장음표시 사용
151쪽
ET A E in V I T A Τ E. r π TFrio mederi omnium oculis, sicut Hierondimus dixit xxix. distinctio. e. ulti
Est autem processus iudicij non solu, ut dicunt, actus trium personarium, qui Cr in scena potest repraesinii
ordo quidam legitimus, secundam quem controuersiae caussariam cognitae,ex bono ex aequo celeriter definiuet tur. Proinde talis ordo deseruire debet iudici, ut is teneat cognitioni suae rationem: non uero ut litigatorum adstactibus obsequatur ad dillerendam eausum praetextu tuo dicturis obseruationis. Ouocirca Innocetius Pontifix rectistae dicit: Unde uidebitur subtiliter intuenti, de ordine iudiciorum proacedere,ut in praemisis no per omnia ordo iudiciarias obisseruetur. Hoc est, Verisimus aliquando censetur ordo, noobstruare plenum ordinem in iudicijs. e. Ad no iram. De
Iudex enim innocentis uiri officio fungi debet: ideo sincorrupto animi iudicio discernere,quo nam ordine,quo progressu credat se cognitum celeriter de caussa controisuersa, secundum ius er aequin. l. caeterae.f Fanuli ereis eund. Et Venuleius in I. continuus. s.c- B.s Deuerabo. obliga. Cum iri inquit stipulatus is, Ephesi dari:
inest tempM. Quod aute accipi debeat,quaeritur. E t maegis est,ut totam eam rem ad iudicem, aut uiris bonu reae mittimus,qui aestimet: quanto tempore diligens patersia
nullo conscere posit,quod ficturiam si promisit.
Hine ell, quod Hadrianus optimus maximu3s Prina reps,in Liij f. De testib.semper utitur bis uerbis: Tu ma gis scire potes. Item, Sed ex siententia animi tui existim re oportere.Item, Teciam ergo delibera. Hi pleni sunt omnes iuris codices bula modi vocibus. Iustinianus Noouer
152쪽
breratores quidem, Cr maxime quae uiliorta conditionubominuis sunt, sine scripto decidus er dijudices, er m tua intersie homines contentione liberes. Forma igitur iudicior ,qua nunc utimur, neque ordo
eli, processius: sied magis confusio. Et nullaem est in toto iure exemplam, quo probari posit. Num quid est
aliud, quam caluinniosa caeremoniariam ars scriptorum altercatio extra omnem e se cognitiones adeo,ut iudex ipsi non babeat sepe in manu, osciu suum exercere in litibus: imo regitur ad st dent riam audiendi operam,d nec omnes illae eaeremoniarum praestigiae peragantur. Quocirca formularii solent dicere, Malum esse aduori
eat , qui patiatur intra decem annos litem eonteitatem tutore aut curatore: ut est apud speculatorem ab minabile exemptrum de Vberto, in Tit. De exceptio. s. Visio quando exceptiones. versio. Item non secundum Vbertiam. Eodem modo cepolla trudit eautelas ad diste,
rendum iudiciwm: quem reliqui stri omnes secuti, artem doeet iniquitatis sub praetextu procesm iudiciar . Onaare uerisimum est Pauli dictiam n l. Si seruuem. s. Sequiatur. fDe uerbo.obligat.Scribit enim bane quaestione siede bono Cr aequo. I n quo genere pleruns sub autoritate iuris scientiae perniciost erratur. sed non ne dices ex seriptis litigs tiu utrins exhibitu,iudex scilius intelliget causams Restodeo: Nullo modo,ut nuc scripta eduntur, praeter omnem formam tuoris, barbaris, perissologia, mendacijs referti fima. Enim, uero historiam quandam multiis impertinentibus clausulis descriptam laget iudex:uerum negoc ,personarum, imo poris,
153쪽
E T A E Q VI TAT E. r 1ν poni caeterasq; circum tintin,in quibws posita est aequiatus,nihilo magn potest ex illis intelligere, quamsi bomionem uideat laruatis,aut pix id Deciosam, in qua vera
N eque uero si turae usus in iudicijs eo pertinet, ut iudex eredat uerum esse quidquid scriptu xerit : sed quo magis teneantur memoria, quae aguntur in sacrosancta iusticiae oscina: sicut pulchre declarat lustinianus, Noauril. De desinso. ciuitat. in princi constit.xx. sed prostquamur latius ordinem iudiciariu,ut intellia gumm, quam longe hιs temporibM ab aequicitis scopo
VAE NE c EssARIO PERTIO neant ad iudicia bene eonstitum
Ramni Doctores μηtintiata ut appellant proout ressus iudiciarii, argute quidem aes ino iure, sidinutiliter: quia non secundiam aequitatem, nempe, quod optimam iuris partem praetermittunt circa personam iuridicis, unde tamen tota vis dependet. Pomponius in I. q. s.
