장음표시 사용
121쪽
bus apostolus). Haec ergo dona , bona quidem sunt, sed tunc optima et persecta, quum praesenti Spiritus sancti lumine illustrantur: hona vero et dona eadem dicuntur, quia unu inquodquo donumh e ipso donum est, quia honum: quicquid euina donatur, tu quantum bonum est, traditur. Tunc ergo Sunt dona persecta , tune ad vitam perducunt, quum in possessoribus donorum est gratia Spiritus sancti, hoc est ipse Spiritus saucius per gratiam. Spiritus enim sanctus, Et gratia Ssiritus sancti eadem, diverbis Lainen rationibus,
Quomodo autem stant vera dona quum tutanditur et illabitur Spiritus sanctus, ego sane sic ex sacrorum primum dietis, et ex ipsa naturali ratione, coliticio. Omnis habitus et motus animi, quos πάθη Graeci vocant, Latini passiones , sive assectiones, sive magis proprie perturbationes dicunt , si diriguntur a Spiritu
sancto, quasi innovatae et regeneratae et in rectitudinem elevatae,
sola hac pracsentia Spiritus sancti fiunt divinae virtutes. Cor, inquit propbeta, mundum crea in me Deus, et spiritum rectum innova in viscerihus meis. Quis est, quaeso, is Spiritus, quem in se innovari Petit 7 Non profectia Spiritus sanctus , qui et innovabili, et immutabilis est; sed spiritus hominis rogantis, ut Spiritus sanctus non auferatur a se, cuius Spiritus sancti praesentia, spiritus hominis ad terrena incurvatus dirigebatur ad caelestia, et in ipso quasi momento se dirigendi osse videbatur. Confestim enim subdit
dicens: ne proiicias me a secie tua, et Spiritum sanctum tuum ne auferas a me. Iam enim in co Spiritus sanctus, qui tanto affectu
sua delicta confitchatur: est eni in ut ait Augustinus J Spiritus sanctus in cousitente. Et quia certum ut non fletum propositum habebat ulterius non peccandi, dixit: spiritu principali confirma ive: quia tunc dicitur spiritus principalis, quum ita est in nobis, et in eo ita sumus confirmati, ut nou amplius peccemus. Spiritus igitur noster dirigitur et innovatur accedente gratia Spiritus sancti, quias ut diximus in ipsae passiones etiam animae, quum ad Deum reseruntur et a Spiritu sancto diriguntur, non amplius passiones, scd divinae virtutes sunt. Nam Omnis assectio animi est circa obiectum honi aut mali , quod aut pracseus aut futurum est. Si bonum Praesens est, gaudium gignitur; si suturum, spes; si vero malum Praesens est, maeror gignitur; si futurum, timor. Haec autem Seblicut gaudium, Spes, maeror, timor, qui sunt motus animi , et
122쪽
quasi perturbationes, et suctus vitae, aceedente sive praesente Spiritus sancti gratia, si unt dona virtutuiti di inarum: gaudium enim plerum quo in rebus passim vanis et malis est, inter scorta , in ganeis , et in comessationibus ; spes maxime in avaris et cupidis et ambitiosis habetur; dolor in turpi eiulatu et impudenti querela; timor in desectione animi atque in inconstantia vitae gaudium tamen, et spes, Et maeror, et timor, quae passioues in se sunt, in spiritu sancio et divina caritato passiones esse desinunt, innovantur , et diriguntur, et spiritu principali confirmantur, ut
non amplius passiones , sed virtutes rectissima appellaticine vocen ture verum namque gaudium est in bene aliorum conscientia,
quod gaudium est in Spiritu sancto per vim earitatis Dei, quae diffunditur in nobis. Unde in ex angelio dixit Salvator: ut gaudium meum in vobis sit, et gaudium vestrum impleatur. Et apostolus rgaudete in Domino semper, iterum dico gaudete. Spes ab eodem sancto Spiritu nobis infusa in Deum dirigitur, ut discamus non consilere in hominibus, in quibus non est salus, sed considero in eo, qui dixit: salus populi ego sum; et qui potest salvare animas
nostras. Maerere, ac dolere, et magna quidem virtute possumus in spiritu sancto, condolentes non solum proximo, sed nobis ipsis in paenitentiae saeramento, in spiritu humilitatis , et in animo contrito. Vera enim contritio et verus dolor contriti cordis suavi simas excitare potest lacrimas in Spiritu sancto , quartim tanta vis est, ut ab his caelum expugnetur, et quasi vi rapiatur. De timores autem quid dicemus, qui sine Spiritu sancto est imbeeilli-ias, in Spiritu saneto est sortitudo Τ Qui timet Deum, neminem
