장음표시 사용
371쪽
& dignitate . Quo enim uno vincebamur a victa Graecia , id aut ereptum illi, cit , aut certe nobis cum illis communicatum . Hanc autem , inquit ,
gloriam testimoniumque Caeclaris tuae quidem supplicationi se i non , sea
Et recte quidem , inquam , Brute , modo sit hoe Caesaris iudicii , non benevolentiae testurioni uin . Plus enim certe attulit huic populo dignitatis quisquis ult ille si modo e it aliquis , qui non illustravit modo , sed etiam fenuit in hac urbe dicendi copiam, quam illi, qui Ligurum castella expuis gna et erunt: eκ quibus multi sunt , ut scitis, triumphi. Verum quidem ii audire volumus , omissis illis divinis consiliis , quibus sepe constituta est imperatorum sapientia salus civitatis aut belli . aut do mi; multo magis orator praestat minutis imperatoribus. At prodest plus im perator. Quis negat ' Sed.tamen, t non metuo ne mihi acclametis: eis auiatem; quod sentias , dicendi liber locus in malim mihi L. Crassi unam pro M'. Curio dictionem , quam callellanos triumphos duos . At plus interfuit reipublicae callellum capi Ligurum , quam bene defendi causam M'. Curii Credo. Sed Atheniensiti in quoque plus intersuit firma tecta in domiciliis hi bere, quam Minervae siginti in ex ebore pulcherrimum; tamen cgo me Phidia in cile mallem , quam vel optimum fabrum tignarium . Quare non, quantum quisque prosit, scd quanti quisque sit, ponderandum eli: 'at semtim cum pauci pingere egrcgie possint , aut fingere ; Dperarii autem, aut biiuli deelse non polsint. LXXIV. Scit perge, Pomponi ,' de Caesare , & redde quae restant. Solum quidem , inquit ille , & quasi landamentum oratoris vides , locrati nem emendatam re Latinam: cujus penes quos laus adhuc fuit, non fuit rationis, aut scientiar, scd quasi bonae consuetudinis. Mitto C. Laelium, P. Scipionem. aetatis illius ista fuit laus, tanquam innocentiae, sic Latine loquendi. :j nec omnium tamen . Nam illorum aequales, Caecilium & Pa vium, male locutos videmus. Sed omnes tum fere, qui nec extra urbem hanc vixerant, nec eos aliqua barbaries domestica infuscaverat, recte loquobantur. Sed hanc certe rem deteriorem vetustas fecit & Romae , ct in Graecia. Confluxerunt enim & Athenas, & in hanc urbem multi inquinate I, quentes ex diversis locis. Quo magis expurgandus est sermo, & adlati encta, tamquam obrussa , ratio, quae mutari non poteth; nec utendum pravissima consuetudinis regula. T. Flaminium, qui cum in Metello consul fuit, pueri vidimus . Existimabatur bene Latine, sed literas nesciebat. Catulus erat ille quidem minι- me indoctus , ut a te paulo eit ante dictum : sed tamen suavitas vocis, MIenis appellatio literarum, bene loquendi famam consecerat. Cotta, quia scvalde dilatandis literis a similitudine Graecae locutionis abstraκ erat, sona batque contrarium Catulo, subagreste quiddam, planeque subrusticum t. ali qui
372쪽
quidem, quas inculta & silvestri via, ad eandem laudem pervenerat . Sisenna autem , quasi emendator sermunis usitati cum este vellet , ne a C. Rusio quidem accusatore deterreri potuit , quo minus inusitatis verbis uteretur. Quidnam istuc est inquit Brutus: aut quis eth ille C. Rusiu, Et ille, Fuit accusator, inquit, vetus, quo accusante Chri tilium , Sisenna de sendens, dixit , quaedam ejus sputatilica esse crimina . Tum Q Rusius , Circumienior, inquit, Iudices , nisi subvenitis . Sisenna quid diear , nescio tmetuo insidias. Sputatilica, quid est hoc sputa quid sit scio , tilica hosio , Ma Yimi risus: sed ille tamen familiaris meus recte loqui putabat esse, inusitate loqui.