Post originem. f. De origi iuris. Fer eos inquit qui iuridicundo praefiunt, esctus rei accipitur. Parum est enimius in ciuitate esse nisisint qui iura reddere posset. Iαs existimo, ad iudicii 'rma sub tintiale pertinere
perpetuo er immutabiliter haec, quasi principia naturae. I . Vt in ius uocetur ille, qui iudieari debet. I n ius enim vocare est,iuris experiundi caussa uocaret j. f. De in ius uocand. Iustinianus in s.f. Insiit. De poeni. t e. litigan. Omniam autem action- inquit instituendam princio piu ab ea parte edicti proficiscitur, qua praetor edicit de inius Mocando. enim in prinus aduersarius in ius vocandas
154쪽
roo D E I V R Euorandus est d est,ad eum uocandus, qui in dicturus sit. Et Gene. i. Adam, ubi es s sciebat quidem ille, qui nihil
ignorat,ubi esset Adam,Cr quid ficisset: sed ad captu. huis
manu societatis uoluit exempl- edere: inauditum non esse condemnandum.
II. E ditio actionis, hoe est, talis intentio actoris ad tuis diei exigitur, que si uera sit,consequatur iure, conderemnand- ese reum: siue ex scripto, siue ex non scripto tractetur causa. Verba enim isti editio actionis non uelat oriosa accipienda sunt, sid cum ellectu veritatis:ut certo ex ea constet species actionis et iudici Cr partibus. V ianus in I.f. s. De edend. Qua qui'; actione agere
volet, eam prius edere debet. Nam aequisis videtvi , eum qui acturus est,actionem edere ut proinde sciat reus, utrum cedere,an contendere ultra debeat. seuerus et Anis toninm Imperatores. c. eod. tit. Edita inquiunt actio,
steciem futurae litis monstrat. Quae verba si ex bono Cr aequo perpendantur, aestio ter cessabunt rixae Doctorum, An nomen actionis in Itabello lit exprimendum. certu enim est, ita dicendum aut seribendis esse apud iudicem, ut appareat in 1leciem, quodnam persequendi ius intendere actor voluerit. Et proinde nihil interest,utrum id proprio nomine, an certa demonstratione ostendat, iuxn I. certum est. f. Si eret. petit. condict.l. Si in rem aliquis. in s.f. De rei vendica. Nominatim.f. De conditio. π demonstra. Aequum igitur er iustiam est, ut iudex neque actoris editionem, neri; rei conuenti impugnationem semper adamittat: sed ipse magis deliberabit quasi mediator inferntrans, an teneat intentio. Fisi animaduerterit, nullupersequedi ius proponi: non dabit iudicium seu actione,
155쪽
E T A E Q V ITATE. rothoe est,non praebebit scultatem apud se agensi ij.s. j. f. Si mens .fl mod dixe. Si autem inquit Vlpianus ex loeuto fuerit actis,dicense eri nec tenere intentionem.
Et in I s.f.de aleatori. Si quis em ait Praetor apud que in alea lusium esse dicetur,uerberauerit, siue quid eo te napore domo eiu3 subtract- erit,iudicum non dabo. Via planus in I si extraneus s. Sed quid.f. de iuridoti. Neaequaquam enim inquit iudex propiciis auribus audiet mulierem dicentem, cur patre, qui de suo dote romisit, no urserit ad solutione. adde Lust. C. Vt nemo priuat.tit. Quantus autem in hoc apud omnes nunc sit error, quid attinet dicere s Digitis indicari possunt tribunalia voluminibus obolarion causuris scatentia. III. Litis contemtio necessaria est in iudicio. Nam ratio naturalis dictat, ut nemo uiolenter aut tumultuarie obruatur iurisdictione, quae ordinatio Dei est. Roman. X m. Quare,sicut olim certa scientia er solenniter testibus adhibitis confiueuerant accipere iudicium unde litis contestitio est ita ex hodie diligeter obstruari, Cr apud acta nominatim describi debet.l.s c. de Ilus eonteititio.I. Sed er si restituatur. s. Ex quibus autem. f. de iudici inride Iuriscon principium iudici, metiuntur ex lita conteis stitione,quae est libertatis: inem vero ex sententi quae βest nec itatem. I. Ubi coeptu.f. eod. tit. i. f. de re iudica
Itas non babet iudicem, qui se iudicat, ex uuli dare unicuique quod debet. Iulianus in l. Huiusmodi. in A. f. de legat j. Sed si consienserint inquit rem commuta niter habebunt. Confientire autem uel sua sto ite debent, vel iudice imminere. Paulus si de procuratori.Si reus ait paratus sit ante litem colemtam pecuniam soluere, proricuratore agente, quid feri oportet s Nam iniquin est
156쪽
D E I v R Eeogi em iudiciu accipere. Terentius clemens in I.Ex tu dicatum solui.ls I udicat.solui. Quod pro parte inquit eius sit, si soluere nubi paratus est,non debet duri hi inerum iudiciis. Nes enim aequum ei aut iudicio adstrinisgi,aut ad infitiationem comperi eum, qui fine iudice duore paratus est, quant- aduersarius eiu3 per iudicem ab
Nos hodie litu contestitionem facimus inane uerboarin caeremonia, quium Imperatores Seuerus Cr Antoniis tuis rem exigant,er negocii expositionem,in l.j.c.de Iiistis contestitio. Habet autem duos orctus. Nam primm incipit iudicium,er confirmat. Deinde ostendit iudici nquo potifimi requiratur aequitatia centura.