timet. Sancti mari Fres dum timuerunt Deum, tyrannos et principes Crantempserunt; mortem, quain philosophi rerum terribilium postramam nuncupant, non formidaverunt, et tulit una sapientiae est timor Domini, et timor Domitii sanetus permanet in saeentum saeculi. Sed quorsum haee tam longa serie deduximus 3 non alia ui obeausam, nisi ut Spiritum sanctum esse in homine ostendoremus: eum qui est unus et verus Deus. et tertia in Trinitate persona; et palam nobis fieret, sapientiam, Intellectum, consilium, prudentiam, sia titudinem, et reliqua eiusmodi, tunc esse vera dona, et vocari Spiritus, quum bis utimur, atque ea dirigimus, assistente et cooperante in Doliis saneto Spiritu, sine quo non dicutitur Spiritus, sed habitus virtutum, qui communes su ut bonis et malis, et gignun-isi in
123쪽
in nobis velut accidentia in s lecto, et velut habitus qui sunt ex specie qualitatis, qui ex Deo quidcm sunt, sed non babentur in Deo', nisi Per Spiritum sanctum , qui in nobis Patre et Filio: et ideo ab utroque mittitur, quia ab utroque pro. d , ne dicitur mitti a se ipso. quia ipse Spiritiis nuttitur E-
mysterium missionis sit a tota Trinitate, sicut de incarnatione
Filii supra diximus, quae a tota Trinitate est, licet solus Filiussit inearnatus. Mittitur ergo Spiritus sanctus in Plantum donum et mittit in quantum Deus. Mittit ergo et dari dicitur nobis a latre et Filio, iue a Patre per Filium, sive a Ι'atre in nomine Filii sive a Filio ex Patre: hi enim omnes molli loquendi figura
ti 'et mystiei suut, ut exterius missionem ita significent, I prin
cessio interius est. Ideo enim mittitur extra In creaturas Spiritus sanetus a Patre et Filio , sive a Patre Per Filium, quia in ipsa divina essentia sic est ab utroque. igitur Spiritns sanctus sic p cedens et sic missus, immutabilis et inaccessibilis , ititur mota locali a termino ad terminum motus, sed per eanaeui suam naturalem processionem, qua procedit in diva nanos usque pertingit, non solum per Virtutum qua replet omnia,
sed per participationem, qua participatur a iustis: quum, inquam, sit missus, ita est in nobis, ut quicquid agamus, quicquid cogiWmus accensi ardore divinae dilectionis, in Deum solum reseramns, et eum diligendo, omnia in eo diligimus, quae diligenda sunt , etiam nos ipsos. Tunc vere in nobis est Spicltus sanctus , et dona illa cum illo; quae non sunt in nobis vera dona, nisi nobis Spiritus sanctas
Verum Augustinus libro quinto de Trinitate tu hac consul ratione digressionem faciens , dicit in nobis esse Spiritum sanctum, qui procedit ex Deo, qui quum datus fuerat homini, a cendit eum ad diligendum Deum et pruximum, et ipse Deus lectio esx: non enim habet homo unde diligat Deum, nisi exmeo Unde et Paulus, dilectio, inquit, Dei dis sa est ui cordibus ninstris per Spiritum sanctum , qui datus est nobis. Et subdit Lugu stinus : nullum est isto Dei dono excellentius: hoc solum est, PUGdividit inter filios regni, et filios perditionis. Dantur et alia Pu Spiritum munera , sed sine caritate uihil prosunt. Nisi ergo tantum impertiatur cuique Spiritus sanctus, ut gum Dei et proximi iacia
amatorem, a sinistra nota transfert ad dexteram: neque Praetere
124쪽
DE SPIRITUA SANCTI PROcESSIONE MB. IIII. CAP. III. InI. III
Spiritus sanctus dieitur donum, nisi propter dilectionem; quam qui non habuerit, etsi loquatur omnibus linguis, et habuerit prophetiam, et omnem scientiam, et omnem fidem, et distribuerit omnem suhstantiam suam, et tradiderit corpus suum, ita ut ardeat, ni bit ei prodest. Quantum ergo bonum est, sine quo ad acturnam vitam neminem tanta bona perdueunti Ipsa vero caritas vel dilectio, nam unius rei nomen est utrique, perducit ad regnum. Dilectio ergo quae ex Deo est, et Deus proprie Spiritus saucius est, per quem diffunditur in cordibus nostris; et Deus caritas, per quem nos tota inhabitat Triuitas. Quocirca Spiritus sanctus quum Νit Deus, vocatur etiam donum Dei: quod proprie quid nisi caritas i telligendum est y quae perducit ad Deum, et siue qua quodlibet aliud donum non perducit ad Deum.
