장음표시 사용
171쪽
tuor robusti uiri circumagunt: unus enim iici duo trahunt taceres, unus uel duo eosdem trudunt,at ita illos iuuant. Vicissim aut ali j duo uel quatuon in eorum locu succedunt Sucula istius machinae, non aliter ac stratus aliarumachinarii axis, habet tympanu, in cuius item sabulis ferreis annuli catenae cluetariae inhaerentes aquas pilis per fistulas hauriuiit altitudine pedit octo& quadraginta. Altius enim eas extrahere ito possunt humanae uires qui; dlabor ille maximus non homines modo sed etiam equos dentiget. Nam GIa aqua rotam cui es eiusmodi tympanii,continenter potest impellere: pluores etiam istius generis machinae, ut proximar,unius uenae sodie lae gratia. sed alia alio in loco profundiore solent construi.
Quinta machina partim tertiar similis est partim quartae Nam a uiris roobus iis ut haec circumagitur: ut illa duos habet axes, quanin utrun* stratu. S tria tympana utriusq; avis codaces sic in tignorii armillis inclusi sunt, ut exilirenequeat. In seriori aut axi altera parte sunt vectes altera tympanii dentarum superiori altera tympanum quod ex susis constat altera id, in quo fi/bulae serreae sunt infixae: quibus annuli catenae duetariae similiter inhaerens res aquas pilis per fistulas eadem altitudine hauriunt. Hanc machinam uoAEdubitem duo uirorum paria uicissili uersant alterum stans laborat, alterum feriatum
172쪽
is 4 DE RE NETALLic Aseriatum segetidum munus uoluendi exercent,unus uecstes trahit, alter re dit, tympana ad machinari, facilius circumagendam adiuuant.
ex fusis consi ιηs t. Tampo insio infixae 'it fibulae femea riSextae machinae item duo sunt axes:inferior altera parte habet rota, quae a duobus calcantibus uersatur, altam pedestres & uiginti, latam quatuor, ut alter iuxta alterum stare posui:altera tympanum dentatum. Inferiori uoto sunt duo tympana & una rota alterum tympanum ex susis constat, in Astero insiae sunt fibulae ferreae. Rota similis est ei, quam habet secunda m china, quae terras & saxoru stagmenta potissimum ex puteis extrahit. Cas. cantes autem ne cadant manibus prehendunt poeticas, ad rotae latera interius assixas:quam cum uersant tympanum dentatum simul circumactum imo pellit alterum,quod ex susis constat quo modo rursus annuli catenae duci iriae tertii tympani fibulis inhaerentes aquas pilis per fistulas hauriunt altitiadine pedum lax&sexaginta.
173쪽
Sed machina omniu quae aquas trahunt maxima, sic construitur. Primo cfellum in cauerna substructa collocatur, longu pedes xviii. latu & altupedes
174쪽
pedes mil. in sid riuus per subdiales canales aut cuniculu deducitur. Castelolo suntduo ostia et totide sores habentes superiori parte uecstes,quib. leuari in antis excavatis et rursus demitti possunt ut illo modo ostia reseratur,hoc claudantur. Sub ostrjs sunt duo canales ex asserib. factit: qui excipi ut aqua Φcastello eiu uente eam p in rotae pinnas infundiit:quo impetu percussae uersent rotam: breuior desert aquas, quae percutiunt pinnas rotam uoluentes uersus castellum: longior eas, quae percutiunt pinnas rotam uersentes in cotrariam partem. Rotae autem theca siue loculamentum constat ex contignatione ad quam etiam interius assixae sunt tabulae. Ipsa rota est alta pedes sex& triginta at* inclusa in axi. Habet uero duplices ut iam dixi pinnas:qua rum alterae alteris situ sunt oppositar,ut rota modo uersus castellum uersari possit,modo retro contrario motu. Axis quadrangulus est et longus pedes
πκNv. crassiis Sc latus pedes duos:cui post rotam ad pedes sex sunt quam or orbes alti & crassi pedem: quom unusquisq; ab alio distat pedibus qua
