De re metallica libri XII. Quibus officia, instrumenta, machinae, ac omnia denisque ad metallicam spectantia, non modo luculentissimè describuntur, sed & per effigies, suis locis insertas, adiunctis Latinis, Germanicisque appellationibus ita ab oculo

201쪽

saciunt catillos. Sed his etiam modis Mimati catilli locandi sunt in sole aut in fornace.Deinde quocun* modo formati siccis in locis diu seruadi quanto enim fuerint uetustiores, tan id sunt sicciores at* meliores. Quinetia nossuli modo sormant catillos terrenos & triangulares.sed ipsi etia metallici. Conficiui uero eos ex terra pingui quae spissa est Sc mediocris, quod ad duriciam & mollitudinem attinet. Miscent aut cum ea puluerem istius generis catillorum ueterum fractorum aut lateris usti S triti: itain terram sic cu puluere permistam formant pistillo quam deinde exiccant: hi etiam catilli qud

uetustiores fuerint,ed sunt siectores atq; meliores. At mortariola in quibus catilli formantu duorum sunt generum minora scilicet & maiora. In min oribus conficiuntur catilli cineres, in quibus argentu uel aurum, quod plum obum combibit purgatur: in maioribus item cineret,in quibus argentum ab aere& plumbo separatur.Vtram uero ex orichalco sunt: arcn ima sui parte fundum non habent, ut catilli integri ex eis eximi possint. Pistilla quoch duplicia sunt minora scilicet & maiora: u tracp etia orichalcea, ἡ quibus inseriotis eminet tuber rotundu: atq; id tantummodo in mortariolum impressum format cauam catilli partem.Quae uero ipsi contigua est,superficiei mort rioli respondet.

Hortariolum A. Hortariolum inuersum B. Pistillam c. I taber D. Alterion pistillam E.

Haec hactenus: nunc de uenarum experiendam praeparatione dica: prae parantur autem urendo,torrendo,tundendo,lauando: sed certu uenae pondus sumere necesse est, ut sciri possit quotam eius partem istiusmodi praeparationes consumpserint: uera uritur durus lapis eum metallo permistus, ut

duritie deposita possit tundi & lauari. Durissimus uerd priusquam uritur aceto perfunditur ut citius igni mollescat: sed lapis mollis primo stangedus est muleo,& in mortario tundendus,atq; redigendus in puluere: deinde laq λ uandus:

202쪽

is 4 DE RE NETALLIc A ivandus: nim rursus siccandus. Si uero terra suerit cu metallo mista lauatur in alveo at* id quod resedit siccam igni exploratur: etenim omnes res sessiles,quae lauantur,rursus siccandae sun uat uena cuiusΦ metalli diues no uri, tur,nem tunditur,ne lauatur,sed torretur tantum,ne istis praeparandi modis aliquid metalli pereat. Succensis uero ignibus torretur in olla, quae Iusto obstructa est,inclusa .Vilior aut uena etia in soco uritur carboni imposiuta: non enim magnam metalli iacturam facimus, si quid ex ea perdamus. Vertam de omnibus his uenarum praeparandam rationi,& paulo post &insequenti libro uberius disputabo: nunc explicare decreui ea quae metallici additamenta solent nominare,quod ad iciantur ad uenas no modo experi endas sed etia excoquendas: in quibus maana uis cernitur, sed non omniueiidem esse videmus esse stu, & nonullis est uaria multiplexin natura: nam quando cum uenis permista coquuntur in sernacula uel in fornace, ex eis quaeda, quia facile liquescunt,illas quoda modo liquant: alia quod aut ualis de calfaciant uenas, aut penetrent in ipsas igni sunt magno ad purgamenta a metallis separanda adiumeto,& liquefactas cu plumbo comiscen .partim ab igni tuentur uenas quaru metallu uel ipse cosumit, uel una cu fumo subalatum ex fornace euolat: quaeda metalla combibunt. In primo genere sunt plumbum idem in globulos reda fium,aut ignis ui in cinerem resolutinini, ritu secundarium, ochra ex plumbo saeta,spuma argenti molybdaena,lapia plumbarius aes idem ustum eius bra steae,eiusde scobs elimata, recrementu auri, argenti, aeris, plumbi,ulim,eius recrementum, halinitrum, alumen coetum atramentum sutoriu,sal tostus idem liquefactus, lapides qui in ardentibus fornacibus facile liquescunt, arenae ab eis resolutae, tostis mollis, saxuquoddam fissile album. Sed plumbii, eius cinis, minium secundariu ochra, i,uma argenti utiliora sunt uenis quae facile liquescut: molybdaena qs,quae

