장음표시 사용
161쪽
vade Cr eorripe eu inter te ex ipsum situ. Si te audierit, Iucratus eras fratrem tuu. Si te non audierit,adhibete munwm vel duos, ut in ore duorum ueI trirum flet omne uerbis. Quod si non audierit,dic Ecclesita. Videtu ne iam tibi urbanitas aut Iuctus esse id, quod praecipit aequitas auatore cΗRis Tos Eri ne primarissim iuras praeceptum,hoaneste uiuere instit. de illici. Cr iur. l. Iusticia est.s . eod. tit. Vivit ne honeste, qui proximum suwm non admonitatum molestia adficit iudiciaria,quam modico fr a deo nunciandi negocio euitare potuisset sEleganter illud accedit, Quod iudicium cr consitu non ita nulliu diserunt. Num uenerandae antiquitati consudere fuit iudicare,hoc est,ci utilli Cr honesto decernere. Vnde Senatusconsulim nomen traxit. E inunciquos siquid interest,hoc fuerit, Quod in iudiciis contentiosa, in consiliis uero uolundi, a iurisdictio exercetur. I. q. f. deos ici. Proconsu. Iudicia item aperte tractintur,conflut autem pIeruns siemotu arbitris. Alio qui escius utroruisque eodem tendit. Vnde adbessores quoq; iudicioris,diracuntur consiliari . l. consiliui ijs.er sulti f. de ad 4bori. Quid aute iudex potest confiulere utilius atq; honestius,
quam ut dissentientes redeant in concordiam,quam Deus amat Saepe enim progressu litu, Cr controuertentes ipsi, Cr eorum cognatio ad perpetua rapitur odia, quae inoterdum er uitae Cr bonorium dist endio exercentur. Qua ratione Leo ex Antoninus, loquentes de striis, Ad seste inquiunt ueniant aduersari , no timentes subeat animos vicaria poenitudo, pacti constrant,transactiones loquitur. Papinianus in I ult. f. Fanuli. erciscun. Arbitrio inquit accepto, fratres communem haeriditatem convi
162쪽
ι. I te si res. s. Potest etia.f. de aliena. iudici. tan. caussct.Haec enim ait uerecundia Cr cogitatio eius,qui Iites
Quinimo Iudex aliquando suadere debet litigatoriabiri,ut causam componant. Vnde Diocletianus er Maximanus in I. Ex stipulatione. c. de senten. Cr interlocutio. omni. iudic. distinguentes consilium Iudicis de transactione datinia sententia Pacisci inquiunt proximis perso suadendo. Et infra, vox pacisci suadentis Praesitis. Quare Cr Iudex in posteriore actione,uel ut nune dicimus in secunda instintia, nihil aliud fore debet, quam coctultare, ut celeriter prioris sententiae error emendetur,uis partes in gratiam redeant mutuum . Vnde est Tit. c. e appellationib. σ consultationib. consultare eis nim non significat priorem molestiam conduplicare, de noua in immensum scripta congerere hi nunc fised stoquenti opera confli inire, quemadmodum reformata praecedentis disceptationis iactura, iustiorem de celariorem causa sortiatur exit . V. conclusio in caussa pertinet semper adfrmam iudiis clij,nec potest omitti, no ea ratione,quam 'rmularij comminiscuntur, sed ideo quia humanus adstctus ex natin acorrupta proclium est ad controuertendu.l. Ilcm si unus. s.ulti. is de recepi. arbit. Praeterea litigatores, dum uel
inscitiae, uel fraudis coscii metuunt cause suae, nullum βciunt scribendi aut dicendi finem: quia nunquam sibis
ii Aciunt,si per aliquid putantes addendu. Oportet erago curare, ut tandem ineptiarum processus conclud tur, ut que sciant partes, certum litιs exitum per sentenatium μαι Iudices. c. de iudicibXI: Sucide verbo. βα
163쪽
ET AE a V ITATE. risIn eonclusione olim scopum iuris in unum aut paucasi ses solebant reducere, vel consensu partim, uel aut ritate iudiciaut ad Principem refrrretur, si magna ex diis biu admodiam esset eausas leuior, ad aliquem l uris eristum: quod Bariolus uocat frmare punctis. Inde est trutulus. c.De relationib. Ex quo multa praeclara uetustitis uestigia relucent, ad colligendam aequitatem. Et in I. i. f. De appellatio. π consultatio. declaratur disterentia inter confiuisitionem Cr appellationem. I dem enim signiscunt con Here Principem resere ad Principem Cr re cere causam ad Principem. Errant a tem tota uia, qui putant consultationes ad Principem Misdie prohiberi. Quare sic collige secundum Burioluem erAccusaem,alios 3 communiter. i. I udicibius defcto dubitantibus nemo debet aliud eo filiis impartire, quam ut seipsos inuestigandae ueritati religiosos exhibeant, hoc est, in timore Dei diligentes.LEssim quem temere. f. De iudici. Haec enim res inquit nonnunquam ii mat, er materium gratiae vel ambitionis tribuit.
