장음표시 사용
141쪽
e torum hominum iudiciam , qui et theologiam, et utramqua liti- m calleant, certe latius sustusque hac in parte Latini scripsere Graeci vero considerationem processionis aeternae velut rei inessabilis , esto non ut minus diligentes sed minus sortasse curiosi r liquerint; profecto id magis movet me, ut eos existimem de ea
muli, seripsisse, quia utraque processio eadem sit respectu
Husdem ab uno principio: non quod idem sit aeternum , et extempore, sed quia idem Deus, qui est ab aeterno principium sine principio, est etiam Principium ex tempore respectu rerum crealarum ab ipso, nulla in eo facta mutatione. Diximus enim superius ex diciis sanctorum Spiritum sanctum m se in sua natura im-tiiutabilem , et non in se, sed in corde hominis Processionem igitur temporalem anti priores graeci theolog velut magis notam et propinquiorem nostris sensibus latius explica
runt, et considerata in primis principali origine procedendi quam sic in solo Patre esse quis dubitat 3 ὶ Spiritum sanctum a Patre pm-
edere non commemorato Filio dixerunt: id quod etiam a Latiuis accipitur; et precessione sic intellecta, a solo etiam Patre proce cw
Sed animadvertito quaeso, Graeci fratres, et quad neque ut Latini , neque ut Graeci, sed ut membra Christi sentire debeamus , considerate. Quaestio tota de verbis est. Idem Graeci inique sentimus. Nec ego iam Photianos et Ephesianos aζcv Αquod non simul cum catholicis sentiant, sed quod dum idem re- era Seutiunt, se idem sentire renuuut , et nullo paeto verti acquiescere, si a nobis xeritas dicitur, volunt. ' deamus Si ui quo pacto in idem currimus. Quid ais 8 Spiritus sanctus a I a re solo procedit. Tecum idem sentio, quia et tu dum a solo tre Spiritum sanctum dicis procedere, principalem originem ectoritatem processionis intelligis: quo pacto nullatenus Potest a 'lio procedem Spiritus sanctus. Nam si hoc pacto Spiritum sane Da Filio procedere intelligerem, idem esset ac si di tum P, noli habere hoc a Patre, sed a se ipso, ut de se pmcedem ,
de se mitteretur Spiritus sanctus. Hoc ego non sentio, quod nec sentis, nec omnino ulla pia meus sentire potest. ec iee
Graecus pacis et veritatis cupidus: Graeci ergo sic recte i cun ilium a solo Patre procedere. I ecte profecto. si sic intelligunt, eh ic modo etiam intelligant Spiritum non esse a I dio , nee u
142쪽
DE SPIRITCS SANCTI PROCESSIONE LIB. IIII. CAP. VIII. 43
modo aut ullo manationis genere prodire a Filio, sicut virtus illa Spiritus sancti , quas legitur in evangelio de Filio exibat, et sanabat omnes: et Spiritum ipsum quem se ait mittere Filius, et quem in discipulos corporeo insufflavit anhelitu , et quem Spiritus sanctus de suo accepit, et mutuavit apostolis, non a Filio esse, aut procedere, sed a solo Patre rectissime dicimus, quia prima huius exitus et missionis et instillationis origo principaliter a Patre
est: et quum dico principaliter, intelligo illud, ut hoc a se ipso habeat, non ab alio; id quod nullo modo de Filio dici potest. S
quamur ergo, Graeci fratres, siue contentione catholicam veritatem.
Esse ab alio in divitia essentia duobus dumtaxat modis potest in-Lelligi, aut generatione, aut processione: nihil enim in divina essentia potest diei esse ab alio, nisi altem ex his duobus modis essendi ab alio. Qui ergo negare audent Spiritum sanetum nullo modo procellere a Filio , dicant quaeso quomodo intelligunt ipsum esse aut extro a Filio Τ quem mihi reperient modum essenili ah alio in divinis, nisi generationis aut processionis 8 Sed dicere Spiritum sanctum esse a Filio per generationcm, mera dementia est et impietas ; erit ergo per proe SSionem. Respondebit quispiam ex doctrina Photii, et concedet Spiritum
sanctum procedere a Filio, pro ut est donum et charisma, non ut est
persona divina. Sed quaero, quid dicit Christus Dei Filius discipulis
suis quum dixit acomite Diritum sanctum y creatorem ne an creaturam 8 Quum de hoc inter gatus esset Ephesius in norentino concilio , obmutuit: numquam respondere voluit: alia prius discutienda es op stulavit: discussit tandem, atque adesse non voluit. Quis enim adeo ignarus et stupidus est, ne dicam insdulis et impius , qui Spiritum sanetum sic datum a Filio dicat suisse mutabilem et xerribilem creaturam 'Sed de hoc satis superius dictum est, ubi de charism libus disseruimus. Unde adhuc respondebit pertinax quispiam, et dicet suisse quidem datum et missum a Filio verum illum Spiritum sanctum, qui est verus Deus, et tertia in Trinitate personae se laliud est missum , et datum esso Spiritum sanctum a Filio, quisauctificat creaturam, aliud Spiritum sanctum esse ei dependere a Filio in divina essentia. Hic demum postremus angulus est, in quo se coniicit haec pertinacia, et dum coguntur Spiritum sanetum sateri, et ut est donum, et ut est unus Deus, procedere a Filio quum mittitur aut datur ad sanctificandam creaturam, tamen ipsum
143쪽
a Filio simpliciter procedere in divina essentia pernegant. Propter quod hoc quoque relinquitur discutiendum, quod tamen facile po.