dissiciles apis piubarius ijs,quae dissicilius.In secundo genere sunt serri squama, eiusdem recrementum,sal artificiosus, siccae seces uini,aceti aquam quae

aurum ab argento secernuntiato hae seces N sal artificiosus habent tam ponetrandi in uenas: & quidem permagnam seces uini,sed maiorem aceti maximam aquaru, quae auru ab argento secernunt. Ferri uero squamis Sc recrementis,quia tardius liquantur,uenam calefaciendam uis est. In tertio genes re sunt pyrites panes ex eo conflati,uito,eiusdem recrementu, sal,servi eius squama eius scobs elimat eius recrementum atramentu sutori in arenaea lapidibus facile igni liquescentibus resolutae, tosus. Sed in primis pyrites& panes ex eo conflati uenarum sorbent metalla: at w ipsa ab igni, consumo plore eorum,tuentur. In quarto genere sunt plumbum de aes ato eis cognata. Ita in de additamentis liquet quaedam esse nativa, alia in recrementorum

numero,caetera a recremetis purgata. Certe quidem cum uenas experimur

exiguam additamentoru quoruncurio portionem ad eas adincere sine in gno impendio possumus: cum uero easdem excoquimus,grandem adiuno gere sine magno nequimus: quocirca consideremus impensam quanta sit, ne in uenas excoquendas iaciamus maiorem, quam ex metallis conflatis capiamus fructum. Color autem sumi quem emittunt uenae, batillis uel laminis ferreis tandentibus impositae,docet nos de additamentis,quibus ad Oa experio

203쪽

experiessas uel excoquendas praeter plumbu nobis opus est. Etenim si sue rit purpureus,est optimus, & uenae plerun* non indigent singularis alicuius additameti, si caeruleus, ad eas adiici debet panis ex pyrite uel alio quo, dam lapide arroso conflatus si luteus, spuma argenti & suis ir: si ruber nitri recrementum & sal: si uiridis,panis ex arrosis lapidibus consatus,& spuma argenti & uitri recrementum: si niger,sal liquesectus,uel ferri recrementum&spuma argenti,at. saxum calcarium candidum. si eandidus sulfur & serarum quod uitio aeruginis infestatur: st in uiridi candidus, ferri recrementu& arenae a lapidibus facile liquescentibus rescitu tar: si media eius pars lutea

fuerit & densa extimae uero uirides eaedem arenae & ferri recrementis .Vearum color suitu: non modo nos docet de remedi js,quae cui. uenae sunt adshibenda sed etiam serὸ de succis concretis cuin ea permistis,qui talem sumuemittunt:nam pleruiam caeruleus significat uenam cama leo esse insectam luteus auripigmento: ruber sandaraca: uiridis, chrysocolla: niger, bitumine

