam sibi ita videntur , beati : tantumque eos admoneamus , ut illud , etiam si est verissimum , tacitum tamen , tanquam mysterium, teneant, quod negant versari in republica esse sapientis . Nam , si hoc nobis , atque optimo cuique persuaserint , non poterunt ipsi esse , id quod maxime cupiunt, otiosi. XVIII. Stoicos autem , quos minime improbo , dimitto tamen , nec eos iratos vereor , quoniam omnino irasci nesciunt et atque hanc iis habeo gratiam, quod sisti ex omnibus eloquentiam, virtutem ac sapientiam esse dixerunt . Sed utrumque est in his , quod ab hoc 33 ὶ , quem instruimus .
ca sed ureumqvia est in Ais , quod ab
Ase, M. 3 c rasus Stoleos non mi inci improbat , sed rirgat eorum phili sophiam uti lem esse orator 1 pr pter Auas rationes r quia
ae cistemus, & senere Menai discrepat ab eloquentia serensi . 3e populari . Discrepat
sententiis , quoniam Stoici di eunt in spientes c quales sunt omnes 3 esse servos , latrones dee. Diserepat sutem genere dicendi, quoniam
illi nimiuae dialectice loqiruntur , di acute
266쪽
oratore valde abhorreat , Vel quod omnes , qui sapientes non sint . servos latrones , hostes, insancas esse dicunt ἱ neque tamen quemquam esse sapien tem . Valde autem est absurdum , ei concionem , aut senatum , aut ullum coetum hominum committere, cui nemo illorum , qui adsint, sanus , nemo civis , nemo liber esse videatur. Accedit , quod orationis etiam genus h bent fortasse subtile, & certe acutum ; sed , ut in Orwtore , exile , inusit tum , abhorrens ab auribus vulgi , obscurum , ina e , jejunum , attamen ejusmodi , quo uti ad vulgus nullo modo possis . Alia enim & bona , &mala videntur Stoicis, & caeteris civibus , vel potius gentibus: alia vis ho noris, ignominiae, praemii, supplicii. Vere, an secus, nihil ad hoc tempus: sed ea si sequamur, nullam unquam rem dicendo expedire possimus. Reliqui sunt Peripatetici , & Academici : quanquam Academiciarum n men eit unum , sententiae duae . Nam Speusippus Plλtonis sororis filius , α Xeno rates , qui Platonem audierat , & qui Xenocratem , Polemo & Cra tor , nihil ab Arithotele , qui una audierat Platonem , magnopere dissensita copia sortasse dc varietate dicendi pares non fuerunt . Arcesilas primum , qui Polemonem audierat, ex variis Platonis libris, sermonibusque Soeratieis hoc maxime arripuit, nihil esse certi, quod aut sensibus , aut animo pereipi possit: quem serunt eximio quodam usum lepore dicendi, aspernatum ense omne animi sensusque judicium . primumque instituisse s quanquam id fuit Socraticum maxime non , quid ipse sentiret , ostendere ; sed contra id, quod quisque se sentire dixisset, disputare.
Hinc haec recentior Academia emanavit , in qua exstitit divina quadam celeritate ingenii dicendique copia Carneades: cujus ego etsi multos auditores cognovi Athenis , tamen auctores certissimos laudare possum , & socerum meum Scaevolam, qui eum Romae audivit adolescens, ct Q. Metellum L. filium, familiarem meum, clarissimum virum, qui illum a se adolesce
te Athenis, jam affectum senectute , multo dies auditum esse dicebat. XIX. Haec autem , ut ex Apennino 34 fluminum , sic ex communi sapientium jugo sunt doctrinarum facta divortiar ut philosophi, tanquam insuperum mare Ionium defluerent. Graecum quoddam & portuosum ; orat res autem in inferum hoc Τuscum, & Barbarum , scopulosum atque ins stum, laberentur, in quo etiam ipse Ulytas errasset.
