장음표시 사용
291쪽
amplius, C de fideicomm. si ci a natura , & alijs omnibus ordine serimur , ita uidicinordine erant di stribuenda, vi qualis adhibendus sit infra apparebit. a iudicium multis modis sumi uti secum iam Mo in sum.C.de had Marit.in suo ord. iud. in prima parte, G ed. diam . sic de alijs tu tit. E& Qde iudicis. primo, etenim pro omni casu senuiso, veluti de eo, quod accidit, pra ter, vel co aistentionem Mentis, ve est iudicium Astrologorum. Nerundo, pro discretione, ut furiosum non habere, animi i dicium . i. distretionem, glo in,praeterea, inst.quibus non est permissi face t*st. ἔςrti pro iurisdictipne, i. ast fi rufo iussi inarto, pro actioiae, vide iussisio familiae herciscun- , dae, Inaedus iud.S.5 ramilia, l. ι .st de cond. ininto, pro cpndemnati A ut ait. Apollo'
i ima voluntate, c. licet in ane de sepult. lib. 6. ibi glo.in verb. iudicare. Septimo pro odi positione seu credulitate alicuim inde dicimu ;-HM. in hicις um, K. de ver&oblig. Octauo, pro sententia, c. personas de appest.necnon pr' insta tia, glo. ind. praeterea. Non prodes, ratione, dc examinatio c. a. ia sin. diu. 9. Dccimo, proauctoritate, nulla, dist. 61. yndecimo, pro arbitrioponi viri, A in tacu aurem, de iure patron vel pro lisera voluntate, ut ait Baria.fiscin princ Ede Iςgat. ι .pei LThais, Lucius. sede fideicom. liberi. Duodecimo, pro diuino iudicio univosali, in nnς Mundi,necnon pro poena, yr in c. a. d. r. Decimotertio, pro ipso iuris ordine, sicut iuriiud. a.q. i. vlti ino, pro ipso alta trium personarum Iudicis,aetori vi rei, c. ias de verb. signisti in Llit,ff& C.de iudici js, & esi rex. in c. in causis de retiacin ver iudicio, di c. ad aures,&c,perlanas, de appell. & ita sumitur in proposito.
a Tale iussicia ita sumptum diuersimode describitur, glo. in c. Bruti exΠ a dς' b. signiodum dicit , est legitimus amis trium persenarum .c iudicis, actoris, & rei, eodem modo, Bal. in Rubri e iud.& Abia in Rutae .ut.llaei impugnetur a Card in Rub. d. Doe . quia datur aliquando iudicium sine actore, ut dum inquirit iudex, ex ossicio c. quali ςr, α c. quando, disi. a.de accusat.& quandoq; sine reo, ut dum inquirit geheraliter r quo
crimine ad inueniendum maleractorem, in c. bonae de ei Tamen veritas est, quod interuentus persenarum requiritur, vel expressE,vel tacit aut venit certificandus, ex aliquo futurio eventu, ut Abb. respondebit in v. Rubr. Mamen realij contrarium sentiunt, & quia non habent suum genus, & suas diffurentia , Narant. ibi in partia .num.αvel M, secundum Card de Innocin d.Rubrine iud. Iudicium est in stagatio, quam facie iudex, secundu iuris ordinem per varios modo ad veritatem elici 43m,
di elicitam custodiendam. Declara tamen, ut intelligatur etiam a mamprq tiar 'non tantum de iure, quam de iure municipali, ves iure non stripto, G par de in lti l .de lualia definiuit. Iudicium est causa in iure reddendo necessisio posta cumnterpositione permarum, ex Amind. Rubride iud. At nec imi omnino conjimanda videtur, quia causa, quae ponitur loco generis est minus uniuer*lis,quam iudicium. N m est
ipsa materia, quae deducitur in iudicio, e. serussis verb. signis It Alex. 6 Iacin i quid uaniliti, cide ροα tenent iudicium c tinerit citatione, v*; d sententia, olite, causam,&instantia , licet hic iudies usurrimaturiq. ra non 3uter'ps risu/tur in hoc, vel alio tribunali, Bar in l. r. Ede iurisd. omn. ivd. i arro, Ab g. rubinde iud. item dicit, iudicium est discusso cause , quae coram Iudi ruridic0 fit, sarini. ip d. Par. a. num. I a .ita sis maiκ describiti Iuὸicium est iustitiae iudicem causa proposita coram eo, & ibi optime declarax, ex his omnibus colligiimur si stanti l ia iudicij, Iudex, Actor, & rcus, vel alter eorum vi m gerat, di causa, de maira aridu,
Plures patitur distinctiores iudicium, prim , est aliud dia ciuile, aliud primitu , aliud
s mixtum, Ciuile iudiciumςst, quando prii imitter agitur d mmmodum priua ym si e
292쪽