test absolvi, et ex iis, quae de nativitate verbi et processione do ni diximus, explicatur; in tota saerarum scripturarum Lorie, et Elialius missus legitur, et Spiritus sanctus, Pater vero nullibi omnium legitur missus. Dissert ergo Pater a Filio et Spiritu sancto, quia Pater mittit, sed non mittitur. Filius vero et Spiritus sanctus in hoc similiter conveniunt, quod uterque mittitur: sed disserunt ite. rum Filius et Spiritus sanctus inter se, quod Filius et mittitur et mittit: Spiritus sanctus solum mittitur, non etiam mittit. Nam quod legitur: misit me Dominus, et Spiritus cius, Opus et mysterium missionis refertur, quoci est a tota Trinitatis respectu humanitatis assumptae, de qua ab angelo dictum est: Spiritus sanctus super- eniet in te, et virtus altissimi obumhrabit tibi. Si ergo quis nos interroget, cur non mittitur Pater , respondebit simul et Catholicus et Photianus , quia Pater a nullo sit, a nullo mitti potest. Sed Filius cur mittitur 3 quia a Patre est. Cur non mittitur a Spiritu Sancto ' quia non est ali eo ; quia, ut doctissimus docet Damascenus , τὸν γ υἱον ού τε η τωὐματει λέγο, οἴτε μὴν cae F πγε inros: idest, Filitim neque Spiritus sancti dicimus, neque ex Spiritu sancio. Filius Drgo a solo Patre mittitur, a quo solo est. Si ergo quaeramus cur Spiritus sancius mittitur a Patre et Filio, nullum prorsus re ponsionis diverticulum invenies , nisi dixeris quod est ab utro que. Imum cro, ut verius et purius consideremus, et simplicis , imae naturae divinae rationem habeamus, ipsa processio Spiritu sancti a Patre in ipsa essentia divina , aeterna et immutabilis, sit mi,,io ex tempore, dum terminatur in creaturam mutabilem: nee Processio et missio disserunt respectu termini a quo, sed termini ad quein : et ideo ut unius termini differentia insinuaretur , Omne,
sere graeci theologi productionem Spiritus sancti principaliter P 'tri attribuunt: atque tibi de ea loquentes non nominant Filium, intelligunt, ut supra diximus , Spiritum sanetum principaliter δPatre procedere. Hanc autem eamdem productionem, ut est Co in
municata a Filio, et non principaliter et in sua origine sumpt3, Deant Potius exitum, aut scaturiginem, aut per reliqua voeabu la, quae non aliam proprietatem in Deo accumulant, sed eamden processionem significant respectu terminorum aliter sumptorum: bi cui in eo exemplo est, quod Iohannes damascentis assert de so e ,
144쪽
DE SPIRITES SANCTI PROCESSIONE LIB. IIII. CAP. VIII. 14
radio, et splendore sive illuminatione: solem assimilat Patri , radium Filio, splendorem sive illuminationem Spiritui sanctio. Splem dor et illuminatio sive sit a sole et radio, sive a Sole per radium, hoc se sic habet in natura solis , etiamsi nihil extra sit, quotl illuminetur a sole: cadem processio splendoris in ipsa solis natura a sole et radio, sive a sole per radium, extra solem terminatur; in templo aut in cubiculo, in quae Procedit splendor a sole et radio, sive a sole per radium. Missio igitur in divinis sequitur modum essendi, sicut aetio in rebus naturalibus sequitur formam, et naturalem sacultatem , sive Potentiam. Sicut enim ex tribus personis in divina essentia una tantum ex his mittitur, una et mittitur et etiam mittit, una tantum mittitur et non mittit, ita una est principium nou ex principio, altera principium ex principio, altera ex principio, sed non principium. Quia sui alibi diximus in Spiritus sanctus non est principium respectu ordinis