concludunt . non stravitate deleti ni . Uule, , Lector, vi ανακ λου γ ut vocant cum enim Cicero dixerat , vel quod, non repetit Particulam vel . sed sententiam sic variat, Acce Hr. quod circ. Pearcius.
tationem apta similitudine concludit . Quem admodum enim Apenninus mons , qui Italiae amplissimus , perpetuis jugis ab Alpibus teri dens ad Siculum tretum, ut ait Plinius lib. 3. 2P. s. alia numina emittit in sis,erun . hoc, Adriaticum mare, quae inde in Ion timvinuunts alia in interum , hoc est Tyrrhenum , sive Tuscum ι quorum illud p rtuosim& Graeeorum eommereio trequens ι hoc tam harum, leoeulosum . ac infidum: ita ornn in eadem ex pnilo pitia divortis facta sunt studiorum , ut eloquentiae studiosi limites sine eorum fluminum , quae in procellosum illudae seopulosum mare influunt, propter sollict-
am Ac exere itim eorum hominum conditi
nem t qui vero philosophiae sese dediderunt. eum iis fluminibus conteruntur , quae in Graecorum mare , tranquillum ac minus intellum labuntur. ρομυ- a
267쪽
Quare si hae eloquentia , atque hoc Oratore contenti sumus , qui se at aut negare oportere, quod argu re aut , si id non possis , tum ostendere . quod is fecerit , qui iniimuletur , aut recte factum , aut alterius culpa aut
injuria, aut ex lege, aut non contra legum , aut imprudentia, aut neces sario; aut non eo nomine usurpandum, quo arguatur; aut non ita agi, ut
debuerit ac licuerit : & , si satis esse putatis , ea , quae illi scriptores artis docent , di scere , quae multo tamen ornatius , quam ab illis dicuntur , &uberius explieavit Antonius; sed , si his contenti et iis ; atque iis etiam , quae diei volui itis a me: ex ingenti quodam oratorem, immensbque campo, in exiguum sane gyrum compellitis. Sin veterem illum Periclem, aut hunc etiam, qui familiarior nobis propter scriptorum multitudinem est, Demosthen em, sequi vultis; &, si illam praeclaram & evim iam speciem oratoris perferti , dc pulchritudinem adamastis ; aut vobis haec Carneadia , aut illa Λristotelia vis comprehendenda est. Namque ut ante dixi) veteres illi usque ad Socratem, omnem omnium rerum quae ad mores hominum, quae ad vitam, quae ad virtutem , quae ad rempublicam pertinebant , cognitionem & scientiam cum dicendi ratione iungebant : postea dissociati s ut exposui in a Socrate , diserti a d odiis , di deinceps a Socraticis item ona albus : philosophi eloquentiam despexerunt , Oratores stipientiam: neque quidquam ex alterius parte tetigerunt, nisi quonilli ab his , aut ab illis hi mutuarentur : ex quo promiscue haurirent , si
manere in prii lina communione voluissent. Sed, ut pontifices veteres s 33), propter saeri liciorum multitudinem, tres viros epulones esse voluerunt, cum
essent ipsi a diuina , ut etiam illud ludorum epulare factificium facerent , initituti : sic Socratici a se causarum actores , & a communi philosophiae nomine separaucrunt , cum veteres dicendi di intelligendi mirificam 1 Mietatem esse voluissent.
