장음표시 사용
401쪽
3 s 6 DE RE METALLICA de ea,qua argentum perpurgaturinam auri perpurgandi rationem ante exsplicaui. Argentum autem perpurgatur in ustrina: cuius sornacis secum suastinet testudo lateribus concamerata:eius Arnix, qui priore parte existi aistus est pedes tres. Sed ipse secus longus pedes quinci' latus qua tuor: a lates ribus & posteriore parte muri sunt integri: a priore uero alter fornix alteri superpositus est: super quem & murum caminus statutus est. Focus foueam habet rotundadatam cubitum altam palmos duos:in qua iniicitur cinis in. bratus & in eu testa praeparata sic imponitur, ut cinis undiss aeque altus ac ipsa sit.Testa autem, quae fictilis est repletur puluere, qui costat ex paribus portionibus ossum in puluerem contritorii, & cineris sumpti de catino, in quo plumbum ab auro uel argento separatur alii ad cinerem admiscent laterem cominutum:quo modo neuter puluis argentum ad se allicit: puluis coopositus & aqua madefacitus paucus in icitur in testa,et tunditur pilo ligneoterete,longo pedem, lato palmum 8c digitum: ex quo extant dentes num ro sex crassi digitu lati Scalti digitii & tertiam eius partem inter se distantessere digito. Hi sex dentes circulii efficiunt, in cuius medio est septimus densi res aeque altus ac caeteri, sed crassus sesquidigitu. Pilum uero paulatim ab inferiore parte sursum uiniis fit angustius, ut ultima manubiij pars teres sit, crassa tres digitos. Quidam utuntur terete pilo quod dentibus caret.
Pilum rei iantes A. Pila si demitu caret B. Aluevs eiserum plenas c. Testae praera ratae G asi bus impositae D. Testae Meua E. Ligna secanti F. Serra G.
402쪽
Deinde iterum paucus puluis madefactus iniicitur in testam, & ludi tum qui labor iteratur usq; dum testa tota tali puluere fuerit copleta: quam masgister excindit cultello utrin acuto,& utrinq; directo sursum uersus acto, ut media pars caua sit lata palmum Sc digitum: quae modo recta est, modo curuata. ipse uero cultellus latus sit sesquidigitu, utrino setium uersus Iongus palmos duos,quae manubria ad altitudinem palmi careant acie uel in ligneis manubriis includantur. Magister autem una manu cultellum prehendens testae puluerem excindit,ut circumcirca crassus maneat tres digitos: tu et puluerem ossium siccum cribro superiniicit: cuius fundum setis admoduanguste collocatis est contextum. Postea globo ex ligno durissi ino facto et crasso sex digitos,uaiecto testam utraq; manu comotain aequat & denuo i, Iidam efiicit: quinetia altera manu globii agitat. Testae autem diuerta sunt capacitatis: earum enim praeparatarum aliae capiunt argenti libras plus iniis nus quindecim, aliae uiginti,partim triginta,Piaeda quadraginta, aliae quinquaginta. Sed quaein testa sic praeparata in sole siccatur uel in loco calido et tecto reposita. Quanto autem fuerit siccior&antiquior,tanto est melio coomnes uero,cum argentum perpurgandum cst, prunis iniectis calefiunt. AIqioco testae utuntur circulo ferreo,sed utilior est testa. Nam si puluis uitium secerit,argentum in illa remane ex hoc iundi experte dilabitur.Testa praeaterea in cum facilius quam circulus imponi potest,& minus multi puluearis indiget attamen ne testa dilabi possit,& argentum damnum facere,quia
dam recte eam circulo serreo cingunt. cultellus rectus civ lignea mcnubria fiunt A. Cultellus curuas cui item lignea manubria B. Cultellia curvus ligneis manubriis carens c. Cribriwt D. Globus E. Foris ferere, quam magister cum perpurget retentum,ὀemittit,ne ea lor tagnis oculos laedat F. perramentum cuι Dromuttur lianc exmargentum iam trinatum perpurgandum est G. Huius altera pars penetrat in circulum alterius ferramenti in fornacis murastici bi H. Testae in quas Iranae sunt iniecta I.