Personalis, sed solum quatenus tota Trinitas est unum Principium respectu rerum creatarum. Quatenus ergo Pater, solus principium est,
non ex principio solus enim αναρχος dicitur). Sic a solo Patre est, nou solum Spiritus sanctus , sed etiam eius missio. Et sic intellexit I laannes damascenus Spiritum sanctum non esse a Filio: quod ut videri et intelligi sicilius possit, non concisam et Per intervallum
recitatam squod Pliotiani faciunt, ut nos decipiant j sed totam vo-hi Α, Graeci fratres, et integram particulam adducemus. Postquam enim sanctus hic et doctus vir solum Patrem declaravit esse αναρχον, At e αναιτιον, idest sine principio et sine causa, quod Latini dicunte se a nullo; subdit Spiritum sanctum non esςe a Filio, quasi ut Filius ipqu esse ἄναρχοι sive ἀναίτιν intelligatur; et ideo sic ait: γινωσ-ν
145쪽
is ganetus, ut saepe dictum telligentiain, ipsemet auctor e PQRyidi qR R d '' i ,
cimus causam, neque Patrem, quasi non ita SI
ter, quia Pater est causa sicut principium ingentiun , xhi iaro est principium genitivn. Quod si alitur in Vig' amasceni, non solum ut diximusὶ ceteris graecis doctorib-,
Ipsi contrarius apparebit , quia dicit Spiritum sanctum
est Spiritus sanctus a Filio, si est imago Filii I Q
146쪽
ista est, quae non est ab eo cuius est imago Z Sed de hoe etiam inserius disseremus. Subdit ergo Damascenus: Spiritum Filii dicimus, sed non e contrario, Filium Spiritus. Cur hoc, rationem interserit: quia Filius manifestat, et distribuit, et etiam afflatu corporali dat Spiritum sanctum, non sic ut ullo pacto Spiritus sanctus Filium: sed ut Spiritus sanctus prote-dit a Patre per Filium, e contrario autem Filius generatur a Patre non per Spiritum sanetum. Quid si hi vult ista diversitasy Ipsemet ex eo declarare nititur subdens, tamquam a sole radius et splendor. Sol enim sons est et radii et splendoris : sed per radium nobis distrilinitur splendor, qui illuminat nos, et participatur a nobis. Xon recedamus ab exemplo : haec tria suut: sol, radius, et splendor, et nihil omnino est in quod sol splendeat, quod etiam radio et splendore
non illuminetur: et quum radius sit a sole, et sPlendor a sole per radium, splendorom a sole et radio quomodo esse non dicemus y Intelligendum ergo est ut ita dicamus: splendor qui leui a radio est, sed dico eum non esse a radio, scd a sole per radium. Ex his ergo liquet hoc velle Damascenum, quod post multa ostendit, et se ipsum exponit, dicens: υ υἰοῖ d πνευμα, οὐχ a αὐτου, ἀλλ' ἀις δύ αὐτου ἐκ πατρος ἐκπονυόμι νον μον si alii P. o πατὴρ ret Filii quidem Diritus est, non tamquam ex eo , Sed tamquam
Per eum ex Patre procedens. Solus enim Patur est causa, et Per
causam hic intelligit Patris proprietatem, scilicet o αναρχον, quod est non esse ab alio, et originem cum lunascibilitate, quae Filio sic
non potest communicari. Est ergo secundum Damascenum Spiritus xanctus ex Filio, non tamquam ex Filio, sed tamquam ex Patre per Filium. Idem dicit Augustinus, et omnes Latini, scilicet sanctum Spiritum a solo Patre procedere psincipaliter. Ideo autem, inquit Augustinus , addidit principaliter, quia etiam ex Filio procedera reperitur, sed non Principaliter: et subdit causam, quia hoc Filio I ater dedit, non ut iam existenti, et nondum habenti, sed quia quicquid unigenito verbo dedit, nascendo dedit. Sic ergo eum genuit, ut etiam donum de illo commulae procederet,
et Spiritns sanctus esset amborum.
