장음표시 사용
21쪽
Isdurum intus rubentem abit. Si super linteo expanso multa aqua a Iuttur, haec assidue depluens gelatinosum & particulas rubras insere; si ablutio diu continuatur, novaque aqua iterum iterumque superis funditur, omnis tandem rubor per linteum transit, relicta immeabili materie flocculenta & fibrosa omnis sere coloris experte. Hoe rosum in aqua non est solubile, nec in alcohole; in hoc tamen majorem albedinem acquirit & pcr annos naturam suam sedivit; in illa facile putrescit. In acidis fossilibus iisdem coloribus solvitur ac serum coagulatum; in aqua decoctum nullatenus munitur, nec geladnosi aliquid in ea relinquit. Sub deiussatione parum olei praebet, ct compactam carbonem relinquit. -- Parambra per aquam diffusa ingentem hujus copiam suo colore timgit; ubi omnis aqua, qua ad eluendum usi sumus, colligitur, ign, que exponitur, ut ebulsat, floccae ex viridi rubescentes ubivis appurent , tandemque spuma pultis crassioris instar in superficie aquae covligitur. Serum rubris particulis admixtum calore ebulIlentis aquae coit, secedit, omnemque ruborem secum abripit, ut aqua iterum limpida & excolor evadat. Si haec aqua leni igni exponitur, tota s re avolat & nil gelatinosi relinquit. - PMII rubella Pro maxima padite ex sero coagulato admissis globulis rubris constat; si per aliquot dies in aperto aere relinquitur, ingratum laetidum odorem spargit, &cito putrescit; exsiccata massam atro- rubram stabilem praebet, quae majori igni exposita ex γrte liquescit; prunis inspersa gravem fumum &odorem emittit ungularum aut crinium ustorum instar, flammae admota ardet, ab ea remota denuo ardere desinit. Sub destillatione insig
22쪽
19nem olei copiam praebet, & in carbone particulas martiales monstrat. Simplicissima igitur & mere mechanica enchelaesi cruor in duas diaverias paries dividitur, in fibrinum nempe &particular rubras, seu purpuram sanguinis. An inde licet concludere fibram formaliter in sanguine esse, & tertiam partem a sero & rubro diversam constituere ρ hoc prosecto ex dicta divisione non probatur, ex qua unum hoc sequitur, in sanguine materiem quandam, sub certis conditionibus, in fibras concrescere aptam, contineri. In calido & vivo sanguine talis fibra non detegitur, quae si locum haberet, difficulter sane per minima vascula se penetraret. In statu sano partes sanguinis ita inter
se mixtae sunt, ut fibra nunquam se prodat; si in vivo Corpore orbtur, tunc verus Polypos creat, & summum Vitae periculum inducit. -- Haec massa ex cruore sc cluta non vera fibra est, sed ex tenui sima illa pellicula, quae placontam undique includit, eamque in diremsts grumos dividit, oritur: abstractis enim particulis rubris, hae peli,culae sibi invicem magis implicantur, & in linteo fibrosam materiem relinquunti Serum licet majori Calare solummodo concrescat, vi tamen quadam plasuca praeditum est, & in frigore similes membranulas format; immo quassitum fibrosum Virgulis apponit, perinde ac cruor lacere solet. Nonnulli hodie Physiologi duplicem hanc lacu, talem membranulas formandi, & igne concrescendi, succo, quem lympham eoagulabilem appellant, tribuunt; sed de lympha paulo post
videbimus. - Nunc phaenomenis & experimentis evidentibus inhaerens hoc tantum dico: tres esse partes, quae sanguinem proxime comstituunt, quarum cum lama externa & qualitates sensbiles diversae . C a sunt,
23쪽
sunt, tum etiam principia remotioria, in quae resolvi possint, etsi in universum similia sint, proportione tamen plurimum differunt, imprimisque pars rubra quantitate phlagi su Ac seminum martialium pret, cellit; serum vero quantitate aquae & suis illius scalici, de quo paullo ante dixi, se distinguiti
