Consvltatio Parisii cvivsdam de controversia inter sanctitatem Pauli quinti & serenissimam Rempublicã Venetam. Ad virvm clarissimum Venetum.

71쪽

tatem declinas. Hodis, inquit, iurisco-sultus,li et ei qui extra ordinem cognoscit de crimine quam vult sententiam ferre vel

grauiore vel leuiorem,ita tame ut utroque modo rationem no excedat l. hodie. ff. de

poenis. Sed & alibi iurisconsultus sical Gin leuioritus causis proniores ad lenit tem iudices esse debent, ingrauioribuspo nis seueritatem legu cum aliquo temperament obsequii perspiciendu ff. de poenis. Hoc Vero arbitrium discedendi legitima poena & aliam ex proximis poenis eligendi ad eum tantum pertinet cui legitimae irrogatio competi cum sit illud arbitrium electio unius ex pluribus poenis temporalibus quaru nulla est in arbitrio episcopi. Nec tantii in poenis lex ita dominatur, Verum etia cognitio ipsa facti quae a lege datur , non datur magistratui ut magistratui, sed ut cuilibet cum etia

72쪽

priuato dari possit:Definitio enim iuris romani est, criminu publicorum coercitionem non esse iurisdietionis neque magistratus, sed legis quae dat

eam non Ut parte iurisdictionis ma- gistratus, sed ut merum imperiti quod commissionem forest verbo nuncupamus. l. 3. U. de iurisdict. omni .iud. Cuiacius Obserua. lib. a I. cap. O.

Quod si sola facti cognitio de crimine publico quod clericus admisit, noest pars iurisdictionis magistratus, qua ratione pars cessebitur ministerijepisse opalist. Quod si criminii publicorum coercitio est in potestate legis solius, quς via qua constitutio vel gratia& ambitione impetrata contra canones ecclesiasticos,ut imperatorum

verbis utar, clericos so luit legibus &potestate principist Quare nullus est iudex in foro ecclesiς cui potestas da

73쪽

CONSVLTATIO. 6Jta sit coercendi crimina publica, sed nec ullae sunt poenae in eo foro illis criminibus coercendis conueniat. Episcopi enim secundu canoneS iudicare debent depcenas canonicas in fligere. Neq; vero codice primitiuae

ecclesiae, neci. codi Ce Veteriar man Ovlla poena est constituta criminibus publicis quibus rei publica violatur, sed quae sunt ijs codicibus p 'ae co- prelieis, delustis ecclesiasticis solum

imponuntur. Poenas sane concilium AncyranU can. IJ.&I6. imp suis quibusdam criminibus publicis sed poenitentiales quae aut boritati magitti a tuum derogare no possunt Ut nec iurisdictio quae dicitur poenitetialis c6festaris dati morte damnato, sententiς executionem impedire potest. Sed nec ullus accusator criminum publico ruin foro ecclesiastico inuenitur:

74쪽

accusationes enim & crimina aut publica aut priuata fiunt. Publicas accusationes uastituere Olim cuiq. ex po'pulo potestas data est unde publicorum iudiciorum nomen descendit. Nunc vero hoc munus datum est in

foro seculari procuratori regio vel fiscat quale nullii est munus in foro

ecclesiastico constitutum. Nam qui promotor dicitur, utilitatis cleri vel disciplinae ecclesiae defensior est, non iuris reipubli ce cuius defendedae munus ei non dedit episeopus nec vero dare potuit. De re publica enim statuere regum est non episcoporum. Ideo promotor ab episcopo 'constitutus ius rei publicae in iudicium deducere non potest, cuius utilitatis potissimum ratio habetur in accusatio nibus quae ex causa publicorum iudiciorum descendunt, cit etiam resipu-

75쪽

birca omnium princeps & domina in foro sitio de coram suis re agistratibus de suo iure litigare debeat. Qbare in

foro ecclesiastico nec iudex nec poena nec accusator publicorum criminum reperitur,quae Omnia sunt ad eorum coercitionem necessaria. Haec de accusationibus publicis. Privatarum meminit prima parS canonis texti co

cilii constantinopolitani quem supra

retulimus. Ea S Volentes accusatores in clericos instituere possunt in foro episcopi vide actores actiones ciui les, nec posisut clerici, accusati vel vo cati fori praescriptionem ob ij cere ca. 11. concilij carthaginensis. Hic canon codice veteri romanae ecclesiae conti ne tur, ex quo codice maiores nostri quandoque canone S citauerunt:&flchabet,is placuit ut quisquis episeopom espresbiterorum diaconorum seu cle