Quid ergo eollidimus inter se graecos theologos' quid Latinos cum Graecis committimus 3 Idem omnes hac ii: parte seu iunt sed quod sentiunt, aliter exprimunt. Credite mihi, Graeci fratres, sunt et cum Graecis et cum Latinis durae cervicis ingenia; ignari pompam scientiao
147쪽
o serunt.et indocti in eruditione gloriantur , disputant quod ne Fr,e se serum 3 φx 3 .ut alteram particulam e cor ,eiunt in sinu condVR - uia vitta colligunt auctori-penins, totam lugςm η'' - ';phd,II, verba proiiciant. Multitates, quibus m03 'μ'P ' humilitum Damascenum legerun
Ratione suadetur Spiritum sanctum a Filio procedere. Sed si Spiritus sanctus per Filium procedit ex Patre, quomodopali origine procedendi i Certissime constat ut supr gstes auctores adducamus, quum dicitur Spiritus per/i cedere, non signi sicari , ut procedat tamquam per miniStruinstrumentum, haec enim omnia aliena sunt a theologicsed procedit per Filium voluti consortem totius omnipotentia snon tamquam ministrum aut servum; sed, ut ait Basiliu ,' stantialiter secundum naturam supernae divinae potestatiS. c. si haec persectio et excellentia eompetit Filio respectu exterio
148쪽
DE SPIRITUS SANCTI PROCESSIONE LIB. IHI. CAP. IX. x. I 49
creaturae , ut ab co sive per eum p cedat Spiritus sanctus, quanto magis in se et in natura propria illi competere omni ratione suadetur 3 Omne enim cui competit aliquid substantialiter et naturaliter, nou autem ex accideute, prius et persectius habet illud in se respectu sui ipsius, quam respectu cuiuspiam alterius extra se: sed personae Filii in divinis substantialiter et secundum naturam competit, ut sit ab eo, et procedat Spiritus sanctus respectu cre turae prout infunditur in creaturis rationalibus, et participatur ab
illis: ergo prius et persectius id Filius habet in natura pmpria.
Quis enim negare audeat, quod prius et persectius bonitas Dei in Deo sit, quam effundatur extrinsecus in rebus creatis Τ Sic prosecto in omni re materiali et immateriali esse conspicimus: prius enim et persectius solis radius qui habet etiam lumen a sole, illud habet in se et in natura propria, quam dii landatur in corpore lucido: et prius et persectius habet ignis in se calorem , quam illud effundat in corpore calido. Sed prius et persectius , et longe excellen tiori modo omnis artifex in se habet formam rei per artem essectae, quam eam. in re effecta producat. Ergo si Filius hoc habet ut a se procedat, et dissu latur, et illabatur in creaturis Spiritus sanctus, quem per Filium variis in donis Damascenus affirmat φανqοῖιθ',6 μεταδίδο id est manifestari et distribui; procul dubio ex eadem ratione hoc habet Filius prius in se, et in natura propria divinitatis. Sic ergo etiam procedit naturaliter et substantialiter Spi-iatus sanctus a Filio, non ut est charisma et donum in nobis, sed ut est donum in divina natura: quia per eamdem rationem, si est charisma et donum respectu creaturae , prius et persectius est donum in divina essentia.
Explicatur ipsa ratio, et propositio particularius applicatur. Sed ut hanc ipsam rationem, quam ego ex pbilosophica ximul et theologica doctrina plurimum, nisi fallor, valere exi timo , ad Praesentem considerationem particularius applicemus. Videndum L ,t quo pacto Filius, qui in divina essentia dare et distribuere dicitur Spiritum sanctum in creaturis, hac facultate praeditus Possit intelligi, nisi hanc ipsam facultatem simul cum Patre ab ae-
149쪽
terno possidere intelligatur: quia facultas haec non competit Filio ἰb id quod est consubstantialis Patri ; sic enim competeret etiam Spiritui sancto, quod nullo modo conceditur. Ergo sic Filius hoc habet, ut a se proveniat sive procedat Spiritus sanctus,
dum donatur et mittitur. Hoc procul dubio non habet ex acetiadente , neque Ex tempore tamquam homo post Carnem assumptam: id enim asserere non solum ridiculum, sed etiam impium putaretur : quia hoc habet Filius non ex famulatu et ministerio sormae Servilis quam ex tempore accepit, ut homo, sed secundum naturam supernae Pietatis, qua in ab aeterno possidet ut Deus. Isia