LXXV. Caesar autem orationem adhibens, consuetudinem vitiosam & eorruptam pura & incorrupta consuetudine emendat. Itaque cum ad hanc et gantiam verborum Latinorum squae etiam si orator non sis, & sis ingenus civis Romanus, tamen necessaria eli in adjungit illa oratori et ornamenta dieendi: tum videtur tamquam tabulas bene pietas collocare in bono lumine . Hane cum habeat praecipuain laudem in communibus , non video cui debeat cedere . Splendidam quandam , minimeque veteratoriam rationem dicendi tenet, voce, motu et forma etiam magnifica, & generosa quodam modo. Tum Brutus, orationes quidem ejus mihi vehementer probantur ; complures autem legi. Atque etiam commentarios quos iam scripsit rerum suarum. Ualde quiuem, inquam, probandos et nudi enim sunt , recti & venusti, omni ornatu orationis, tanquam veste, detracto. Sed dum voluit, alios habere parata, unde sumerent, qui vellent scribere historiam : ineptis gratum fortasse secit, qui volunt illa calanii liris inurere : sanos quidem homines a scribendo deterruit. Nihil enim est in historia , pura & illustri brevitate dulcius. Sed ad eos, si placet, qui vita excesserunt, revertamur.
LXXVI. C. Sicinius 33 igitur , Q. Pompeji illius , qui censor fuit ,
ex filia nepos, quati forius mortuus est, probabilis orator: jam vero etiam probatus, eκ hac inopi ad ornandum, sed ad inveniendum expedita , Her magorae disciplina . Ea dat rationes certas & praecepta dicendi: que si minorem habent apparatum, sunt enim exilia in tamen habent ordinem, &quosdam errare in dicendo non patientes vias. H.is ille tenens , & paratus ad caulas veniens, verborum non egens , ipsa illa comparatione diseiplinaque dicendi jam in patronorum numerum pervenerat.
Erat etiam vir dochus in primis C. Vitellius Varro 14 , consebrinus Tom. I. Y y meus,
res legatus esset Dolbelis, ut verr. III. vi. tiere licet. Hu .e eum I. Cilbre magna luit consuetudo , ut in Orat. de Provinc. consularibus nitenditur . Atque nisi cognosseretur hic ante mortuus , duer in ipsim eum cMerone in Ciliciam profectuin talie, dicat Eucero epis . . lib. iti. Finii l. se Varronem App. Claudio obviam ii ii te s nec M. Varronem illum doetum possit significare, qui tum lc
mae fuit , ut epui. it. lib. v. ad Atti c. cognosces , nec ata multo post ivit legatus in Hii ranian ulteriorem . Hane Visellium Ualcri Max. lib. viii. cap. I. scribit gravi morbo correptum trecenta millia nummum ab
373쪽
meus, qui fuit eum Sicinio aetate conjustinus . Is cum post eurulem aedillutatem' judex quaestionis esset, est mortuus: in quo Dieor vulgi iudieio ineo diliensisse. Nam populo non erAt istis Vendibilis: praeceps quaedam, & eum
idcirco obscura, quia peracuta, tum rapida, & celeritate caecata oratio rsed neque verbis aptiorem cito alium dixerim, neque sententiis crebriorem . Praeterea perfectus in literis, iurisque civilis jam a patre Aculeone tradi. tam tenuit disciplinam. Reliqui sunt, qui mortui sint, L. Torquatus , quem tu non tam cito rhetorem ilix illes , s et sit non deurat or ito quam ut Graeci dieuat , πιλιτιας, . Erant in Eo plurimae literae, nec e e vulgares, sed interiores que eam, & reeonditae: divina memoria, summae verborum & gravitas, &elegantia. Atque hic omuia vitae decorabat dignitas & integritas. Μe qui dem admodum delectabat etiam Triarii Is 6 , in illa aetate plena literatae senectutis oratio. Quanta severitas in vultu t quantum pondus ia verbis rquam nihil non conlideratum exibat ex ore Tum Brutus, Torquati re Triarii mentione commotus, sutrumque enim eorum admodum dilexerat Nae ego , inquit , s ut omittam caetera , quae sunt innumerabilia de iistis duobus cum cogito, doleo , nihil tuam perpetuam auctoritatem de pace valuille: nam nec illos excellentes viros, nec inultos alios praestantes cives respublica perdidisset. Sileamus, inquam, Brute , de iliis , ne augeamus dolorem . Nam & p teritorum recordatio est acerba, dc acerbior exspectatio reliquorum . Itaque omittamus lugere , &
tantum , quid quisque dicendo potuerit , quoniam id quaerimus P praediis
LXXVII. Sunt etiam ex iis , qui eodem bello occiderunt , Μ. BibuIus 17 , qui & scristitavit accurate, cum praesertim non eliet orator, & egit
fuisse. 8c ab Aquis in . eum pollea convaluitiset . absolutunt. Coreacius .css) L 1ον Dasus 3 L. Manlius L. F. Torquatus , qui adolescentulus eripuit P. Syllae consulatum, de ad patrem suum retulit . Dei, e Cicero in Orat. pso P. Sylla ita scri
bit Harum omnium rerum , quas ego m
sardinia contra M. Lepidum arma tulit, ut ait Ascomus; unde nos suspicati sumus Verr. III. ita osse leaendum: P. Lentulo, C. Tr.a rao quast ον stis mνsanis . Hic, ut auctor es
Asicimus, postea L. Luculli in Asia Pontoque legatua sitit: de ut Liv. lib. revis t. scribit, ad ersu, Mithridatem parum prospere pu gnavit . de quidem apud Zielam, quae nobilis clade Triarii ob id, opinor , a P tra. lio. v .