T de pub.& S in seriistia. Inss., iniur.& m. harta& Newin I. raetor ait, in princ. ff.de sepulit hc violato de hoc mir dicetur, de delimsi &de ullata rentia inter ciuile,&cri- t minare iudietum, tamen veta regula est', intausa eiiuili sempes agitur ad commodum pinuatum pro re pecuniaria quo simili, i benefieio , o b, & sic de similibus, Doct. in Rubr. de hiil &-& disserunt etiam in modo froeedendi in causa, & sentem
. se natam, quod pat ph/de ciuili, di criminali, ut quandhrenae pars venit applican da parti, & ira fisci litat Bart. in 1.SenatusisSenatus.Ede ibi fisci. Bai an Rub.de had Inde Angli S. males. Instin ad . monet litig res ne tam ibi eludant poenam dii uiden Gm totam' appliesidam fisco, cum quo pqstea dii ides mr Dicitur etiam miritu nidi ig,quado causa imureiuiliter,sed venit A delitritim hi estiue ire fin. de precurri
r Secundaedistinctio est Iudiciorum ex parte actinis, Ques 'odd mdiestur persinals
aliud reale, vel mixtum, sic persenale est, quod agitur actione per senati,& dirigit tur iudicium contra persenam, & no potest ab eius ostibus separa i , hquis ergo casus. E. de pecua l. s. ibi flos. ff. pro soc. ita reale, quod agitur contra res adii creati, sequitur resperio quemcumretiam singulatriri succetarem, Et C.de ali Mihid. miit c uia. Barr. I.credit, res. C. de pigbor. Nnctu iudiciu,quod habet naturam actiohis persqnesis,& realis, de qui bus supra diximus M acli mibus, in iudicio personali requiritur habere esu obligatum
iudicij, t. si pupfiliis: f Videamus: Ede nen sest:& noraturini. N pactum. C.de transact.. χt Tereia diuisio,aliud hi diei si erit uniuersite,althdpenerale;alii:d particulare; uniuersale est, hi quo 'asitur actione uniuersali, prout esti Hiciu petitionis haereditatis quonia haereditas continet uniuersum hi A l .nihil. Ede Ob:liguis. Item dedi,te. Bart. in Rubri Usoluta matrim. Greerale est,siquo deducitur actio generalis, ut est acti6tutelae pro socio.Speccin tit. de act. seu petit.f. sequituri vers nota,& vers dissere. Et hic ponitur differentia intelista iudiciatu, iuerisIdeontii et unu corpus uniuersim,& hab St' plura subis; genera e CC tinet phira capitula si flat pathiculare hontinet unam tali im i cm, & actionem, exce pio ad unam rem tantum, & se de similibus, ut in d. Rubr. vel dicitur uniuersale exco, quod eommittitur cuilibet deptipulo, veluti lud permirenda delicta, ut in tit.Ede pub.delictis. ν arta divi sio, qu6bdam dicitur oesitarium, aliud extra6rdinatium, seii dele3atum ordinariu nidicisi est ubi iuris ordo seruatur ad inuestigetndam veritatem quaestionis; nam ex ista quaestione actoris certi oritur iudiciu , quod nuncupatur c6ri'adicto risi, glo. in c. Abbati Je vreb.signif&'de hoc habetur In d.tir. Ede iud.& C.comune de iud. cum omnis iu-tisdictio plenaria radicita sis in pi incipe, etiam originaliter, I. I. q. de const. princ. Bart. l. i. Ede iuriscl.omn. iud. sie ad istum principem pertinet conferre ordinariam iurisdictionem, c. I .g.iudices de pace rura fir.ibi gl6.5 Doct.& l. I.Tad i. Iul. de ambitu, & sic omnes gradus ab ipla veniunt, sicuti assinteri se, Anz.in Rubt.detur d. omn.iud. 8c propterea plures gradus iudicum reperiuntur, ut diximus in lib. a. ordinarium dicitur pluribus de causis, vel quia a principe, seu a lege deputatur ad omnes causas in loco suae iurisdictionis, aut qui 3'mo quidam seruatur in decisionibuscausarit,ut insta de ordinaria iurisd. licetur. Extraordinariu iudici si,quando iudex extri iuris ordinem,ut dum imploratur ossicium eius iudicat, veluti ad mercedem certanisiluendam, aut confiniendam, l. I. g. Medicoro, si de iud.sie omnia, qtrae veniunt ossicio iudicis Vossunt dici ludicia extra ordinaria, l. r. onae, fide agnoscen.lib.appellatur extraordinarium, quia proceditur extra sermam, &nguralia iiudicii, veluti pesviam inquisitionis, vel denunciationis, c. inquisitionis, cissiper.Iitςri .c. generaliter de accusat. & dicimus quem extra ordinem damnari, quando imponitur poena arbitrio iudicis ubi a iure n est limitata, l. sanctio. U.de poenis. Extraordinarius iudebe latelligitur de delegato, c. quoniam de accuset. & e. cum de creteio de tran-
NM. extraordinarium remediii quale sit, Willa Bart. invin prouisiciali, S. I. st.de nou oper.