nigro: candidus, candido: in uiridi candidus,eodem eum chrysocolla perismisto: cuius media pars est lutea & extiniae uirides sulfure. Quanqua terrae aliaeq; res fossiles cum metallis peri nistae, interdu assinitem ninu emittunt. Quod si uenae participes fuerint stib 3 ad eas adiicitur serri recrementum: si pyritae panis ex lapide aeroso co flatus,& arenae a lapidibus facile liquesceritibus resolutae: si uenae iam pyrites & sulfiicut enim uenae cum sulfure permistae additamentum est ferri recrementum, ita contra auri uel argenti uesnae serri uena iisse 'ar,a qua non facile separantur, sulfiar: sed etiam arenae alapidibus facile liquescentibus resolutae. Sal autem artificiosus ad uenas exaperiendas aptus multis modis conficitur: primo ex paribus portionibus aridae uini secis, aceti hominis urinae simul de istis donec iri salem uertariatur. Secundo item ex paribus portionibus cineris, quo insectores lanarum utuntur,calcis,aridae uini secis purgatae salis liciuati: etenim singulorum ii, bra concitur in hominis urinae libras uiginti. Deinde omnia decocta ad tertias colantur: tum ad residuunt salis non liquati libra adiicitur,& eiusde unoriae quatuor,atq; lix iiii j libris octo superfusis simul in olla argenti spuma iri trinsecus obducta coquuntur usin dum exiccata sal fiant.Tertio sic conficiaturi sal non liquatus,& serrum,quod rubigine infestatur, iiiiiciuntur in uas: quod hominis urina superfusi operculo tegitur, ac triginta hiebus reponi tur in loco tepido: postea serru urina lauatur & seponitur,reliqua uero tano diu coquutur quoad in salem mutantur. Quarto fiat artificiosus hoc modos t.In lixivio ex calcis Sc cineris, quo insectores lanam utuntur, paribus por: tionibus facto pares portiones Lalis, seponis, aridae uini albi secis halini tricoquuntur u sep ad eum sinem dum in salem abeant: is ramentum lotura collectum mistum liquefacit. At hali nitru isto modo preparatur, ut ad uenas experiendas aptum sit: ipsum in ollam amenti spuma intrinsecus obducta, inlicitur & lixivium ex calce uiua factum saepius superstinditur & coquiturus dum ignis id consumat. Quod si halinitrum non inflammatur igni a

quo ipsum sal ex lixiuio,quod calcem combibit,ortu tuetur, praeparatum est. Sed in primis laudantur sequentes compositiones, quae omnem uenarii

excoquunt, quam ardor ignis difficulter dissoluit Sc distundit quarum unaq 3 confici

204쪽

conficitur ex tertii generis lapidibus,qui in ardentes fornaces coniecti lici, Ieliquescunt candidis & puris at comminutis: cum eius enim pulueris seu

mundia permiscentur spumae argenti stiluae,item comminutae, unciae duae:

quae mistura iniicitur in catillum fietilem eius capacem: ac sub tegulam aris detis fornaculae collocatur. Cum autem aquae instar fluxerit, quod ei horae dimidio spacio accidit ex sernacula exempta estunditur in aliquem lapide: eii temperatura, ubi refrixerit,uitri similis esse apparebit quae rursus commirmitur. Istiusmodi uero puluis qualicunΤ uenae metallicae, quae, cum eam experimur, non facile liquescit,inspergitur& recrementum exsudabit. Alii id locum spumae argenti cinerem plumbi substituunt, qui sic conficitur. In plumbum,in catino liquefactum coniicitur sulfur: et mox quadam quas cute tegitur: qua sublata rursus inhcitur fulser, rursusq; cutis nata detrahitur: quod saepius fit et quidem, donec plumbum in puluerem resolutum suerit. Sed ualens additamentum compositu est quod conficitur ex hali nitri prae, parati silis liquati recrementorum uitri,secis uini aridae singulorum uncia, spumae argenti triente, uitri in puluerem triti besse, hoc additamentum aduenam, quae par pondus habea adiectum eam liquefacit. Valentius uredeon stat ex paribus portionibus secis albi uini siccae silis communis, halini. tri praeparati quae tria simul in olla,argenti spuma intrinsecus obducta, toro rentur usq; dum puluis inde fiat candidus: cum quo tantundem spumae ars

genti commiscetur. Huius uero misturae pars una cum duabus uenae eXpes

riendae partibus permiscetur. Quo ualentius si ex nigri plumbi cinere, hali nitro auripigmcto,stibio,sece sicca aquarum, quibus purifices aurum ab argento separant. sed nigri plumbi cinis conficitur ex plumbi libra & sulfuris libra plumbeo malleo percussurii dilatatur: atin alterius bractea,alterius sulser in incitur in catinum uel ollam, &simul torrentur usq; dum ignis sulfurconsumat & plumbum in cinerem uertat. Hali nitri uero comminuti libracum auripigmenti item in puluerem triti libra commiscetur & in patina serrea coquuntur donec liquescant: postea effunduntur, 3c re gerata iterum in puluerem conteruntur. Stibri autem libra & iacis siccae bes alternatim iniiciuntur in catinum, & coquuntur usq; ad eum finem dum massilia inde hisai: quae similiter resoluitur in pulverei huius pulueris bes 8c plumbei cineris libra item V pulueris ex halinitro Sc auripigmento iacti libra permiscentur & ex eis conficitur pulvis:cuius una pars ad duas uenae partes addita ea