Confirmautur item ex graecis auctoribus quae supra suerunt allata. Hoc itaque donum. Graeci fratres, quod in nos mitti et emundi dicitur , et secundum omnes graecos theologos apertissime asseri tur prope ins nitis in locis, praecipueque a Iohanne damasceno, ta a - πατρὸς δἰ υἰοῦ ἐκπον invi , κὐ-, κὶ μεταδίδοσθαι : idest e.DPatre per Filium procedere , manifestari, et distribui, sino ulla dubitatione est ipse Spiritus sanctus , qui tam aeterna , quam temporali processione ab eodem termino a quo, scilicet ab uno priu-cipio, qui sunt Pater ut Filius, procedere dicitur, ea processione, quae respectu termini ad quem, hoc est respectu rei creatae, coepit ex tempore. Non enim nova processione opus fuit Spiritui sancio ut procederet in creaturis, quia nihil novum in Deo est: sicut iis
Deo non fuit Opus novo amore , quo amaret creaturam; sed --dem amoro, quo Pater in disinis amat Filium, eodem etiam amat creaturam. Neque Praeterea nova quaepiam scientia fuit in Deci post creatum mundum, quaevis novae res scibiles crearentur. Utraque ergo processio una est , quae diversos tantum terminos ad quem respiciat: praesertim quod spiritus sanctus , ni ostendemus ius ii in prius est in se donum ab aeterno, quam sit in nobis donatu, ex tempore. Qui ergo concedent Spiritum sanctum manifestari sive Gi-
125쪽
a Patre et Filio, quod idem insinuat sive distribui, sive omnino
procedere in creatura , procul dubio si negant hac eadem p cessio. Spiritum sanctum in di vina natura procedere , Se Ipsos Seducunt et longe a veritate discedunt: quia si novam processionem laciunt, quae sit altera ab illa aeterna et inessabili , faciaut nece
. . t respeetu rerum creatarum in Deo scientiam , et n
amorem , novam et benevolentiam , novamque 1 Oluntatem :ipio quid absurdius sit, et quid magis alienum a theologiae
Neque vero ego hoc tam audacter assererem , ni,i etiam tu
Iollaunis evansulio Christum loquentem audirem, plane assirinantum , se eadem dilectione ab aeteruo esse dilectit m a Patre qPater discipulos eius amare coepit ex tempore. Loquens enim ad discipulos, ait: ip e enim Pater amat Vos, quia vos me m-Mis: Postea vero rogat Patrem, ut dilcctio qua se Filium dilexab aeterno, sive ante quam mundus fieret, sit in suas discipulis, u Dperius secundo volumine ostendimus t quae dilectio a Patre Filio infusa , nihil aliud est quam Spiritus sanctus insusus et quiniusto est ipsa processio, cum qua est bonitas Dei, et sanctili nostra , et arrabo participationis regni Dei : quae omnia substam ii aliter in dis itia essentia per dilectionem a Patre et Filio, Sive a Patre per Filium naturaliter perveniunt ita Spiritum Sanctum, ei er eamdem dilectionem non naturaliter sed per gratiam ad nos uis
perungunt. Quod autem divina bonitas et naturalis, Et regali, di initas in ipsa natura di ina sic procedat, audi Basilium me
με - τοῦ μονοπῖς υἱοῦ - το -υμα διήκει : idest naturalis boni tua et Mincti scatio secundiam naturam , et regatis dignitas, exinatre Pe unigenitum Filium peri enit in Spiritum sanctum. Ilii est Orao pre,,ionis aeternae, quae in Deo est secundum naturam , m nulli uro secundum gratiam , sed ab eodem principio per eumdem indum procedendi . licet diversa ratione terminandi. Quod si et milas, et sanctificatio, et regnum Dei habet ordinem procession Deo, quanto magis si Spiritus sanctus est, et dicitur donum Priris est , et dicitur il num in dixina natura, quam sit et te ιx donum in rebus creatis Τ Praesertim quod processione illa aeterna et ineffabili sic Drocedebat, ut esset donabilis, et iam ei at
