M. Tullii Ciceronis Opera cum delectu commentariorum in usum serenissimi Delphini tomus primus nonus Tomus primus quo Rhetorica continentur adjectis ad Oratorias Partitiones nunc primum Adnotationibus

발행: 1772년

분량: 521페이지

출처: archive.org

분류: 미분류

351쪽

DE CLARIS

omnes probent . An tu , inquit , id labor S , si huic modo Bruto probat

Plane , inquam , Attice , disputationem hanc de Oratore probando aue improbando, multo malim tibi, & Bruto placere: eloquentiam autem meam populo probari velim . Etenim necesse est , qui ita dicat , ut a multitudine probetur , eundem doctis probari . Nam , quid in dicendo rectum sit , aut pravum , ego judicabo , si modo is sim , qui id possim , aut sciam judiea re t qualis vero sit orator , e X eo , quod is dicendo ei sciet , poterit intelli gi . Tria sunt enim ut quidem ego sentioὶ quae sint cisicienda dieendo ut doceatur is , apud quem dicetur , ut delectetur , ut moveatur vehemen tius. Quibus virtutibus oratoris horum quidque essiciatur, aut quibus vitii orator aut non assequatur haec, aut etiam in his labatur, & cadat, artisex aliquis judicabit . Et sciatur autem ab oratore , necne , ut ii, qui audiunt , Ita assiciantur, ut orator velit ; vulgi assensu, di populari approbatione juia dicari solet . itaque nunquam de bono oratore , aut non bono doetis hominibus cum populo di inlisio fuit. An censes, dum illi viguerunt, quos ante dixi, non eo nem gradus ora, torum vulgi iudicio , dc d torum filice Ue populo si quem ita togavisi ses, stiis es in hac civitate eloquent tini κs ' In Antonio & Crasso aut dubitaret, aut hunc alius, illum alius diceret. Nemone Philippum , tam sua. vem oratorem, tam gravem , tam facetum , bis anteferret, quem notae ipsi , qui hac arte aliqua vi lumus eκ pendere , proximum illis fuisse dixtimus y Nemo profecto. Id erini ipsim est summi oratoris, summum oratorem populo videri. Quare tibicen Antigenidas dixerit discipulo sane frigenti ad populum , Mibi eane , b Musis. et ego huic Bruto dicenti, ut solet , apud multitudinem , Mibi cane , is populo , mi Brute , dixerim ; ut , qui audient , quid eificiatur , intelligam: . Credit iis , quae dicuntur , qui audit oratorem ; vera putat ; aflentitur ; prob/t ; fidem iacit oratio . Τu artifex , quid quaeris amplius λ Delectatur audiens multitudo, & ducitur oratione, &quasi voluptate qDaciam persunditur . Quid habes quod disputes Gaudet , dolet, ridct, plorat, favet , odit, contemnit, invidet; ad misericordiam inducitur , ad pudendum , ad pigendum ; irascitur , miratur , sperat, timet . Mς perinde accidunt, ut eorum, qui adsunt, mentes verbis, & sententiis, tione tractantur. Quid est, quod exspectetur docti alicujus sententi 'Qέω Cnim probat multitudo, hoc idem doctis probandum est. Denique hoc si eclo ςn est popularis judieii, in quo nunquam suit populo cum doctis in xςlligontibusque dissenso. Cum multi essent oratores in vario genere dicen di, quis unquam ex his execllere judicatus est vulgi judicio, qui non idem

docti. proba et v. λ Quando autem dubium fuissct apud patres nostros, eli gundi cui prircini daretur optio, quin aut Antonium Optaret, aut Cr num Aderant multi alii; tamen utrum de his potius, dubitasset aliquis: quin δ' ςrum, nemo. Quid adolescentibus nobis, cum esset Cotta , α Hortensiu , num quis, cui quidem eligetidi potestas esset , quom quam his anteponebat

LI. Tum Brutus , Quid tu , inquit , quaeris alios e de te ipso Donnς , quid optarent rei , quid ipse Hortensius judicaret , videbamus λ qui cur

352쪽

ORATORIBUS.

partIretur tecum causis, saepe enim intersui perorandi Ineum, ub furiamum pollet oratio, semper tibi relinquebat. Faciebat ille quidem, inquam de mihi, benevolentia , credo, ductus , tribuebat Omnia. Sed ego , quae de me populi sit opinio , nescio : de reliquis hoc a firmo , qui vulgi opinione disertis limi habiti sint , cosdem intestigentium quoque judicio suisse probatin

simos . Nec enim pollet idem Demosthentis dicere, quod dixisse Antimaelium Clarium poetam serunt, qui, cum , convocatis auditoribus, legeret eis magnum illud, quod novistis, volumen suum, & eum legentem Omnes, prae ter Platonem , reliquisent , Legam , inquit , nihilo minus: Plato enim mihi