XX. Quae cum ita sint , paululum equidem de me deprecabor , & petam a vobis, ut ea, quae dicam, non de memetipso, sed de oratore dicere putetis . Ego enim sum is , qui , cum summo itudio patris in pueritia doctus essem , dc in sorum ingenii tantum , quantum ipse sentio , non taniatum quantum ipse forsitan vobis videar, detulistem, non polsin dicere, me haec , quae nunc complector , Perinde , ut dicam discenda este , didicisse :quippe qui omnium maturrime ad publica S causas accesserim , annosque naiatus unum & viginti nobilissimum hominem & cloquentissimul n. q. udi-eium voearim ; cui disciplina fuerit sorum; magi ister , usus , & leges, &instituta populi Romani, mosque majorum
stant . ut Prod i IIvius lib. 32. 1 ompr. Ius I aetus duos postea art futile ad unctoso , ut ἰnque es, ent . Postmodum denique ad se-Ptziu pervenisse certum eii . Plerumque enuu
Icptutu iri ei ulonum coniiuemoramur . Qua iam vero de causa, & a quo sit numerus ille
adauctus , incertum eis . Munus illorum tuit Publicis epulis Praeelle ι quae scilicet in ludis publicis praebebantur , ut ex Cicerone de Aruspicum retron lis colligitur. Mem.
268쪽
paulum sitiens iliarum artium , de quibus loquor , gustavi , quaestor iti Asia eum essem , aequalem sere meum CX Academia rhetorum nactus , M trodorum illum , de cujus memoria commemoravit Antonius ; & inde de eedens, Athenis; ubi ego diutius essem mora us , nisi Athenientibus, quod mysteria non referrent, ad quae biduo serius veneram, succensuissem. Qua re hoc , quod complector tantam scientiam vimque doctrinae , non modo non pro me , sed contra me eli potius , s non enim , quid ego, sed quid orator possit , disputo:) atque hoc omnes , qui artes rhetoricas exponunt , per ridieulos . Scribunt enim de litium genere , & de principiis , & denarrationibus . Illa vis autem eloquentia: tanta est , ut Omnium rerum , virtutum , officiorum , Omnisque natura: , quae mores hominum , quae ani mos , quae vitam continet , originem , vim , mutationesque teneat ; eadem mores , leges , jura describat , rempublicam regat οῦ omnia , quae ad quameumque rem pertineant , ornate copioseque dicat . In quo genere nos quidem versamur tantum , quantum possumus , quantum ingenio , quantum mediocri doctrina , quantum usu valemus et neque tamen illis , qui in una philosophia quasi tabernaculum vitae suae collocarunt , multum sane in di sputatione concedimus.
XXI. Quid enim meus familiaris C. Vcst ejus afferre potest , qtiani obrem voluptas sit summum bonum, quoa ego non copiosius possim vel tutari, si velim , vel refellere eκ illis locis , quos exposuit Antonius , hae dicendi exercitatione , in qua Velleius est rudis , unusquisque nostrum versatus pQuid est, quod aut Sext. Pompejus, aut duo Bilbi , aut meus amicus, qui eum Panaetio vixit, M. Vigellius , de virtute homines Stoici pbi sitit dicere , qua in disputatione ego his debeam, aut vestrum quisquam cou cedere λ Non est enim philosophia similis artium reliquarum . Nam quid ficiet in geometria , qui non didicerit Z quid in muticis aut taceat oportebit , aut ne sanus quidem judicetur. IJaec vero, quae sunt in philosophia , iugeniis 36 eruuntur ad id , qtiod in quoque veriti mile est , eliciendum , acutis atque
acribus , eaque exercitata oratione poliuntur. Hic, hic noster vulgi ris orator , si minus crit doctus , attamen in dicendo exercitatus , hae ipsa exeris citatione communi , istos quidem nostros verberabit , neque se ab iis contemni ac despici linet. Sin aliquis extiterit aliquando, qui Aristotclico in re de omnibus rebus in utramque sententiam possit dicere, & in omni eausa duas contrarias orationes , praeceptis illius cognitis , explicare , aut hoc Arcelitae modo, & Carneadis , contra omne quod propositum sit , diaerat ;quique ad tam rationem adjungat hunc rhetoricum iis itin, moremque e Xeris citationemque dicendi ; is sit verus , is perfectus , is solus orator . Nam Tom. I. I i n
s tor . s.cile et . que probabilia sunt in phi
i aso: li .nvenient . & ii iidem in d; cendo exercitati sunt, ea oratione ornabunt a Peam
269쪽
neque sine forensibus nervis satis vehemens dc gravis , nee sine varietate doctrinae satis politus & sapiens esse orator potest. Quare Coracem illum vestrum patiamur nos quidem pullos suris excludere in nido , qui evolent , clamatores odiosi ac molesti ; Pamphilum que s 38 3 nescio quem sinamus in insulis tantam rem , tanquam pueriles delicias aliquas depingere e nosque ipsi hac tam exigua disputatione hesterni de hodierni diei totum oratoris munus explicemus . dummodo illa res tan ta sit s3 3, ut omnibus philosispliorum libris 4o , quos nemo oratorum
istorum unquam attigit, comprobensa esse videatur.