e. dieitur ι quim quidem eladem Plutarch. in Lucullo . N Appian. in Mithraciat. plurisbus describunt . Triarios vero e terate Vale ria si ille , oliendri etiam Valeris . Quae Triarii soror epist. r. lib. v tr. Famitis vocatur. .s M. Bbultis M. Calphurniuη B M. ru, a Plutarcho in Casare vocat ir . qu1ι Quam Bibulus cognomen in gente Publicaa tr quem ius , ut apud Liv. lib. xxi . de ari ιυ& apud Plui. in Marcello. reperiatur . Is igitur Bibulus , ut Caesar l ιιι. de Bello Civ. refert. iracundia summa fuit , ani cl-tiasque habuit privatas cum Caesere ex aedilitate coneeptas Jc praetura . Bibulus coaluinctus Caesari collegae ferenti leoem agrar amccepit adversari Ac obnuneiare. sed armis i ro puls is eis. Ae postero die Bibulum in Ie- natu conquestum , nec quoquam reperto , qu super tali consternatione reterre aut censere auderet, qualia sepe multa an levioribus tar
374쪽
multa eonstanter: Appius Claudius s33 , socer tuus, eollega & familiaris ineus; hie jam di fatis studiosus, ct valde cum doeius , tum etiam exertaestatus orator, dc cum auguralis , tum omnis publici juris , antiquitatisque nostrae bene peritus suit . Lia Domitius s 39 ὶ nulla ille quidem arte , sed Latine tamen, ct multa cum libertate dicebat . Duo praeterea Lentuli i6οὶ consulares , quorum Publius ille, nostrarum iniuriarum ultor , auctor saluatis, quidquid habuit, quantumcumque suit , illud totum habu t ex dis et pluna di instrumenta naturae deerant: sed tantus animi splendor, & tanta maia nitudo, ut sibi. omnia , quae clarorum. Virorum essent non. dubitaret ad
bis decreta erant, in eam c aesareo ille desperationem , ut, qui,ad potestate abiret, domo a datu, nihil aliud quam per . edrcta Obminclaret: iri quibu, Caesarem inter toniuratos fuis se dicebat . eumque Bithynicam reginam v
cabat , i ut scribit Sueton. quae quidem edicta vel ob id Cieero lib. is: ad Attie. Aνe Iochia vocat. De rebus hujus Bibuli Plutarch. . Dion. 3e Appian. plura scribunt. Dem.
Pulcher, eius Appii, qui eum P. Servilio eonsul suit , si ius , ut in Crat. de Responsis a gnosces. H e pauper cum duobus fratribus de duabus soror 1bus est relictus , ut Varro lib. x M. cap. 36. de R. Rush testis est. P. Clodium ejua fratrem sutile cognosces ex orati nibus pro Domo , de in Pisonem . Tandem cum L. Domitio consul fuit , ad quod usiue tempus videtur durasse , quod inter eum de Ciceronem simultatis suit. Tunc enim demum sunt reconciliati , vel paulo ante, ut lib. I. Faniat. cognostimus: atque ad ipsum per Cn. Pompeium . ut ad Brutum scripsit . quod Quintil. lib. I x. cap. I. reseris vel per Ur jus, ut epist. ro. lib. I i. ad Q. iratrem scribit: quem reditum in gratiam alta rem v cat epist. io. lib. I ii. Fautis. A Dompeio Achaia jar eum estet pinsectus , eventum gravissi inimo tus explorare, ut ait Val. Max. lib. I. cap.
g. cupiens , Pythici oraculi si dein voluit ex iaperiri, quod Oros lib. vi. cap..is. scrib: isee oraculum accepit, quod Lucanus lib. v. sic explicat
Ttib. e. vasta Iaereis conva Ile tin/bis. Ii sane ibi, ante Plu sal icum certamen , moriabo consumptus, praediolum a deo locum pro sepultura postedit . ut val. Max. lib. r. cap.