293쪽
nuncia ditabi Iac& est textus aeciquoniam citin glo.de probat.extraordinariae iurisdictiones hodie siunt ordinariae, C de municipatilib. 1 Gl.fin. delegatus dicitur, cui a principe,vel o dinario causa committitur, vicem gerens delegantis, propria nihil habens, l. I. g.qui ma- data, ff. de off. eius, qui ditari ab otainario, qui a principe, vel lege, vel ab alio habentς legitimam iudicadi potestatem habet, c.a iudicibus a. q. e.& est ad omnes causas illius iudicij deputatus, non ad unam tantum, ut delegatus, de quibus supra diximus. iro Datur a Maranta alia diuisio iudiciorum, quoddam dicitur conuentionale,quando agitur ad conuentiones,& aliud reconuentionale, dum repulsat conuentionem alia conuetio--,veI per viam compensationis . Item aliud petitorium, aliud posses rivi& tandem quot sunt modi agendi, tot sunt iudiciorum species, ut ex Marant in duoco. a I Insuper aliud dicitur competens, aliud incompetens. Competens est, cuius iudex habet iurisdictionem, & exercitium iurisdictionis super litigantes a principe, vel a lege, in . Clem. a. ut lite pend. sic incompetens est, qui iurisdictionem non habet, & a lege dicitur deputatus, qui est de iurisilictione rei, sic attenditur ad competentiam iurisdictio loci, vel e personae, aut causiae, necnon competens dicitur delegatus a principe in causis delegatis, ut qui in sua in tit. C.qui pro sua iuri M. I a Primum requisitum, ut iudicium sit competens est iurisdictio, at cum nemo sibi ipsi imperare possit, i. r. C.ne quis in sua causa iud.ideo nec debet iudicare in causa propria, quia affectio commodi tollit iudicium, nisi in casibus a iure expressis, ut contra narem nocturnum, de depopulatorem, ac desertorem militiae, sic de singulis, de quibus in tu. C. ne quis in sua causa iudicet, & tit. Qquando liceat unicuiq; sine iud. iudicare. Secundo, habeat iurisdictionem respectu personae, veluti si posset cognoscere de pupillarum, viduarum, & miserabilium personarum causis, & tales sint iudices costituti ab Imperatore, aut Principe, ut in tit. quando Imperator inter pupill. & vid.cognos Tertio, est iurista versetur circa causast ideo olim iuxta diuersitatem causaru erant duuersi deputati iudices ; ideo in causa possesseria, tam pro interd.quam actionibus datur iu- putili x x existens in loco possessionis, vel ubi facta est violentia, l. r. Linterdum. fi de vi, & vi armata, di de his in tit. C.ubi de possess. agi oportet. i ubi de pona 3 Item in causa fideicommissi erat pariter deputavis iudex,coram quo fideicomissa erant , petenda, veluti coram iudice, ubi relicta est haereditas, vel ubi factum est testamentu, l. I. isside leg.3δε in tit. C. ubi fideicommisspeti oportet. i. Y ubi fidele. Qui promisit soluere certo loco, vel ita testator disposuit, ut certo loco exequatur vin t 'luntas eius, vel quia locus est expressus a lege, tunc causa coram eo iudice agitanda erit, dc C. iud erit competens, &habetur in tit.C. ubi conueniatur, qui certo loco promisit. Actio rei v cationis agitur cora eo iudice, qui propter diuersas rationes lartitur seru, col. l . di ideo ubi rei est, quae vesicatur causa agitur,ut in tit.Qubi in rem actio exerceri debeat.'Petitio haereditatis habet ita determinatum coram eo, ubi conuentus habet domiciliui kbi in . vel ubi bona sita sunt, si petatur iudicis officium, scii si de posseλ agatur, vel actum sit peri alis erit actio, aut interdictum,& tunc conuentio fit apud iudicem, sub quo est domici- ''tium rei, vel ubi stat res, ut in sit. Qvbi de haereditate agatur. ε . Qui aliena ratiocinia gessit dum tenetur reddere rationem de gestis, debet cεueniri,sin ram iudice deputato ad similia gerenda, ut in tit. C. ubi de ratioci. agi oportet. Si de statu alicuius agendum esset, ut de ingenuitate; tunc agitur coram principe ; Ita ocde libertate; sed si inter duos esset contentio, tunc coram iudice deputato, ut in tit. C. ubi de causa status agi oportet. Haec de causis ι daturetiam iudex persenis, ideo curialis principis, vel cohorsis comvenitur coram suo iudice, de quo in tu.Q. bi quis de Curiali, vel cohortali, aliaue conditisue conueniatur.
Senatoribus, de Ciarissimis dabatur etiam iudex: Nam Senatoribus existetibus in urbe, vel sub urbio, tunc conueniebantur coram praefecto urbi . in prouincise veru coram praesi de illius provinciae, ut iura. ubi Senatores, vel Clarissimi. .
294쪽
ubi, ae Habebant, & iudicium separatum indigentes restitutione in integrum, veluti minores, Pu lv alii, quibus de iure coercedebaturrestitutio, ut in tit. C. ubi, de apud quem cog. in ime isti Milites in expeditione existentes coram certo iudice conueniebantur; Item& domesti- C. ei principum,& agentes, qui pro debitis publicis conveniri debent, coram prifide prouini clarum, ut in tit. C. in quibus causis milites. iiiis. Procurator fiscalis interdum est conueniendus a priuata persena, & tunc coram procuratore Caesaris cum praeside prouinciae, sed si procurator Caesaris a priuato conueniretur, ubi tauta tunc procurator fisci cognosccbat, ut in tit. C., bi causae fiscales. Regula est, ut diximus, quod abor non potest conuenire, coram se reum, & si esset suae iurisdietionis, i. qui iurisdictione. U. de iurisis.omn. iud.in priuatis autem negocijs pater, Glium, vel filius patrem iudicem habere potest, l. in priuatis. fide iudicijs. Reus convenitur in loco domicilij, l. fin. st.de iurisd. omn.iud.