tuor. Ad hos assixa sunt clauis sereris tot tigna, ut eos orbes omnes conte gant. Ut autem continento collocari possint, in furnino sunt latiora,in imo. angustiora at* isto modo fit unum tympanum,circa quod uersatur catena ductaria cuius capitibus implicati sunt unci bulgas prehendentes.Taleuhoia tympanum iccirco conficitur, ut axis integer maneat.Id enim cum usu deteritur facile reparari pote Non longe praeterea ab axis capite est alterum tympanum altum undiq; circum axem pedes duos, latum unum, huic hara
Pago quoties res postulat impactus machinam retinet: qui qualis sit supra explicaui. Ad axem infundibuli loco est tabulatum aliquantum decliue, habens in fronte uenae latitudinem quindecim pedum,& totidem in tergo: in cuius utra in parte palus est robustus habens catenam ferream, cui grandis est uncus. Hanc machina quino homines gnbernant unus qui fores demittens ostia castelli occludit, Ac eosdem ad superiorem partem trahens recludit. Atin rector ille machinae iuxta castellum in loculamento pensili constastit. Ita cum altera bulsa iam sere u sep ad tabulatu decliue fuerit extracta. Haudit ostium ut rota sistatur. Essilia autem bulga reserat alterum ostiu, ut
alterae pinnae ab impetu aquarum percussae rotam in partem contrariam Mgant.Quod si mox ostium occludere non potest, & aquarum fluxione continere, inclamat socium atin eum iubet harpagonem subleuatum alteri tympano impingere,atin sic rotam sistere. Duo uero uicissim effundiit bulgas: quorum alter stat in ea tabulati parte,quae est in fronte putei: alter in ea quae est in dorso.Ita si bulga iam sere fuerit extracta cuius rei signum dat annulus quidam catenae ductariae, qui in altera tabulati parte consistit alterii harpagonem, hoc est grande serrum uncinatum uni catenae dii tariae annulo implicat,& partem catenae subsequentem omnem us* ed ad tabulatum trahit dum bulga ab altero estundatur. Et quidem iccirco ut catenae ductiariae pars cum altera bulga uacua demissa suo pondere reliqua eiusdem catenae Pariem de axe non detrahat totain in puteum no incidat. Sed eiusdem laboris socius cernens bulsam aquis plenam ferme esse extractam,inclamat maGchinae rectiore euin iubet ostium castelli claudere, ut spacium essundendi habere possit. Bulga etasa rector machinae alterum castelli initi primo
175쪽
aliquantum recludit, ut ea catenae ductariae pars cum hulga inani rursus in puteum demittatur: deinde totum reserat. lta cum iam par catenae ad tabulatum tracta rursum circumuoluta, tympano etiam ipsa demis Ia suerit in puteum, extrahit uncum alterius harpagonis grandem, qui cum ait nulo cais tenae implicauit. At quintus iuxta lacunam in fossa quadam latente cosis hinne, si contingat ut antanto dirupto pars catenae aut aliud quiddam decidat, laedaturiis batillo ligneo Sc bulgam regit et aquas in eam ingerit, si sua sponte ipsas non hauserit. Quoniam uero nunc in supremam cuius* bulgae partem in suunt circulum ferreum ut semper pateat, & in lacunam immissa per se ipsa hauriat aquas, non opus est ullo bulgarum gubernatore. Praeterea quia his temporibus eorum,qui in tabulato consistunt alter bulsam ei unodit altervectibus demissis ostia castelli occludit, aut sursum tragis reserat: idem uncii alterius harpagonis grandem annulo catenae solet inficere: quos modo tres tantum in hac machina regeda operas dant. Quin etiam quia inoterdum is,qui effundit bulgam, priorem harpagonem subleuatu alteri tympano imprimens rotam sistit,duo omnem laborem sibi sumunt. hCastellum A. Canalis B. vectes c D. Canales bubons E F. Pinnae duplices G H. Axis I. TImpanum nutus K. intena ductaria L. Bulga Al. Locus timentum pensile N. Rector machinae O.
176쪽
Sed de machinis tractor is satis. nuc dica de spiritalib. Cum puteus sueritualde profudiis ad que nullus cuniculus, nullaue fossa lates ex altero puteo pertinet aut cuniculus ad modii lonRus ad que nullus puteus pertingit, tueaer, quod extenuari no possit,fossorib. cras Ius otiunditur,atψ disticulter spirant.