unus in ar est omnium millium . Et recte . Poema enim reconditum , pauiscorum approbatione ; oratio popularis ad tensum vulgi debet moveri . At, fi eundem hunc Platonem unum auditorem haberet Demosthenes , cum eΩset relictus a caeteris, verbum facere non posset. Quid tu , Brute , posses, si te, ut Curionem quondam, concio reliquisset ' Ego vero, inquit ille, ut me tibi indicem , in eis etiam causis , in quibus Omnis res nobis cum ju. diei bus eli, non cum populo , tamen si a corona relictus sim , non queam dicere . Ita se , inquam , res habet . Ut , si tibiae inflatae non reserant λ. num , abjielendas eas sibi tibicen putet : sic oratori populi aures tanquam tibiae sunt : eae si inflatum non recipiunt , aut si auditor omnino tanquam equus non facit 9οὶ, agitandi finis faetendus est. LII. Hoe tamen intereth , quod vulgus interdum non probandum oratorem probat , i in probat sine comparatione , cum a mediocri , aut etiam a malo delectatur : eo est contentus: este melius non sentit: illud, quod est, qualecumque est, probat. Tenet enim aures vel mediocris orator, si modo aliquid in eo: nec res ulla plus apud animos hominum, quam ordo & Ornatus orationis valet. Quare quis ex Populo, cum in Scaevolam pro Μ. Coponio dicentem audiret in e3 causa , de qua ante dixi, quidquam politius , aut elegantius , aut omnino melius aut exspectaret , aut posse fieri putaret Cum is hoc probare vellet, M'. Curium, cum ita heres institutus esset , si pupillus ante mortuus esset, quam in suam tutelam venisset , pupillo non nato heredem esie non posse e quid ille non diκit de testamentorum jure t de antiquis sormulis' quid , quemadmodum seribi oportuitiet, si etiam filio non nato heres institueretur in Quam eaptiosiim esse populo, quod scriptum esset , negligi , & opinione quaeri volantates ; & interpretationes disertorum , scripta simplicium hominum pervertere λ Quam illo multa de auctoritate patris sui , qui semper jus illud esse defenderat Z quam omnino multa de conservando jure civilist inae quidem omnia cum petite, dc scien

να ut si auritor omnius r. nquam ει ιιus non facu Id sine omni grat a lepo ,e ille dictum videtur et sed dc varie explic tur . Ego ne quem reprehendam , qui satis ipse pecco , ut censores potius satigare debeam , quam in aliis censendis me occupate rputo facere verbum elle circense: qucid ex eo appetres, quia sata oves , quae a faciando nomen adeptae sunt, in eircoquatuor erant: Min iusu pilae faetores etiam Plautus dicit. Equum igitur puto non tacere, qui auris non pare C : nec curriculo corripit spatiun , nec adjuvat in partem id vicitoriam et Iea Iegnis N agna Mus est, nec sentit stimulos, nec aurigam audit. Turmo. Ad vers. xlv. 22.

353쪽

334 DE CLARI s

ter, tum & breviter, & pressie , & satis ornate, & pereleganter diceret; quis esset in populo, qui aut exspectaret, aut iter i possie quidqui in melius putaret L HI. At vero , ut contra Crassus ab adolescente delicato , qui in litore

ambulans scalmum reperisset , ob caimque rem aediticare navem concupivi Gset, exorsus est: similiter Sca volam ex uno scalino captionis , centumvirale

iudicium haereditatis effecisse : hoc in illo initio coniecutus , multis ejusdem generis sententiis delectavit , animo 'ire omnium , qui aderant , in hilaritatem a severitate traduxit . quta est unum ex tribus. , quae dixi ab oratore effiei debere. Deinde hoc volui se eum , qui tella,nentum feeia et hoe seu sisse , quoquo modo siliuβ non est ut , qui in suam tutelam venirct, sive non. natus , sive ante mortuus, Curius heres. ut ellet et ita scribere plerosque , &id valere . & valui illa semper . Haec , & multa ejusmodi dicens , fidem 'fa

elebit: quod est ex tribus oratoris osse iis alterum. Deinde aequum bonum testimentorum sententiaS ,. voluntatesque tutatus est ' quantae esset in verbis captio, cum in caeteris rebus, tum in testamentis , si negligerentur voluntates . quantam sibi potentiam Scaevola assumeret si nemo auderet te itameniatum facere pollea , niti de illius sententia . Haec cum graviter , tum ab exemplis copiose , tum varie, tum etiam ridicule, di facete explicans, eam admirationem, a sensionemque commovit , dixilla ut contra nemo videretur . . Hoe crat orator s officium partitione tertium , genere maximum . Hic ille

de pupulo judex , qui separatita. alterum admiratus ellet , idem , audito altero , iudicium suum contemneret . At vero intelligens & doctus , audiens. Scaevolam , sentiret elle quoddam uberius dicendi genus dc ornatius . Ab

utroque autem, causa perorata , si quaereretur uter praestaret orator , nunquam prosccto sapientis jndicium a iudicio. vulgi discreparet . . LIV. Qui praestati igitur intelligens imperito λ magna re & difficili : siquidcua magnum eit scire, quibus rebus eisciatur, amittaturve dicendo illud quidquid est , quod aut est ci dicendo oportet , aut amitti non oportet. Prae stat etiam illo doctus auditor indoeto , quod Lpe , cum oratores duo , ut plures ps puli iti dicio probantur, quod dieendi genus optimum sit, intelligit. N M illud, quod papulo non probatur, ne intelligenti quidem auditori probari putuis . Ut enim eκ nervorum sono in fidibus, quam scienter ei pulsi sint, ni olligi ibici ; sic ex animorum motu cernitur , quid tractandis his per ci t Drater. Itaque intelligens dicendi eκistituator , non ali dens , & xxςΠx

