장음표시 사용
131쪽
34 D E I v RE sunt disimiles suis conseruetur Reipublicae salus, quae in rectis iudicijs plurim- consistit: r sic transigatur istudo nos huius uitae morietum,dd gloriam christi er
IV RE sc RIPTO NE AN AEa quitate iudicandum sit.
HAne quaestionem commentatores diminute tractantier multis altercationibus conjundunt,in l. Flacuit. c.de iudici.Et l.j c. de legib. Qvorum loco n Pani dicunt antinomiam Aura tentant conciliare, magus ipsistiatuunt, ubi nulla est. Nos hodiernis moribus deseruientes, partiemur i tim dubitationem in tres qttaestiones. PRIMA quaestio,Vtru chrissianus recte utatur ad persequedum ita uu scriptis legibus. Restondeo: Rectifime
utitur:quia lex est creatura er ordinatio De id est, cono seruatio ciuilis iustitiae. Na politieus 'tus est Dei opus, etiamsi personaesint impirier abutantur tali ordinutiois' n&Romano. XLV.Non est potestu,nisi a Deo. Et Psti. LX X X i. Ego dixi dii estis,hoe est, geretes oscia diuina: cuae sunt, conseruare iustitiam er iudicia, defindere in nocentes,punire delicta, militium legitimam exercere ad
Praetere Gene 9. sic praecepit Deus: si quis fuderit sanguinem,ut sanguis eius fundatur per bominem: signis scans,oportere collitui hominem, hoc est, Magistratum, qui poenas sumat de homicidis. Item II. Paralippo. X X. Non hominis exercetis iudici sed domini.Ergo esse tur uicarii Dei magistratus.Per me reges regnant. Loquitur enim Solomon de sapientia Dei. Item prouerb. X VI. Libra σpodus iudicia domini sunt opera eius omnes
132쪽
eontra tu sunt res diuinitra ordinatae. Q assim itaq; Iex comprehendens totam politiam, verest opus cir bona creatura Dei: chrissianus ea reuerenter uti potest:ac pro tantu beneficijs gratias aget Deo, qua ad defendendam uitam corporalem non minus necessario, quam reliquae creaturae ad uiuendum,costituta sunt. Neaque enim sine desin One iudicior retineri uiri corporirati posset: certe non magis,quam sine cibo cir potu corpus.
Non obstintea, quae ex Euangelio solent dilegariap -M-,de non uindicando. Matthae. v. Ego autem dico vobιs,no resipite mala. Et, Percutieti te in maxillam, obverte illi Cr alteram. I tem, Matthae. v M. Nolite iudicare, CT no iudicabimini. E Roma. x M. Non uosmetipsos
defindentes. Haec enim ex similia non prohibent uindicta publicam,hoc est,quae exercetur a magistratibus autoritate Ieg sed priuatam tantam,quaesine ullo permissu legitimo fit. Quia Euangelium, sicut uitam eo oralem non abolet:ita nec legem Cr ordinationes,sine quibus viri corporati constire non potest, uult aboleri. Sed dices: Prophanis legibus quoque improbatur priovam uindi censebitu ne ergo amplius aliquid exigere sacrosanctis Euangelium Relondeo: minime getiuem. Nam M/angelim est doctrina de uiri aeterna, Cr stirio
tuus in corde non de uita momendinea .m corporali. Ea
propter filsa est rela imaginatio. multi decipi tur ea quasi Euangelium reqairat alia easdum externa opera in hac ciuilium quina lixta im νιλιι Oaatenus Uiutur receptu ius praecepit publicam, Cr prohibet priuanm hominum uindictam: eatenus etiam Euangelium iubet
133쪽
DE I VREer uetat. Num utruns firma sententia dicendum est praceptum.
Vindictam autem priuatam chriIlm tm anxie non αnatim prohibet me quit putet praesentes politius Cr Naagistratus praetextu Evangeli, tollendos 4be. Sicut Iudaei arbitrabantur Nesiam itiuusurum esse regna mund praesentibus Magistratibus vi oppresis . Et haerebat haec Iuridatea opinio in apostolis. Quo pertinet etii: Reges genutim dominantur eorum: vos autem non sic. Mani Vti inquit Philippus collutio est dupliciuis personarum,uidelicet regum Er siubditorum stupriuator .c- enim reges in una parte sententiae ponit : in opposita necesse est intelligi personas relatiue oppositus regi, uidelicet homirines priuatostae partitio seu diuisio confundatur. Haec ilis I Regibus itas Deus concedit imperare. contra, priua
tu prohibet: V os d est priuati,non sic Multo minus obstit, quod Apostolus ad corinthios, Iam quidem ait delictin est in uobis,quia litigatis internos.Non enim reprehendit distulationem frensem er iudiciased obiurgat odium er auaricium,quin soleat altera litigatium pars esse iniusti. E t clausiula Delictum est non praedicatur de litibus: utrum de causis litigandi, s Acut antecedens Cy conbequens. Porro , sic argumentatur
uelut a signo:Litigatu:Ergo sunt in nobis uitia,iniuriae, mali adpetu calumniae. Actiones itas er iudicia adprobat ubique scriptura illustribus encom s: modo uideat acturru, ut iiij tim adj
rat eausam,non odium,fraudes,calumnio. De reo conavento non est dubium: quia cogitur uenire in itis. Sed eris mentiri no debet, nec iniuitim defossionem proponere.