I. si tibii. Ob id fortasse Cicero postea Tusc. I. scripsit Appium rixtομα, τα secule, de rib. i. de Divin. sorti legis de uti
solitum sui te. Idem . s93 L. Domitatis L. Domitius AEnobambus, qui situs luit Cn. Domitii , quem supra diximus cum L. Crasso censorem sivisse. Hune adolescente in chrissimum , ae prineipem juventutis Verr. III. vocat ; ubi scribit in eo tantii in pudorem fuisse, ut Chelidonem mere4tticem a se ncminari vix sibi honesium esse
arbitraretur. Ded i vero, quam contemneret
populates insanias, jam ab adolescentia docu. menta nux una . ut ait Cicero in Orat. pro Milone. Dion. lib. xli. scrabit eum admodum
divitem suille , quod syl lanis temporibus sibi
divitia k ingentes compat alleis quod vereor ne sit salsum, eum Domitius illis temporibus ad- inodum adoles ens , de iis ne puer esset; Ita ut vix rem ii miliarem curare pollet s nisi sorte pater eo modo divitias silio comparavit . De morte eius non una est apud veteres scriptores sententia , cum suetonius de Lucanus an scie Phari: ca cecid sie dicant . quamvisa later legas apud Appianum. Iaem.
co P. Lenrnitis Cornelius Lentulus spinister . a dilis curulis , Cicerone consule. Omisn3um illaus conlatiorum Particeps , pericul
rumque socius suit , ut in Orat. post Redit. ad Qurrit. est scriptum . Caesare e Bibulo consulibus , ipsius Caesaris beneficio in collegium Pontis cum venit , de hine Cicero in Oret. de Resp. illum Pontiscem vocat , de in Orat. pro Donao eum ill , tanquam Pori lasce, loquatur . In Ciliciam proconsul proin secius rem se praeelare gessi , ut imperatorsit appellatus, ut ostendunt inscriptiones eqistolarum lib. I. Famis. quas eo tempore Cicero scripsit. Quin , ut ego ex epi ILI . lib. y. ad Atticum con icio, triumphavit ; sed ob id tantum aeris alieni videtur fecisse, ut Cicero in Cilicia proeonsul audiverit, quod Pist. I. lib. vi. ad Attie. seripsit, eum Prae dium Tusculanuin proscripsisse . In bello ei-Vlli Pompejo adhaest , sed quid postea illisaeium sit, nescimus: id scimus . Ciceronem
multo post audiviste illum Rhodi esse . quod
epist. Ig. lib. xi. ad Attic. scripsit. Irim .
375쪽
sciscere, eaque omni dignitate obtineret . L. autem Lentulus cst y sitI erat sortis Orator , si modo orator , sed cogitandi non ferebat laborem Vox canora, verba non horrida sane, ut plena esset animi & terroris ora tio εa . Qiis reres in judiciis fortasse melius et in republica quod erat esse iudicares satis . Ne T. quidem Postumius 63 contemnendus in di 'eendo: de republiea vero non minuS Vehemens Orator, quam bellator fuit ἀestrenatus , & acer nimis, scd bene juris publici leges atque instituta ei gnoverat. Hoe loeo Ait cus, Putarem te, inquit, ambitiosum esse, si e ut d:o: sti γ quos j a iudiu colligis , viverent . Omne, enim commemoras . qui atrii aliquando sunt stantes loqui . ut mihi imprudens M. Servilium t Al , Pr 1 coitisse videare LXXVIII. Non , inquam ego istuc ignoro . Pomponi, multos fuisse qui verbum nunquam in publico secissent , cum melius aliquanto possent 'quam isti oratores, quos colligo, dicere .' sed his commemorandis etiam icludossequor, in intelligatis prunum ex omni numero , quam non multiau. i sint dicete deinde ex iis iplis quam pauci fuerint laude di ni Ita-
1 Spo exii u m, quo accusante defendi C. Cornelium 6s pin quo & compositum dicendi genus, & acre, & expeditum fuit Τ Accium Pisaurensem s66 , cujus accusationi re si ondi pro A. Cluentio qui praecep is quibus etsi ornamenta non suis optima dicendi , tamen ut ha-ae velitibus amentatae, se apta quaedam & parata singulis causarum Ee-
Studio autem neminem , nec industria majore cognovi ; quanquam ne
lum . qui Pisone di Gabinio coi.sulibus irae-- fuit , ut epis lib. M u. di in O at. in pisonem seges . Eius res re-
6r T. Postumius Is mihi videtur ec
De . ae quo, Delli ei vilis initio, nominatim Ienetius decrevit , ut satim in SieiIiam iter, ut epist. I s. lib. v I r. ad Att. scribitur. D
iterat . d n tribunus plebis . quem Cicerinpraetor defendit, ut ipse in Orat. in vaticiannim . ' alibi saepe testatur. I m. 663 T. Aee iam Asduν-6- Quem bonum adciles emem Ac dilarium vorat in Orat pro Cluent. Idem.