ψiς ixδnte in judicem , loquentem eum altero , nonnunquam etiam circulδω 'm , mittentem ad horas ; quaestorem , ut dimittat, . rogantem intςlligit , ς δ 0 m in ua causa non adesse , qui possit animis judicum admovere φῖδ' i*Rςm , tanquam fidibuς manum . Idem si praetetiens adspexerit erecto. iβ 'RVRἰς judices, ut aut doceri de re , idque etiam vultu probare. Vide nivr Rx , ut avem cantu a. iquo , se illos viderit oratione , quasi suspenso , xς' ης i ut, id quod maxime opus est , miserieordia, odio , motu animi δ' i 'V0 pQrturbat s esse vehem ntius di ea si praeteriens ut dixi ad spe orix, si nihil auriterit, tamen oratorem versari in illo iudieio, & opus Q δxψ i V fera, aut persectum. jam esse, profecto intelliget.

354쪽

LV. Cum haec disseruissem, uterque assensus est , & ego tanquam ab inistegro ordiens. Quando igitur, inquam, a Cotta & Sulpicio haec omnis fluxit oratio, eum hos maxime judicio illorum hominum , & illius aetatis di

xissem probatos, revertar ad eos ipsos: tum reliquos , ut institui, deinceps persequar . Quoniam ergo oratorum bonorum hos enim quaerimus duci genera sunt, unum attenuate, presteque; alterum sub late , ampleque dicentium. etsi id melius est , quod splendidius & magnificentius, tamen in bonis omnia, quae summa sunt , jure laudantur. Sed cλvenda est presso illi oratori inopia & jejunitas et amplo autem , inflatum & Corruptum orationis genus. Inveniebat igitur acute Cotta , dicebat pure ac solute : & ut ad in firmitatem laterum perscienter contentionem Omnem remiserat , sic ad virium imbecillitatem dicendi accommodabat genus . Nihil erat in ejus oratio. ne nisi sincerum , nihil nisi siccum , atque sanum illudque maximum , quod , eum contentione orationis flectere animos judicum vix posset , nee omnino eo genere diceret , tractando tamen impellebat , ut idem sacerent a se commoti , quod a Sulpidio concitati . Fuit enim Sulpi eius vel maxime Umnium, quos quidem ego audiverim, grandis, &, ut ita dicam , tragieus orator . Vox cum magna , tum suavis & splendida ; gestus & motus eo

poris ita venustus , ut tamen ad larum , non ad scenam institutus videreis tur: incitata & volubilis, nec ea redundans tamen , nec circumfluens ora. tio. Crassum hic volebat imitari, Cotta malebat Antonium: sed ab hoc vis

aberat Antonii, Crassi ab illo lepos. LVI. o magnam , inquit , artem l Brutus si quidem istis , cum summi

essent oratores, duae res maxime, altera alteri defuit.

Atque In his oratoribus illud animadvertendum est , posse esse summos , qui inter se sint dissimiles. Nihil enim tam dissimile , quam Cotta Sulpicio; a & uterque aequalibus suis plurimum praestitit . Quare hoe doctoris intelligentis est, videre, quo serat natura sua quemque: & ea duce utentem se instituere , ut Isocratem in acerrimo ingenio Theopompi , & lenissimo Ephori dixisse traditum est, alteri se calearia adhibere , alteri frenos. Sulpicii orationes, quae seruntur, eas post mortem ejus scripsisse P. Canutius putatur , aequalis meus , homo extra nostrum ordinem , meo judicio, disertissimus. Ipsius Sulpicii nulla oratio est: sepeque ex eo audiri, cum se scribere neque consuesse , neque posse diceret . Cottae ib) pro se lege Varia quae insicribitur , eam L. AElius scripsit Cottae rogatu . Fuit is omnino vir egregius , & eques Romanus cum primis honestus , idemque eruditissimus& Graecis literis & Latinis: antiquitatisque nostrae & in invenis rebus, Ecin actis, scriptorumque veterum literate peritus. Quam scientiam varro noster acceptam ab illo. auctamque per sese, vir ingenio praestans, omnique u-ctrina , pluribus di illustrioribus literis explicavit. Sed idem AElius, Stoicus, esse voluit ; M tor autem nec studuit unquam , nee fuit. Scribebat tamen