liquefacit & a recrementis purgat. At ualentissimum est quod habet sulsu, iis drachmas duas, Sc recrementi uim totidem stibist, salis ex urina decocta

consecti silis comunis liquati hali nitri praeparati,spumae argenti, atramenσii sutorim secis uini siccae clis ex anthyllidis cinere lacti, siccae secis aquarum quibus aurum ab amento aurifices separant, aluminis igne resoluti in pulis uerem singulorum semuncia, camphorae una cum suliare in puluerem triti uncia: huius misturae pars dimidia uel integra, prout hoc res ipse postillat, cu parte una uenae & duabus plubi partibus permista inisscitur in catillii fictilem &mistura puluere uitri Venetiani comminuti conspergitur: quae cum sesquihora, uel duabus horis cocta suerit, massula in fundo catilli resi.

debit,a qua mox plumbum separatur. Est etiam additametum quod sulfuri

205쪽

auripigmentum sandaracam a uenis metallicis separat: id habet pares porationes recrementi iam to si albi salis. Sed postquam tales succi fuerint secreti ipsae uenae arida uini sece ad eas adiecta excoquuntur. Est quod ab igni tuetur stibium ne id consumat et a stibio metalla, quale est quod constat ex paribus portionibus sulfuris, hali nitri praeparati, salis liquati atramenti sua

torri simul in urina uel lixivio coctorum,donec nullus odor ametur e sulsus re: quod fit trium uel quatuor horarum spacio. Est praeterea opera precium subiicere aliquas alias misturas. Accipito uenae ut conuenit praeparatae partes duas scosis serri climatae partem unam, salis item partem unam. atq; mis

elo: deinde ea inricito in catillum fietilem, & in fornacula locato: ubi igni resoluta confluxerint,mas Iula in fundo catilli residebit. Vel accipito uenae et ochrae plumbeae pares portiones ato cum ipsis nil sceto paucam ferri scobem elimatam,& in incito in catillum: tum super ipsam mistura spargito scoobem ferri elimatam. Vel accipito uenam in puluerem contritam eamq; spargito in catillum: deinde ei inspergito tantundem salis ter aut quater urina madefacti Zc rursus torretasti: tum iterum at* iterum uenae puluerem Sc salem: postea catillum operculatum & oblitum imponito in carbones ardentes. Vel accipito uenae partem unam,globulorum plumbeorum partem usnam uitri Venetia iam partem dimidiam recrementi uitri tantundem.Vel aecipito uenae partem unam, globulorum plumbeorum partem unam, salis partem dimidiam aridae pini siccae quartam unius partis,fecis aquam, quae aurum ab argento secernunt tantundem. Vel accipito pares portiones ueonae praeparatae, Sc pulueris in quo item insunt pares portiones minutorum plumbi globulorum salis liquati,stibi j,recrementorum serri. Vel accipito

pares portiones uenae,in qua inest aurum atramenti sutorii secis uini siccae, fatis. Hactenus de addita mentis. In sernaculam autem co,quo dixi modo praeparatam primo tegulam imponito . deinde prunas super eam conssciis to eledioso carbunculos nam ex minus bonis multum fit cineris qui circutegulam colle stus operationem ignis impedit: tum catillos fictiles forcipe sub tegulam locato & sub priorem ipsius partem ponito carbonem ardens tem v t catilli citius calesant quem,cum plumbum iniiciedum fuerit in eos, Del uena rursus sorcipe eximito.Postquam autem catilli excandescent igni primo per cannam serream duos pedes longam dc capacem digiti cinerem uel carbunculum si quis in eos inciderit spiritu dimato & dispergito quod idem faciendum erit, si cinis uel carbunculus in cattalos cinereos inciderit :deinde plumbeum globulum in cito Hrcipe:quod plumbum ubi in fumauerti consumio coeperit,ad ipsum addito uenam praeparatam in charta insvolutam. Multo autem artifici praestat eam inuoluere in chartam, sic ima ponere in catillos, quam aeneo cochleari in ipsos infundere. Cum enim castilli sint parui, si cochleari usus fuerit, non raro aliquam uenae partem distundit. Charta uero cremata carbunculo tardipe prenenso uenam moueto, ut plumbum eam combibat, cum ipso metallum uenae misceatur: quae missito cum facta sueri t tunc recremetum partim circum eam ad catillos adhaea