& si se absentaverit muta- di iudicij causa iudex domicilij poterit iudicare, i. a. f. legatis. Ede iud.& l.si quis eod.sici incola etiam conueniri potest, ubi habitat, & ubi ciuis est, i. incola. Tad municip.de inc lat. mulier conuenitur, ubi est eius maritus, i. fin. C.de incolat. lib. I o. Pupilli, & viduae non trahuntur extra prouincia, sed ipsi trahunt actorem, ut l. r. C. ubi, & quando Imper. de quo sepra i si reus habet plura iudicia poterit conueniri, coram quo voluerit, i. haeres. 1s de iud. At ne ulterius circa materiam iudicii me immisceam cum plures sint personae, de cauis postulantes diuersa iudicia ommittam coetera. I s Sunt autem quaedam causae, quae mixti Bri dicuntur, de quibus in tit. ε'quibus resa ad eundem iudicem eatur, & hoc accidit, vel ratione causae, quae sint simul coniunctae, v Iuti de dote, & matrimonio, di tunc indicat iudex Ecclesiasticus, Abb in cap. tuae extra dei ps urat. Item ratione rei conuenti, vel actoris, ut dum Clericus trahit laicum, vel e cor tra. Tertio, ad euitandam absili ditatem, nam inconuenin vestit, ut causa una esset penes bux 4 u plures, ne continentia caus, diuidatur, veluti de actionibus familiae herciscundae, finiu r gundorum. & communi diuidundo iure debet adiri. coram eodem iudice, ut in d. ii At si alter de colligantibus vellet mutare iudicium, & alienare rem litigiosam inpers
.ii iniis. potentiorcm, ut iudicium redderetur durius, si hoc e staret, non tamen mutatur iu- di. n. vii. dicium, & tereretur ad rearius, quatri nostrum interest, & iudex poterit condemnare, ut intit fide alienamiud.mutan.causa. s) is Alia diuisio iudiciorum quoddam est ordinarium, de quod ximus, aliud summarisi,nam ' o inarium hic summir, dum serupntur omnes partes iudicil iuras ordine seruato, ut si pr cedit libollus, litis o testatio, publicatio, di sic de fingulis, ut habetur in l. i. Alii h. offer tur, C.de litis contestatione. & in l. prolatam. C.de sententia, di ibi Bart. & Din. ij. iiSummarium dum summarih tractatur sine solemnitatibus praedictis. Clement. saepe. deves signi f. Barn in extrauit lini ad reprimendam in verb. summarie, MI.in Liudices. C. dei iud , uribus modis Udicium dicitur summarium. Primo dum princepscommittis, ut edatur summari &hoe non conceditur, nisi principi non recognoscenti superiorem, , ' bo. i id.Clement. si S in hiinc.in vetbἰ Mandamus, dr quae solemnitates videantur Ilibi
tar, vide Marant. in suo ora. iud. in p. l. num .8.resert auctores, do dat nonnullas declarati
nes; ut ibi las Bart.in extrauag. ad reprimend.in vers. sine strepitu, & eundem, vide in l. r. S.quod si sit. Ede praetorin stipulat.& in I. 3. 9 casus, dc in l. 3. Ede carb. in.de in l. si quis a libertis. s. si quis ex his. Ede tib agnoscen. Abb. de elect. in c.dudum, d=a .spec. te offiud. s. hostreme, vers. 3.de vetb.signirat in d.Clcment.sept. inrelligitur summatim, quasi semiuplene, c. quoniam frequenter. S. in alijs, ut lite non contcstat. ει sic omne iudicium summanum potest dici, extraordinarium , 8c executiuum m quo non sinuatur ordo iudicii; ideo, extraordinarium, quasi extra tutis ordinem, speedc ok omia i .f. postrem , vers qua to loco, vel dicitur extraordinarium , ubi actio non est prodita, sed offi iudicis agitur, l .siquis Mulchrum. is fel .di I siquis missus. ε ne vis fiat ei se de similibus. Item dicitur, extram linarium,quauit, pos eris arbitraria, ut in titi stae extraord.crimin. Item dicii mr extraordinarium, quando agitur isti uiam inquisitionisfine accusatine, Bal. in Leriam, C. de
295쪽
C.de festo, δή in I. I.C.de liber.& eorum.liber.& in l. r.Qquorum appelI.nonrecipi; ideo condemnandus per viam inquistrionis otea puniri poena ordinaria , sed arbitraria,
b in conci . lib. I. col. a.versnunc venio,& in c. per inquisitionum de eae, nisi de crimine constaret per confessionem rei, ut ibi Abb. Item extraordinarium dicitur , quando praesentatqr instrumentum, secundum Armam ritus, ut in usae inrtipa. Rem omne iudiciu criminale potest dici extraordinartu,l. i .f.fin.ffde poenis, & l.ordo. ff.de pub. iud. 18 Item datur alia diuisio, quoddam dicitur prorogatum est quando ventilatur inter par res, coram iudice non seo principaliter, tamen addito de consensu partium, l. r.& l. a.fideiud. l. si conuenerit. si de iurisci.omna .& in c. significasti de foro competens, Prorogatio multis modis sumitur; Primo, refertur ad terminos, & dilationes, est tunc dilationum lapsarum extensio, Bal .in l. Aemilius. fide minor. versnoto quicio, quandoq refertur ad
compromissa, i diem proserre. fide aibit. quandoq; refertur ad iurisdietionem,& fit quatuor modis, veluti de persena ad persenam, de re ad rem, de tempore ad sempus, de loco ad locum. glo.& Bari in La. S. sed si iudex. Me iud. Bal.in l. r.Ede iurisAomn. iud. ex Ma
19 Insuper aliud est seculare, aliud iaciesiasticu, sic aliud temporale, aliud speciale, extradisi.& i 3. Ro xt. Maranti par. Item Miud delegarum, aliud subdelegatum. uem quod-aodam validum, aliud inualidum ; validum vis selcmnia, de Iubstantialia iuris senti seruata tinualidum ubi aliquid deest, de stibstantialibus, Bari .in l .prolatum. C.de sent .l. licet. C.de procurat. Nullit s venit, vel ex desectu uti sei dius, ridnist. si bona competen. iud. vel sine citatione partis, Clemet. Pastoralis,de re iud. t de uno quoq;. st de re iud. vel sine mad. legitimae personae, tiri.& Doct.ini. iket. C.de procurat.
