De re metallica libri XII. Quibus officia, instrumenta, machinae, ac omnia denisque ad metallicam spectantia, non modo luculentissimè describuntur, sed & per effigies, suis locis insertas, adiunctis Latinis, Germanicisque appellationibus ita ab oculo

281쪽

ι n E R Q c T A V V s. Quo sanὸ modo Colchi in fontium lacunis pelles animantium collocaurunt: quas quia cum multa auri ramenta eis adhaesissent, abstulerunt, aura, ius Colchorum aries confiditas est a poetis: limiliter autem pellibus non se, tum auri, sed etiam argenti rameta Sc gemmas excipere rationibus metalliacorum conducet. Fons A. Peris B. ArgonrM. C. Multi aream panno uiridi tam longo & lato quam ipsa est,contegunt,&eum clauis serreis ita assigunt, ut hi facile rursus extrahi possint, ille auferri r qui cum aureus propter ramenta quae adhaeserunt, esse apparuerit, in pro/prio lauatur uase: ramenta collecita in alueo: reliquae res in uas deuoluta

denuo in arca. taput areae A. Area B. Pennus c. Canaliculus D. Vas areaesubiectum P. Vas in For annus lauatur R

Quidam

282쪽

Quidam in locum panni uiridis supponunt pannum setis equinis aQE contextum cui plurimi sunt noduli leuiter a contextu rasi. Quia uero hi existant & pannus est asper etiam minutula auri ramenta ad eum adhaereti quae item in uase aqua abluuntur.

Aliqui

283쪽

Aliqui fabricantur aream non dissimilem lintamen longam .Linteorum aut loco cespites continenter collocantiarenam in areae caput coniectam aqua immissa lauant:quo modo auri ramenta resiadent in cespitibus, limvs 8c arena simul cum aqua deseruntur in lacu uel caonalem subie stum qui munere perfecto recluditur: postqua omnis aqua es.suxit arena & limus auferuntur,et iterum isto modo lauantur.Ramenta uero quae ad cespites adhaeserunt maior aquarum uis per canaliculum in area mimissa desert in Iacu uel canalem:ibi tande collecta in alueo lauatur. Hanc auri lauandi rationem Plinius non ignorauit: ulex,inquit, siccatus uritur,&cinis eius lauatur substrato cespite h erboso,ut sidat aurum.

284쪽

Quin etiam arenae cum auri ramentis permistic lauantur in lacusculo, uel in lacu uel in alueo. Lacusculus ex posteriore parte patens, aut ex arboris trunco quadrangulo cauatur,aut ex assere crasso ad quem tabellae eminenotes assiguntur, coscitur longus pedes tres latus sesquipedem, altus digitos tres:eius cauum in aluei altera parte an3usti figuram formatur: quam partε angustam ad caput conuertit: ad quod habet duo manubria longa quibus in riuo cursum uersus ducitur Sc reducitur: hoc modo lauatur arenaea, siue in ea fiterint auri ramenta, siue lapilli nigri, ex quibus plumbum candidum conficitur. 16 sMoscidas A. Crium B. MMiseria c.

285쪽

. Itali,qui se auri colligendi fratia ad Germaniae montes conserunt, rivos rum arenas,cum auri ramentis S carbuculis maxime Carchedontis missas, lauant in longiusculo Schumili lacu ex una arbore cauato,intrinsecus A eiet insecu s rotundato, ex altera parte patente,ex altera clauso quem scin risis alueo infodiunt, tu aqua in eum non incida sed leuiter influan arenam in lapsum conieetam agitant rutro ligneo item rotundato: ne ueta ramenta uel carbunculi simul cum lcui arena effluant, eius apertam partem tabella simili.ter rotundata, sed humiliore,quam lacus cauum est,occludunt. Auri autern ramenta uel carbunculos, qui una cum pauca arma graui in lacu resede hin alueo lauant,& in utres colligula ac secum asportanti

et i

286쪽

DE RE M aTALL ea ' Quidam id genus arenas in alueo lauant amplo: is in domicilio duobus sunt culis ex traoe suspenditur ut iacile agitari possit; inq; eum arena consscitur,& aqua infunditur. Deinde alueus agitatur: tu aqua limosa eslunditur, rursusq; insunditur pura: quod iterum atq; iterum fit. Quomodo auri r menta in posteriori aluei parte resident, quod grauia sint: arenae in priore, quod leues.Hac autem abficiuntur, illa ad excoquendum reseruatur. Redit uerd qui lauat subinde ad opus: uertam hac lauandi ratione metallici raro uistuntur,monetarim & aurifices saepe,cum lauant aurum,argentu, aes. Sed eoarum alueus tres tantummodo habet ansas: quarum unam, cum alueum asia tant manibus prehendut in reliquas duas unicus funiculus includituriquo ille suspenditur de trabe,uel de stipite, quem sustinent chelae duorum stipis tum statutorum & in terra defixorum. At metallici in alveo paruo experia menti gratia seequenter lauant uenas. Is autem, cum agitatu in manibus learietur,& saepe altera manu concutitur: alioqui haec lauandi ratio ab illa non differt.