I I II. l ti praebentu iudicis cognitio in primis est de sub tintia iudic , quam tamen βrt larii non dignuntur
inter partes iudicii adninerare. Siquide meminise oportet,omnem iudicior uim Cr potemtem, Ititini ais lis est eontestici, iudici humeris incumbere coram Deocr hominibus. Iustae autem cognitionis due sunt partes. Altera, ut perstem habeat iudex causam cium circumstint s. Autera,ut celeriter eam deiniat, quia ad Uieigm eius perintinet lites dirimere,ut dicit Iulianus in l. Quidam existia insuerunt.1 si cert. pen.cundict. Priorem aute cognitionis partem feliciter absoluet,si utatur saepe interrogationibus de blai, quae nescit. cognoscere enim id dicimur,quod antea non sciuimus. Proinde alieni fcti circvjtintias nes citius, nes conrodius inu
pigare licet, q interrogando. Q nam ob re sapiet in Vegniatores interrogationes adeo sequetes esse voluerat,
ut apud omnes ae que mi ratus ferent. VIpianus in LVoluit
157쪽
Voluit Praetor.s de iterrogationi. Q ni in iure inauit interrogatus restondit, sic accipiendum est, apud magias ratus populi Romani , uri Praesides provinciarum , vel alios iudices. Ius enim eum solam locum esse, ubi iuris diis
eundi, uri iudicandi ratia consisti uel si domi, uel in itinere hoc agat. Rurin haec verba s Domi, uri in itinere VIpianus ibidem, V bicunque ait iudicem equitus motaverit, aeque oportere feri interrogationem, dubium non
Mdere item in I. Diuus.l de OD. Pro Uu. CT Iegat. refert Marcum Cr comodum sic rescripsisse, Si uerὸ ut pleruns assolet interuallis quibusdam fiensu sanior est,
rum forte eo momento scelus admiserit, nec morbo eius danda sit veni diligeter explorabu. E is quid tali comopere confiules nos. Ioannes chosiostomus xxvj q. viii. Occidit Phinees hominem ait Cr reputatum est illi adi titiam . Abraham uero non solum homicida, sed etiam parricida quod grauius fictus, Deo magis placuit. Petrus geminum strit homicidium, fuit tamen opus stiria tuale,quod sectum est. Non solum igitur resticiamus ad op , sed ad tempus , Cr ad causam, Cr ad uoluntatem. Perlonaru quos, cillerentiam, et quantacuncti alia ipsis operibus acciderunt, diligentisime inquiramus. Non ea nim posmus ad veritatem aliter peruenire. Greoorius item q. q. s. c. In prim s. si autem inquit dictam Lerit. quia contra ipsi aliqua causa mota siue probata est, subtiliter ipso praesente, Cr pro se rationem reddente, quaerendum est genus causae, Cr modin probationis, ut ex hoe colligere ualens, utrum adhuc in exilio uel deae portatione demorari, an certe ad Ecclesiam uel o clam
158쪽
r64 D E I V R EEx quibus omnibus sole clarius adparet, de bonis iudicibus facile persuadebitur, ad cognoscendum in iudicio causam plus conferre uni interrogationem iudicta, quam uiginti positiones ut uocant Cr articulos litigatorum. N am iudex interrogando, scopu intentionis uel destnsionis Itium potesὶ attingere. At partes euitant veru cause scopum, Cr sol id nituntur, quomodo digresionibus, mendacijs,er multitudine articulorum imponunt iudici. Quocirca errant tota uia nostri iudices,qui putant loco interrogationu succesisse politiones er articulos partium:ipsi interimρdenorii exercentes functionem, prorsus obmutescunt,tantum recipientes scripta, Cr decernentes sicut βrinularij dicunt copias productorum. Rectius aute multo Bariolus dicit,quod nes ex interrogationibus, nes ex con ionibus introductae sint pois sitionessed relatis multoruyllis opinionibus, tandem cocludit,consuetudine magis, quam ulio iure irrepsisse,in LVbicunque. f. de interrogatio. Cr in I. q. s. Quod obsiem
Breuiter itaque, in cognitionibus causarum tanta est rerum varietas, ut callistratus dicat, eas etiam in genera
