장음표시 사용
181쪽
Loculamento prorsus eadem quae tympano sitiat: sed alterum altero lonpraestat. Etenim flabella tympanu sic occupare possunt, ut ipsum undi sere attingant, omnemq3 auram conceptam in canalem longum impellant: loculamentu propter angulos sic occupare non possunt: in quos quod ausra partim recedat, ipsum tam utile quam tympanum esse iasi potest. Vertam loculamentum non humi modo locatur, sed etiam super tigna, sicuti mola. quam uersant uenti, statuitur, habetin eius sucula loco ucetis etiam extra is psum quatuor alas molae alis similes. Hae impetu uentorum percus Iae sucus tam circumagunt:quo modo eius flabella,quae intra loculamentu sunt, uentum foramine spirkali haustum, per canalem longii puteo inspirant. Quanquam aute huic machinae nullo opus est ueetiario, cui merces persoluatur, tamen quia cum caelum silet a uentis,ut saepe silet,no uersatur, minus quam caeterae est ad uentulum puteo faciendum accommodata.
Eiusde bucii, habens subriti c. vectis fueuia D.
Eiusdem pertie E. Lockumentam supra tigna statutum F. Alae quas sucula habet extra loculamentum G.
Si uero flabella includuntur in axe, ea plerunq; cauu tympanu, item imo mobile capincul axi ex altera parte est tympanum,quod ex fusis constat: id
182쪽
Flabellorum uero, quae in Armis suculae uel axis inclusa tympanii & lois c lamentum in se continent tria sunt generat unum si ex tenuibus tabulis, altis & latis prout altitudo & latitudo tympani uel locia lamenti postulat: alteriana ex tabulis aeque latissed humilibus, ad quas tenuia Sc longa populi uel alterius arboris lentae rese mina sunt astixa: tertium ex tabulis proxiamis similibus, ad quas alae anseru duplicatae uel triplicatae sunt assixte. Hoc minus usitatum est quam secundum:quod rursus minus quam primum. Includutur aut flabellorum tabulae in quadrangulis suculae uel axis partibus.
Primum fabellorum genus A. secvndum B. Tertim c. tacita pars sia angula D. Eiusdem rotund. E. Vectis r. c a Tertium DE RE n ET ALLic Ainferioris axis tympanum dentatum circumagit,ipsum a rota, cuius pinnas aquarum impetus percutit,uersatum: si locus aquarum copiam suppeditat, hanc machinam fabricari utilissimum est & quod nullo egeat uecitiario cui merces danda sit,& auram perpetuam puteo Perlongum canalem inspiret.
183쪽
rium Sc multiplex,constat ex follibus: quorum non flatu solum putei 8c cuniculi canalibus longis uel fistulis inspirantur, sed etiam haustu a grauibus Sc pestilentibus halitibus purgantur. Hos diducti foraminibus spiritalibus
per canales hauriunt&in se alliciunt, illum compressi per nares in canales uel fistulas inspirant:eos uero uel homo comprimit,uel equus, uel impetus aqua .Si homo,super canalem longum,ex puteo eminentem, sic ponitur &ad ligna assigitur in serius follis magni tabulatum, ut, cum flatum per canas Iem inspirare debet eius naris in iplo includaturicum graues uel pestilentes halitus haurire, canalis os sollis soramen spiritale undim comprehedat: sed cum superiore sollis tabulato uessitis copulatus, per medri axiculi formam,in qua sic inclusus est ut ea parte immobilis manea Cpenetrans descendit. Axioculi autem codaces ferrei in foraminibus tignorum statutorum uersentur. Ita cum operarius uectem deprimisisuperius sollis tabulatum attollitur, simul & sores spiritalis foraminis spiritu rapti aperiuntur:quomodo sollis, si naris eius in canali inclusa suerit aerem liberum in se allicit, sin canalis os sosramen eius spiritale comprehenderit, graues uel pestilentes halitus ex pusteo centum & uiginti etiam pedes alto trahit & canali haurit. Cum uero laspis in superius tabulatum impositus, id deprimit sores spiritalis soraminis clauduntur, & sollis priore modo aerem salubrem per narem canali
184쪽
166 DE RE NETALLIc Ainspirat: altero graues uel pestilentes halitus conceptos per eandem narem expirat. Quoniam uero tunc aura salubris maiore putei parte intrat, solio res quod ea fruantur, laborem sustinere possunt: nam putei minor quaeda pars, quae in aestuarii loco est, ab altera maiore tabulis continentibus, & ex summo putei ad imum usti' pertinentibus,distinguenda est per quam canalis longus sed an ustus,sere ad imas pulci fauces descendit.