355쪽

DE CLARIS

oratisnes , quas alii dicerent ; ut Q. Μetello si filio, ut Q. Caepioni , ut Pompejo Ruso 9a : quanquam is etiam ipse scripsti eas, quibus pro se est usus , sed non sine AElio . His enim a criptis etiam ipse intersui ,

eum essem apud AEliu in adolescens , eumque audire per studiose soletem . Cottam autem miror summum ipsu in Oratorem , minimeque ineptum, AElia nas leves oratiunculas voluisse ex illimari suas. LVII. His duobus ejusdem aetatis annumerabatur nemo tertius : sed miLiplacebat Pomponius maxime ; vel dicam , minime displicebat . Locus erat omnino in maximis causis, pr.xter eos, de quibus supra dixi, nemini: propterea quod Antonius, qui maxime expetebatur , tacitis in causis recipiendis erat, fastidiosior Crassus , sed tamen recipiebat . Horum qui neutrum habe.bat, confugiebat ad Philippum sere , aut ad b ὶ Caesarem : Cotta & SuIpiacius expetebantur . Ita ab iis sex patronis causae illustres agebantur e neque tam multa, quam nostra aetate, judicia fiebant: neque hoc, quod nunc fit, ut causi singulae de senderentur a pluribus ; quo nihil est vitiosius. Responde inus iis , quos non audivimus : in quo primum 1, pe aliter eli dictum , aliter ad nos relatum et deinde magni interest coram videre me , quemadmodum adversarius de quaque re asseveret I maxime autem , quemadmodum quaeque res audiatur. Sed nihil vitiosius , quam , cum unum corpus debeat esse defensionis , nasci de integro causam , cum sit ab altero perorata .

omnium enim causarum unum est naturale principium , una peroratio ζ r

liquae partes, quasi membra suo quaeque loco Iocata , suam dc vim , & di. gnitatem tenent . Cum autem difficile sit in Ionga oratione non aliquando aliquid ita dicere , ut sibi ipse nou conveniat; quanto dissicilius cavere , ne quid dicas quod non conveniat ejus orationi , qui ante te dixerit' Sed quia.& labor multo major est , totam causam , quam partem dicere, & quia plures ineuntur gratiae , si uno tempore dicas pro pluribus , idcirco hau cconsuetudinem lubenter adscivimus. LVIII. Erant tamen, quibus videretur illius aet tis tertius Curio 93 , quiac si n. M tello Vix sciri posse certo

credimus . quis hic Metellus fuerit, eum tot eo tempore suerint Metelli r quia tamen cum duobui consilia abus numeratur. 3c vid tur accusatus thisie . sic ut L. AElii oratione usus ad se defendendum dicatur , putamus hune elle Q. Caeculum Metellum Nepotem . B, learici situm , qui eonsus eum T. Didi O , anno ab U. C. DCLVI. suit . 3e a C. Curione patre fuit accusatus , ut Asconius scri-

Pompus Rufo Qui praetor urbaoni I raucis diebus antequam L. Crastus de Oratu te loqueretur , lib. i. de orat. Ac postea consul cum L. Cornelio Sylla . annci ab U. C. DLXVI. fuit , ut Cieero Orat. I. deII. contra Rullum meminit r eu;us etiam consulis filium , eundemque Syllae penerum P. Sulpicius Per eimssarios iactionis suae in ter secit , ut Liv. lib. LXXV U. 3c Uatere. lib. t. scribunt. Nec ita multo poti Q ipso Pompeius adtiue e nsul ab exercitu Cn. Pompeii . Strabonis proco isulis sediticii e . sed

quam dux excitaverat, intersei ius eth Id. m.

nis oratoris filius. Tribanus pleb. suit. L. sare, P. Rutilao ccisi. Uidetur praetor in Aiasi 1 sui ster certe ibi cum osset , illi sylla imperavit , ut Nicomedem de Ariobaraanem in Iappadociam deduceret, ut Appianus in Mithridatico refert . Eius etiam oPera in capiendis Athenis usum Syllam fuisse testis es Plutarchus. Deinde eum Cn. Octavio, anno,b U. C. DCLXXVIII. consul fuit, ut Dii nius oster dit lib. D. e. 3s. Proconsul postea

356쪽

ORATORIBUS.

quia splandidioribus sortasse verbis utebatur: & quia Latine non pessime loquebatur, usu , credo, aliquo domestico .: Nam steratum admodum nihil seiebat. Sed magni interest, quos quisque audiat quotidie domi, quibustum

loquatur a puero, quem adni dum patres , paedagogi , matrcs etiam loquan tur . Legimus epistolas Corneliae , matris Gracchorum .' apparet filios non tam in gremio educatos , quam in sermone matris. Auditus est nobis Lae

liae Caji filiae saepe sermo. Ergo illam patris elegantia tinctam υidimus: &filia ejus bluetas ambas , quarum sermo milii suit notus o & neptes Licinias s ) , quas nos quidem ambas, hanc vero Scipῖonis etiam tu, Brute, eredo, aliquando avd ili loquentem. Ego vero, ac lubenter quidem inquit Brutus; & eo lubentius, quod L. Crassi erat silia. Quid Crassum, inquam, illum censes istius Liciniae filium , Crassi testa mento qui suit adoptatus p Summo iste quidem dicitur ingenio fuisse, in quit . Et vero hic Seipio 96 in , collega meus , mihi sane bene de loqui videtur, & dicere. Recte a inquam , judicas, Brute. Etenim illius genus est ex ipsius sapientiae stirpe generatum . Nam & de dii bus avis iam di ximus , Scipione & Crasio : & de tribus proavis , Q. Metello, cuius qua . tuor filii: P. seipione, qui ex dominatu Tib. Gracchi privatus In liberta tem rempublieam v Indieavit Q. Scaevola augure , qui peritissimus iuris idcinque sa pereoniis est habitus. Iam duorum abavorum quam eii illustre nomen: P. Scipionis, qui bis consul fuit, qui est corctilum didius, al

