장음표시 사용
251쪽
aurum . Machinae unica est rota,quam riui impetus eius pinnas percutiensuersat: axi ab altero rotae latere existunt longi dentes: qui pila attollunt, uesnamq; siccam contundunt: mox in rotundum molae receptaculum iniecta,& sensim per eius foramen illapsa molitur in farinam. Inferior lapis molaris est quadrangulus,sed sorinam habet rotundam, in qua mola rotunda uersaturiato soramen ex quo farina in primum uas delabitur. Verum axiculi serrei sibscus in mola, codax in trabis catillo includitur: cuius axiculi tympais num quod ex se sis constat,a tympano axis dentato circumactum mola uersat. Vt uero farina continenter incidit in primu uas,ita etiam aqua: quae rursus ex eo emuit in secundum, quod humilius est i & ex secundo in tertium, quod humilinium: ex tertio plerun in lacusculum ex una arbore cauatu: in unoquom autem uase inest argentum uiuum, uniculo asserculus est imis positus δί ad ipsum aflixus: per cuius medi seramen penetrat axiculus stat tutus: is ne altius quam oportet,in uas descenda qua amerculii attingit, existuberat:ad eius inferius caput duae tabcllae inter ne ira sucris ast gutur, quas tertia decussat: superiori coda est in trabis catillo inclusus: at circu quenq; axiculum est paruum tympanum, quod ex sesis constat: quoru quod ii uersatur a paruo tympano dentato,quod est circum axiculustratum, cuius alis terum caput in masno axe strato inclusum est : alterii in t ni cuiusdam caistio crassis laminis ferrato: itain tabellae,quarunt ternae in ungulis uasis in orbem torquentur,sarinam cum aqua permistam agitates ctiam minutula auari ramenta ab ea separant: quae delapsa argentum uiuii in se trahit atq; pii opat. Sordes uero aqua rapit: argentum uiuum in alutam,uel linicum lini 2ylini contextu sactum infunditur: quae cum, ut aliaS scripsi, comprimitur, aragentum uiuum per eam defluit in ollam subiectam aurum in ea remanet puxu i. Alii in locum uasorum tres canales latos substituunt quorum quis in habet axiculum angulatum: in quo senae tabellae angustae inclusae sunt &ad eas totidem tabellae latiores transuetiae affixae: quas aqua immissa percutiens circumagit : hae sarinam cum aqua permistam agitantes nactallum ab ea secernunt: ueruntamen si sarina,in qua auri ramenta insunt purgatur,priis
or lautiadi ratio hac longe praestahquod ea argentum uiuum quod in uasas continetur statim ad se alliciat: si sarina in qua lapilli nigri, ex quibus conflatur plumbum candidum,insunt, minime est aspernanda. Quanquam rami abiegni conuoluti,& in canales in quibus talis farina de mola per canalicii tum in eos delapsa lauatur impositi utiliores sunt: nam lapilli uel ab eis reti nentur,uel, si aqua ipsos rapi t, de eis decidunt & subsidunt.
Nachinae rota A. Axis B. Na c. Nola receptaculum rotundum D .
Eius foramen per medim penetrans E. Inferior lapis molaris λ Eius forma rotunda G. Eiusdem foramen H. Axicatus ferreus I.