126쪽
ante quam donaretur. Sic etiam dilectio Dei qua diligebat Filium
insundi nata orat in nobis ante quam iustitideretur. Qua sane ipsa dilectione et non alia quum diligantur etiam creaturae, quis amplius dubitabit processionem similiter uua , non alia , Procedere in nribis Spiritum sanctum Τ sola, ut diximus, turmini ratione di ursa, quae uullam ni iam conditionem , nullum accidens ponit in Deo, apud quem Omnia sutura Praesentia sunt. Processio igitur illa aeterna temporaliter dici incepit, sicut et Deus temporaliter diei incepit Deus, sed tamen Deus erat ante quam a nobis processio esset dicta ; sicut amor Dei ante quam cognosceretur in uobis. qui in uobis infusus et cognitus est sine ulla sui mutati alae. Absit enim, ut ait Augustinus, ut Deus aliquem temporaliter diligere intelligatur , quasi nova dilectione, quae in ipso ante non erat, apud quem praeterita non desierunt, et sutura iam facta sunt. Sic et DiOnrsius iii libro de divinis nominibus affirmat, amorem divinum per excessum amatoriae bonitatis in res creatas educi. Ait enim : αὐτὸs ὀ
matoriae bonitatis extra se si Per eas quas in res omnes habet proυι- dentias. Vult enim aperte innuere Dionysius, id quod veris simum est, quod processio divinae bonitatis una in se substantialiter existens, in exteriora pervenit. Propter quod etiam paulo ante dixerat: ἔτι το ει- να ταΓλων-οὐσιώδῖα ἀγαθὸν, εἰς πανrα τα ὁντα διατε ν τὴν ἀγαθοτητα:idest esse taenum in Deo , ut est subriantialiter bonum , in omnes res extendit bonitatem. Sed ego iam Pliotianos et Ephesia nos interrogo numquid haec ipsa processio Spiritim sancti in creaturis , quam concedunt esse a Patre et Filio , Sive a Patre per Filium , ex tempore suerit ante mundi constitutionem tu mente divina, quae ipsa Deus est y quam quis negare audeat non fuisse ' Paulo apostolo ad Ephesios dicente, et apertissime asserente, omnem eiusmodi processionem di inae caritatis idest Spiritus sancti, ab aeterno in Deo extitisse, quum ait: benedictus Deus, et Pater domini nostri Iesu Cliristi . qui .. benedixit nos in oinni benedictione spirituali in caelestibiis , itiis Christo; sicut elegit nos in ipso aute mundi constitutionem , , ut essemus sancti et immaculati in conspectu eius in caritato ;- qui praedestinavit uos in adoptionem filiorum per Iesum Chri-
127쪽
Stiim , in ipsum , Secundum propositum voluntatis suae, in lau-
dem gloriae suae , in qua gratificavit nos in dilecto Filio suo, in
,, quo habemus redemptioncm per sanguinem eius, remissionem p - catorum secundum divitias gratiae eius , quae superabundavit in
is nobis in omni sapientia et prudentia. se In his Pauli apostoli verbis, nisi fallor, Graeci fratres, omnis Processio Spiritus Sancti in ereatura cxprimitur , quantum immanis verbis exprimi potest. Quid euim est aliud benedictio Dei in omni benedictione spirituali, qua