376쪽
Ingenso quidem qui poestiterit , facile dixerint, C Pi ni , genero meo
6 3. Nullum tempus illi unquam vacabat aut a forensi dicitione , aut aeommentatione domestica , aut a scribendo, aut a cogitando. Itaque tantos
processus efficiebat, ut evolare, non excurrere videretur: eratque verborum& delectus elegans, & apta, & quasi rotunda construebio : cumque argumenta excogitabantur ab eo multa, & firma ad probandum , tum concinianae acutaeque sententiae, gellusque natura ita Venuitus , ut ars etiam , quae non erat , & e disciplina motus quidam videretur accedere . Vereor , ne
amore videar plura, quam fuerint in illo, dicere: quod non ita est . Alix enim de illo majora dici possunt . Nam nec cDntinentia , nec pietate , nec ullo genere virtutis quemquam ejusdem aetatis cum illo conserendum
LXXIX. Nee vero Μ. Coelium s 68 praetereundum arbitror quaecuinque ejus in exitu vel sertuna, vel mens fuit: qui quamdiu auctoritati meae
paruit, talis tribunus plebis fuit , ut nemo contra civium perditorum popularem, turbulentamque dementiam, a senatu. dc a bonorum causa steterit constantius: quam ejus actionem , multum tamen & splendida , de grandis , & eadem in primis facet λ, dc perurbana commendabat oratio. Graves ejus conciones aliquot fuerunt , acres accusationes tres , eaeque omnes ex reipublicae contentione susceptae o defensiones , etsi illa erant in eo meliora, quae dixi, non contemnendae tamen , saneque tolerabiles . Hic euinnamma voluntate bonorum aedilis curulis factus esset , nescio quomodo distes Iu meo discessit a sese , ceciditiue pollea quam eos imitari coepit, quos, ipse perverterat.
Sed de Μ. Calidio 69 ὶ dicamus aliquid , qui non fuit orator unus e
multis; potius inter multos prope singularis suit ita reconditas exquisita L que
6 Greero meo 3 Primo . Nam Cieero tribus viris , Pisoni, Crassipedi, & Dolibellae Tulliam filiam eoli divit, ut in Quaeli ara diximu . Consul:bus L. Iulio Caesare & C.
Marcio Figulo vim C. Pisimi despcindit . anno antequam consul ipse fieret, ut lio. r. ad Attie. scribit . Sed tamen Piici eam nDn videtur duxisse , epist. 4. lib. xiv. Fem l. de
priusquDii Cicero Romam rediret, vel paulo post reditum , decesi s se. Idem .c 68 a M. Caelism Signiscat M. Coelium ,
N. F. Rufum , cujus vitam magnam partem Cicero scrihit in Orat. quam pro illo dixit . xtant quid rin tibi ς ei tu lae . Fortuna ei suit adversa . nam senatus decreto a Rep. remotus , a crinsule senatu prohibitu, 8e de rostris, cum vellet eoi cio 1 , dedLetis. Turios pervenit , ubi ab equitibus Gail:t fitque Hispanis , qui eo natis sileront , intellectus fuit , ut Caesete lib. iii. de Bel. Civ. Livius lub. cai .ec Pater. lib. II. scrioum. Quod ad moles attin t ejus , vide senecam lib. Dr. cap. 8 de Ira. Idem .
Eui b.us. Is fuit ex citdine equestri e Cn. e-ntin Calidius eques Romanus Uet r. VI. n minatur , de Q. Calici ut trib. pleb. sua lege Metellum Numidieum reuit uiti unde coano
sci pote ii retilem Celidiam plebejem suis,e . Is Ientulci & Metelio coss. praetor suit , quiritim dei ignius seu et tia sua , quam sibi
esset cara Ciceroni, si ii, , declaravita ut iri Orat. Pol R dit. in s nare leximus. Is postea consulatum eum L r ulo de . Marcello videtur pertis,e . de repulsin tutis, e . Nos certe sic epili. η. iis, viii. trinis. legendum
Putamus ' M. Cata tim a rapti hin se latum a dmotis Gautis. In hei ci civili Ofaria et Partes secutus Placentiat obiit, ut scr. bit Eusebius. Idem.