terius omnium sapientissimi, C. Latii s7 p O generosam , inquit sti

Dardano, in Gracia domuit, ut prontinus

I b. t U. c. s. refert , ubi tamen A . Curio ,

pro C. Grione malo legitur. Videndus etiam Marcellin. lio. x rix. ex quo cognoscimus in eo futile prudcntiam , quam Cicero in Orat. pro Leg. Matiri. enmmendet. luit etiam PGnti ex , ut in Orat. de Respontis apparete cupis locum tum illius videtur peti ille, cum Cicero lib. 1i. Funi. scripssirit ad euin , se de sacerdotio laboraste; etsi scio auguratum Ponse fritisca r. Hie Ciceronis amicillimus fuit, ita ut ejus consulatum g nodi: hinis , ut tria i ..cta Attic. leges , appellaret. Cicero tamen il-Iuin L pe moi iebat . Decessi non ita multo ante quam Cicero in Ciliciam proscisceretur, ut ex lib. t . Iamil. e gnoscimus r cum vir optimux suis et , ut Val. Nax. lib. I x. e.

a. cisti indit. Idem.

9 a Mucias ambas 3 M. Mileti scaevolae

auguris de Laeliae filias , & Amrias a prare dem re n minatas, quarum altera L. CraIlis nupsit . lib. t. de Orat . altera C. Mario , ut x. os putamus . Certe Plutarchus Mucium Maiarra πενθερο vocat . Ob id fortasse Marius L. Crassi a. Ii .iis a Cie. lib. 1. de Orat. & in Orat. pici Corn. saalbo votatur. scimus quidem quod iJem Plutarch. in Cesare scribit . Narium Iul:em uxor mi habu ille , sed duas halere primit , V detur etiam Mariu ''s lius I. Cietuli stiam uxorem duae rite, unde Mariu quidam . qui se M. filium elle dicebat , I.

rasitim avum suum vocabat , ut ep. 4 l. lib.

- ticinias a L. Licinii Crassi de Muciae

ti litis. Diem.

. 963 vitio 3 Publius, ut putamur, vel Lucius , ut est apud Appianum lib. ii. Scipio, L. Sethionis & Liciniae alter filius . qui Ar ipse adoptatus, Q. Metellus Q. P. Pius Sc

pio fuit appellatu, : ut epist. s. lib. v . s mil. legitur: qt., cum finget consulti si Pompeio genero, 3e hellum clim Caiare in Africa gellisset , se ipse tandem intersectit quod etsi saetum est ante tin D alogus hic seret , Brutus tamen de illo tanqu11n vivo loquitur s nisi sorte prurs hic Dialogus fuerit coe pius . & po iea absolutus di vel hie atriis sit Scipio, cuius historiem nos invenire non potuerimus. Brutus autem illum vocat colles suun . nam Brutus poni sex fuit. Ivim. a 3 Per m/s ) Man. ι imque I al. ianus esscs a C. talis a De quo jam supra. I. pater tuit Lael ae , que nupse Q. Scaevolae at guri r unde nata eii Mucia L. Crais uxor . de niater Lieiniae , ex qua natus est hie Setiario, cujus ipse Laelius ob id avus fuit. Liem ..

357쪽

8 DE CLARI s

petii l & tanquam in unam arborem plura gen a ; sic in istam domum multorum insitam atque a illuminatam 1 pientiam lLix. Similiter igitur suspicor, ut consuramus parva magnis Curionis, etsi pupillus rei eius cit, pario suis se instituto puro sermone assuefactam domum: & eo magis hoc judico , quod neminem ex iis quidem, qui aliqum

in numero fuerunt, cognovi in omni gen cre honestatum artium tam iitido. etit:n , tam rudem . Nullum ille poetam moverat , nulluui legerat orato

rem, nullam memoriam antiquitatis coli gerat: non publicum jus, non pri vatum & civile cognoverat o quanquam id quidem fuit eseam in aliis, &magnis quidem oratoribus, quos parum his instra 'os artibus vidimus, ut Sulpicium, ut Antonium. Sed ii tamen unum illud habebant, d cendi opus elaboratum : idque cum conitarct ex quinque notissimis partibus , nemo in

aliqua parte earum omnino nihil poterat In quacumque enim una plane claudicaret, orator esse non posset. Sed tamea alius in alia excellebat ma

gis : reperi bat , quid dici opiis Leet , dc quo modo p parari , & quo loco locari: memoriaque ea comprehcndebat Antonius: excellebat autem acti ne e erantque ei qua da in ex his paria cum Crassio . qiuedam etiam superi . ra. At classi magis enitebat oratio. Nec vero Sulpicio, neque Cottae die re posivinus, nequc cuiquam bono oratori, rem ullam ex illis quinque partibus p Iane , atque omnino dcinii se . Itaque in Curione line verissime judicari pote id , nulla re una magis ora: em commendari , quam verborum splendore & copia. Nam cum tardus in cogitando, tum in instruendo dissipatus fuit. LX. Reliqua duo sunt. agere, & meminisse. In utroque cachinnos irri dentium commovcbat. Mctus erat is, quem de C. Iulius in perpetuum notavit, cum ex Lo , in utramque partem toto corpore vacillante , qDrsivit