Nomen Lymphae valde ambiguum est, & varie ab hodiernis physiologis accipitur. Si latini sermonis proprietatem observare vellemus, lympham deberemus aquam animalem appellare; squidem aqua & lympha eandem significationem habent. Et hoc edam sensu medici olim lymphaticos succos vocarunt, qui externo habitu aquam quasi simplicem repraesentant. Ita SERENus SAMONI Cus hydro Pem dixit esse symphaticum errorem. Alium plane significatum hodie multi huic vocabulo tribuunt, qui quidem lympham Pro gelatina habenti His tamen assentiri nequaquam possim, ob rationes, quas insequenti titulo exponam. - Nunc, ut cereor quaedam notio huic noemini respondeat, lubet lympham appellare illum laticem pellucentem& sere excolorem, qui in peculiari vasorum genere vehitur Bs ab harico glandulosum dicto. Sed quoniam extra hoc systema in variis corporis parebus ae locis pellucentes ejusmodi aquei, aut quasi lymphatici liquores secemuntur, non abs re erit hoc loco de Omnishus breviter dicere, ut deinde distactio facilior ειυ
24쪽
tum corpus tenuissimo quodam vapore, ex poris arteriolarum ubivis exsudante perpetuo humectatur, qui sumi instar ex animalis aperto abdomine erumpere solet, ex cute & pulmonibus insigni copia insensibiliter avolat, in cava corporis tutema majori copia col- Icctus in aquam saepe adunatur. Talis est origo aquae pericarest, pectoris, abdominis, testium, ventriculorum cerebri &c. Idem arte in cadavere producῖ potest, si in arterias injiciatur aqua tepida, tunc enim tenuissimi roris specie in omnia cava exhalat. Cum tenuissima volatili sanguinis parte hic vapor humectans persecte convenit, od re singulari, Diritu quasi rectore imbutus est, in diverss animal, hus diverib. Condensatus aquam limpidam refert, majori calam totus avolans; in acidis fossilibus non coagulatur, nec acidae aut alcesima imdolis signa praset. Si diutius stagmverit haec aqua, sub destillatione simul aliquid salis & olei prodit; sibi relicta in aere aperto putred,
nem tandem concipit; scali ex ea procliens nares serit, & cum acidis tunc strenue esservescit.
Insignem hic vapor in corpore usum praestat, lenit mollitque partes, fiexilitatom servat, concretionem avertit, & singularem smul tuo. gorem & invitatem, quae vivum animal a cadavere maxime disti guunt, pmducit; absente hoc vapore partes collabuntur. Papisae nerveae, quae sensibus in retunt, continua humectatione indigent; e siccatus enim nervus sua sensilitate privatur; sic arida cutis sensum tactus minus exquisium habet, arida lingua sapores non rite disti,guit, nec siccae nares odorem ullum percipiune Si vero agitato corpore, motus cordis lasgniter augetur, tunc a
25쪽
teriae, quae sub tranquillo singuinis motu tenuissimum tantaxat vaporem exhalabant, nimis dislantae, etiam partes coagaeabiles transmittunt, quo ipso in externa cui S superficie spissus sudor erumpit; cava interna serum coagulabile Penetrat; & post violentum sanguinis motum, aut post magnam inflammationem crusta dura partes tam o, tegit, & facit, ut inter se concrescanti At, qui ex finibus arteriolarum exhalant & omnia viscera cavitatesque irrorant vapores, brevi totum corpus inundarent, & stagnando corrumperentur. Hisce itaque prospexit benigna natura, atque omnibus partibus innumerabiles venulas intexuit, quae ubivis adductum vaporem imbibunt; venae luc in principio suo capillares formant imbos, propriaque vi stui dum attrahunt, unde nomen vasorum ad foctentium meruere. Mox autem, ubi majoribus venis insertae fuerunt, fluidum in iis contcntum vi cordis jam movetur, & in progressit a caeteris venis ex arteriis ortis vix amplius sunt diversae. Sed hoc genus non omnia absorbentia vasa complectitur. Integrum est systema fistularum, quae eodem munere langentes nequaquam cum prioribus coulandi dcbent, quaeque singularem merentur attensonem. Meum innuo lympiaticias, quae Pariter ac sannulam per universum corpus distribuuntur. Haec vasa veteribus incognita, nec dum satis descripta singulare systema sormant, structura, decursu, & usu a caeteris maxime diversum. Non mere sunt aquosi, aut oleos humores inter cellulas cavaque codiporis collem Sed Pars a nuuione firmarum partium residua, hum naque natura magis imbuta, cum caeteris siuidis hic mula haeret. Ut haec
26쪽