Ila causidicus, iuniciae citra fraudem deseruire potest. Et
134쪽
ET AE in V ITATE. ra reta iudiciora cohors habet hic lanificationem fui status: qu si non intelligant,nihil possunt cire Iuris Cy .essi
Quod autem christianis liceat uti Romanis Iegibus: Apostoli clare docent Acto. xv. Quia Euangelium non mutat polities,nec imponit gentibus M Uuicum ordinaistionem. I deo certum est nos uti pose legibus omnitu conis enietifim ,π quae receptae sunt . nec pertinere ad chrisiansmum Mosaicus Leges, nise quas natura communiter omnes homines docet.
S E C v N D A quaestis,An necessariusit scriptas babore leges.Et breuiter:no posset politiastliciter costruari, iis scriptae essent. I ds constat multis rationibus. I. Homo est fagilis,potest illi,et propter corrupta Adae
lapsu naturam,omnes ut David dixit) sumus mendaces. Igitur non spei tutum Magistratui committere omnia pro arbitrio tueresinescripto. Quo pertinet, quod Auristoteles Il. Ethi. v. dixit: Non homo impere sed rutio. II. Exemplum nobis edidit Deus inueteri te mento. Nam, cum vellet Hebraeos recisime inter se consentire: certas leges tulit,ut ex praescripto res iudicarent. Quadere nubes gloriatur coram toto populo. Deut. III I. QΠα
enim inquies est alia gens sic incbia, ut habeat caeremonius,iuitis iudicia,Cr uniuersam legem,quam ego prouponam hodie ante oculos uestrossIII. Tam Magistratuum, quam subditorum inter est,ut habeat scriptus leges. Magistratuum, quo sciant,quid imperandum: subditorum,ut intelligant, quatenus obtemα peradum sit,quin sciant eum iuxta Iegem imperare. Naer ipsum Ius honorarium,uiua uox est Iuris ciuilis scria pthinquit Martianus.lsci iudici. Ex iuriisquens de I vrei a Praetons
135쪽
Praetoris Romani magiyratus. TERTIA quaestio,Vtrum scripto Iure,an aequitate tu
dieandum sit. Res odeo:insulsam esse hac propositione.
Quia neq; scripto Iur neglecta aequitate: nes bono Craequo adscriptum I us non exacto udicari aut restode oportet. Quid ergo Vtrunq; fimi coniungendam est. Nam aequitas ex scripto iure constat. siquidem Ieges propterea sunt literis commendat e quis pro suo arbita nutu ab eis discederet. Ondmobre Athenisses, qui certas habebat intra medioeritatem descriptas legum sinulas, ad quas exigeret aequitatem incidentium negocioru:praeferendi fiunt Lacedaemon f, qui committebant omnia non
scriptis moribus,quibus inen ero gliscentibu3, pernia
Sed dixerit aliquis, num leges scriptae habeant optimam Jrmum,nec posint grauiore boni Cr aequi deliberatione promulgari,quam Actum est:quorsum attine inuestigationem aequitatis tra lares Aut quem Iocum vindicabit sibi bis temporibus aequitus s Nor non uidetur pose aliquid incidere,quod per tanta st Ioram intervalla non semel euenerit. Si euenit:haud dubie redactum est in ius scriptum per Iureco ultos Cy I mperatores,adhibita semis per equitatis censura. I gitur nihil uidetur opus alia aequitatis disturitione: praesertim quod Cr Iustinianus dicit, gloriaturs, omne se uetu'tem deperdita reparasse oves.Praecept. Praesid. in prin. cotulit.xxij. Ad hune modore ignaui homines ostendimi se non inotelligere vim Cr potestite aequitans. Nam veru quide est,
quod seriptae leges historicae,quae casum alique disini ut, sint summa aequia te descriptae:sed secundu circumntiutu perpesus. N o confiequitur aute:Semper lex in isto tu ficto
136쪽
E T A E cLV I T A T E. σ3 Elo fuit iusti: Ergo cr nuc in hoc est iusti:nisi per omniast simile. Multo minus sequitur: casus ille diles habuit cireu tintias: Igitur er hic habet easde.Sicut igitur dare nopotes hodie easde personas,eadem tempora,eo de mores: ita nee eundem in omnibus negocijs dabit aequitatem.