ficile diuidi non posse, nisi summatim dividantur. i. coisgnitionum numerus. f. de uarier extraordina. cognitio. Quare,nisi iudex inter eaeteras, quae adstrantur, testium vel tabularam probationes, explorando quos Cr intera rogando functionem a Deo commissam diligenter exertaceat, nunquam percipiet uerus causae circumstantius, ex
quibus iustim ex aequam dicat siententiam. Eadem ratione salubriter quidem olim receptam tu it, ut testes de singulis qualitatibus eduse interrogarentur per iudicem ipsum, verum paulo pon psimo oranno
159쪽
ET A E in v I T A T E. HI more, in perniciem humanae societatis conuersum est, ut aliquo summi iuris praetextu liceat partibvi ex scripto exhibere nouos articulos, schedus stetificationis interrogatoria propemodum infinita, ut tanti saepe non sit tota causa ora H obolam, quanti pecunia Cr tempus, quod in describenda testifcationibus fma I rotulum examinationis uocunt Istigantiu detrimento perditur. Calli
stram in I iij. in princi tes lib. Tepiam fides inquit
diligenter examinanda est, ideos in persona eorum exra ploranda erunt. E t explorationem ne quis Vso tribuat interrogatorijs parti-,ad cit in fine, Diligentiae iudio
Procto litigantiam interrogationes scriptae, quibus
nunc utimur in processu iudiciario, non examinant, non expIorantsed confunduntur, calumniantur, CT evertunt uera testium dicta. Tractitur ine. Cura causam quae inruter Archiepiscopum. de testib. Et hactenim de priore coagnitionis parte. Posteriorem uero partem offfcq sui iudex recte expodiet tribus modis uidelicet,iureiurando,transactionsisiententia. Primum autem omnium debet parare animos disidentium ad transigendam futuram, aut coeptam litem.
Q voLuteo commodius fat, ipse iudex bonesti fimum hane operam *bibit, non sine maximo fructu. Nam auridiendo summatim causum , scilime intelliget totum convitrouersiae scopum, ex uter iure sit fiuperior. Plas certe lacteus ad cognoscendam causam adstret una coram audiendi hora, quam annas quo iudiciaria leguntur scripta. Quanquam autem Doctores uix summo attingentes digito huiusmodi praeclara iuris dogmata, solent ea urbannitatem appellare non praeceptum iuris, dico tamen cum
160쪽
us DE I 'V R Eoptimis autoribus ' de urbanitate dim, non solam i&μ ese iure scriptoled etiam impia prorsus,sicut seque
tibia loeis probabimuε clare. Proculus in I Ovidi Iberius.f. deseruitu urbs. praeridio. De qua re inquit uolo cul berio loquaris,ne rem illicitum faciat. Nee I bertu, de ea re dubitare puto, quod rem non permissam faciat,tubulos secundum parietem com nem extruendo. At dicet forte aIiquis Proculo hic non praecipit. certe multo minus refert urbanitate, vel siles. Nulla .ppemodu sex in Padectis habet uerbu praecipio Estne ideo nulla lax praecepturas Facessant istae ineptiae. Romani olim in Republiea bene constituta obstrusis bant,ut non daretur actio in personam, nisi admonito prius debitore,boemodo,Denunciabatur ei dies,quo aut soluendum, aut iudicium eo nomine suscipiendum esset,
idq; testito boe est, adhibitis testibus, qui id ad vim esse
Paulus quos in L Aemilius Laridis M.f. de minori. Veditor ait denueiationibus tutoribus sepe datis, post amnis eandem posse ionem Claudio Telemacho uenditiarat. Diocletianus er Maximianus Imperatores, Debit res inquiunt praefientes prius denunciationibus eonu
niendi fiunt. Igitur,' couenti debito satis no fecerint, persequenti tibi pignora stu bγpothecas, quas instrumento
specialiter coprehensus esse dicis, competentibus actioniabus, rector prouinciae autoritatis suae auxilium impartire non dubitabit. I nde actiones in personi omnes appellatae sunt condictiones. Condicere enim prisca lingua denunariare Appellamus. I iistit. de actioni. Recedit autor coeli Cr terrae Dem φρ. Matth. v m. Lvc. Xum Gorin. x m. Si peccallerit in testater tuus, Made cr