haec colligeretur, novisque dotibus imbuta tandem sanguini traderetur, natura singulare hoc systema construxit, quo mediante apparatus ce, Iularis cum systemate sanguineo communicat. - Vasa haec lympha tica , more caeterorum inamentium, haud longe assio principio cum v nis majoribus sanguineis nequaquam se sociant, aut humorem suum sanguini admiscent; sed per insignem sui in corpore decursus partem tubularia manent, propriaque Vi contentum humorem propellunti Constant autem membrana pellucente, dura, magisque quam in ca teris venis resistente. Hoc robur cum summa irritabilitate & contrahendi facultate junctum est, ut mirum saepe, quantum exiles hi canales pressioni gravissimi fiuidi resistitat, & irritabilitate sua in impae .sum humorem agant. Numerosissimis valvulis extremitatibus suis' surium versus directis undique sunt instructi, quae in plerisque vix trium aut quatuor linearum intervallo a se invicem distant. - Ηaee jam resistendi vis cum summa irritabilitate juncta, & multitudo valvae, rum essiciunt, ut levi pressione, aut irritatione, quae in corpore amotu musculorum & pulsu arteriarum, Praesertim cum venae lymphaticae rubra vasa comitari amant, frequentes esse debent, lympha ascendat, motusque lidus fiuidi servetur, quod ceterum, cum nulla cordis vi d, recte urgeatur, stagnaret. Similis fiuidi motus in alio quocunque imbo multis valvulis instructo locum habet, dum comprimitur; & ipsa vasa lymphatica mercurio injecta manibusque tractam citissime hoc fluidum sursum pellunt. -- omnia lymphatica in decursu suo, singularia corpora, glandulas nempe eonglobatas adeunt, & has dum penetrant, more arteriarum in ramos dividuntur, qui iterum in
27쪽
minores dispersi flexuose inter se decurrunt, & sic, glomere vas,rum facto, ultimi trunculi in majores iterum ramos colliguntur, umque aut aliquot ductibus formatis eam derelinquunt; iter deinde corytum continuant, aliamque glandulam petunt, & sc si e ter aut quater iis inserti & dispersi codem sere modo, quo in prima exposui, inde exeunt. - Ηas igitur, quas omnia lymphatica penetrant, glandulas, ad perficiondam hujus succi naturam plurimum certe conserre, dubio caret; dum vel simplicem per inflexos canales fiuidi retardationem subtiliori ejusdem digestioni inservire, seminis in tes, bus praeparatio clare demonstrac Et quamvis adhuc dubium si, an vasa lymphatica in glandulis suum effundant humorem, qui demum
cum succo glanduloso mixtus, & per revellentes cluctus iterum re diptus exeat, ut multi voluerunt: hoc saltem certum videtur, quosdam ramuIos Umhaucos obsorbentes succum glandulosum simul evehere, quo etiam munere in celluIosa ubivis defungi solent. Quo vero purior adhuc evadat lympha, natura suis etiam venis glandulas donavit, iisque ultimis suis ramificationibus vasa lymphatica saepe adjunxit, ut supersiam aquosam lymphae partem absorbeam. - Sic lympha pomquam tot tantosque canalium gyros percurrisset, in tenuissimum succum mutata, ex toto sere corpore in ductum thoracicum colligitur, ubi cum
chylo similibus vasis ex intestinis adducto, in sanguinem refunditur. Sed nunc praecipua quaestio & ad argumentum meum maxime iaciens oritur: Quae sit tindoles hujus Iymphae suo systemate vehi solitae 3 Ad hanc quaestionem nondum posse ita responderi puto, utriaturae & veritatis amantibus satisfiat. Scio equidem quod post
28쪽
se sibi visi sint, lympham sero sanguinis propemodum similem esse;
habere enim parem in calore concrescendi facultatem, ab acidispariter densari, habere etiam salsum saporem, aliasque dotes cum se. ro sanguinis communes. Uerumtamen nescio, an unquam latex, qui per vasa lymphatica vehitur, a quopiam recte exploratus sueriti Namque ob exilitatem horum vasorum vix & ne vix quidem oportunitas est puram colligendi lympham. Hinc eam exploraturi, debent sere particulares humores hinc & inde secretos ac collactos ad sua tentam, na adhibere. Ideoque etiam pleraque experimenta cum liquore in perieardio, aut abdomine ex vaporibus condensato, eum liquore amnii, cum liquore hydaudum, aut cum aquis hydropicorum facta senti In his ergo cum saepe natura coagulabilis , qualis in sero sanguinis