in caritate per Christum sanctificatur homo , et immaculatus redditur in conspectu Dei, nisi gratia Spiritus sancti, idest ipse sam ctus Spiritus, continens in se virtualiter omne donum persectnm 'qui ante mundi constitutionem crat in natura divina donabilis nobis, secundum propositum voluntatis Dei, et divitias gratiae eius, quae nihil in se mutata est, sed ex infinita eius opulcntia superabundavit in nobis. Non enim quum dicitur in psalmo: Deus r fugium factus es nobis, Deo quicquam accidit, quo factus sit quod non erat ; sed quia quurn esset in se et suae bonitatis natura refugium ab aeterno, nihil ipse mutatus est, sed in nobis lacta mutatio est, qui dum ad Deum refugimus, aut ex malis boni, aut ex honis emcimur meliores. Hinc est quod concludunt, et summa quidem eum veritate latini simul et graeci theologi , quaedam de Deo temporaliter dici siue mutatione deitatis, sed non sine mutatione creaturae; ut ita accidens est in creatura , non in creatore.
Eadem ergo processio est, eadem opulentia gratiae, quae est illauiisti, 4. η τasαθουθι νυμια, quasi appellatio bonitatis in Deo ; quae, ut ait Diω Dy iu areopagita tu libro de divinis nominibus, ται Τλαι η παντων
imNes omnitim ciatisae processiones offendens , ad ea qtiue sunt, et ad en qtiae non sunt, emendi ur. Quae salie opulentia gratiae , etiamsi infinitus nitane rus nondum actu existentium creaturarum ea litandus esset, Dihilominus semper integra in sua aeternitate Proce
teret : quia haec processio divinae gratiae , quae in divina essentia plena et perseeta est, et infinita ratione aequabilis, superabundat in nobis per participationem spiritus sancti, quem hahemus a Patre per Filium: sicut a Patre per Filium est in ipsa natura dixiva. Quod enim spiritus sanetus sie a Patre et Filio procidit iunobis, hoe procul dubio ita usi , quia si e etiam divina natura pro cedit. Nullo igitur pacto Photianos sublevat supctrius adducta Spi'
128쪽
ritus sancti distinctio; immo vero pie considerantibus magis ex ea ostenditur procedere Spiritum sanctum a Filio. Quod, ut melius discere possimus, de generationis et processionis divinae disserentia aliquid, iuvante sancto Spiritu , disseramus.
De generationis et processionis divinae disserentia. erum si recta mentis acie discernere posset humana mortalitas, quid generatio a processione in divina natura disserat, quam facillime proposita quaestionis difficultas posset absolvi: sed sicut degeneratione Scriptum est ab Esaia propheta: gcnerationem eius quis enarrabit 7 pariter de processione convenit idem dicere: quandoquidem in eodem divinitatis arcano utrumque concluditur. Quid dita fert Spiritus sanctus a Filio, quum uterque de Patre sit, eiusdem essentias . eiusdemque naturae , eiusdem maiestatis , eiusdem omnipotentiae , uterque cum Patre Τ Quid est in Filio genito, quod non sit in procedente Spiritu sancto 7 Quaenam isthaee diversitas est, quae neque Per formam est, quum ibi sit una essentia sive natura , neque per materiam quae ibi nullo modo est nec potest intelligi y Quod per haec non disserant, scimus; et propter quid disserant , quaerimus : alta procul dubio quaestio , cuius nodos si explicare possemus, quis dubitet et Graecis et Latinis tantum inde lumen posse consurgere, ut repudiata vocabulorum dissensione, idem se utrique sentire facile percipiant, dum alii a Filio , alii per Filium procedere a Patre Spiritum sanctum confitentur, et se diverasa dicere existimant, quum idem dicant : relatiouem enim origi uis utrique faciunt , quae emanationis modum sequitur ; quem quis explicabit nobis, ut videre aliqua ex parte possimus, quid ageneratione processio differat Τ Basilium intermgo. Sed is mihi re pondet et τυῖς γεγραμμένοις π:ςευν τα μὴ Ἀγραμμένα μη ἐπιζή- : idestiis Vtiae scripta sunt credito , ne quaeras quae ScriPta non sunt. Sed qua in parte in evangeliis hic nodus exsolvitur 3 Accedo ad Cliry