ai Ite aliud simplex, aliud duplex; simplex iudicia dieitur, in quo massis me dire in
ris, alter rei, ut in actione mutui, empti, dismilium; Duplex, in quo quili elitiganti iuri est acton, & reus, ut in. S duplicia, de interct Item aliud necetarium, aliud voluntarius necess rium, quod habet contradiciorem, & redditur ia inuitum, Linter stipes Acin. g. r. E.
de verb. oblig. & appellatur contentiosum, quia actoc contendit contra reiun, & necessa..rium, quia tractus rem tenetur comparpre, & respondere. Voluntarium, quia nulla neces.sitate Logente agitur , vltest adoptio, emancipatio, manumissio, de similia, sic de alijs, ex
Maram an dist i8. Item aliud primi pale , aliud appellationis.; Principm cpaoffagum in prima instantia; Appellationis post sentcntiam principalis iudicij ex eodi dist. i s. Ite aliud praesudi tale. aliud dion, ut supra dictu est de actionibus praeiudicialibus. Preiudiciale ab-1blutum, dum agitur de causa status, respeetiuE Non aviaeriundum agilii irrigore priui legij, quia praeiudicatur alijs actionibus, vel dicimus praeiudiciale, quando agituria primcipali causa, non autem de accessorio, resere per plures Marant. dissi a G. ba a Nitimo, athidest hirisdictionale, aliud arbitrarium; iurisdictionale, quod agitur,coram Iudice habente iurisdictionem, siue sit iudex ordinarius, siue delegatus.Arbitrarium, quod coram non habente iurisdiistionem, sed electo arbitrio partium, & dicitur ita, voluntariu, Arbitratum est actus tritam petisnarum iubarbitrio litigantium. Arbiter , qui a parenti. a 3bus eligitii si tamquam iudi A inspecta λrma procedendia. I .Lquata.fi dcaro. Attareator est ille qui eligi uir, utponemusso omni ordine iuris disponat inter partes: prout sibi squuvidebitur,l.si societatem.*.esbitrorum. s. pro sec. l. si quis arbutatu. Ede . Glig. Inst. de empl.&venae, item prechim,&duplici modo dicitur amiter, tis modo dumsiligitura iure, & cxprimitur certa causaeva nandi, c.arbitris deinde . libat alteresigitur de consensu partium, intit. ENC.de recenti arbitri i La Iudicium etiam appellatur serus, & lumitur multis modisi ut pro Ioco ubi redditur ius, quod appellatur praetorium, l. pen.ffde iust& aer. 2 sic pro tribunali, ubi Vntur ausa, coram iiudice tabem meria'.& mixtum Imperium a iudicibus maioribus, gyl. t .side iud. proprie appellatur serus, ubi multitudo hominum comicuit ademendum ψ vel ven ut',
296쪽
pellatus, vesa soroneo rege Inumitose, et ab auferendo, c.serus de vetSIgnis& intiti sede sero competi& secundunn'Alciat.in dispunlib. r.e.1 . tam dici debet; non serus..1 Tres sent fori Dcies contentiosum, de Wio diximus, Ecclesiasticum, i de causis spmeialibus, di Ecclesiasticis agitur iudicialiter,& conseietitiae,'ebram Consessore, Felin. in cieanonum de const.& civigilanti de rescript.ID. in e sicut dignum, circa finem de homicid.
DILVCI b. II. DE PERSONIS CONSTIT. IV D.
I xt M v s iud. constituendumeta tribus personis ex iudice .s actore, &rm,de iudicibus diximus in lib. a. est tamen iudex, qui potestatem habet a Principe, vel ab eo, qui tu em constituere potest, i. mi. & l. fim Ede hid. & l.unica. C. qui pro sita iurisd: de tales actu potestatem, di iurisd. exerceant nullo detenti impedimento, vel a natura, vel a lage, vel ex delicto, de quibus alias tractauimus. is Itiris dicito, quam habere debet iudex erit multiplex, una dicitur voluntaria, quaedam propria, ut ordinaria, L more maiorum, l. sequent. Ede iurisdia m. iudic. alia conuel tionalis, ut arbitria. Doctan La. Ede arbitri&super hie declarauimus diuerses species iudiciorum, qua iudicum disserentias dem serant. . 3 Iudicis partes sunt, ut non odio, amore, aut aliquo corranodo inruent, nam si ita iudi--- tua. carent, poena apposita in rit. ff. de poena iudicis, qui malὰ iussi pullirentur, staforma i
e s 4 Conferentes iurisii desient sine sufflatilioconserre, ut in Authret iud.sine staragio,coll. --α. staragit i sumitur mutis modis, aliquando pro pecunia, ut tafragium praestare a. p s Mys cuniam, Auth. qin oppori Episcopos. S.si quis; interdum pro consentu in scriptis redacio,plo.in .de quibus. Smam quid. fide len interdum pro patrocinio aduocati, l. vesca. QMsustrag.,Aliquando pro salario, quod datur ad eatis, in Rubet. Caeoti titanterdia idem est, quod domus, ut in a. Autlavi iud sine quo suffrangi sirgiunt. Aliquata pro restripto Prusecipis, ut iste penden.dicitur sitffragium a flaga. Arch. inc. mi periculsi de et cc.lib.6. Suffragium iud idem est, quod officium, Spec.de adul. verL Item constitutio de huius 6-gnificatione in l.vniantur. C de leg.lib. t o. Hic semitur pro pecunia, seu donis, de stiliceti conserantur iurisilietiones, sisermo, vel pecunia, nec iudicereo modo iudicent litigituri sus Q in d. tit.ut iud. sine quo fiam: vel pecvn, deiud habetur in tit. Ede iurisd. omn. iussi de