rescit, nigri in annuli speciem quandam gerit: partim innatat plumbo cum auro uel argento permisto quod mox ab eo auferto. Plumbit autem omnis q 4 no omni

206쪽

no omni argento careat,quale est Villacense. Quod si eiusmodi non fuerit in promptu, seorsum plumbum est experiendum,ut certo sciatur, quantam argenti portionem in se contineat, ut* calculis subductis de uena redi dicetum nisi enim tale plumbum suerit, experimentum erit salsum & fallax. Verum globuli plumbei hoc modo formantur: sorceps est serrea longa circiter pedem unum: eius chelae continent ferrum diuisum, quod coniunctuoui figuram exprimit: utrunm habet duas partes cauas, quod serrum diuissem,cum compressum suerit superius ex ipso eminet inlandibuluman quo sunt duo foramina,quorum alterum ad unam partem cauam penetrat, alteorum ad alteram. Ita plumbum inlasum defluit per seramina, in partes c uas,efficiuntur una etasione globuli duo.

Dremsebe, A. Ferram ovi figuram exprimens B. infundibalam c.

Nee hoc in loco de diuersa quorundam artiscum experiendi ratione re licere debeo: qui primo in catillos iniiciunt uenam praeparatam,eamq; cos quun t. Deinde addunt plumbum: quae ratio mihi non probatur: etenim uena isto modo serruminari soleti quare postea commota non bene,aut admodum tarde cum plumbo miscetur. Quod si catillis eiusmodi fictilibus omne tarnaculae spatium,quod contegit tegula non compleatur nam interdum compleri solet,cum scilicet multarum uenarum, aut multarum unius uenae partium una experimur in uacua loca catillos cinereos ponito, ut interea iagnescant. Quod etsi una hora plerun* fit tamen id ipsum minoribus citisus maioribus tardius contingit:nisi uero catilli,anteaquam in eos iiiij ciatur metallum,cum plumbo permistum, igniti fuerint, ipsi solent saepe disrum p plumbum semper contremiscere nonnunquam ex ipsis exilire. Si autem catillus disrumpatur, aut plumbum ex eo exiliat, aliam uenae partem experiri oportet: sin plumbum contremiscat,tunc catillus pruna lata ac tenui tesaintur. quam cum plumbu attigerit, resilit: at sic etiam mistura tandem ipsum exhalat. Quinetiam si in secuda excoistione plumbum, quod in mistura inoest non consumeretur, sed istabile & fixum permanens tegeretur quadam quasi cute signum est quod non satis ardore ignis concalueriti Aridum igiatur lignum tedae uel arboris ei consimilis, in misturam imponito, in* m