igitur naturalis facultas mittendi et donandi Spiritum sanetum inest Filio in se, et in sua personali proprietate, ut est Filius Dei, noutit est Filius hominis, quia illi est ab aetemo eum Patre eommunis: quae facultas, quid tandem aliud est, quam hoc ipsum spirationis activae principium , per quod distinguitur generatio a Processione et persona Filii, et persona Spiritus sancti Z quod quidum principium distinctionis non innuit essentialem disserentiam sed Personalem proprio talem , et meram originis relationem. Nisi enim esset aliquid personale, quo Filius a Spiritu sancto distinguitur,
eadem Filii et Spiritus sancti persona censeretur, quum uterque de Patre sit. Et quum uterque de Patre sit, rursum est, ut aiti regorius nysseniis, in estiganda disserentia , ut servetur id quod iliique commune est, et quod est proprium non confundatur. Nulla autem Proprietas in personis divinis a rebus creatis dependere
Si ergo mittitur et in infunditur Spiritus sanctus a Patre ac filio in creaturas, hoc est quia sit in se, et in sua personali Proprietate ante Omnem creationem idem sanctus Spiritus erat missibilis, et aptus natus insundi, et Filius pariter cum Patre erat aptus natus mittere et infundere, quia Filio Pater contulit quae' cum qile habet, quae Proprietati filii non repugnant, atque ola eam causam inulta de Filio dicuntur, quae de Spiritu sancto nullo insindo dici possunt. Ex quibus illa ipsa nativitatis et processionis disserentia aliqua ex parte dignoscitur. Non enim sicut mittitur et
insunditur Spiritus a Filio, sic mittitur et infunditur Filius a Spiritu sancto: nec sicut Spiritu, dicitur Spiritus Psilii et a Filio, ita Filius dicitur Filius Spiritus sancti et a Spiritu sancto: nec Si Cut Spiritus quaecumque audit a Filio, haee loquitur: ita Fnlius
150쪽
DE SPIRITUS AANCTI PROCESSIONE LIBER Ii II. CAP. X. III
quaecumque audit a Spiritu saucio haec loquitur: uec sicut Spiritus sanctus accipit de Filio, ita Filius accipit de Spiritu sancto: nec sicut coniungi Et coaptari dicitur Filio Spiritus sanctus, ita dicitur Filius coaptari et coniungi Spiritui sancto, sed lyatri: nec sicut Spiritus dicitur habere omnia quaecunaque habet a Filio, sic Filius dicitur: babero omnia quaecumque habet a Spiritu sancto, sed a Patre: nec sicut operatur per Spiritum sanctum Filius , ita operaii dicitur per Filium Spiritus sanctus: nec sicut Spiritus sanctus dicitur imago Filii, ita Filius est et dicitur imago Spistitus sancti, scd solius Patris: nec sicut de Filio dicitur quod qualem habet ordinem filius ad Patrem, talem habet Spiritus sanctus ad Filium, ita de Spiritu sancto dicitur, quod qualem habet ordinem Spiritus sanctus ad Patrem, talem habet Ordinum Filius ad Spi
Haec igitur omnia et quaecumque alia eiusmodi praero gati, am , ut ita dicamus, personalem indicant in Filio respectu Spiritus sancti, et competunt personae Filii, ita ut nullo modo competant personae spiritus sancti ratione principii et originis, quae communicabilis est Filio, quia non repugnat filiali proprietati, sed non communicabilis est Spiritui sancto, quia non stat simul cum eius proprietate, quia Spiritus est Filii, et a F4 lio, et non convertitur, ut Filius sit Spiritus sancti et a Spiritu
anCto, ut recte Damascenus asserit. Hoc procul dubio esse dicendum est, quia quaedam transeunt a Patre in Filium per generationem , quae non transeunt in Spiritum sanctum per Processionem: ipsa enim origo procedendi transit in Filium, cui ut sa pe dictum eqt ab omnibus Graecis doctoribus , Pater conseri rimnia dum ipsum generat, praeterquam ut sit Pater. Quod si sola paternitas excipitur, prosecto spiratio non excluditur: quia s ut ait C rillus, quem supra retulimus ex libro thesaurorum) non solum
natura, sed omnis naturalis Proprietas a Patre transit in F ilium: et quidem merito, non enim esset Filius absolutissime et persectissi me imago Patris, nisi Patri absolutissime et Persectissime C aequaretur secundum omnem modum coaequationis, quae aut Verbis ex-
primi, aut intellectu considerari possit. Sed cur non potest intelligi ut Titus imul cum Patre spiret Spiritum sanetum y qui ab omnibus Photianis et Ephesianis tutelligitur simul cum Patre mittere , donare, et infundere Spiritum saucium , non tantum ipsa