Praeterea fit m estnihil hodie incidere, quod no duis dis inciderit. Quid, tametsi in genere omnia hominum negocia ex sam simlitudinis aliquid habeant: non tramen in Deciem ijsdem circumniijs eueniunt. Alij fiunt mores,aliae rerium omnium coditiones, ais fuerunt olim. In quibus omnibus retinere oportet aequitatis usum diligenis
Gregorius xl x.distinct. c.Disciplina. DE V s V A E in V ITATIS scriptae, Cr non scriptae.
Potest aequitas, tum in scholis,tam infra duplici mo
do exerceri. Altero,ut diligenter consideremus, quo ordine Iurecoctulti er Imperatores Romani ob ervarint
aequitatem in describenda legibus et praeiudici s humanoram negocioru:CI siquido cactus eueniat, qui per omniast sinulis,nec habeat utilas deliretes circustitius,quae tutionem Iuris desideret:ut tune sicundu illas iudicemus, Grai,quod aequitatis rensura dudusit adhibiti. Eam ob rein explicandu legibus,quefactu dijiniunt, semper rationem dubi di se enim uocant ex decidedi ostendere debemus: nedu ponere simpliciter easum, ut uulgo sciunt. Hoc est,Oportet primum regula si mi I uris una aut plures indicare, quarsi ductu diuersum videretur dicendam. Deinde demonstranda est aequitas ex qualitatibus fac si quae
137쪽
qwe dilem donitionem postulauerint. Sic enim totum π' parebit Iegniatoris consili , quod celsus uim Cr poterijtitem legri appella in l. Scire leges. f. de legib. Hac scriptam aequitatem recte dixerimus. Altero modo exercetur aequitas in bis fictisteriebus, quae nunc eueniunt, nec habent praeiudicium in Iegibus scriptita ex omni parte restondens: ut nos secundum cisaeu tintius eurin applicatis axiomatibus summi I uris, iudicemus, quid doniri oporteat. Enimuero hic proprie usus est aequitatis omnium maxime necessarius Reipubliis cae. Quam ob rem merito non scriptam aequitatem vocare
possumusmon quasse liceat fine scripti Iuris obseruatione issam aestimare, ut supra ostendimus: sed quod aliquanto longius a scriptis thesibus recedit : sicut Ius ciuile a I me naturali distinguitur ii IIus ciuile est. f.de iustic.Cr itur. Exempla inferius multa subqciemus. In j-ma,Si aequitatem consideremus habitu, Cr generaliter:omnis aequitas censebitur scripta,nec distit a I urescripto:quod propterea literis mandatum est, ut comm de posit deseruire negocijs hominum. Sin aulcm actu Crs ecialiter perpendamus aequitatem:certe nulla est scripta.
Na de cafibus hodie incidetibus, nulla scribi potuit dis
nitio 1 ecialis antequam euenirent. DE GRADIBUS HONESTAQtis circa aequitatem obstruundis.
IN politia ciuil per quam gubernare oportet humana societat sunt gradus quidam bonotitis obseruandi: quos si con*ndas in aestimanda aequitate scies ex surrismo atq; optimo Iure, summa ab uessimamq; iniuriam, etiamsi philautia quadam exinimes te acu tetigilbe rem,
138쪽
ET A E in V I T A T E. r Ier omnes expendisse circi a litius. I. Apud omnes ab origine mundi gentes,primam aequis tuis ordinem religio sibi uindicauit ut, quoties de negoricio incidente plures concurrerent sententiae:semper proferretur illa,quae religioni propius accedere hoc est,pieri tui et iustae erga Deum unctioni pro nostro munere. Sic enim religio,a religendo,quo debitum osticium dicitur. cicero li. OF. i. Dipsa autem comunitate ait fiunt gradus osticiorum,ex quibus,quid cuis praestet, intelligi potest:ut prima dijs immortalibus: secunda patriae: tertia parentibus:deinceps gradatim reliqua reliquis debeatur. Idem sentit Augu tinu3. Pomponius in I .f.de iustici. er iur. Veluti inquit ergae Deum religio: ut parentibus Cr patriae pareamus. Enimuero gentes quos agnouerunt diuinam aeternitate. Martianus in I iiij. f. Ad Ieg. I id pecuISed Cr si uit dou natum Deo immortassi abstulerit. Papinianus in Isui personae. f.de relig. Cr si pl.*αner. Strictam ratione insuper habemus inquit quae nunα quam in ambiguis religionum quae lionibus omitti solet. Nam summam eserationem,quae pro religiosis facit. Itaque nos multo magis ubiq; christianae religionis Ois portet obseruantisimos esse,cum de cesiura aequitatis tr Elatur in iudieio, uel extra iudicium. Siquidem diuinituse octi sumus,quo Lex velut Priagorra nos Zuzat, ii eass cnristu. . II i. Admonemur ite feo masis quam ho