Putes pars minor A. Canalis pab aulas B. Follis c. Patet pars maior D.
Vbi uero nullus puteus in eam altitudinem fuerit depressus, ut cunicuisium longius in montem adium attingat, fabricetur talis machina, quam itε operarius trahat iuxta cuniculi canales per quos aqua effluit,fimilae ligneae collocentur arctius connexae, ut flatum continere possint. Hae ab ore cuniaculi usin ad ultimam eius partem pertineant: ad quos os existat sollis sic collocatus ut flatum conceptum per narem fistulis, uel canali longo, inspirare possit. Quia enim alius flatus alium semper impellit,in cuniculu penetrans aeris mutationes facit: quare fossores instituta perficere possunt. tam ita a. ristulae P. Neris duplicati follis c.
185쪽
Sin hόlitus graues sollibus e cuniculis hauriendi fuerint plerii in tres duaplicati uel triplicati naribus carentes & priore parte clausi, in sedilibus cois
locantur: quos operarius non aliter pedibus calcando coprimit, ac eos qui in templis sunt ad organa, quae uarios dulces sonos edunt. Follium autequis in graues istos halitus inserioris tabulati soramine spiritali per canalem longum tractos foramine tabulati superioris expirat uel in aerem liberum, uel in aliquem puteum, uel in fossam quampiam latentem. Hoc foramen soriculam habet, quam flatus noxius toties aperit quoties exit. oniam uesro aer sollibus tractum alius continenter subsequitur, non grauis modo extrahitur ex cuniculo mille R ducentos pedes longo, aut etiam longiore, sed salubris naturaliter ipsum cosequens in eundem parte eius aperta, quae extra canalem illum longii est, trahitur. Quo modo cum aeris mutationes fiant fossores laborem susceptum sustinere pos Iunt: quod genus machina ni essent intactae metallici necessse haberent duos cuniculos ita montem age re,& post pedes summum ducentos semper puteum ex superiore cuniculo ad inferiorem pertinentem fodere,u t aer qui in illum influxit, in hunc puteis descendens sosbribus salutaris esse possit: quod sine magno impendio perficere n qn possient. At duas machinas supradictis assimiles sollibus equiuersant: tuarum altera ad axem habet ligneum orbem, circumcirca gradi
186쪽
iss DE RE METALLic Abus distinctium quos equus in claustris,si initibus his, in quae equi solis sera reis calceandi induci solent,inclusus continenter pedibus calcans orbem immul cum axe circumagit: cuius dentes longi deprimunt tigilla folles comis primentia. Quale uero sit organum quod eos rursus diducit, & qualia sunt ipsorum sedilia libro nono planius explicabo. Follis autem quisq; si graues
halitus ex cuniculo trahit, eos superioris tabulati soramine expirat: sin puteo, eodem uel nare. Orbi prixterea est rotundum soramen, quod, cium machina littenda est trude tra acitur. Altera uero machina duos habet axes, statutum equus uersat eius autem tympanu dentatum circumazit axis straoti tum panum,quod ex susis constat. Caeteris machina limilis est proximae: hic etiam follium nares in canalibus longis collocat statum in puteum uescuniculum inspirantiri s ira primo Jescripta A. Operarius iste peditas calcans Iolles comprimit B.
Tolles raribus rarentes c. Foramen si O graues talinis fisse fatus expirant D. Canales longi E. Cliniculus F. Maebina secundo te eripta G. Orbis ligneus Η. Eius gradus I. Clauctra K. Eiusdem orbis foramen L. Trudes M. Machina tertio descripta N. Axis statutus O. Linst Nan tentatum P. Axustratus Q. Eius t NanMm, quod ex fusis onstat M
187쪽
Vtaut haec proxima machina grauiorem aerem putei 5c cuniculi dare potest,ita etiam uetus ratio eventilladi assiduo linteorum iactat
188쪽
explicauit Plinius. Aer enim non tantum ipsa putei altitudine, cuius rei ille mentionem iaci fit grauior sed etiam cuniculi longitudine.