nu teneto,ut cum concaluerit, retrahere ab ea possis:tum curato, ut semper

calorem satis multum,eum* aequalem habeati Quod si calor misturam no

207쪽

rotundauerit ut fieri solet, ubi omnia recte fiunt sed faciat longiusculam ut

caudata uideatur,signo est calorem ipsum,qua cauda est, nimium AEC qua. re catillum paruo unco ferreo, cuius manubrium item sit ferreum & longusesquipede circumagito,ut altera pars aeque calescat ab igni. Pantauri insimum praeterea si quando mistura satis plumbi n on habuerit,addito cum forcipe femea, ue t cochleari aeneo, cui manubrium praelongum est, tantum eius quantu fatis est. Ne uero mistura stigescat,id ipsum ante concalefacito: sed ratius est primo tantum plumbum, quanto opus est ad uenam excoquens clam addere, quam postea cum dimidia excocitio persecta fuerit: ne totumno abeat in fumum,sed pars eius fixa permaneat. P orro ubi calor ignis iam tere consumpserit plumbum tunc aurum argentumue, uariis color bus in Horestata at ubi totum fuerit consumptum auri uel argenti residet in eatillo: quam statim ex sernacula eximito, mastulam ,dum adhuc calet, ex eo exstrahito,ne cinis ad eam adhaerescatiquod plerun* fit, si massula ubi iam res traxerit,ex eo extrahatur.Quod si etiam tune cinis ad eam adhaeserit, cultro

non radito ne aliquid pereat,atq; experimentum sat falsum: sed forcipe serrea comprimito, ut cinis dissiliat ipso pressit. Vtile deniψ est duo triau e unitis uenae experimenta facere eodem tempore,ut si forte unum non successes rit,ex altero aut saltem ex tertio certior fieri possis. At interea dum artifex uenam experitur ne uehemens ignis calor oculos eius laedat,quia saepius introspicere, accurate* considerare omnia necesse est, utile erit essemper in

promptu'abere tabellam ligneam subtilem, latam duos palmos, habente manubriu quo teneatur, atq3 per mediam latitudinem excisuri, ut per eam quali rimam quandam possit cernere.

verum

208쪽

intam plumbum quod uenae metallicae argentum combibit, horae partium trium de quatuor spacto ignis consumit in catillo cinereo. Experimento autem persedio ex sornacula eximitur tegula, mimo ferreo extrahitur cinis non modo ex latericia et serrea sed ex fi stili etiam ne eam deponere de pede opus sit. At ex uena in catillum mansularem coniecta sic conflaturmassula ex qua postea conficitur metallum. Primd in circulum krreum imis ponuntur prunae carbones*: deinde catillus triangularis, qui continet uonam, at* res quae eam liquesecere at a recremento purgare potiunt: tum solle duplicato excitatur ignis, uenacp tamdiu coquitur, usq; dum massula in iando catilli resideat. Duplicem rationem uenarum experiendarum esse demonstrauimus: unam qua in catillo fictili plumbum miscetur cum uena, deinde in cinereo rursus ab eo separatur: alteram,qua excoquitur primo in catillo fietili triangulari deinde in altero fietili cum plumbo permiicetur tu in cinereo rursus ab eo separatur. Nuc uideamus utra cuit uenae magis coueniat aut si neutra ei conueniat quona alio, alio modo iplam experiri poLsimus: sed iure ordimur ab auri uena,quam utracp ratione solemus experiri: etenim si illa diues fuerit,& nobis igni non repugnare uideatur,sed secilὸ lia quescere eius centumpondium, minora pondera intelligimus uni eum stacuntia uel duabus unciis plumbi, de maioribus ponderibus loquimur, mi stum coniicitur in catillu fictilem,& igni coquuntur usip eo dum bene peris misceantur: quia uero talis etiam uena interdu excoctioni repugnat,ad eam adiicito parum silis comunis torreiacti aut artificiosi: id enim ipsum expugnabit,iaciet* ne mistura multum recrememetum contrahat: cepius autem ea filo ferreo moueto,ut plumbum undiquaci' circumeat aurum, id crab Erbeati, itat purgamenta: quod ubi sietum fuerit mistiaram eximito & a recre.. Itid purgato: tumeam coniicito ire catillum cinereum & coquit

usep eo dum exhalet totum plumbum auud massula resideat in fundo: finauri uena igni no iacile liquescere uisa fuerit,eam urito, & pueri impuberis urina quae lalem cobiberit restinguito: quod iterum ae Lepius si cito: qud enim illam saepius umeris & restinxeris eo iacilius cominui potest at esitatis igni liquescit, & quicquid habet recrementi, exsudat. Huius uenae usta

cominutae, lauatae partem unam cum alicuius pulueris copositi, qui uenas

liquesecit partibus tribus & plumbi partibus sex comisceto: atin mimirant iniicito in catillum triangularem quem in circulum ferreum ad quem follis duplicatis pertine imponito: atq; primum lento igni coquito deinde sei sim acriori usin dum liquescat,& aquae instar fluat. Quod si uena liquefacti non fuerit ad eam plusculum istiusmodi additamenti, cum aequa spumae arsenti fuluae portione permisti addito:& filo ferreo candete agitato usq; ad eum finem dum omnis liquescat: tum ex circulo catillu eximito:& massula, ubi retaxerit,decutito: quam purgata prius in altero catillo fietili coquito. posterius in cinereo. Aurum deni Φ, quod in catilli sendo resedit, extractu