constat M. Axis i mpanum iantatum N. Vasa o. Aspereuli p. Axiculi statuti m Eorundem pars extuberans R. Eoru8dem tabellae s. Eorundem tompana quae ex fusis constεnt T. Axiculus traias in axe . inclusus V. Eius t=mμηa tentata N. Tre; canales Υ. Eor axiculι Z. Tibellae rectae A A. Tabella ita uersae
252쪽
234 DE RE NETALLic AAt septem lauandi rationes sunt plurium metallorum uenis communes euantur enim uel in canali simplici,uel in canali tabellis distin sto, uel in ca nati deo
253쪽
nali devexo uel in amplo lacu uel in area curta uel in area linteis extensis c5 tecta uel in cribro angusto. Caeterae uero lauandi rationes aut alicuius meis talli propriae sunt, aut cum ratione pilis tundendi uenas udas c&undi . Canalis autem simplex sic se habet: primo caput altius est quam canali longupedes tres,latum sesquipedem: quod constat ex asseribus super tigna impositis 5c ad ea rixis: eius Iatus utruncν habet tigillum in asseres immissum: quod aquam in id per fistulam uel canaliculum influentem arcet, cogit. recta defluere. Eius uero medium aliquanto depressius est,ut in eo glareae saxorum Sc maiuscula metallorum ramenta subsidere possint: ad altitudinem dodrantis sub capite est canalis depressus in terra,longus pedes duodecim, latus & altus sesquipedem:cuius landum & utrun* latus est ex asseribus sactum ne terra sorbeat metallorum ramenta, aut aquis madefacta incidat in canalem, eiusde infima pars obstruitur tabella humiliore quam canalis est: cum hoc canali recto comittitur alter canalis transuersus, longus pedes sex latus S altus sesquipedem, at* similiter asserum munitione septus infima parte occluditur tabella,sed etiam humiliore,ut aqua defluere possit: quam tertius canalis excipit, & extra domicilium deducit. In illo canale ssimplici latiatur materia metallica, quam quin P cribra ampla transmiserunt in ossiciis nae solum ipsam enim auectam & coaceruatam lotor insscit in caput cana lis & aqua in ipsum per fistulam & canaliculum immisia,eam,quae in mediisum caput defluxit 8c resedit,agitat rutro ligneo: sic posthac appellabimus instrumentum consectu e pertica in tabellam,longam pedem & latam palismum infixa: qua agitatione aqua fit turbida,rapu* limum & arenam, at mminutula metallorum ramenta in subiectum canalem: maiuscula uerd cum gliscis remanent in capite: quae ablata adolescentes in abacum ampli lacus aut in aream curtam coniiciunt,eam a glareis discernunt: postquam canalis limo & arenis resertus fuerit lotor fistulam, per quam aqua influit in caput, occludit.Mox ea, quam continet canalis,effluit: quod quamprimum factu
fuerit limum & arenas cum minutulis metallorum ramentis permistas, baistillo eiicit,& eas in area linteis extensis contecta lauat:quinetiam canali nondum repleto persaepe adolescentes eas in alueum iniectas in eandem aream
inserunt 3c lauant. In capite huius canalis etiam farina metallica lauatur,sed maxime ea, in qua lapilli nigri insunt, quo modo in canale abiegnus ramus conuolutus imponitur, sicuti quo*, cum uenae udae pilis tunduntur, in magnos canales imponi solet. Lapilli autem maiusculi, qui in suprema canalis parte resident,separatim lauantur in canali devexo: separatim in eodem mediocres qui in media subsidunt: separatim limus, cum minutulis lapillis mistus,qui post ramum in infima canalis parte subsidit in area linteis extensia
contecta. in eviralis A. yistula B. claratis c. Tanta D. Gratis tr 1μersius E. Batilis P. I rint G.
254쪽
Ab hoc alter canalis differt pluribus tabulis, quibus in eu impostis qua s quibusdam gradibus distinguitur. Imponuntur uero si longus pedes dii odecim fuerit,quatuor: si nouem,tres: quanto quaeq; capiti proximio tanto altioriquanto ab eo remotior,tanto humilior. Ita* cum suprema fuerit alta pede & pali pii secunda eme solet alta pede & digitos tres tertia pedem Sc digitos duos, infima pede & digi tu . In hoc canali potissimu lauatur materia metallica, qua cribra amplum transmisit in uas quod aquam continet: qu, imateria usin ad eum fine batillo ferreo c6iicitur in canalis caput, & aqua in ipsumjmmissa rutro ligneo agitatur,du canalis plenus fuerit: tum tabellis alotore exemptis aqua colatur. Deinde materia metallica, quae in eius receis inaculis resedit,rursus lauatur uel in area curta, uel in arca linteis extensis c5teria uel in cribro angusto: sed quia curta cum hoc canale & superiore ple ruriss coni ungitur, fututa aquam primo in canalem transuersum infundit: ex quo per unum canaliculum defluit in canalem, per alterum in aream.
Distula A. Caralis transiuersius B. Caralicidi c. Caput canalis D. Miram lignesim E. Tabella F. Area tarta G.