177쪽
rant. Iriterda etia sustocantur: ardentes quoq; lucernae extinguuntur. Ita in opus esit machinis quas etiam Graeci πνευμα-M,Latini spiritales appella. t: etsi uoce no mittuti nam, ipsae essici ut ut fossores ex sacili spirare & opus institutu perficere possint. Earii tria sunt genera. Primum uenti flatus excesptos in puteu deduces in tres species diuidituri quaru prima sic se habet. Super pulchinadque nullus cuniculus pertinet, tria tiana, quam puteus paulo Ionetiora collocatur: primu super cius fronte,alteru super mediu puteu ter liu stupor eiusde tergu.Eoru capita habet foramina, in qua pali, ad imu cuneatiores,immissi altius, pariter ac primae machinae tigna, in terra adigutur ut maneant immobilia. Quod illoru tisnom habet tres formas in qui b. in, clusa sint tria tigna transuersaria quoru unu dextru putei latus occupat: alsterii sim strustertiit,mediu puteu. Ad hoc & ad illud alterii, quod etia super mediu puteu collocatu est,amguia tur assieres sic alterne coagmentati, ut semper antecedentis modica comissuram sequens obtineat: quo sane modo fisunt quatuor ansuli et totide in termedia caua quae uentos undiq; flantes cocipiunt. Ut uero ad superiora sublati nG cluctentur,sed retro serantur, as Leares operculo in orbis figura sormato, superius tecti sunt inferius patct: quare uentis iacccssitate quada putei quatuor istis foraminib. inspirantur.Atta, men id genus machina operculo tegere necesse no est in his locis,in quibus sic locari potest, ut uentus per supremam cius partem flatum inspiret.
Tignistrata A. Palicineati P. Tigra transiuersaria C. Asberes D. Si E. venti F. Opereulum G. puteus Η. Nachina carens operculo I.
178쪽
Secunda huius generis machina uenti status in puteum canali Iongo inaeducit Is ex quatuor asseribus toties coniumstis & coagmentatis quoties alatitudo putei hoc postulat,in quadranauli figura sermatur: eius comissus rae terra pingui & glutinosa aquis maciefacta oblinutum eiusdem canalis os ex puteo uel extat, & quidem altitudine trium quatuorue pedum: uel non extat: si extat speciem infundibuli quadranguli prae se serens latius & patentius quam ipse canalis est,ut eo facilius flatum concipere possitisi non extat. latius canali non est, sed ad id e regione uenti spirantis asseres assiguntur, qui flatum excipientes in ipsum ingerunt. Tertia ex fistula uel fistulis&uase constat: etenim super suprema fistula
statuitur uas ligneu ligneis circulis cinctu altu pedes quatuo latu tres: cuia
ius os quadrangulu,quod semper patet,uenti statu concipit,& eum uel una fistula in canalem longis uel plurib.in puteu deducit. Suprema fistulae pars inclusa est in orbe tam crata quam uasis se indu est: pauid minus lato, ut uas circum ipsum uersari possit.Ex orbe tame fistula extans includitur in rotundo foramine quod est in medio uasis fundo: qua parte ad fistula affixus est axiculus statutus, qui per uas sere mediu penetras sertur in operculi, fundo simillimi, foramen,inw eo includitur circu que axiculu immobile Sc fistulae
orbe uas mobile facillime uersatur a leni attra spirate, nedu a uento, qui eius ala gubernat: ea ex tenuibus tabellis constans ad suprema uasis partem assis
oesti& quidem e regione spiritalis oris: quod esse quadrangulum & sem.
179쪽
per patere dixi. Etenim uentus,ex quacu* mundi parte spirauerit, a pro pulsam recta uersus partem ei adueriam extendit: quo modo uas os spirita, te in ipsum uentum obvertit quod eius flatum concipit,eum* fistula in ca/nalem longum uel fistulis in puteum deducit.
Vas ligneum A. Circuli B. inspiritale c. RMil. D. orta v.
AIterum machinarum spiritalium genus ex flabellis constat item V uariuum & multiplex est: nam flabella uel in sucula includuntur,uel in axe. Si in sucula, ea aut cauum tympanum,ex duabus rotis & pluribus tabulis inter se coagmentatis compositum, in se continet, aut quadrangulum loculamen eum. Sed tympanu immobile at* a lateribus clausum ibidem rotunda lanis tummodo habet foramina:& quide tanta ut sucula in eis uersari possit: sed habet praeterea duo spiritalia soramina quadrangulaequorum superius colicipit auram: inserius canalis longus excipit, quo eadem in puteum induciatur. Suculae autem capita utrinq; ex tympano eminentia chelae stipitum uel tignorum caua crassis laminis serrata sustinent: quorum alterum habet ueoctem, in altero quatuor infixae sunt perticae, quibus capita crassa & orauia sun t ut eorum pondere sucula citrii circumagitur depressa ad motum pronior fiat: ita* cum operarius uecte uersat sucula flabella,quae qualia sint pauolo post dicam, foramine spiritali auram haurietes in alterum foramen, quod excipit canalis longus impelluiri: quae per eum penetrarin puteum. o 3 Dmpanini
180쪽
DE RE METALLI ea T3 anum A. Ioculamentum B. ydramen spiritale c. Alieremsctamen D. Sucula F. Eius G. Pertica H. Canalis longus Et