XXII. Τum Catulus , Haudquaquam hercle , inquit , Crasse , mirandum est. et e tu te tantam dicendi vel vim , vel suavitatem , vel copiam; quem quidem antea natura rebar ita dicere , ut mihi non solii in orator summus, sed citam sapientissimus homo viderere: nunc intelligo illa te semper etiam potiora dux ille , quae ad sapientiam spectarunt , atque ex his hane dieendi eos iam maxisse. Sed tamen , cum omnes gradus a talis recordor tuae, eum. que vitam tuam , ac studia conirilero ; neque , quo tempore illa didiceris , iidεo; nee magnopere te illis studiis, hominibus, libris , intelligo deditum; neque tamen possum statuere , utrum magis mirer, te illa , quae mihi persia ades maxima eae adiumenta , potuisse in tuis tantis occupationibus perdi. scere, an, si non potueris, posse isto modo dieere. Hi e Crassus Hoc tibi , inquit , Catule , primum persuadeas velim , me non multo secus sacere , cum de oratore disputem , ae sacerem , si esset mihi de hiilrione dicendum. Negarem enim posse eum satis sacere in gestu, nisi palaestram , nisi saliare didicisset: neque, ea cum dicerem , me eise hiis strionem neeelle cilci, sed serra ise non stulti im alieni artificii euistimatorem. Similiter nunc de ora: ore, vestro i inpulsu, lotuor, summo scilicet. Semper enim
rhetor , de quein merito cum Graecis φερώ-υμον appellares, hoc es , d gnum suo nomine, corvi scilicet garrulitate simillini rhetoricae mi in invenior dicitur apud Suid: in . Sed eximiam trane laudem Obscuratam suille neceae est, cum et b eo natum sit , eodem teste , dictum illud o καχὼ κ ραη ς νακοι ἰν. Mali corvi natum Oitiin. coracis meminit Aristoteles , lib. a. Rhetor. At in epictola ad Alexandium , quae operi rhetorico ad euiri scri-p:o praesgitur; ubi sese duo u lumina inritere ait s unum a se, aliud a Corace scriptum.
minis meminit Suid . Inter taeteros , 'uen Mam commemorat incertae patriae , Amphipoliten . vel Sicyonelim . vel Nicopoliten , vel
philosophum, qui de pictura δὲ de illustibus Pictoribus scripsit . Quod quidem huic Pamphilo accommodatum est , quia & hie in intulis , hoc est, fascias , oratoriam omnem a terna , quasi pueri lia crepundia , depinxerat. At entin Nic polua elle non poturi , cum
haee urbs ab Augusto condita sit post Actiacam victoriam. J.em. Dummodo alia νιι tanta fir 3 SenIus est ψ modo illa res credatur tanta esse , ut non minori spatio, quim omnibus Philotaphorum libris , comprehendatur. Porcitis. ηοδ α ιο n mo oratorum sortim Israhorarnes, de quibus dixit modo, suerunt Cois
x oc Pamphi:us , non oratores . Ieci rhet res: nempe rhetorum horum S aliorum ignorantiam , 5e impudentiam exagitat Crassus . qui Praecepta eloquentiae tradebant, cum Oin nem moralem philosophiam , quae maxime ora tori necessema esset, ignorarente quare rescribendum censeo, quos nemo , hetorum /liorum. nnquam atIQιo . Ultima litera votis nemo
geminata huic errori locum dedit. Idem .