s His praemisti vHemhun ciuis sit actor, & quis reus. Actor esu qui ab aliquo aliquid dari, vel fieri petitur. Saenia. Instate poena temeriliti sedante in iud fuerit morum non cognasatur actor, sed eo moto, qui prouocat dicitur actor, Leribus. ff.de hid. . qui priora God eo q prosio interesse agit, i. patroni. Ead Trabest Maini commiisqua de re de ficiente actium deficit nomen actoris, i procuratorem. S.mandata sanan&Min F ludis 1 - . i. L S cialium
297쪽
rilibus actionibus is est actor, qui habet intentionem probare, L generaliteri Ede cicoepti
ideo actor etiam appellatur, qui excipit, licet in reliquis sit reus, i. I. Ede excepta quum ei pinare conueniae, ex 'uo excipiendo, petit absoliri, lan excepi. fide probati ut duo dehistores reciproce obligati, qui prior prouocat, erit altar, l. qui appellati aede iud. insuper &in his tribus actioni ς, familiae herciscundae, communi diuidundo, Mium regundoru, qui prius agit, erit actord. l. tribus. ff. de tua sed si ambo prouocarent insimul, sorte eligitur actor, i .si duo. isdei .quod verum est, quando quaestio erit iuris,non do.in I.unica. uti possid.& sorte intelligitur taxillis, s.finae communia de leotarum primageneralia ter. S.siquis. ff.famil.hercistu . is inficium actoris .in antequam iudicium incipiat diligentur iurashi incumbentia explo- i iram, ut possit victoriam obtinere, nam qui sine iure agit inutiliter agit, cram non possiti titimc procedere, l.quidem alterius. isde re'iuris,& proprium a rilest, petere ciliquid libi dari, vel se absolui, vide Dec.in cons 88.nu. Io.& 8Gnuma a. Sumitur etiam interdum pro procuratore, l.papi.in fine, ubi glo. in verbia r. stae publicia. interdii pro procuratore Caesaris, I.cotem serro. S. Agri. inde Irublicin. aliquando pro Castaldo, lint
Prius agendum est de actore, quam de reo,quia in discussiorubus causanam prior in cum .'etis habetur, ipse causam nititur ampliare, & in iure praeponitur, & naturali considerati ne pastionem actio praecedit, & responsionem petitio: in tita de in. re parcia. Actoris ossicium, non omnibus comenit, ut ibi Dec. vers expedicto, nam quidam excrupiuntur ex desectu aetatis, potestatis, vel alterius impedimenta, de quibus ibi, & iatius alia hi. Plures possunt vicem actoris gerere, tam in cnisa propria, quam aliena, ut exspec ind.ti de act. Rosse. de libell. facit rubricas speciales trum. I 8.do personii litigistium is Alia perλna constituens iud. est reus, qui actionem propulsar, de dicitur areo, are tu, c. ra, deverb. signisnam in criminalidicitura reatu, M sistitur pro eis, qui necessario. se tueri debet,c.delicti de excepti&4. i.de re iud.lib.6. ibi Ioan. And. vel dicitur reus ratim ne rei, ad quam obligatus est, ut in Auth.dechio sucis, coli. 7.&ex d. c. ssirus de Tullius de orat. lib. r. ait reos appellari dori eos modo, qui arguuntur; sed omnes, de quorum rediseeptatur, itaq; diuersimode stinitur, vel pro delinquente, & pineo, qui malum de aliquo profert, atq; de eo, qui aurem cito criminibus praebet,cnon solum, M. 3.interdu, qai ab actore conuenitur, ut in casu nostio, de plures istora species, volnii res crodendi,& idem isent; quod creditores, alij debendi. O si lilabiti maiij pmmittendi, alii stipulandi glo.
y hist de duobus f eis. Alij dicuntur rei fatissandu .ςl stipulandi, o MMido separati in- ris. tefrogatur debitor:&iplasmae respondet, Ii respondet. s. t.Inst. do duobusteis stipuli duoIM Mutus promittendi fiunt, si duo promittuntur eidem eandem pecunia; vix Itimescide duo 'nim natura haec cris, t quilibet teneatur inselidum, de soluente unoetollitur obli ratio. μpen. Insteod.licet unus de correis promiserit pure, & alter causa conditione, ili nihilomi s diantur duolei hi omittendi, vel debendi, ut ex&S.fin. Inst. d. i l l .mit i o Uinando in remudino plures res vocantarr, dicuntur consertes litis; in hqreditate c&ἀumni, piaibus olim erit conssa do, vivis non poterat coueniri sine Rhodio vero quia C. libet sociorum potest comaeniri, ut in eis. Clde eonsortibus eiusdem litis, Iecon recidi conrur, quia simul eandem seriem cxperiuntur iudici j, t in toto tine . t t p t
ti Sunt seriterquidam rei, qui legitimam causemst i in iudicio non habent; inuti Motes , s. vel alia de causa sunt impediti, de quibus Specto d.t inde act. S reo, di mi C.ctus οἱ ut 6.
legitimam persenam standi in iud. non habenti i y personaria i Monendi sunt actores, θ: rei ante omnia seruent, Uaae a iure statuta sunt. Gnet
metae litigent, nam temere litigat, secundum glo. in l.eum queui. is de iis qui ius non habere litigat, et qui calumniose petit, Iasin Lproperandiam. f.sin autem. C deludanim. ἐε. ad 26. N puniri possunt triplici poena, pecuniaria, periurii, & iniamia, Iussidena temer.litigSNinde temeritas est cum quid facimus propria voluntate, & sine superina νς nisi
ris auctoritate, Getiali in cum qui . Massiper, de promatb .uti, cumquisis
298쪽
st et Lib. IV. Deaehion. interci & ord iud.