377쪽
que sententias mollis & pellucens velliebat oratio . Nihil tam tenerum , quam illius eo inprehensio verborum: nihil tam flexibile : nihil , quod ma
gis ipsius arbitrio fingeretur, ut nullius oratoris aeque in potui late lucrit rq tiar primum ita pura erat, ut nihil liquidius: ita libore fluebat, ut nul qua in adhaeresceret: nullum, nisi loco positum, dc tanquam an me mitulato emblia mate, ut ait Lucilius , structu M vvrbum vide es. Nec vero ullum aut dii rum, aut in solens, aut humile, aut longius d Eium o ac non propria ver
ba rerum, sed pleraque transl/tac sic tamen , ut ea non irrui s se in alis num loeum, sid immigrasse in suum diceres Nec vero haec sutura , nee disquentia, sed adltricta numeris , non aperte , n n eodem modo semper , sed varie, dissimulanterque conclusis. Erant autem dc vcrborum & semen. tiarum illa Iumina , quae vocant G raeci σχωμα m , quibus tanquant in 1 gniabus in ornatu distinguebatur omnis oratio .. Qua de re agItur autem illud ,
quod multis Iocis in jurisconsultorum includitur formulis , dc ubi esset videbat. Αecedebat ordo rerum Plenus artis ,. actio liberalis , totumque dicendi placidum , & sanum genus.
LXXX. Quod si est optimum suaviter dicere ; nihil est , quod meliushor quaerendum putes. Sed cum a nobis paulo ante dictum sit, tria videri csse, quae Orator essicere deberet , ut doceret , ut delectaret , ut moveret : duo summe tenuit, ut rem ill ultraret disserendo , & animos eorum , qui audirent , devinciret voluptate. Aberat tertia illa laus, qua permove ret, atque incitarct animos, quam plurimum pollere diximus. Nec erat uti Ia vis , atque eontantio : sive consilio , quod cos , quorum altior Oratio
actioque esset ardentior , furere dc bacchari arbitraretur ; sive quod natura non esset ita saetiis , sive quod non consuesset ; sive quod non posset . Hoc unum illi , si nihil uti Iitatis habebat , abfuit : si opus erat , demit . Quin etiam ruem; ni , cum in accusatione sua in Gallio crimini dedisset , sibi eum ve cnum paravisse , idque a se et se deprehensum , seseque chir
grapha, tes, incat toties, indicia, quaestiones . inani sellam rem deserre diceret, deque uo crimi. e accurate 3c exquisite disputavisset: me in respondendo, Cum edum argumentatus, quantum res serebat; hoc ipsum etiam Posuisse
Pro argumento, quod ille, cum pellem eapitis sui , cum indicia mortis se comperisse mauisello dc manu tenere diceret, tam solute egisset , tam len, ter, tam oscitanter. Tu istie , M. Cali/i, no fingeres , sic agere ' praesesertim cum isa eloIurntia, alienorum bominum perieula defcndere acerrime s leai , tuum negligeres e Ubi dolar λ- tibi ardor animi , qui etiam eκ infantium ingemis ecicere voces , im questrias soler Nulla perturbatio aximi , τ ulla corporis, frons non preetissa, non femur : pedis quod mirimVm est )nulla supplosio. Itaque taurum abfuit , ut inflammares nostros animos i se' mnum i io loco vix tenebamus. Sic nos. summi oratoris vel sanitate, Vel vi tio, pro argumento ad diluendum crimen usi sumus.
Tum Brutus, Atqui dubitamus, inquit , utrum ista sanitas fuerit, an
vitium λ Qtiis enim non se datur, eum ex omnibus oratoris laudibus longe ista sit maxima, inflammare animos audientium, & , quocumque res postu-
378쪽
postulet modo, flectere , qui hac virtute caruerit , id et , quod maximum fuerit, de ille fLxxx I. Sit sane ita , inquam : sed redeamus ad eam , qui iam unus restit, Hortensium: tum de nobismetipsis, quoniam id etiam , Brute postulas, pauca dicemus. Quanquam facienda mentio est, ut quidem mihi vi detur, duorum adolescentium: qui si diutius vixissent , magnam essent et quentiae laudem consecuti. C. Curionem 7οὶ te, inquit Brutus, & C. Licinium Calvum t arbitror dicere. Recte, inquam, arbitraris: quorum quidem alter, quod veria simile dixisset, ita facile, soluteque verbis volvebat 1atis interdum acutas . crebras quidem certe sententias , ut nihil posset ornatius esse , nihil expediutius. Atque hie a magistris parum institutus , naturam habuit admirabilem ad dicendum: industriam non sum expertus: studium certe suit: qui si me audire voluillet, ut coeperat, honores, quam opes, consequi maluisset. Quidnam est, inquit, illud λ & quemadmodum di istinguis ρ Hoc modo, inquam. Cum honos sit praemium virtutis, judicio, studioque eivium delatum ad aliquem, qui eum sententiis, qui suffragiis adeptus est: is mihi di honestua& honoratus videtur . Qui autem occa:ione aliqua , etiam invitis suis ei viabus, nactus est imperium, ut ille cupiebat: hunc nomen honoris adeptum, non honorem puto . Quae si ille auaire voluiit et, maxima cum gratia &gloria ad summam amplitudinem pervenisset, adscendens gradibus magii tratuum , ut pater ejus secerat, ut reliqui clariores viri. Quae quidem etiam