403쪽
DE RE METALLIc APurgator autem in promptu habet cratem serream, cui panes armenteos
superimponit,cosh; prunis subicetis calefacit,ut facilius Danai polluit. Haobet item sellam orichalceam, latam 3c longam palmos duos , c digitos duo os ac in eius medio cauam: eam imponit trunco ex ostryasacto, at panes argenteos in ipsa locatos ancipiti malleo percutit,&in partes diuidit: qui malleus longus est pedem & digitos duos latus palmum. Alii usurpant tantummodo truncum ligneum in medio cauatum. Panum uero Dagmenta adhue calida forcipe prehensa in alueum, raminum plenum, in incit, eisq3 aquam affundit, ut restigerata in testam scite imponere possit. Imponit ueoro ea, ut erectia stent, emineantw ex testa interdum ad duorum palmorualotitudinem. Inter ipsa uero,ne unum in aliud incidat, carbunculos collocat: deinde inisscit in testa prunas: mox carbonu duos alueos bracteis ligneis cotextos tu solle uentu inspira t. is duplicatus longus est pedes quatuor & palmos duos posteriore parte latus pedes duos,& totide palmos. Caetera similia sunt et,que libro v v. descripsi.Eius sollis naris sita est in fistula aenea lonissa pede: cuius rame priore parte prorsus teres,cst latius digito posterioreatu duos palmos.Folle quide magister, id ad hoc munus argeti perpurga di acris ignis,at w iccirco uehemetis flatus indigeat, ualde decliue ponit, ut in mediam testam sue argentum liquefactu inspiret. id esseruescens depri, mit paruo trunco ad serres instrumeti,cuius extima pars sursum uersiis emianet, aiuxo
404쪽
net assivo S aqua madesecto. Liquescit uerd argentum cum fuerit circiter horam in testa coctum: quo liquato carbones ardetcs cx testa remouet at mei superponit duo ligna abiegna longa pedem & palmos tres, lata palmum P digitos duos,cra illa superiore parte palmum, inscriore ad tres distitos Inaleriores autem partes coniungit.in quae ligna rursus coniicit carbones. nam acri igni semper ipsi opus est ad purgandum argentum. Puruatur u crd hooris duabus uel tribus, prou t lacrit purum uel impurum: hoc olobulis aereis aut plumbeis in testam simul iniectis cssicit purius. Vt autem dum aroentu purgat tantum ignis calorem sustinere possit, rem serreamdoneam pedestres,altam pedem & palmos tres demittit. Haec utrinq; inclusa est in bracteisterreis.quam cum operam n hac re consumpserit, batillo ferreo rursus alis tollit,ut eius cultellus in serru uncinatu,quod est in fornice, incidens insem apertam teneat. Sed cum argentum iam sere suerit purgatum, quam conie,cturam de eo secit ex icmporis sipacio, tunc in ipsum insistit con tum totu serreui qui aciem habet chalybeatam & teres est at* longus pedes tres & dimidium crassus digitum. Bracteam autem argenteam adhaerentem ad constum orichalco impositam malico decutit:ac ex eius colore conficit an arocritum fatis purgatum sit necne. Si se erit perpurgatum albissimum est & eius Des drachma excepta purus existit. Quidam uerd argentum hauriunt seris rei instrumenti cavo. sed cuiusq; bestis argenti sicilicus comburitur: interduetiam, cum ualde fuerit impurum,drachmae tres uel semuncia. At pur ator ignem gubernat, & aTentum liquidum comouet instrumento ferreo lonisgo pedes nouem, crasso digitum, priore parte primo ad latus dextrum curis uato,deinde recuruato, ut ciliciatur circulus, cuius caua pars ad palmum trata sit. Alii utuntur instrumcto senso,cuius extima pars recta sursum uersius extat. Quin idem ferreum habet instrumentum siue forcipem uulsellaeso ura,quo carbories prehendit, S ipse manu compresso eos ponit ac reponit:
id longum est pedes duos,latu sesquidigitum, crassum tertiam digiti parte.