eit iure prohibisum, de tei ritat. vide Bari in l. i .st ad Turpilian. Ita suminat
pro praesumptio .ν inlcrata, ci auaritiae, depraesuinptio. ibi Archid.intui dum propertita cia, glo.in c. I .de malach. Interdum dicitur temeritas maiorum stativa Iu proprio violare, di in a . q. I .notum, & in 7.q. I .nihilia: i; Insuper si bono iure tuentur, ita ut non temerario ausu ad iud. alios prouocent, videan ne plus debito petatur, dc plus intelligitur, tam in rei quantitate, qua qualitate, vi in stimatione, di valore, vel tempore, ut sit ante tempus conuentum petatus, vcl alibi, quam in loco determinato,.sic tem plus debito dicitur ex causa, tepore, & loco, Spec in i i cossio in princ de in C.de petentibus plus debito, & ibi agitur de poena, qua puniendi sunt.
ν. εti,ui 1 Tertio actor ad excludendum dolum, quod no animo caumniae prouocat ad iud. reum, plus debi sed ut suam experiatur actionem, debet iuramuto, quod dicitur caluinniae. Inst.eOdrui toma ris, olim calumniose litigantes in decima parte litis puniebantur, hodie ver i p naperiuris, & victor condemnabitur in expetuis litis. Ins .eod. f. haec autem omnia. quod a uocari actoris, & rei evitare tenentur. lnst.eod. S. utriusque. Reus tenetur iurarc L calum nia .i. quod petat uti bona,& legitima contradictione. ecce enim. Ins . eod. nam nugausi s id, quod debet, aliquando in duplum punitur. S. vi ad. si ut reus in certis casibus, litic neq L Mr, me confiteatur ultra triplum coeademnabitur. S. statim. Ins .eod.& latius in tit. 1l.de in in litem tu litem iis randi istud iuramentum calumniae debet plura continere ii Primo, quod promi
Aes. quicquam iudici, neq; dabunt, ut in Auth.litigantes jurent, & praestandu est hoc
ut litigam iuramentum in actione in rem. Inst.de ati. S. praeterea. glo. Inst.de poena temeri litig- , a Secundo, quod utitur bono Hre,ct non agitur animo calumniose, ut m tit. C.dc iuram
calumniae, ba. Tertio, quo , nullam talant probationem calumniosam, per Auth. de his, qui integ. ad appell. s.fin.c . s. ex quibus versias. Nihil promittitur, vi falsii sententia detur, ut his tradatur, dilatio trulla petatur ex additionibus ad glo. in d. S. a. Inst.de pCen.te meta litig.& Qde iuram. calumniae; l. a. hoc iuranaenium plastadum est. tam per acto LM,ini. ' qmm per reum lite contestata, c. fiscin M. extra edd. Est autem hoc iura nium adco ne uarium, quod a partibus remitti non potest, cum si de substantia iudieij, & si ommittitur, processus est nullus. per t. a.f. sed quia ibi Bari.&Bal. Geod.sed si non fuerit petitum, tunc potest ommitti tacite, c. i. d.lita6.de possint tam partes petere, quam iudex, salvi,
1 ε iuramentum tribus nominibus appellatur iuramentum, sacramentum, & iusiurandum, dicitur iuramentum, quasi iuram spondeat ita teneri velle ad seruanda promissa, ac si ad ea facienda de iure tepertiin, cuin ad praeeepticlegis siemanda quillhet tepeatur, l. nam ecmmos tenes, si de leg: Io.dicitur iusiurandum , quasi declarandia ius uste iurandum sacra' mentum, vel quia firmabatur sacratione , vel quia fiat sicrum iuramen ηm, habeturMinqpiddictranei adimalaem. vide Alalatiin Rubr.extra de iureiuranι ou. a s. homeSi Sumsi quis. Iast, de actui L io ,1 Ideo iuramentum est artatatio religiosa, fra Cie.in Iip. 3. de off. at Alciat.in d.Rubr.de iureiuranarurru nium est vi ullam religiosum ex intanus alterilam per stri pii rae tactu, vel verborum prodation insurgens ad solidum altam sWper mi ipscrmnitur,: . ., ex Docian Rubr. ἀ&Authac Clofessis Mancium do iuram. in q, i 8 Est autem in proposito iuramentum calumniae, cum quis iurat se bona ede, non cadum, sandi mino clausaso mouisse, vel quod putat se bona iustiti , uti .rcluctanduin pervc-i rit, Gic .in sum.eodbit, perita. S. t. C.eod. sic calumni usi cum quis iniuste scidicr agit,ves defendit,l. r.f. calumniari. ff. ad Turpil . duplexv rari missi de calumnia,&de mali. tia, vi inquid iugerant, declarat ibi GAEr. nu. 4.ει licet c. lumni videatur maliti λ l.omnes. Qdu Episto ια Geticis, tamen conita in propositu rumitur , ut dictu est, Ad pro de ptione, l.inhoci. mulieribus. Ede re iud. de latius ipMIL lib. de calumpia dicetur. δ' u Inium e videat iudex, ne iudicet tempore interdi nam non licta omni lcmpore P s
toth sua primπις verba, sicuti in diebus ferialibus; idis feria est tran ν, quo prae or ius
299쪽