inquit, quod mus ubigue est, sed quomodo , non nori: nori quod 17
129쪽
turque ut qRης uiu, animadverto haec βη
en sic ait: attolle oculos ad ipsam lucem , et eos S
sione doni Dei: quamvis ipse quoque ad Maximinum quaestionis dissicultatu teri οδιμ ' , L Non Sol prius de ipso nomine processiouis dicenditu nulli enim' ex vestris hominibus, Graeci fratres , atm e di proprietatis ignari, ex salsa suasione existimaverunt nLatium H exacte interpretari, et dixisse procedem, Inon proprie significat in t mri exprobrantes exi m qua angustiam linguae , qu u ς- i bis, sancti Spiritus proprietatem considerent. Ι'arcior e
130쪽
in consigendis vocabulis, et hoc ipso quod parcior est, diligentius pensitat , quid exprimendum est: et quamquam sibi sortasse satis sit, non solum graecum idioma non respuit, sed ubi opus est, interserit et mutuatur vocabula , et graecam linguam v lutantiquiorem matrem amplectitur , quae nunc una cum ceteris bonis Graeciae , velut naufragio, extra suos fines expulsa , in sinu Italiae, Praesertim in urbe veneta conquiescit, et 1 ires colligit.
Sed omissa puerili et litteratoria ambitione , quid significet vo ἐ--οζαι. rus, quod Latini dicunt procedere , consideremus. Et quidem si graeca etymologia volumus exigore quid sibi velit hoc embum , nihil aliud dicemus id signiscare , quam ἔκ τινος ποριυεμ quod est proprie ex aliquo egredi fixe exire. Quod si Latini verbum verbo reddentes interpretari voluissent τ λπόζευ- , non princessionem , sed egressionem Potius sive exitum essent interpretati : sicut in psalmo , ubi scriptum est: Δεεπορευστο 6 ἐλαλει ἐπὶ τὸ τὸ , interpretatum est egrediebatur et loquebatur in id ipsum. Non autem ibi dictum est procedehat, quia nullus egressionis o do notabatur. Non ergo obiiciatur latinis illis patribus linguae
inopia , qui et suae et alienae linguae opulentia non caruerunt. Diis xerunt ergo processionem , non egressum aut exitum , non quia
dici non potuisset, sed quia in vertenda dictione, quae eam rem exprimeret, qua nihil maius dici aut cogitari potest, xim gractae dictionis non in graeca eruditione, sed in sensu tanti mysterii, pia
et iusta lance libraverunt: et quum potui Ssent recte egressionem, processionem dicere maluerunt; sicut etiam malunt in divinis direre principium et originem , quam causam : et Personam potiusquam livpostasim : quum et cauNam Possent dicere , ubi dicunt Originem ; et substantiam , ubi dicunt Personam. Sed redeamus ad verbum Processioni, , quod ita sumPtiam est alatinis illis antiquis patrihus, qui et latina in simul ei graecam linguam
optime callueruiat, ut non solum exitum et egressionem ab alio significaret, sed etiam modum quendam exeundi et egrediendi. Verbum enim processionis apud Latin s rationem aliquam Originis et ordinis indicare videtur, quam aliqua tu parte verbum apud Graecos denotat sed praepositioni non iungitur, ut dicatur ia ἰχω , sicut dicitur μαιριυο1-t. In illa ergo summa et ineffabili essentia illud ptitissimum a Latiuis musideratum est in verbo processiouis , quod considerari debuit, ut quum generatio et processio exitus quidam