255쪽
Canalis uero deuexus quod ad asseres attinet reliquis duobus disinmiti,no est.eius etia, ut aliora,caput primo terra copletur pselis in tunditu r: dei node assere tegituri tu rursus,qua oportet, terra iniecta iterii tunditur, ut nulla rima remaneat, per qua aqua cu ramentis mctalloru mista in ipsum penetrare possit: recta enim defluere debct n canale deuexu longii ad pedcs octo, latu ad sesquipede cum eo comittitur canalis transuersus atq; is ad lacu qui extra domiciliu est pertinet. Adolescens aut batillo uel trulla metalloru raomenta impura uel lapillos nigros impuros de aceruo sumit,eoscp in canalis caput inisscit, uel eide illinit. Lotor ured eadem in canali agitat rutro ligneo: quo modo limus cu aquis permistus defluit in canale transuersum ramenta metalloru uel lapilli nigri in canali devexo residenissed quia interdu rameta uel lapilli simul cum limo defluut in canale transuersum eis alter post spacili fere sex pedu assere claudit,& limu saepe batillo agitat,ut etia is cu aquis missius Muat in lacu, remanean t p in canali ramenta tantummodo uel lapilli.
Schlaccheualdi & Irberesdors lapilli nigri in istiusmodi canali lauantur se, mel aut bis: Aldebergi ter quaterue: Gairi saepe septiesmam Schlaccheualdi& Irberesdorfi uena in qua sunt lapilli nigri satis magni, sub pila subiicitur:
Alde bergi in qua multo minores: Gairi etiam saxoru fragmenta in quibus uix exigui lapilli interduconspici possunt hanc lauandi rationem metallici, qui tractant uenas plubi cadidi, primo excogitarsit: quae deinde ex plumbariis officinis in argetarias alias P defluxit. Certior. n.haec lauandi ratio est ocribris etia angustis. Prope huc canale area linteis extens co tecta esse solet. . Am
256쪽
Nunc duo canales devexi simili modo Disti plerun* coniugiantur: caput quidem a capite distat pedes tres: Canalis uerd a canali quatuor: sed unus canalis transuersus sub utroin devexo est unus ecia adolesces metallorura. menta uel lapillos nigros cu limo mistos ex cumulo in icit batillo in utruci caput. Duo aut sunt lotores: quom alter alterius canalis lateri dextro, alter alterius sinistrci insidetis laboradi munus exequitur: utercp utitur tali instrumeto: in catillo alterius tigni,duo. n. sunt utri P canali et in trabis,quae est in domicilio dimidiata armilla ferrea uoluitur pertica teres , toga pedes nou
crassa palmu in ea sursum uersus inclusu in est lignu teres longii palmos tres et totide digitos crassum: cui affixa est tabella alta pedes duos, lata digitos Min cuius foramine uersatur alterum caput axiculi, iri quo inclusium est intelli manubriii: altem ueri, eiusde axiculi caput uoluitur in alterius tabella: soramine quae ite aflixa est ad lignia teres,quod .eque ac prius longia est palmos tres & totide digitos crassum: quo pro nianubrio lotor utitur: rutellii aut sactu est ex pertica longa pedes tres: cui praefixa est tabella longa pede lata digitos sex crasti sesquidigitii lotor altera manu assidue mouet manubriu huius instrumeti a t* sic rutatui in canalis capite agitat metalloria rameta uel lapillos nigros cum limo permistos qui comoti defluut in canale: altera tenet alterii ru tellii cui manubriu dimidio breuius est: eo rameta uel lapillos qui in supina canalis parte resederusicdtineter agitatiquo modo limus cu aquis mistus defluit in canale transuersum et ex eo in lacu, qui extra domiciliu est.
257쪽
n se ocTA v s. 23szκpcitiis eoistis transuersus A. Canaliculi B. tapita canalium c. eirilis D. inferior eat alis transiuer E. Laesu F. catillas qui est in tigno G. Dimidiιta armilla ferrea ad trabem affixa Η. Pertica I. Erus mellum L. Alterum rutellam L.