tune feriebantur victimae, vela verbo seris, quia tunc praetoriosino licebatti Abla in rub. extra de ferijs. Sumuntur autem striae, vel pro qualibet die hebdomadis, quibusdiuit ossiciis nos vacamus, sed eo nomine appellantur, quia Deus qualibet die insuit, dum Coelum, & terram creauit, usq; ad dium septimum, quo requieuit ab omiuom danterdusumitur pro die festiua ad Urem Dei dicata,&it lariumlo dicebatur, quia illiadi. cc bus victima Deo osserebatur seriendo pro sacrificijs, & de his in tit. E.& c.de serijs. O cui. l nducebatur dium simode, vel ex improuiso ab Imperatore , seu alio principe ex causa lettitiar,vel mestitiae,l. i.Qeod.& sic a nemine indicebatur,nisi a principe,ut ind.l. r.C.eod. ao Feriarum autem Faralamium selemne urinductae in honorem Dei de prFepto EGIe- tsiat, vel consuetudine, La .Cae .& l.omnes dies, cod. aliae ad honorem principis itistitutae, is in die sui natalis, vel cotonationis, in da.omnes dies, & l.fin. e .aliae in honorem ci uitatis, ut in is Lomnes,quaedam ex causa necessitatis, seu ob publicam utiIitatem, ut tensepore messium,& videmmiarum c Gunt rusticie feriar, aliae inductae sunt de consuetqdia . ne Ioci, ut feriat latitue a latinis inductae, La .S quoties. ff. de orig. iuris, quibus itri; diebus iudex iura popii reddere non debet. ihi. i . , . II ia I Vltimo, iustitiam a quo lance iudex iudicet. non magis ad actorem, quam rem inclinet, licet leo sit magis fruenta in delictis, Icum par.K.de rese iur.& incivilibus .i. quando es.semus in dubio, & seueretareulitatem. S. comm . Inst. de inter. ita ad absoluendu prom- itiores sumus , quam in condemnando, l. cum te. C.de conta ob turp. m. Necrum fruendiunt in dilationibus maioribus, i. sin.Ede sedijs, Isi quando. C.de dilati. Insuper & seruare debent iudicij ordinon, ne processus, & sententia reddantur nulli.
300쪽
i DILUCID. III. DE PRIMA PARTE IV D.
I xi usus de personis neci sarijs adibrniani iudieisi,modo dicendum de ordine seruado in iudicii,& diuiditur in tres partes. Prima,est usq; ad cotestationem litis; Secunda, usq; ad sententiam; Tertia, usq; ad exequut ionc ni d. sentcntiae, hoc ordine iudieii ordinem declarabimus. Quibus praemissis insuper videndum, quid sit lis, instatia,& causa; de iuri satis se pra eius quiddi με demostrauimus ,δε est iudiciu tota illa discus.
sio cause, quae iturat a citatione, usq; ad sententiam, secundum Alex. in I. postquam liti. C. depa, i . ta , Instantia vero est illa exercitatio iudicii, quae fit a litis contestatione usq; ad sententiam latam, scru usq; ad finem triennis vel bi tam a criminali, l properandum. C.de iud.ideo dieimas instinclam peremptam illam exercitationem iudicii, quae habetur pro non cum super illa tartentia dari non positi, ac non habet relationem ad causam. nee ad iudi cium. Nam licet instantia sit mempta, non tamen est perempta causa, nec ius partis,nec iudicium quin possit de nouo agitari,sed solum illa cxercitatio iudici . i. illa tela iudicii incepta, dc non completa, quae pro non facta habetur, cur iniplius per eam non possit deueniri ad causam finalem iudicii .s ad sentcntia, nisi de nouo in iud. deducatur, ut in d.l. properandum. Talis instantia indui ha filiis Metausae redderentur longae, & iere immortales,& cum expediat publicae utilitati causasterminari, Doct. in d. l. properandum. Incipit instantia a contestationc litis , vel in sumiuarijs, postquam inceptum est cognosci de meritis
Durat regulariter instantia in eausis ciuilibus per triennium, in criminalibus per bicn- niuin, ex d.l. properandum, de Iimitatibnibus, & ampliationibus, vide Robert. Marant.in p. s. in princ. ubi etiam addit num. 6. quod instantia restauratur quatuor modis; Prinio,
per insufflationein principis: Secundo, beneficio restituti Mis in integrum; Tertio, de co- sensu partium i marto, perinceptionem causae de novo, quia causa non cst perempta. 4 Lis generale nomen est, & sumitur aliquando pro instantia causae, ut ira est. properadam in princ. & brim fite mortua: ff. de iussis quandoq; ponitur pro ipsa causa dediilia in iudiacium, i nullae. C de procurati S l. litis nomen. ff. de verti. signi f. ideo remanetans liti, vid tur renunciare instantiae, & causae, sto.& Gomes .in c. i .S. licet de procurat.lib.o.dicebaturiis a contestatione litauustri Myrversus limes erat positus qnem, ut discerneret agri inc Drus de verb.signita, με ith dicitur praeparata, i quemadmodu. F.de inoff. testamento; Aliquado incnoa , vipei Iesam libellyonlationem, divisdationem praestitam. ifex quibus causis tritor, i butimimi. Ade uod litis nomen omnem actioncm stgnificat, siuela xArisbm l litis nomen. Alia dicitur litis contestatio, & est initium, & exordium litis, Spetalesti, contestat.& Bart.in1 eod.quandoq; dititur litis exordium, quo ad interrumperiis in praescriptionem de in citatio, c.gratum. Ede off. dolent quia Ede iurisd. omn.M3 - H