S reflagreatum coliculae atterito, ut cognoscere possis quota in eo insit aris enti portio: aut uenae auri centum pondium minoris ponderis in catillum triangularem coniicito,& ad eam addito recrementi uitri drachmam mai

ris ponderis. Quod si excoctioni repugnabit, adficito secis uini siccae & iis, stae dia

209쪽

itie dimidiam drachmam. Quod si etiam tum repugnabit, tantundem sedis

aceti,aut aquarum,quae aurum ab argeto secernunt, etiam ustae, at* minis,la in iundo catilli residebiti quam iterum coquito in altero catillo fictili teristid in cinereo. Sed utrum pyrites aurum in se contineat necne, anteaquam in sernacula excoquatur, sic cognoscimus. Si ter crematus, ter acri aceto reo

stinctus,non se erit seactus,nec ei color immutatus auri particeps est: sed ais cetum, quo restinguitur permistum sit,uel cum hominis urina uel cum sile, qui in ipsum coniectus & saepius agitatus triduo reseluitur: nec pyrites auaro caret, qui cum crematus coticulae atteritur,eam eode modo colorat, quocum atterebatur crudus colorabat.Nec auri expers est is cuius ramentu i

tura collectum igni coctum sicile liquesticolet parum pulchrum remanensed id ipsum cum igni coquitur, in carbonem excavatum in icitur, Sc altero

carbone tegitur. uinetiam uenam auri,seu potius eius arenam & ramentulotura uel puluere alio modo collectum fine igni experimur:nam eius paustum aqua madefacti Sc igni sic calfacti ut odore incipiat expirare, pars una, argenti uiui partes duae primo coniiciuntur in patinam ligneam, catini modo prosendam: Sc comiscentum deinde cum pauca urina duarum horarum acio coteruntur: S quidem pistillo ligneo, donec mistura serinae ex aquasi bactae instar crassescat: & nec avictum uiuum a ramento lotura collecto, ne* rametum lotura collectum ab argento uiuo dinosci possit. Tum aqua calida uel saltem tepida, in patina infitia usep eo lauatur dum etandatur pura:deinde in eandem patinam inlanditur H da, ac mox argentum uiuum, quod aurum omne absorbuit, a reliquo ramento lotura collecto secretu in unum confluit: postea id ab auro hac ratione separatur. Olla tegitur linteo, filorum lini xylini contextu secto, ues aluta tenui in cuius mediam parte manu depressam mistura insenditur: post aluta complicata ianiculo inceratoli atur & argentum uiuum per eam expressiam patina excipit. Aurum uesro quod in aluta resedit in catillum fictilem essunditur, at ardentibus carbonibus appositis purgatur. Alri spumeiam non eluunt aqua calida, sed ais

in lixivio Sc aceto: eos enim liquores in ollam infundunt,& in eandem rasmentum lotura collectum cum amento uiuo permistum coinciunt: mox olis iam reponut in loco tepido, post noras quatuor & uiginti liquores O spurcicia effundunt,& argentu uiuum eo quo dixi modo separant ab auro: deo inde in urceum in terra de sium, hominis urinam infundunt: SI urceo imponunt ollam cuius iandum habet seramen:inw eam aurum inissetusi 8c os perculo tectam oblinunt:etia qua cum urceo coniungitur: tum igni coquut donec rubescat olla.Restigeratu postremo auru, si aes in eo inest, cum plumbo excoquunt in catillo cinereo ut id ipsum aes ab eo separari possit: sin aris gentum ab eo aqua quae haec duo secemit metalla,separant. Quidam, cum aurum secemunt ab amento uiuo, misturam in alutam non in radunt, sed eam inissciunt in uas fictile cucurbitinum, quod in sernacula locatum carbonibus ardentibus sensim talisciun t mox operculi seramen bractea serrea tegunt:quae humore sudat. Sed quamprimum amplius non sedauerit,eam luto oblinun t: 5 ad breue tempus coquut: post operculum de olla remoueri