76쪽

68 CONSULTATIO. incomm cum in ecclesia ei fuerit crimen institutum mel ciuilis actio fuerit commota relinio ecclesiastico iudicio publicis iudici, spurgari voluerit ellisi pro ipse fuerit prolata sententia locum fluum amittat, hoe in criminali aditione: in ciuili vero perdat quo euicit si locum fluum obtinere malu rit. Huius canonis sanctissima mens est quς mihi aperie la est, ne quis hoc

canone ad imminuenda authoritate magiitratuum ciuilitum abutatur. Ait

Seneca latiorem esse ossicij quam iuris regula huic sententiae addi potest, latiore esse ossicij ecclesiastici quani

cuiusuis alterius regula: maiorem enim sanctitatem & innocentiam clerici in contractibus suis & tora vita praestare debet quam laici, ex iure diuino &canonibus QR0d crimen non est pagano,pro crimine habebitur in milite seculi. Iurisconsultus ait. quadά

77쪽

nam irrogant: militi verograuiorem nam

si miles artem ludicram fecerit, vel infe uitutemst venirepassus est capitepunien' dum Menander scribit . quaedam I .ff. de poenis. Quare in foro seculari ex legibus ciuilibus absoluedus clericus, in foro ecclesiae quae ex lege diuina iudicat damnari debebit. Idcirco in

causa criminali vel ciuili vocatu cle ricum ad forum ecclesiae respondere iubet synodus, quamuis actor Vel ac cusator in eo agere vel accusare non cogatur l C. de episicop. aud. Sed nec reus clericus in causa ciuili post arbitri inter clericos ac- cepti siententiam, prohibetur ius pueblicum inuocare & ad magistratum ire ex canone nono concilij Calchel donensis qui supra relatus est. Quaret concordatia sunt inter se ius canoni-

78쪽

o CONSULTATIO.

cum veteris ecclesiae catholicae & iustinianeum, quorum de foro clericorum accusatorum hae sunt definitiones certissimae: Accusationum ecclesiasticarum episcopos esse compete-tes & necessarios iudices: ciuiliu priuata ruincompetetes esse nisi ex con sensu accusatorum: publicarum prorsus & omnino esse incompetentes. Atemporibus iustiniani latae sunt de ea re duae constitutiones, altera Heraclij imperatoris quae in collectione iuris orietatis habetur, altera Federici imperatoris in occidente quae in codice iustiniani relata est. Heraclij consti tutio ad Sergium patriarcham Constantinopolitanum scripta duo capi

ta praecipua continet. . Priore actionuciuiliu earu quae sunt pecuniaria s

gnitione episcopis tribuit, quo in lo-

79쪽

co pecuniae Verbum propria & stricta

significatione accipitur ' Cuius capitis ratio est quod earu controuersia rum quae mere personales sunt putauit Heraclius iudici uim facilius esse neque iuris ciuilis cognitione admodum indigere,cuius perfecta cognitioepi sicopo non: est fatis comi enienS.

d etiam seruatum fuisse tempore Gratiani arguit, quod ipse ex praedioru possessionibus clericos. imperato rum potestati subjjcit parte I. q. t. ex sententia Augustini can. i. distin. 8.quam a maioribus ac capta regulam Carolus quintus rex Francorum qui ipies cognominatus est retulit in lubrum iussu eius factu &somnij viridar ij nornine inscriptu, qui olim d creto curiae parisiesis Iuli j siecudi pontificis teporibus typis excusus est: his queverbis cocipitur regulia, ecclesiam

80쪽

τα CONSULTATIO.

Gallicanam in teporalibus regi su esse. Huic iuri Heraclij conuenit,&costitutio Francisci primi regis fran- ciae qui edicto lato r131. clericos adfarii episcopi remitti iubet in actionibus mere pol alibus, hoc est pecuniarijs nibi realitatis habesibus ut

rensi verbo utar;Altero capite constitutionisHeraclij quod est de foro clericorum accusatorum limes ille positus canonibus de legibus inter utrumque forum, qui scparat crimina ecclesiastica a ciuilibus, no est sublatus lis que motus verbis vel sentetia consti tutionis:sed tantum patriarchae Constantino nolitvri ius auget dc aliorum episeoporum minuit. Statuit enim vide clericis qui Constantinopoli reperientur & rei fiet criminum , cuiuscin lque fuerint illi dioeces eos cognescat patriarcha Constantinopolitanus de