xi. Si de iure, quod ex Acto collectrum fuerit, iudex durubitet: potest de debet hodie etiam restrae, uel ad Princiapem,uel ad I urit erit .Bariolus in I. s. c. De relationi. Probatur Nouessu. De iudicib. constilxxxij. III. Si iudices eoeperint audire causam non sine sumptu litigantiaem, uel etiam si ante coeptin iudiciis, voratentes inuidiam euitare, reiecerint causam ad Principem: id uidetur contra ius er aequitatem. Sic intelligitur Noovella. D e iudicib. constitu. cxx F. Est ergo maximus conclusonis esctus. Num interorumpit Manu discep di progressiam: Cr praeparat viami a dicenda
164쪽
rro DE IURE dicendae sententiae. VI. Sententia ad iudicij eonfitutione haud dubie peristinet nec sarto,ubi causa non potest allicr transigi: quo doquidem tota iudicri cognitio manca est, nisi sequaturres iudicata, quae finem controuersys imponat. Hanc aurate aliis dici oportet ex breviculo, Cr pro tribunali, quod
editiore loco poni plerus solet. Ali)li de plano ine prae dicta solenitate. l. N ec quidquam. s. C e plano. f. De ostium. Procon. Cy legat. L Miles. s. Sexaginta.f. Adleg. Iuli. de adulteri
Sententiam autem dicere non sufficit, nisi iusti die
tur: adeo, ut ne nomen quidem aliter sententia mereatur.
modestinia in I.j. f. De re iudicat. Res iudicata inquit dicitur, quae finem controuersiaru pronunciatione iudiis cis accipit:quod uel condemnatione,vel absolutione contingit. Ulpian Min I.i . Ibide, condemnati ait) acciripere debemu3 e , qui rite condemnatus est, ut siententia valeat. caeteru, si aliqua ratione sentetia nullius momeati sit:dicendion est,condemnationis verbum non tenori Pulchre ris cohaerent istae partes. citatio enim uocat iudicandv. Aeditio actioms instruit. Litn contestitio conis firmat iudicium. cognitio aperit negocium. Conclusio interrumpit disceptationem. Sententia diffinit tota litem. Ex praedictri apparent ponicios ina errores, quiuens nostra tribunalia scutent. I. Q nod hoc tempore magistratus permittunt omnes orimn n personarum caussas ex scripto tractari: qua quam er nonnussi sunt scriptorum nimis morosi eotemptores.Et se iudicia ad nudus perducut caeremonias seriis
165쪽
ET AEQ VITATE. Irrnodus igitur adhibendus est siecundum aequitatem ut, sicut non semper, ita saepe cognoscunt iudices ex no scriapto, ac tali sint assctu, ut uel uno die si ueritatem initelligunt expedirem uoluerint esse litem.
I 1. Erratur in eo, quod iudices pleris no aliter pro triobunali, quam in scena τορρο ρρκήια seu satellitium tantum ostendunt, nec loquentes quidquam, nec agentes, praeter termini ut uocant praescriptam caeremonium. Et sere nihil putant aliud dicendum, quam Decernimus, Admittiamus, Prolongamus ultimam scilicet eaustidici, nescio quid ad sati faciendum termino petentis,uerbin pro morer petentes ad instir Ecbonss.
prostctosi iudicem sufficiat ad eaeremonias tantu conaniuere: cur non minore sinptu stitua ponatur in tribuistialibusaddita cista, in quam scripα coni ciant causidici: ut tum collectis aliquot caulbur actu legantur obiter singulis mensibus Porro, omnes iudiciorum formulae Er obstruationes nihil prorsu3 construnt ad causarum cognitione, nisi tuo dex ipsie uiua uoce animum suti instruat debis,quae dubia in Acto uidentur. Sic enim edusae progressius praesente opera,veluti nauis in portum,dirigi per emi debet. Hinc fit, quod quanto plus reformentur processus noαstri iudiciari , rento Iongius ab aequitate cognoscelidi rea cedatur. Vt aute demus, novis illis obseruationibus forte commodari uni uel asteri causae: certe isdem rursius inis commodatur mille alijs. Ita fit, ut dum chaobdim fuisgiunt, incidant in Sollam: nissi aequitati, omni uelut
ductrici horaris,rem totam committant.