270쪽
enim quaeumque de arte aut facultate quaeritur , de absoluta di re festa quaeri solet. Quare si jam me vultis esse oratorem, si etiam sat botium, si bonum denique, non repugnabo: quid enim nunc sim ineptus p ita meetiistimati stio θ quod si ita est e summus tamen certe non sum r neque enim apud homines res est ulla dissicilior , neque major , ne iue quae plura adjumenta doctrinae desideret. Α tamen, quoniam cle oratore nobis disputandum est, de simino oratore dieam necesse est. Uis enim & natura rei , nisi perserta ante oeulos poni tur , qualis & quanta sit, intelligi non potest. Me autem, Catule , fateor. neque hoqie in illis libris , & cum ii iis hominibus vivere : nee vero , id quod tu reeie commeministi . ullum unquam habui se sepositum tempus ad discendum , ae tantum tribuisse doet inae temporis , quantum mihi puerilis
aetas, forenses seriae concesserint
XXIII. At, si quaeris, Catule, de doctrina ista quid ego sentiam; non tantum ingenioso homini , & et , qui sorum , qui curiam , qui causas , qui
rempublicam spectet , opus esse arbitror temporis , quantum sibi ii sumpserunt , quos di scentes vita Aeseeit . Omnes enim artes aliter ab iis tractan tur, qui eas ad usum transferunt: aliter ab iis, qui ipsarum artium tractatu
delectati, nihil in vita sunt aliud acturi. Magi iter hic Samnitium t) summa jam senectute est , & quotidie commentatur : nihil enim curat aliud . At in Velocius puer addidicerat : sed quod erat aptus ad illud , totumque cognorat, fuit, ut est apud Lucilium,
Samnis in Iudo ae rudibtis, civis satis asperrsed plus operae soro tribuebat, amieis, rei familiari. Valerius quotidis cantabat e erat enim scenicus r quid faceret aliud λ At Numerius Furius, iam ster familiaris , cum est commodum , cantat : est enim paterfamilias , est I I a eques
ab iis qui artes traniterunt ad usum, distent qui in earum cognitione ecin quiescunt, tripliaci Probat exemplo. Primum eli duorum sani iamrum, qui tuoc temporis celebres erant. Alter quidem, quem apprime noviii:s, magister
Samnitium , id est . plediatorum magi iter , έ Samari s enim, te te Festo, gladiatores) totus in arte sua occupatus , aliud nihil cogi
tat: alter, Q. velocius, quantumvis artis numeros omnes calleret . pugnando cedet et
nnninis tamen o eram solo impendebat, amicis praestabat obsequium , de rem similiarem curabat . Secundum exemplum e t Valerii de ur. i, musicorum s hic interdum, ille quotidie cantabat . Tertium est Q. Tuberonis de
Alricani , qui philoso hiae dabant operam rTubero impatieuebat illi, studi s , quibus Alrica nux horis tantum subcis vis incumbebat. μα-
Lucilio Satyrico poeta desampit , in quibus Samnitium illum magistrum signiscare videtur acrem hominem, Ae non ineptum fuisse . Verba ipsa Obscura, ae fortasse mutila έ se quidem alii aliter legunt . sensu, hie elle vid tur : Samnitem illum in ludo atque umbratili
exercitatione bonum 3e non imperitum. mam vis pro quanitimυιs sumit Strebrus , de cati sis letiti ero eti/υis arbitror tetineri posth orespexisteque Lucilium ad gladiaturam . In Primis enim nomen ipsius Samniti, proprium generis cuiusdam fuit gladiatorii , iit ex locuplete Livii testimo ci constat lib. ix. ubiali, Campanos odici Samnitium gladiatores eo