cum P. Crasso, M. filio , cum initio aetatis ad amicitiam se meam contuistis let, saepe egi de me arbitror, cum eum vehementer hortarer, ut eam lauis dis viam rectistimam este duceret, quam majores ejus ei tritam reliquissent. Erat enim cum institutus Optime , tum etiam perfecte, planeque eruditus et ineratque & ingenium satis acre, & orationis non inelegans copia : praetereaque sine arrogantia gravis esse videbatur, & sine segnitia verecundus. Sed hunc quoque ablorbuit aestus quidam non insolitae adolescentibus gloria: : qui quia navarat miles operam imperatori , imperatorem se statim esse cupiebat : cui muneri mos majorum aetatem certam , sortem Luceriam re
νο) C. Curion/m C. Scribonius Curio, Patris consularis ac triumphalis eloqueritia de ingenio si init is . perditis moribus dissimilli mus quem Velleius lib. D. egregie descinia
Valer. Aiax. lib. ix. cap. tr. vadere poteris. Hudui vatam Crinitus de Lilius scripserunt . Catullus eundem non semel ut oratorem de poetam describit . Ut poeta igitur versus in Caesarem scripsit , ut Mettin tu, otiendit. Seria psit de in Tigelliuini unde versum reieri inisterpres Horat. Sarda Tuella piaridum e uoveme. Hinc Cicero de Tigellio loqui iis epist.2 . lib. vii. Fanii l. scribi ita i Eum auu tium iam evim puro Calo. Iirinia H Non iaeo praeam. . Hie amavat Quintiliam, ut Catullus , & Propertius lib. ii. sunt auctores,
de carmina cum ingentis animi plena, ut ait Seneca lib. iv. Controv. tum sepe etiam la
sciva scripsit . ut Ovid. lib. ita de Trilitia
379쪽
liqv t. Ita gravissimo suo casu , dum Cyri & Alexandri similIs esse voluit, qui suum eursum transcurrerant f & L. Crassi & multorum Crassorum in
ventus est dissimillimus. LXXXII. Sed ad Calvum c is enim nobis erat propositus revertamur :qui orator sui stet cum literis eruditior , quam Curio, tum etiam accuratius quoddam dieendi & exquisitius afferebat genus , quod quanquam scienter , eleganterque tractabat, nimium tamen inquirens in se, atque ipse sese ob servans, metuensque ne vitiosum colligeret, etiam verum Languinem deper debat . Itaque eius oratio nimia religione attenuata , doctis, & attente au dientibus erat illustris: a multitudine autem, & λ soro , cui nata eloquentia est, devorabatur. Tum Brutus, Atticum se, inquit, Calvus noster dici oratorem voIebat . Inde erat ista exilitas , quam ille de industria consequebatur . Dieebat, inquam, ita: sed & ipse errabat , & alios etiam errare cogebat . Nam, si quis eos, qui nec inepte dicunt , nec odio se , nec putide, Attice putat dicere , is ructe , visi Atticum , probat neminem . Insulsitatem enim & in solentiam , tanquam infamam quandam orationis , odit : sanitatem a tem & integritatem , qua a religionem & verecundiam oratoris probat . Hre omnium debet oratorum cλdum csse sententia. Sin autem jejunitatem,ta siceitatem , & inopiam , dummodo sit polita, dum urbana, dum elegans, in Attico genere ponit; hoc recte duntaxat'; sed quia sunt in Attiacis alia meliora, videat ne ignoret & gradus, dc diffrinilitudines, & vim, dc varietatem Atticorum. Atticos, inquit, volo imitari. Quos λ nee enimeth unum genus . Nam quid ei tam diffunde , quam Demosthenes & Lysias' quam idem, & Hyperides ' quam omnium liorum Eichines' Quem igitur imitaris λ Si aliquem , caeteri ergo Attice non dicebant. Si omnes qui potes, cum sint ip i diis millimii inter se In quo etiam illud quaero, Phalereus ille Demetrius Atticene dixerit e Mihi quidem ex illius orationibus redolere ipse Athenae videntur. At eit floridior , ut ita dicam , quain Hyperides, quam Lyiias: natura quaedam, aut voluntas ita dicendi fuit. LXXX li I. Et quidem duo fuerunt per idem tempus dissimiles inter se ;sed Attici tamen e quorum Charisius multas orationes scribebat alii , cum cupere videretur imitari Lysiam di Demochares autem , qui fuit DemostKenis sororis filius, & orationes seripsit aliquot, & earum rerum historiam , quae erant Athenis ipsius aetate geliae , non tam hii orico , quam oratorio genere per eripit. At Charilii .ult Hegesias este similis, iique se ita putat Atticum, ut veros illos prae se pene agrestes putet. At quid eit tam fractum, tam minutum, ta in in ipsa, quam tamen consequitur , concinnitate puerile t Atticorum similes este volumus . optime . Suntne igitur ii Attici oratorcs λ iis negare potest Hos imitamur . duo modo, qui sunt & inter se dissimiles, dc aliorum e Thueydidem, inquit, imitamur. Optime, sibi storiam scribere , non si eausas dicere cogitatis . Thucydides enim rerum
gellarum pronuntiator sincerus , de grandis etiam fuit . Hoc forense, con Certatorium, judiciatu non tractavit genus. Orationes autem , quas interpo
sui, multae enim sunt, eas ego laudare soleor imitari neque possim, si
380쪽
Velim; nee velim fortasse, si possim . Ut . si quis Falerno vino delectetur.