iii. Perniciosi hodie erroris ex hoc est, quod actorum Cr actitatorum cui uocant uolumina ad tribunal caeis
166쪽
r α D E I V R Esaris appellando destrimus ut illi alioquin docti mi uiri, eognoscant de lucticia Cr iniusticia priorri sententiae. Quid autem id est aliud,quam Imperatorem consulere de qualitate Acti alieni s Quomodo proceres illi, per tanta
locorum interualla uidebunt personarum,rerum, Ioc σaliud id genus circumstantiaues Sed, in scriptu Uti contis
nentur, inquies. Quid scripta praestent, paulo ante dis ximM,Cr satu nos docet experietia. Aequitus vult praerisentium iudicis,ut causam uideat, hoc est, ut circia au tias corii intueatur. I deos tot seunt tribunalia,ut siui, quibuslibet Deu adfit iudex, qui mores hominu et rem conraditioes melius teneat quotidiana eouersatio quam alius. cur non igitur nunc quos refrtur ad iudices I mperiratorios muto ut Buriolus dicit puncto: quo minorare opera, Cr breviore admodum tempore distiniunt id,
quod poti finium in quavi, caussa dubitatur s Princto, si
recte discernas, non habet alium autorem Uti mutatio, quam vanitatem er inco tintiam, quae viget Cr regnat in sibolu:ex quibus cum iuuentute perpera instituta prodit infrum. Quales enim a teneris annu 'rmamur,tales per totam aetatem nos exhibemus reipublicae iudices.
Si ergo curiosis esse placeat nes enim studium hoc
inutile censetur reformandis de bene constituendis causarum cognitionibus primum omnium curare opo te ut ueluti profluentis aquae riuuli, a capite purgentur uictu. caput autem omnium magistratuum, Cr aliorum,
qui in foro et sacrosancri iusticiae osticina uersantur,sunt publieae si Ie:in quibus sic erudiri debet studios ut uoram aequitatu arte,quae exercenda postmodis fit,percio piant. Expoliri enim debet solida doctrina, non distrahi altercationibus iuuenum ingenia. Nihil sane pro verit de ordinu
167쪽
ET A E Q v ITATE. ordinis iudiciar praescripto,de cautelis, cieteri j dpietibus distulare: nisi hoc potius ostendatur studiosis, quoamodo isse ipsie processus pro uarietate caussarin demtanuendus sit ad siniendas lites.
AEQ UISSIMAE, PROPTER breuitatem, Romanorum vidicioru
Interrogationes praeparatoriae.
T. I. I. C. P. A. T. F. A. Id est: Quando
te in iure conspicio:postulo, an te actus autorem Solebant enim ueteres notis duntaxat literarum , β mulam tam frequentem Cr notam significare: sicut eralias plerasti res,breuitati semper conmentes. De Vindicus. In initijs iudiciorum disceptabatur inter litigatores, uter eorum rem pendente cognitione positiret. Id iusdsceptandi,σ ob rem detinendam interim eo orate aut incorporalem controuersia, dicebatur Vindiciae, a uinis dicesoe est,praede stusdeiussore. Quoniam is,penes queres manebat, praede dare tenebatur: nil in re possessa deotericis interim se actur .Pomponius in cuplarieuisset.f. De origi iuris.uindicias secundum libertate diiscere appellat. Qui cum animaduertisset inquit Appium Claudium contra ius, quod ipsie ex uetere iure in duod
eis tabularum transtulerat,vindicias filia: siue a se abdi, ' alias abluuxisse ,er secundum eum, qui ab eo suppositus, in seruis dicascitatem petierat ixisse. Formula petendae rei immobilis.
F. a. E. I. A. a. S. V. M. E. E. E. E. I. Μ.
Ea A. I. E. T. E. I. Μ. C. v. Fundus qui est in agros
168쪽
agro, qui sabinus uocatur,meus est: ego ex iure meuese aio: Ibi ego te ex iure manu confierim voco. Formula excipiendi.
V. T. M. E. I. Μ. C. V. I. E. T. R. Id est, Unde
tu me ex iure manu conferta vocasti,inde ego te reuoco. Meminit horum uerboru cicero in oratione pro M raena,quae Gellius lib. ulti. cap. I X. latius explicat. Antia
quifims enim temporibus, cum de re mobili aut immoabili in iure discepcibatur: aduersaris simul apud Praetoorem, in re uel loco praesenti manu prendebant, solenibws
verbus uindicando,hoc est,propriam asserendo. Ea diceabatur uindicia correptio malim in iure praesenti: ex x i I.