258쪽
DE RE. META LCAQuinetiam priusquam arca curta esset inuenta,& cribrum angustum metallorum uenae inprimis uero plumbi candidi, siccae pilis tusse lauabatur in amplo lacu, ex una uel duabus arborib. cauato:ad cuius caput erat abacus, in quem uena comminuta coniiciebatur: quam lotor rutro ligneo, cui lonogum erat manubrium, detrahebat in lacum, & aqua in eum immisia uenam
eodem rutro agitabat. tacus A. Abaciti B. non lig-m c.
flui*angusta: nempe lata tantummodo pedes duos: inseriore latior pedes scilicet tres & totidem palmos: ad latera uero longa pedes sex assixae sunt tabellaealtae palmos duos: caeteris simplicis canalis capiti similis est, nisi quin medio non est depressa: sub hac est canalis transuersus tabella humiliore clausus:in hac area non uenae modo agitatae rutro ligneo lauantur sed ad lescentes etiam metallorum ramenta, in eam coniecta, secernunt a saxorum glareis,3c in uasa colligunt: ea metallici nunc raro utuntur: adolestentiu emnegligentia saepius deprehensa in causa est cur in eius locum successerit crisbrum angustum: quin limus qui in canali resedi si uena diues fuerit, sublaaius in cribro angusto uel in area linteis extensis contecta lauatur.
Area A. Coralucis B. Transuersia c. iatram beneum D.
259쪽
L I B E R oc. MVs. verum area linteis extensis cotexta24 decem & octo lata semipedem, crassa tres palmos decliuia collocatur: quo rum pars prona dimidia est excise ut a seru capita in ea poni possint:etenim asseribus longis pedes tres Sc transiueras, continenterkν positis teguntur: dimidia est integra S altior quam asseres palinu, ut aqua delapsa non eiuuat ex lateribus, sed re sta defluat: quinetia areae caput altius reliquo corpore deuexu est, ut aqua delabs possit: ipse area tota sex linteis extensis & radio aris quatis cotegitur: quoru primu tenet insinu locii, in quo secundusic collocatur ut ipsum paululu tegat:in secudo similiter tertiu locatur, et deinceps alia in aths: si. n.cdtrario modo collocata suerint, aqua deflues metallorii ramenta uel lapillos nigros rapit sub ipsa,& labor inutilis suscipituri linteis ita ex tesis adolescetes uel uiri metalloru rameta uel lapillos nigros cum limo misstos conciunt in canalis caput canaliculo* recluso aqua in id ipsum immitis aut: tum rutris ligneis agitant metalloru rameta, uel lapillos,uscp du aqua/ruuis oes inserat in lintea: deinde hiae rutris ligneis leniter uerrui lintea, donec limus in lacum uel in canalem transuersum defluat. Quam primum aut mullus aut paucus in linteis insederit, sed tantummo do metallorum ramemta uel lapilli nigri tunc ea auferut,lauantq; in uase prope posito,in quod i cadunt: redeuntq; subinde ad eundem laborem. Postremo aquam ex ua
260쪽
essundunt,& metallorum ramenta uel lapillos nigros colligunt: quinetiamsi ues ramenta uel lapilli de linteis Mapsi in lacu aut canali transuerso i sederiri limum iterum lauant.. Tigra A. Limea z. camina c. Lacia E. Rara lignea F. Vasa
Aliqui lintea nec auserunt,net in ualla lauant sed ipsis ut in tabellas angustas at non multum crassas superimponunt, & eas ad ligna clauis assugunt: simili p modo materiam metallicam rutris ligneis agitantes Iavante quamprimum autem iterum nullus aut paucus limus in linteis insederi .sed tantummodo metallorum ramenta uel lapilli nigri tum alterum tignum eripui,ut tota area in altero insistat,& aquam, situlis ex lacusculo haustam, a&fundun t: quo modo id quod ad lintea adhaeresethdecidit in canalem subi ctum, o una arbore cauatum,& in terra essessa locatum: cuius cauum suprariore parte latum est pedem,inseriore minus latum, quod rotu datum sit: in eiusdem canalis medio includunt tabellam, ut maiulcula metalloru ramenista uel maiusculi lapilli in priore parte in quam incideriant,remaneant, nutularas