est, visa si, hinc temere contais ad lymphae ingenium detorminam dum rationem concluserunt: sed haec colligendi ratio, in se non iaci accurata est, &video viros quosdam fide dignissimos in similibus liquoribus coagulabilem naturam nequaquam invenisse. Sane DOMIN Dcus Coetu NNius subtilis & Anatomicus & Medicus, in Commemtario de Issehiade nervosa a g. XU. M I. XXII L alia plane expeditus docet: primo vapores cavearum internarum & humores inde dem satos v. g. pericaesii, pectoris, abdominis, festum, emi spinae, vem trimurum terebri &c. naturaliter non esse coagulabiles; nec debere esse, quoniam ad nutriendum haud faciant; sed tamen praeter naturam interdum seri congelabiles, admixto nempe sem sanguinis;
29쪽
Hoc autem modo ipsam quandoque urinam ex parte congelabilem reddi, adeoque experimenta omnino salacia esse. Hinc Coetu N Niranimadversionem confirmarunt nobis experimenta, quaeCL Η Aus Ius cum aqua hydropicae puellae per Paracentesin educta, instituit. Erae puella duodecim ferme annorum, cujus nec brachia, nec crura aquis aut cedemate distenta erant, sed in solo abdomine identidem magna eopia humoris colligebatur, ut suspicio haud imis esset, e ruptis quibusdam lymphaticis illum effundi; praesertim quoniam brevissimo tempore ident, dem post eductionem ascites renascebatur. Etenim a die xvia octobris ad diem xxx I. Decembris pameentess septies facta est, nempe sexies amte mortem, & deinde semel in cadavere. Eductae sunt II 6. Iibrae vulgares: nempe die I 6. Octobr. librae ra. die II. Novembr. Ebrae I p. dicta 8. Novembr. libri a I. die 5. Decembr. libr. 17. die I 3. Decembr. librae I5. die as. libr. II. denique die 2I. Decembr. quo die modi tua est, libr. Is. Quae medio tempore emisia fuit, videbatur exper, mentis maxime idonea, quanquam Omnes aquae propemodum similes erant, & sequenti modo se habebant: latex sere excolor, sere pellωcens, inodorus erat, concussus tamen iacile spumans, ad ignem n
quaquam cogebatur, sed statim in bullulas surgebat; lus dissipatis albquamdiu liquidus manebat, sensim paulatimque evaporans, & tandem
tenuem relinquens membranulam, crushilis a muco arefacto narium
relictis similem. Nec solus ad ignem habitus naturam a lympha comerescibili alienam ostendebat, sed acida solidia eandem quoque comprobarunt. Nam aqua istis laticem hunc neqmquam coagulabat,std solummodo turbabat, & savescente colore impertiebat, cadent, bus
30쪽
sanguinis sero. Nec spiri salis sumans, nec vitricii acidum ei spi sando erant paria, sed tantummodo leviter turbulentam ac lactescessistem faciebant, ut similes grumuli conspicerentur. - Unde pronum est colligere, in eo quidem nonnihil seri fuisse, sed neutiquam univer sum hujus succi ingenium. Atque hoc confirmatum edam est desti, latione Iaucis ejusdem: Cum enim de Unciis 97 ejus ex retorta instimulo ligneo posita jam stillassent Unciae 68 phlegmatis, residuum adhuc liquidissimum perstitit. De hoc residuo postquam insuper Unc.
II abstractae essent, molle tandem coagulum reserebat, sed tamen sero sanguinis coacta prorsus dissim iis, quippe omnis elasticitius expers. Hactenus merum erat phlegma quidquid excussum est, nihil prorsus alcatini monstrans. Cum deinde remrta in B. R esset translata, igne primo adhucdum magna copia phlegmatis prodiit, sed imdicia alcati via. jam exhibentis, & igne sensim aucto verus spirit. -- lati scalinus, nonnihil etiam olei, sed parum, prodiit, cujus pars senuior in spiris natabat, crassior picem repraesentans sidebat; tamdem sub specie vaporum & nebularum siccus quoque sal excussus est, qui magna copia juxta intemum excipuli parietem speetibilibus massaeis accrevit, pariter ac sub destillatione seminis synapi seleti
Posterions hujus phlegmatis & spiritus & salis & olei pondera erant
Unc. xi olei seorsum expensi vix drachm. I; aequabat. In retorta fracta vidimus materiem nigram pomam sub magno volumine nonnis drachm : T. Ponderantem, quae ita scalescebat, ut elapsis aliquot sepumanis iterum expensa pondus notabiliter auctum monstraret.