287쪽

Dixi de uari js arenae, in qua auri ranacta insunt lauadae rationib. nuc dicade materiar pcri istae cis Iapillis nigris, ex quib. plumbu candidit conficitur, lauadae rationib. quaru octo sunt usitatae:atcp ex his duae nuper inuetae .Ta . latis eruut, hanc cuspidatis effodi ut: sed anatis rostro similibus excindut lapillorum experte: quae no raro in id genus uenis reperiri solet. Veru in locis qui ea cotinci, si abundauerint aquis, & uallestres aut molliter devexi 8c cocaui fuerint ut rivi in eos deduci post in totores aestiuis diebus primo fossa agiit longa & decliue ut aquae permanates rapide seratur. Deinde materia metallica fossa acta detecta una cu cute, quae alta est pedes plus minus sex,& coagmetata costat ex musco,ex radicib. herbarii, fruticu, arboru ex terra utrin P ligonib. latis fodi ut,et in aquas,quae manat per sos

farrideri ciui.Tu arenae & lapilli nigri quod graues sint,in fundo scissae rellis det muscii et radices, id leues aquae ex fossa defluetes rapiut.Ne uero simul rapiat lapillos nigros infimii fossae cespitib.&lapidib. obstruitur: at ipsi loo

tores, quom pedes tegutur altis peronibus ex corio, no tame crudo, factis,

stant in fossa, & radices arborii seu ticu herbam ligneis furcis septicornibus ex ea eincitat: atm lapillos nigros ad caput fossae repellui. Postin spacio quatuor hebdomadarii in hac re c5sumpserint multu operae S laboris, isto modo toti sit lapillos nigros:arena cu ipsis mista identide ex sesia batillis serreis sublatam huc & illuc in aquis agitant usip dum arena ex eis defluat & decio dat in fossam, soli lapilli nigri restent:quos omnes collectos rursus in lacus

288쪽

x ci DE RE MET IcΑseulo sursum uersus batillo ligneo agitatos & conuersos lauanimi arena reis lin ua ab eis secernatur. Postea semper ad eundem laborem redeunt, donee eos materia metallica deficia uel riui in fossis agendas deduci non possint.

Riirus A. Fossa s. Liga c. Cuntes D. Furca sertis oratis ta Batillum ferreum P. L eusculus a. Alter lata cuius ei subiems H. Batillam parium ligne i I.

289쪽

Lacusculus aut iste ex unius arboris truco cauatum cuius pars caua lon*a est pedes v .alta dodrantem lata digitos vi. Is ut decliuis sit, collocatur, et Usubisscitur uas, quod abiegnos ramos couolutos in se cotinet, uel alter lacuasculus,cuius pars caua longa est pedes tres,alta & lata pede: in cuius iando minuti lapilli,qui simul cu aqua effluxeriit resident. Quida in lacusculi loca suppon ut ca nate quadrangulit: in quo similiter ligneo batillo paruo, lapit. los sursum uersus agitatos Sc conuersos lauant.Lacusculo subricitur canalistrasversus:qui altera parte uel apertus exonerat in uas aut lacusculu,uci clausis 3c in medio perforatus in stabiecta fossam, quo modo aqua turbine alio quatu ex tracto recta in ea decidit. Haec uero sessa qualis sit,ia dicturus sum.

Lacusculus A. Bat illin ligneum B. vas c. Canalis D. Batillum ligneum parull P. Canalis transiuersus F. Turbo G. Aqua decidens 13. possea I. Octodiaebens materiam Luanda K. Ligo similis rostro anatis, pio fossor materia lapillora experte ex. indit L.

Sin aut locus aquaru copia no suppeditaverit lotores sos Iam agut pedes παπ. uel XXVVi. longam: cuius solu sternut eiusde longitudinis arborib. inter se coagmetatis,& tabularii modo planis supina parte factis. Ad utrumetia sost, latus, & eius caput quatuor arbores collocant, & alias super alias imponiit quae oes, qua ad cauu couersae sunt,etia planae existut. Sed quia arbores in laterib. oblique colloca fossae supremu fit quatuor pedes latu, ins

290쪽

sinu duo . E canali uero aqua alte defluit prius in abiegnos ramos couoluatos ut recta & fere iunctim decidere,suain grauitate glebas dissipare possuquan in aliqui ramos canali no sub Jciut, sed in eius foramen imponiit turbinem: qui cu canale omnino no claudat, nec ex eo effluuiu prorsus impedit, nec aqua lonstitis sinit rapi sed recta delabi cogit. Operarius aut materia lais uanda cisio aduehit,& in fossam coiicit lotor in fossa sere suprema stans glebas dissipat furca septi corni,cacp radices arboru fruticu,herbam ex ipsa eii est: quo modo lapilli nigri sidunt: qui cu multi fuerint collecti, qd plerunc fit post lotor die in huc laborem insumpserit tum ad eos ne defluant arcanam apponit,ac materia rursus in sossani suprema inie sta idem lauandi inuisnus exequitur. In infima uero fossa stat adolescens atq; ligone tenui & cuspidato in id quod ibidem subsedit infixo ipsum subleuat, ne lapilli aqua rapti deuoluan tur quod fit,cum id quod subsedit tam multum fuerit,ut etiam asbiegnos ramos, quibus sessae exitus obstruitur,contegant.

Canalis A. Abiegni rami conmoluti B. Arbores unius literis tresinam star te, Fia fossa tam alte materis iam la ta sit completa,videri non potest c. Arbores eapitis D. Cisium E. Furca se icornis F. Ligo c.

Tertia istiusmodi materiae lauandae ratio sic se habet. Canales duo conisi struum