T abulas haud dubie ad eutandum incertitudinem rei litiagiose,quae alioqui sepe contingit, introducti. Si qui inis quit lix in iure manum confierunt. sed postquam Praetores, propagatis Italiae finibus, immensis rerum negociis occupati, no posent ipsi in rem
praesentem procul ab urbe exercendarin actioniain graistia uenim institutum fuit,ut litigantes,non apud Praetois rem ex iure manu in confererentsed ex iure manu confierἀtium uocarent: id est, alter alterum ex iure ad constredem maiarum in re de qua ageretur,uocaret. Atq; pro strii m I in atrum Iitigiorum, terrae aliquid ex eo, veluti una glebam,in urbem deferebant ad Praetorem in ius er in ea gleba,tanquam in toto agro,uindicabant. constrere autem manum dicimur cum hoste. Stresten.
Inde tracta est appellatio iudiciatis, Manu collertu: quoinniam dr in iudicijs digladiari videmur. Formula uindicationi S. Qui apud migistratum populi Romani, vel Praetois rem,uel Fraefidem uindicabaim rcm in iure exhibitam ab aduersario,
169쪽
ET A E in V ITATE. aduersario, si mobilis erat, alioqui glabam agri siligiosὶ
ut diximus manu tenens dicebat, H. E. R. E. I. CL.M. E. A. Id est, Hanc ego rem ex iure Qvirium meum
esse aio. Formula exceptionis.
A. E. E. C. V. Id est, At ego eam contra uindico.
Quod si aduersarius contra non uindicabat sed actori adsentiebatura. tunc esto appellari solebat. Ad primum restexit Iubinianus, in A, Institu. De actio. veluti inquit si rem corporalem posideat quis, quam Titius suam esse a limet: pollesor autem domis num eius se esse dicat. Ad post ius pertine quod Vlpianus in I, In princi.
f. De edend. Vt proinde ait) sciat reus, utrum cedere, an contendere ultra debeat Formula actionis in personam.
A. T. Μ. D. o. Uri, A. T. Μ. F. o. Id est, Aio
te mihi dare oportere: Aio te nabi facere oportere.l. Faacere. CT I. Verbum oportere. β De uerbo. signifiea. Forma litis contestandae. Proposita peractore Iormula persequeri, praetor priomium cognoscebat,an ea excidisset,an item negotio conmueniret. Quorum alterum si obstiret, actione eximebati Quodsi iusti esset formula Cr conueniens, actionem Dabat petenti, tamen certis verbis. Vnde dicebantur impotrare actionem:Cr iam nunc alicubi actores dicuntur imis petrantes. Deinde data actione,Praetor interrogabat litigatores:
an sibi de ea re iudicandi potestitem faceret I si si Inceore restondebant: stes lite contestim, hoc est, coram testiobrus admissa, iudicum accipiebatur. Tum deponebant in aede
170쪽
DE I V R Eaede sacra pecuniam, quam, qui uicisset, lucrabatur, inde sacramentum appellatam. Aut si mallent simpliciter
stondentes contendebant. Duobus uerbis aut adfirmabant, aut negabant litigores, A . uel N . I dest, Aio,vel nego. Priore cactu actor sic
inuocabat iudicem, T. r. A. V. P. V. D. Id est,TemAEpore iudieem arbitram ue postula ut des. Posteriore vero sterie hoc modo, α. N . τ . s. a. p. Id est, Q nando negas, te sacramento quinquatagenario provoco: vel, sponsione quinquagenaria proo
Nonnunquam tamen dubitabant rei eonventi, nevaetrum simpliciter restondentes, iuxta l. Si quidem. c. De
exceptioni. Vndesunt illae notae, Q. . N. A. N. N. Id
est, Quando nes ais,neq; negas. Inde apud ciceronem dicitur, Sacramento vincere. Item,sponsione contendere. Vtrumq; aute arbitrio parutium tacito permittebatur: quum interim uadimoniu esset nece ditis. Nam inuiti compellebantur sub certa poena promittere, e iudicio stituros:aliquando uade hoc est,' deiussore dato. Vnde uadari,pro vadimonio obstringere. Euidens utilitatis ratio suadebat olim sacramentu ersponsionem, quibus iam nuc quos utuntur alicubi,praea sertim in causu appellationum certam deponentes pecumniam:nimirum, quὀd calumniam litigantium uehementer coerceret. Varro lib. II. Qui iudicio autem uicerat cinis quit suum sacramentum a sacro austrebat:uicti ad aer rivim redibansiboc est,numi eius, qui uincebatur, Warioeedebant in poena iniustae litigationis. Valerius lib. V ii. capi. v In Sacrumeto cum adolescentulo eontendere ausῖno sunt. Et cap. v i M. Aphronia rum cusorore sacramemto con