admodum ridiculus , neque aliud in eo oratoris simile quidquam . Is cum tribunus pleb s Curionem & Octavium consules produxisset , Curioque multa dixi Iet, si titi te Cn. Octavio collega, qui devinctus erat fasciis, ct multis mcdicam iis , propter dolorem artuum . delibutus , μηquam , inquit,. Octavi , eckZ.e tuo gratiam referes , qui nis se suo more iactavisset, hiate te iste niti e)e comedigent . Memoria autem ita fuit nulla, ut aliquoties , tria cum proposuisset, aut quartum adderet , aut tertium quaereret . Qui in judicio privato vel maximo, cum ego pro Titin a Cottae peroravissem , illecta iitra me pro Ser. Naevio diceret, subito totam causam oblitus eci , idque veneficiis & cantionibus Titiniae factum esse dicebat. Magna haec inimum ris

Iant in utra que P-rysim loquentes . e lintre loqui videntur . qLod linter , cum sit navicula . satile In utri Ure Petritati vecti re, si quis modo vetit in eo strie dc loqui. Ia m. s. 3 Cn. Sisimus IIIum est e credimus de quo Plus relius in Crasso . Sicin Ii vero. rleberi suerunt . Nam Sic: nius pruniax trabunus plebis suit , ut Iiv. lib. ii. scribit: Mitte Sicinius tribunus plebis lice loco dicitur

358쪽

ρῖ, Ingenii signa: sed nihil turpius, quam quod etiam in scriptis obli. iste

batur, quid paulo ante posuisset; ut in eo libro, ubi se exeuntem e sena tu, & eum Pansa notiro , dc cum Curione filio colloquentem Deit, eum senatum Caesar consul habuisset , omnisque ille sermo ductus e pereontatio. ne filii, quid in senatu es et actum. In quo multiS verbis cum inveheretur in Caesarem Curio, disputatioque esset inter eos, ut est consuetudo dialogo rum, eum sermo esset inititutus senatu misi , quem senatum Cauar eo a sui habuisset, reprehendit eas res, qu s idem CRiser anno post, & deinceps reliquis annis adminiitravisset in Gallia. LXI. Tum Brutus admirans , Tantamne suisse oblivionem, inquit , inscripto praesertim , ut ne legens quidem unquam senserit, quantum flagitii commisisseti Quid autem, inquam, Brute, nutrix S, quam , si ea vitupera

re volebat, quae vituperavit, non eo tempore instituere sermonem, cum ii Iarum rerum jam tempora praeteriistent ρ Sed ita totus errat, ut in eodem

sermone dicat, in senatum se, Caesare cznsule, non aceedere, sed id dicat ipso consule exiens e senatu. Jam qui hac parte animi, quae custos est ca terarum ingenii partium, tam debilis esset, ut ne in scripto quidem mei ni nisset, quid paulo ante posuisset , huic minime mirum est ex tempore di

centi solitam emuere mentem. Itaque cum ei nec Oilicium deesset, dc flagraret studio dicendi, perpaucae ad eum caus e duserebantur. Orator autem, vivis eius aequalibus, proximus optimis numerabatur, propter verbnrum bonitatem, ut ante dixi, & expeditam ac profluentem quodam modo celeritatem . Itaque ejus orationes adspiciendas tamen cens co . Sunt illae quidem

Ianguidiores; verumtamen possunt augere, & quali alere id bonum, quod in illo mediocriter fuisse concedimus t quini habet tantam vim , ut solum sine aliis in Curione speetem oratoris alicujus effecerit . Sed ad instituta

redeamus.

I.XU. In eodem igitur numero ejusdem aetatis C. Carbo r suit, illius

eloquentissimi viri filius, non satis acutus orator; sed tamen orator numeratus est. Erat in verbis gravitas, & facile dicebat, & auctoritatem naturalem quandam habebat oratio. Acutior Q. Varius a rebus inveniendis,

eum supra de illo cum aliis non proposuerit:

sed facit, ut opinor . ne meditatus in dialoto dice e videatur. Id se tribunus pleb. suit , ut est in Oratore , de quo etiam val. Max. lib. a M. eas'. γ. Haud equidem certo scio, an ille sit, quem Damasippus intersecat , ut i simus apud Ciceronem epist. A . lib. x. F

mi l. Idem .

ca ae Variias D. Varius Sueronensis a Quintiliano lib. v. cI . ra. Ae ab auctore Ii- helli de Viris IIustribus appellatus, ab opPido Hispalliae . De Vario Cralliis lib. I. de Oratore ita loquitur: αιιιι vestrum aqualem

meum D. Varium. St. Nee me movet, quod Crallu, suum vocet aequalern . Ac h:c C icero Cottae de Sulpicio faciat aequalem s quoniam Potuit aliquanto minor natu Crasso , 3c aliquanto ma3or Cotta dc Sulp ero ita esse , ut di Crasso fie his duobus aequalis appellari POL Deo niti, quod ego minus prcibo , credat alt- quis alterum svisse. H e Iummo crueiatu supinytie eque perrae. ut les mus lib. M . de Naia D rarum. c. 33. in . Max. quoque lib. trita p. a. hominem sediti 1iutinum de abjectissimum vocar, qui etiam videndus est lib. v i t r.