volutas tua queadmodu imcorio M tia is terra. - καOmnes autem causae, quas religionis seu pietatis apope amus, quanquam inepte tractunturi ad tria tame capita pertinet:uidelice ad diuina uerbu,ad bonas literas: Cr
139쪽
ad paupertitem. In bis comit uniuersa pietatis exerci salio,quae firmum in nobis fidei argumentum est. Unde iis externis actionibuη euita da sunt, quae religioni obestini. sunt enim siemper iniqssa. . II. Reipublicae proxima est ratio:ut id semper existimemus fore aequivi,quod ad publicam utilitatem propias accedit. Quintus Fabius Maximus, ut est apud ciceronem de senectute,cum augur esset,dicere solebat: Optimis au isticiis ea geri,quae pro Reipublicae salute feret. Qui coira Rempublicam 'rentur, contra a sticis. . Apostolus optat pro salute multorum anathema feri,
Roma. I X.Et I. corinth. X. Adeo enim Reipublicae considerasio facit equitatem, ut quod semmo Iure censetur micidium,puniturq; poena talionu:id per aequitatern reputetur honestis,quoties ad publicum tendit commodum. I deo Magistratus sumit capitis poenam. Pluris est enim
uniuersum multitudinem struare,quam unum aut alterv. Seruatur autem, cin tollitur e medio,qui delicto suo Hanatur malumi Reipublicae. QIod cr Ulpianus sentit,ciam donit poenam,omnium delictorum coercione in I.
de poena j. c. Adleg. Iul.repetunda. Ex diuerso. summum Ius sepe ordinat execulionem poenae,er uult delinquentem tollere Interim aequitas strvat eum,quem ualde putat profuturuReipublicae. Ad bepius f de poenis. Sed si eius inquit Paulus roboris uel artificij sint,ut digne populo Romano exhiberi posint:
E cde modo,propter Reipublicae π multitudinis salutem,saepe delictoru poenae remitti possunt.d. I. Ad bestias. xxxiij. q. iiij.c. Non potest. Et c. Nimium sunt. s.f.
Elegiter cicilis.* i. i. Non nobia sola inquit nati
140쪽
Iunius,ortusq; nostri pote patria vendicat, parte inici. Ibid. Sed cu omnia ratione lustraueris: Ommu sociem tam nulla est gratior,nulla charioriquam ea,quae cu Republiaca est unicuis nostrum. chari sunt parentes,chari liberi, propinquio liares. Sed omnes omnium charitates, pain tria una amplexa:pro qua quis bonus dubitet morial opopetere, si ei fit profuturussu lustiniatius in I.s.f. ulti. c. de caducitoden. Sed quod comuniter ait) omnibus prodest, hoc rei priuatae nostrae utilitati praefrendium esse ce semus: nostrum esse propria subiectoriam mmmodum, I inperialiter existimantes. Iumiiunus in Isi ita vulneratus. in s.f. Ad Ieg. Aquit. Multa autem inquit Iure ciuili, coua rationem di putandi pro utilitate communi recepta esseCinnumerabilibus rebus probari potest. Plena mediusfidius sunt omnia Germania tribunalia regibus causis, quae steriosas praei edunt agendi formulaF,
magno uerborum apparatu, ex siexcentis adegationibus summi Iuris. Verum I ad aequitatem fuerint exactae,rebeetis circumitiniijs,quam longe recedant ab utilitate pus blica, imo quantum perniciem adferant communi homis num societati tune apparebit, iniquisimus er siecundum aequitatem repellendus esse. Quemadmodum enim regulariter interest reipublicae, puniri crimina. d. si ita uulneratus. s. Quod si quis abosurde. I. stichv.f. sane quonia. f. desolatio.I.si Iogius. s. 1 f. Vbi quis agere vel confici debe. I. Si a reo.f. id quod uulgo. f. de fideius . Cr mand. capitali .f. Famosos.f. de poen. I. Si operis. c.eo. tit. c. Vt Amae. de senten.excom. Et xxiij.q. iiij. e. Est iniusti. E t e. nimium fiunt. I ta nonunquam rationem deliquentiam habere oportet aequitatu ratione. Quod insta probabitur.