sed eo nec ita novo , uti proximis consulibus natum velit ; nee rursus ita vetere. ut opimium , aut Anicium consulem qu .erat. Atqui eae notae sunt optimae. Credo sed nimia vetustas nec habet eam, quam quaerimus, sua.
vitatem , nec est jam sane tolerabilis . Num igitur qui hoc sentiat , si is potare velit, de dolio sibi hauriendum putet ' Minime: sed quandam sequatur aetatem'. ' Sic ego istis censuerim , & novam illam quasi de musto aelaeu servidam orationem, fugiendam; nec illam praeclaram Thucydidi nimis veterem, tanquam Anicianam notam , persequendam. Ipse enim Thucydides si polutius fuisset, multo maturior sui illat, & mitior. LXXXIV. Demosthenem igitur imitemur. O dii boni r quid, quaesio, nos aliud agimus, aut quid aliud optamus ' At non assequimur. Illi enim videlicet Attiei nostri , quod volunt , assequuntur . Ne illud quidem intelligunt , non modo ita memoriae proditum esse , sed ita necesse suisse , eum Demosthenes dicturus esset , ut concursus , audiendi causa, ex tota Graecia serent . At cum isti Attici dicunt , non modo a corona , quod est ipsum miserata Ie sed etiam ab advocatis relinquuntur. Quare si anguste, & ex iis liter dicere, est Atticorum , sint sane Attici r sed in comitium veniant, adstantem. judicem dicant . Subsellia grandiorem , & pleniorem vocem desiderant.
Volo hoc oratori contingat, ut cum auditum sit eum esse dicturum, I eus in subselliis occupetur, compleatur tribunal, gratiosi seriis sint in da do & cedendo loco, corona multiplex , iudex erectus: cum surgit is, qui dicturus sit, signiticetur a corona silentium, deinde crebrae assentiones, Inultae admirationes: risus, cum velit; cum velit, fletus: ut , qui haec procul videat ἰ etiamsi , quid agatur , nesciat; at placere tamen , & in scena esse Rosciuin intelligat . Haec cui. contingant , euin stilo Attice dicere , ut de Pericle audivimus, ut de Hyperide, ut de AEschine , de ipso quidem D
Sin autem acutum , prudens , & idem sincerum, & solidum, & ex sie-catum genus orationis probant, nec illo graviore ornatu oratorio utuntur ,& hoc proprium esse Atticorum volunt ; recte laudant . Est enim in arte tanta. tam aue varia, etiam huic minutae subtilitati locus. Ita fiet, ut non omnes . qui Attice, iidem bene ; sed , ut omnes , qui bene, iidem etiam Attice dicant. Sed redeamus rursus ad Hortensium. LXXXV. Sane quidem, inquit Brutus: quanquam ista mihi tua fuit pe iucunda a proposita oratione digressio . Tum Atticus . Aliquoties sum, i quit, conatus, sed interpellare nolui. Nunc, quoniam ad perorandum i ctare videtur sermo tuus, dicam, opinor, quod sentio. Tu vero , inquam,
Tite. Tum ille. Ego, inquit, ironiam illam, quam in Socrate dicunt sui si se, qua ille in Platonis, & Xenophontis , & .Eschinis libris utitur, facetam di elegantem puto . Est enim & minime inepti hominis , & ejusdem etiam faceti . cum de sapientia disceptetur , hane sibi ipsum detrahere, eis tribuere illudentem , qui eam sibi arrogant : ut apud Platonem Socrates iucaelum eiseri laudibus Protagoram , Hippiam , Prodicum , Gorgiam, cae e