crates A. fauor dulce. z. Truncus C. rinis argenteus o. Malleus E. Truncus ligneus in melo cavatus F. Alaeuis foremn m plenus G. Truncus adferreum instras mentum affixus Η. Ligna abiegna I. Comus ferreus T. Ferrei instrumentiea m L. instrumentum,cia circulus,si quens pictura continet: Instrumento cuius extima pars urbs uersus extat M. Instramentum κώbella Rura M
405쪽
Cum autem argentum uidetur ipsi esse perpurgatum, tunc batillo carbones ex testa amouet: paulo post aquam haurit cochleari aeneo,cui manubri,um ligneum est,tongum pedes quatuor: quod in ex stera parte in iandi &marginis medio habet paritum foramen,per quod sere canabis semen penetrat. Hoc cochleare ter replet aqua,ter ea per seramen tota emuens in argentum, paulatim ipsi,m restinguit:si enmi repente aquam muli ni in id insun aderet, dissiliret aloe laederet astantes.Deinde artisci serreus est contus cuspidatus longus pedes tres: cui manubrium ligneum totidem pedes lon uni: hunc contum in testam infigit, ut eam comoueat. Idem euicit conto ferreo uncinato, lato digitos duos, alto palmum: cuius pars serrea item longa est tres pedes lignea, siue manubrium, totidem.Tum testam ex soco amota batillo uel furca subueriit: quo modo argentum dimidiati globi figura in solucadit: quod batillo rursus sublatum iniicit inuas in quo inest aqua: ubi adι huc magnum sonitum reddit,uel panem argenteu Hrca sublatum supcrinis Ponit instrumeto ferreo uulsellae simili, in uas aqua resertu imposito. Mox refrigeratum rursus ex uase exprimens trunco,ex ostrya fracto superponit, re malleo percutit,ut,si puluis in testam iniectus, ad ipsum adhaeserit, de eo decidat. Purgat etiam argentum eodem instrumento,in vas aquae plenu imPosito superimpositu filis orichalceis colligatis, & in aquam intincitis: que laborem percutiendi dc purgandi iteralius y dum omnino fuerit pui u. Pos
406쪽
stea id imponit tripodi uel crati serreae.Tripus altus est palmum & digitos duos latus sesquidigitum cuius caua pars est lata palmos duos: tum subiicit tripodi uel crati prunas ut argentu aqua madefactum rursus exiccetur. Poostremo praesectus rebus regis, uel principis, uel dominorum ipsium aroenatum imponit trunco, & caeso excindit duas particulas, unam in seriore parate alteram superiore:quas igni experitur, ut certe scire possit utrum argentuperpurgatum sit necne, & quo precio mercatoribus uendi debeat: mox sio
gili una regis uel principis, uel dominorum in id imprimit, Sc prope ipsum
ponduris numerum. . in strumentum cia cir ,s A. cocurare a. Eius foramen C. Contuse intus D. tarca E. Panis argenteus instrumento vulsella figura impost rus F. Vaseelaa refertum G. Traincia cui panis importus Η.Nalleia I. Argentum rusus instramento uulsellae simit Iaperimpositum K. Alterum uasa Pae plenum L. Na orichalcea M. Tripus N. Alter trincus C. Calm P. Fornacis catinM Q. Testa asive fumans R.