359쪽

34o DE CLARI snec ininus verbIs expeditu S: sertis vero actor, & vehemens, & verbist nee inops, nee abiectus, & quem plane oratorem dicere auderes . Cn. Pomm . nius 3 3 lateribus pugn/ns , incit nS animos , acer , acerbus , crimi

Multum ab iis aberat L. Fufius : tamen ex accusatione M'. Aquilii diligentiae fructum ceperat in . Nam Μ. Drusum s 6ὶ, tuum magnum

avunculum 7 , gravem Oratore tu, ita duntaxat cum de republica diee rei ; L. autem Lucullum etiam acutum patremque tuum , Brute, juris

quoque & publici, & privati s ne peritum; M. Lucullum 8 ; M. Octi

vium

a 3 Cn. Pomponius Qaaestor , tribu mispleim , ac denique praetor anno DCLVll.

ni: ri . tia. ii. de Orat. cap. I x. ad nomen ius respicien . Frarius enim A: F ias . quemadmodum Valeratis A Waresitis commutantur, ut observat Quintilianus lib. I. cap. 4. L. ma

Marii colles: in lib. ii. de Oru. vocat . Ilislum Rotmni multis avarit e criminibus . eis alimonia iuue convictum , q'm cum iugitivis sortiter bellum pes,er t. lmeraverum , ut ait an Orat. pro Flacco . Cor auras.

6) M. Dr cim γ M. Livium nrusum, M. Diuii de Corneliae , ut in Cotilol. ad Marciam Seneca refert , si iunis qiti pupillu, adhuc cum esset Jc praetextatus . iudicibus reos commendabat, de te sic inter Ponebat . ut quae . in iudicia ab illo rapta cunii et . II se 1 o- I sat dicere , ii ii uni, ne puero qu: dem, unis Muam ierias ccintis iste e qu a Seneca in lib. dei: eu. Vitae stribit. Ob id Cicero lib. t. de

U. l. e. dixit, in eo adolescente gravitatem su-sularem tuis le . Hic qisaelior in Alia nullis initanibus uti voluit , ne quid ipso est et insismus. Morbo comitiali helleboro in Anticyra insula crinstat e te l: beratum , ut Planiusl b. xxv. c. q. de Gellius lib. xv D. cap. is retu rint. Iater hunc Ac pionem ex annulo in auctione venali inimicitiae cceperunt; unde orirri s cial:s belli Ic exitia rerum , ut ait Plin. lib. xxv. tap. s. 5: Gel . lib. xvii. c. as. l: i atrao dramus suae cultello ali per- . . tu . quod sermunt Dat . culus I b. i. Liv. i. o. LXI. Appianus lib. r. Oros. lib. v. c. ig. de Cicero ipso Orat. pro Milone. Item. Montim a notam 3 Maternae aviae fratrem , ut Gramma Dei doeerit . de tu sta collige, o M. Livius Drusus . qui senatus ethpatronus appellatus , habuit si io, M. Livium

Dus uni. de quo loquinur , dc Liviam , quae artat et ivit cacanis . ita Diuitis pater, ca-

trinis suit avus maternas lib. t v. d. Fin. Drusus vero filius munem Catonis avii neu lusiuit . ut Liviae matris irater , ut a Cicerone in Orat. Dio Milone, a Valer. Max. lio. ii. cap. i. rc a Plutarchi vocatur. Eid in pratio Livia, mortuo priore in arito, nupsit Q. Servilio Caepioni . unde nata ea Servilia imis ter Bruti. quae ex matre soror fio Catonis.

Et sic Cato, ut Serviliae frater, si uti fuit

avunculus r Livia fuit avia materna . 3e M. Drulus, eius frater, nati: nus avunculus. Iuem.

33 M. Luttil m) L. Luculli fratrem. ut Plutarch. in I ituito dolet , quamvis Eutrorsu, eous brinum votet . In lapidibuη certe Rominis L. Lucullus, L. F. de hic M. F. dicitur, qui L. Syllae imperatoris quaesior suit . de pollea , ut unus e Syllanis duci 1 ad Fidentiam se liciter pugnavit . Cum fratre sui eaedilis; apud Plinium , v mi. r. Hic praetor inter peiegrinos jus dixit. de contra C. Antonium , quos Graeci poli abim, decrevit , ut Astomus cistendit. Consul eum C. Cassosuit , ut in Orat. pro Cluent. legimus ; unde Verrina III. sie elle legendum coinciscimus e

sul hic in Macedonia Curioni 1uccellit , de totam Bessorum gentem , bello appetitam , in deestionum acces: t, ut aut tor eii Oeo ius lib. v I. c. g. dc ad terminum gentium Tannim laia curaque Maeotin pervenit , ut Flor. lib. iar. cap. 4. refert . Huic postea L. Luculli fratris tutela perinis, est , cum ille alce nata mente de ipere coepist et . Ante Ciceronis exilium videtur L. Lucullus vel decet sile vel seceia sile , vel certe nihil curasse , quando nunq iam dicitur Ciceronem ad uvisse, ut si vixisset vel valuisset, prorsus adjuvis, et: ab eo in triumpho ad uius , lib. ix. Aea d. Q. aest. ut M. ipse Lucullus adjuvit , ut testatur in Orat . in Pisonem . Ac de Har. Resp. ubi

Pontifex etiam vocarur , ut epist. x. lib. sv.

ad Att:e. sanificatur . Hic. M. Iucullus ante bellum civile de esst, cui vel ob id Paterculus gratulatur. Id m.