S argentum uiuum, quod ad ipsum adhaeret, pede leporino detergetes ad

eandem

210쪽

eandem operam reseruant: sed hac ratione arguti uiui plus illa minus perit. At uena argenti si diues Herit,quale est argentum rude, sed saepius tui coloris uel plumbei rarius cinereum,nigrum,rubrum Purpureum luteum post

uuam puretatum Sc calefactu Herit, eius centumpondium, minus pondus intellisto in plumbian catillo cinereo liquefacti,unciam con icitur & coquitur usin eo, dum mistura exhalet plumbum: sin pauper uel mediocris, promo exiccari debet, deinde comminui tum ad eius centum pondium plumis

bi uncia adiugi & in catillo fictili coqui quoad liquescat. Quae si mox ignis

calore liquata non suerit, ei oportet paucum puluerem primi additamenii compositi inspergere: at* si tunc etiam liquata non fuerit, iterum at item paucum donec liquescat & recrementum exsudet:ut uero id citius perficia itur puluis inspersus agitetur filo ferreo: postquam catillus e semacula suco rit exemptus, temperatura insundatur in foramen lateris coeti: ubi cum reastixerit a recremento purgata, inriciatur in catillum cinereum & coquatur, usq; dum ipsa omne plumbum exhalet. Argenti, quod in catillo remanet. pondus indicat quotam argenti portionem uena in se contineat. Sed aeris uenam sine plumbo experimurinam si cum eo fuerit excocta, aes euolare in

Iet & dis spari: ita* talis uena certo pondere primo uritur & acri igni cromatur circiter sex aut odio horax. Deinde cum resiixerit, continuituroc I uatuctum ramentum lotura collectum rursis crematur cominuitur, latra tu siccatur,expendituriportio quam, dum cremaretur 'lauaretur, perdis dit reuocatur ad calculos:quod ramentum lotura collectu pro pane, ex uestia aeris conflato habeturihuius tria centumpondia cum squamae aeris halis

nitri, uitri Venetiani singulorum totidem centumpondus comista in catil. tum triangularem in icito euinci in circulum ferreum, qui est in co rami. ni ante sollem duplicatu collocatus imponito:& carbone, ut ne quid iri uonam excoquendam incidat,& citius liquestat, tegito. Primo autem spiritu solle leniter efflato ut uena sensim igni calescat deinde ualenteritum ualentius,donec liquescat & quae ad ea addita sunt ignis consumat atq; ipsa quio quid habet recremῆti exsudet: postea catillum extractum res igerato, ac eo tandem fracto inuenies aes, quod expendito ut scire possis quotam rursis uenae partem ignis consumpserit. Quida uena semel tantumodo.cremant. cominuuntdauant: atm istiusmodii eti lotura collecti accipiunt tria cenatum pondia salis c5munis,secis uini ustae recrementi uim singulorum cenis lupondium unum: & ea coquunt in catillo triagulari qui ubi refrixerat in uenitur massula aeris puri si uena eius metalli diues fuerit: sin minus minuisla lapidea, cui aes est immistum:quae rursus crematur tunditur iterum exscoquitur in altero catillo fictili adiectis lapidibus iacile liquescentib.& hali nitro: at residet in fundo catilli aeris puri massilia. Quod s scire uolueris. quota in ipse argeti portio insit, id ad ipsim adiecto plumbo excoquito in

catillo cinereo:de quo experimento dicam postea. Qui uero mox scire cupiunt,quo tam argenti portionem uena aeris in se contineat, hi eam cremantico minuunt lauant cum ramenti lotura colle fit, centumpondio pauca spumam argenti fuluam conliscent misturam in aciunt in catillum quem sub testulam ardentis fornaculae collocant, ad horae dimidiae spadium: ubi cum propter