Sunt qui argentum in testa sub tegula serrea uel fidi ili collocata, perpurogant: is item fornax est in cuius foco locant testa in qua insunt argenti Dastinenta,eiq; superimponut tegulam,a laterib us senestellas habentem, a fronK te Pon
407쪽
De re Metallica Libri x. FINIS
39 te ponticulum:ad tegulae latera lateres apponunt: quibus 8c tegulae cari, nes superinissciunt. ponticulo titiones ardentes ut argentu colliquescat. Fornaci est soris serrea luto,qua spectat ignem, obdu fita,ne ei noceat: ea clausi ignis ardorem c5tinet: ueruntamen lanestellam habet ut artifices in testani inspicere & interdum ignem flatu sollis excitare possint: qui quanquam tardius quam caeteri argentu perpurgant,tanae utilius,quod minus deminen ii accipiat Lenis enim ignis particulam eius minorem,quam acris ille perpetuo sollis flatu excitatus consumit i)dem recte panem argeteum, si propter magnitudinem disticulter asportari potest, cum tegula fuerit sublata ipse adhuc caleat, cuneo uel securi, in eo impressa,secant in duas uel tres partes: nam qui refrigeratum disiccant, non raro minutas aliquot particulas di
408쪽
GEORGII AGRICOLAE DE RE METALLICA
i x i de modo, quo aurum ab argento secernitust, quo cotra argentu ab auro, quo aes ab eodem quo plumbii tam ab auro quam ab argeto, quo deni duo illa preciosa metalla perpurgantur: nuc dicam de ratione, qua argentum ab aere,qua idem a serro separari debeat. Osticina autem, siue domiciliu nest cessarium ad opportunitatem, Sc usum eorum, quii argentu ab aere secernunt ita se habeat. Prinid quasi tuor muri longi ducantur: quoruni primus, qui ad .alueu fluminis existat & secundus longi sint pedes ducentos sexaginta quatuor: sed secundus ubi longus fuerit pedes centum quinquaginta unum desinat, & quasi intercisus post pedes quatuor& uiginti rursus usep eo ducaotur,dum primi longitudinem exaequet. Tertius autem longus sit pedes ceritum & uiginti: qui ex pede aliorum murorum septimo ex sexagesimo us ad centesimum octogesimum sextum pertineat. Quarti uero longitudo sit pedum centum quinquaginta unius. At cuius* muri ut etiam duorum reliquorum S transiuersorum de quibus posthac dicam altitudo sit pedum decem cras studo duorum Sc totidem palmorum. Solus tamen secundus musrus longus propter tarnaces, ad eum construendas, altus sit pedes quin deo cim: uerum primus murus longus a secundo distet pedibus quindecim, &totidem pedibus tertius a quarto: sed secundus a tertio pedibus nouem Sctriginta. Deinde muri transuersi ducantur: quorum primus a capite primi muri longi ad caput secundi muri longi perducatur: secundus uero a capite secundi muri longi ad caput quarti: nam tertius murus longus eo non pertinet.Tum ex capite terti j muri longi ducatur duo muri: alter ad secundi muri longi pedem septimum & sexagesimum: alter ad eudem numero pedem quarti muri longi: sed a quarto muro transuerso ad decem pedes uersius seocundum murum transiuersum,ex quarto muro longo ducatur quintus muorus transuersus longus pedes uiginti. Ac vero etiam ex eodem quarto miraro longo qua distat ab altera parte quarti muri transuersi pedibus triginta
ducatur sextus murus transuersus uso ad tergum terin muri longi. Septiomus uelo murus transuersus a secundo capite secundi muri longi, ubi priis md desinit perducatur ad tertium murum longur&ab eius tergo octauus
ad inserius quarti muri longi caput: deinde a septimo muro transuerso, qua distat a secundo pauro longo pedibus decem 5c nouem perducatur qui notus murus longus: cuius longitudo sit pedum centum & nouem: ex quo ad pedes quatuor Sc uiginti ducatur nonus murus transuersus ad tertium cadput secundi muri longi: & ex eiusdem quinti muri longi capite inferiore ducatur decimus murus transuersius ad postremum caput secundi muri longit
409쪽
3s4 DE RE METALLic Adc ex eo undecimus ad inserius caput primi muri longi. Postremo ab hoe quinto muro longo uersus tertium murum longum ad pedes quin*, item ex septimo muro transuerso ducatur sextus murus longus: cuius longitudo sit quin & triginta pedu a cuius inferiore capite duodecimus murus iraso uersus perducatur ad tertium murum longum:et decimus tertius ab eodem ad quintum murum longum : at spacium,quod est in ter septimum murum transuersiam Sc duodecimum , diuidat in aequales partes decimusquartu
murus transuersus. Huri longi siex: Primus A. Semidi prior psrs B. Ieci, di posterior pars c. Tertius D. Quartus E. Q intus F.
410쪽
At sic se habeat ruuroru longitudo altitudo crassitudo positio: quora ἰsomices, Ostia, ranaina quamuis in initio,cum muri duint . iacienda sint. magis