360쪽

oRATORIBUS. 24 I

klum ς , Cnaei filium, qui tantum auctoritate dicendoque valuit , ut te gem Semproniam frumentariam , populi frequentis suifragiis abrogaverit ;Cn. Octavium, M. filium; M. Catonem IOὶ patrem; d. etiam Catulum 11ὶ filium abducamus ex acie , id est, a judiciis, & ia praesidiis reipublieae, eui facile satisfacere possint, collocemus. Eodem Caepionem referrem . nisi nimis equestri ordini deditus , a senatu dissedisse. Cn. Carbonem , Μ. Μarium ra a , & ex eodem genere complures minime dignos elegantis conventus auribus , aptissimos cognovi turbulentis concionibus. Quo in genere ut in iis perturbem aeta tum ordinem nuper L. Quintius II fuit . aptior autem etiam Pallea nus cI auribus imperitorum. Et, quoniam hujus generis laeta mentio est, seditiosorum omnium post Gracchos , L. Aput ejus saturninus cis eloquentissimus visus est: magis specie tamen & motu, atque ipso amictu capiebat homines , quam aut dicendi copia , aut mediocritate prudentiae . Longe autem post natos homines improbissimus C. Servilius Glaucia 16 γ,

s) M. Octaυιum Illum fortasse, quem verrina III. Ligurem vocat, Fc laudit: vel illum , quem cum c Cotta e ansul cin anno DCLXXIX. esse, de Lucrum vocari videmas.

Ille certe Cn. F. In lapidio M Romanis appellatur . Idem cloy M. Catonem 3 M. Porcium Catonem, qui tr munus Pletus fuit. dc Praeturam petenx, mortem obrat , ut Gel l .us lib. x a l. cap. I9.1crisit. Dem.

riumphalis filium . Quaelior fuit , tribunus plebis, aedilis, di Praetor. Prusseus. A. Carbonem a Cn. Papirium Cambonem, qui Marianus sint, etiam ante, quam

consul fieret , ut Liv. lib. LXXIX. de seq. scripsit: deinde cum L. Cinna de ipse Carbo

a te ipsis criniuies per biennium creati , bellum contra Sylia in parassent, ac tandem Cin na ab exercitu suo interemptus esset , consula tuni Carbo solus restit, ut Liv. Lib. LXXXIII. de Patere. lib. tr. Praeter alios nitendunt . Tandem illum consalem ait. eum C. Mario C. F. Sylla , exercitu mas ad Clusium. ad Faventiam, Fidentianique caeso, Ita ira expulit . ut ait Liv. lib. LXXXVIII. quem Pol peja, iii Sicilia captum occidit. Auctores laudo Livium . Valer. Max. , Patereulum , Plutarchum, de APPlanum, qui res ilias pluribus

explicarunt. Cor auus .

cax a AL Marium ) M. Marium Gratidianum, M. Maria Gratidiani filium . cujusca 'iti abicitium per urbstia sua manu Catilina tulit, de alia iecit , quae scr1bunt Q. Cicero de Petit. Eo,isus. Ae alii . Hune b.s praei rein sume Icribit Astomus . um vero Praetor eliet , collegas , tribunosque picbir eo modo decepit , quem Cicero . qui fuit ais nis lib. iii. de O lic. non probavit . I is ei eum Sergio Aurata fuit ea , quam Cicerolio. t. de Orat. de lib. m. de Ullici ponit.

i a P. Leanus a M. Lollias Palleanus, qui 3e ipse triaunus ple, fuit, annis duobus poth L. Quintium, L. Gellio 8e Cn. Lentulo conis

sulibua . Val. Max. lib. I tr. cap. g. telia urita seditioiuin tuisse , ut C. Piso consui illum suu agiti populi consulem creatum re nunerare noluerit , quod diceret non existi- mire se , tantis tenebris onusam esse Reinp. ut huc indignitatis veniretur . Hi ire Cicer eptu. I. lib. a. ad Attie. scripsit e D. Palia cano non prato ιε expel are , dum δενιsam equod vera limite non esset illum . qui tam turpiter repulsi, su: et , iterum consulatum petiturum . Lollius ab Asicinio dicitur . dena sena Lollia plebeja cognoscitur a Cor-

pleta per vani creatus . non minus violenter tribunatum, quam petierat. gessit . Gracchanas enim leges asserere non detistit . ut ait Flor. lio. m. cap. t . Nam legem aurariam tulit, ut Liv. lib. LXIX. scripsit. quilii P utarchus in Mario ris mei appellare videtur . Turbulentissi.ui nus is hominis res narrantur a Livio, Paterculo, Appiano , Floro, Orosia, de aliis. Irim. ic C. Servalitis GIavie, De quo i uuntur omnes hialti ci . qui de L. Apus inos turnino scribunt . I, populum siluim in nere , ut, cum lex aliqua Iecitaretur, primum

SEARCH

MENU NAVIGATION