At metallicorum machinae scansoriae sunt scalae, ad alterum putei latus affixae:hae pertinent uel ad cuniculum uel ad solum putei: earum fabricam nonecesse habeo tradere quod omnibus in locis sint usitatae, & no tam artem, cdm conficiuntur,requirant quam diligentiam cum affiguntur. Veriam metallici non solum scalarum gradibus descendunt in sodinas, sed etiam intadentes in bacillo uel in crate,ad funem ductarium religata,in eas demittunstur trib. machinis tradiorijs quas primo descripsi. Cum praeterea putes uaude devexi suerint sos Iores ali j in operarii insidentes in corio,circum lumbos dependente, quasi deuehuntur non aliter ac pueri tempore hyberno, cum in aliquo colle aqua conglaciauerit frigoribus. Attamen ne decidant altero brachio circundant funem extentum, qui superius ad lignum, quod ad os putei collocatur, religatus cshinferius ad palum in eius solo defixum. Histribus modis metallici descendiit in puteos quib. annumerari potest quaratus: qui est, cum homines Sc equi per puteum, ut dixi, decliuem Sc cochleae instar contortum gradibus in Laxo incisis descendunt ad machinas subter
raneas: atq; rursus ascendunt. Descentina
190쪽
Restat de malis & morbis metallicorum ac de modis quibus sibi adi ipsis
cauere possiunt: nam semper maiorem ration em ualetudinis sustentandae, ouam lucrifaciendi habere conuenit utlibere munerib. corporis fungi pol simus.Eorum aut malorum alia amigunt artus alia laedunt pulmones, paratim oculos, quaedam deniq; homines interimunt. Aqua in quibus puteis inest multa S frigidior crura uitiare solet etenim stigiis est immicu neruis. Sed fossiores ad eam rem satis altos pcrones sibi comparent, qui mira tueantur ab aquarum stigore cui cosilio qui non paruerit, is magno assicietur inacomodo ualetudinis. praesertim cum uixerit ad senecit utem. Contra uero Iiuuae, sodinae adeo siccae sunt, ut prorsus aqua careant: quae ariditas maius
etiam malum dat operu's: siquidem puluis,qui cietur & agitatur fossioni,hus. penetrans in asperam usip arteriam & pulmones, parit difficultatim anhelitus & uitium, quod Otare e Graeci nominant . inod si uim corrodendi habuerit pulmones exulcerat,& tabem ingignit in corporibus hinc in meis tallis Carpati montis inuetae sunt mulieres,quae septe uiris nupserunt quos omnes dira illa tabes immatura morte ast cit. Aldebergi certe in Miletiam fodinis reperitur pompholyx nigra, quae v p ad ossia exedit uulnera, & uliscera. Ferrum quo corrodat: atw ob id claui earum casarum omnes sunt lisonet. Quin etiam cadmiae quoddam genus est quod operariorum pedes, quis madidos,it Q manus exedit: pulmones & oculos laedit. Fodientes luitur sibi non modo perones comparent, sed chirothecas etiam ad cubitutis in altas:& uesicas laxas illiget faciei. Per has enim puluis neo trahetur ad arteriam & pulmones nec in oculos inuolabi on dissimiliter apud Romanos sibi cauebant minii consectores, ne puluerem eius lethalem haurirent. T uni dissicultate anhelitus parit aer immobilis manens tam in puteo quam in cuniculo: cui maloremedia sunt machinae spiritales, quas paulo ante exsposui. Sed est aliud malum magis pestiferum, ouod homini mox amri
necem in quibus puteis, uel Assis latentibus, uel cuniculis duricies saxoriaioni stangitur in his aer inficitur uenerio: siquidem uenae & uenulae coniss saxorum exhalant subtile quoddam uirus, ignis ui expressium ex resbus metallicis at 3sq; lassilibus quod ipsum cum sumo subleuatur, non alio ter ac pompholyx,quae in ossicinis, in quibus uenae metallicae excoquutur, ad superiorem parietis partem adhaereicitud si ex terra euolare nequiverit, sed decideritin lacunas atm eis innatauerit periculu conflare solet. Etenim si quando aqua iacatu lapidis aut alterius rei comota fuerit rursus ex ipsis lais
cunis euolat ita* spiritu duetiim homines insciti sed idem magis enicit suismus igni nondum extincto.Corpora autem animantium isto ueneno intacta plerun* continuo turgescunt,&omnem motum ac sensum amittunt,snem dolore intereunt.Homines etiam ex putris scalarum gradibus ascena dentes, ubi uirus incrementum sumpserit rursus in eos decidunt: quia in
nus non seciunt suum ossicium globosaeq; & rotundae ipsis uidentur esse tenain pedes. Aut si bona fortuna parumper laesi ex his malis euaserint pallidi sunt & similes mortuorum . itam tunc nemo in eam ipsam sodinam uel in proximas descendat aut si fiterit in eis,ascendat Ocyus. Providi certe soler, tes fossores die Veneris ad uesiperam incendunt struem lignorii: nec ante