De re metallica libri XII. Quibus officia, instrumenta, machinae, ac omnia denisque ad metallicam spectantia, non modo luculentissimè describuntur, sed & per effigies, suis locis insertas, adiunctis Latinis, Germanicisque appellationibus ita ab oculo

411쪽

magis tamen postea quanta et qualia esse debeant poterit intelligimunc de parietibus quibusdam & tectis dicam. Primo sit per secundum murum lonis gum statuatur paries omnino similis ei, cuius strueturam libro nono explis

caui eum describerem officinam,in cuius fornacibus uenae auri, argenti, aearis excoquunturi ex hoc pariete tectum, quod costet e tegulis coctilibus, ad primum murum longii pertineat: ea uero domicilη pars in se contineat sol. les,machinas cos comprimentes,organa eosdem diducentia: deinde in me dio spatio quod est inter secudum re tertium murum transuersum substratis faxis erigatur tignum altum pedes octo crassum & latum duos: quod distet a secundo muro longo pedibus tredecim. In hoc tigno statuto α secundo muro transuerso,qui ea parte habeat soramen quadratum, altum & latupedes duos locetur trabs longa pedes quatuor & triginta atq; palmum. AItera quoq; trabi eiusdem longitudinis, latitudinis, crassitudinis collocetur

in eodem tigno statuto,& tertio muro transuerso. Earum uero duarum tra

bium capita,quis coeunt, fibulis serreis copulentur. Simili modo a tigno saluto uersus murum quartum ad decem pedes alterum tignum erigatur

duae trabes ipsi ac muris imponantur: quae simillimae sin t iam dictis. In his

duabus trabibus&quarto muro longo locentur trabes numero deceni R septem,longae pedes tres & quadraginta,atcp palmos tres,latae pedem, crasse palmo i tres: quarum prima sit perponatur secundo muro transuerso ulcima continenter ad tertium & quartum murum transuersum, caeterie in mesdio eorum spatio. Distet autem una ab altera pedibus tribuis. In ipsam soram is quae sunt in capitibus quae spectant secundum murum longum, ines dantur capita totidem tignorum oblique erectorum in aduersa illa, quae reo ista super secundum murum longum statuta sunt: satin hoc modo alter ca mini paries obliquus assinitis ei quem nono libro descripsi. Neuerd hic incidat in parietern rectum cauetur bacillis serreis sed raris: & quide proptea rea quod quatuor camini latericii,qui in hoc spacio construentur,cum paratim iustineatri:retro ad pedes duodecim iterum in formis trabium, in dua bus illis quarto muro longo collocatarum,includantur capita totidem tignorum oblique erectorum in alia totidem tigna item oblique ere sta, quorum capita inferiora quo includantur in formis trabiu, qua in quarto muro longo collocatae sunt. illorum uero tignorum obliquorum capita superiora cum horum capitibus superioribus coniungantur. Sed cum tigna oblis qua primi ordinis a tignis secundi ordinis absint pedes duodecim, ut cana

lis in medio spacio bene locari possi inter bina quae* denuo bina oblique

erigantur: quorum capita inferiora etiam includantur in formis trabium, in duabus illis trabibus et quarto muro longo collocatariam 'distent* inter se cubito. Superius uero caput alterius longi pedes quindecim incubat in ter

gum tigni primi ordinis alterius, lonat pedes decem & octo, in tergu tignilecundi ordinis quod abest lon ius . Eiusmodi aute mediis tignis obliquis tales sint substrii Mones: super altera qua in trabem in duabus illis trabibus

quarto muro longo collocatam statuatur tignum rectum: quod etiam issium ut satis habeat firmitatis,fulciatur obliquo tigno. His rediis imponao xvi trabs longa, in quam incumbant unius ordinis media tigna obliqua. Sta

412쪽

mili modo alterius ordinis media tigna obliqua incum Lant in trabem tonisgam quae ali js rectis imponatur. Ab unaquain praeterea trabe,in duabus illis & quarto muro longo collocata, sursum uersus ad duos pedes ponatue tignum transverssim: quod ex medio tigno obliquo primi ordinis ad medium tignum obliquum secundi ordinis pertineat: quibus tignis transuersis imponatur canalis ex una arbore cauatus: tua cuiuscp tigni medii primi ora dinis tergo tignum longu pedes sex, pertingat λὶ ad canalem: cuius tigni

caput inserius sustineat tigillum longum duos pedes. Id uero insistat in eo dem tigno medio primi ordinis: similiter a cuius tigni medii neundi ordinis tergo tignum serE p bringat ad canalem, sed longu pedes septem: cuiu, item caput inserius sustineat tigillum, quod insistat in eodem tigno medio secundi ordinis: ita suprema parte ad primi & secundi ordinis principalia tigna obliqua assigantur asserculi longi,ad quos appendantur tegulae coctiles:media, ad primi & secundi ordinis media signa. infima, ad signa, quae a tergo cuiusq; tigni medi j primi & secundi ordinis fere pertinetunt ad canis

lem:attamen ad asserculos, ad haec tigna assixos, inferiores assigantur stanis dulae abiegnae in canalem penetrantes:minus enim imber maximus uel Eix liquefacta permanat in domicilium. At interiores substructiones. quae sisneant obliqua tigna secundi ordinis,& aduersa tert', quod insolentes non sint non necesse habeo explicare. in hac autem domicilii parte ad seeundumurum longum sint tarnaces, in quibus panes aerei sathisientes iam torrefacti coquutur ut denuo aeris colorem 5 speciem habeant, sicuti re uera sunt aerei:reliquum spacium occupent aliae duae fornaces: una in qua cales ut ae/rei panes integri:altera in qua ignis calore torrcrur sathistentes: ia uia quasa ianua est ad fornaces.Tum in medio tertii & quinti muri transuersi spatiosmiliter duo tigna substratis saxis eriganturi quorum utrunm sit altum pe/des octo latum Sc crassum duos. Alterum a secundo muro longo di,et pe/dibus tredecim alterum totidem a tertio muro longo. Ipsa uero inter se diastent pedibus item tredecim: bis duobus tignis & tertio muro transuerso superponantur duae trabes longae pedes unum & quadraginta ac palmum, latae & crassae pedes duos. Aliae item duae trabes eiusdem longitudinis, latitudinis crassitudinis superponatur aliis duobus tignis statutis,& septimo muro transuerso: capita binarum trabium,qua coeunt, fibulis serreis copulenatur.In eis autem trabibus rursus collocentur trabes una & uiginti longae pedes tredecim,latae pedem,crassae palmos tres: quarum prima locetur in tentio muro transverse, ultima in septimo muro transuerso, reliquae in medio eorum spacio:distet p una ab altera pedibus tribus.In harii formis qua spe istant secundum murum longum includantur capita totidem tignorum obliquὸ erectorum in aduersa, quae recta super secundum murum longu sunt statuta:fiatq; hoc modo altercamini paries obliquus. At qua si distant tertiatim murum longum in earundem trabium formis insudantur capita toti, dem tignorum oblique erediorum, in aduersa teriri parietis obliqui tignarfiat hoc modo alter alterius camini paries obliquus . Neucro hic incidat in cotrarium obliquum, ille in contrarium rectum, caueatur parsim crebris hacillis serreis, ex nonnullis tignis ad eis opposita pertinentibus: partim tu

413쪽

gnis raris,quae e tergo tignorum obliquorum ad tergu obliquorum, quae retro sunt pertinci:ea crassa & lata sunt palmos duos, utrin* perforata. Uistracp tigna obliqua cingantur laminis ferreis, latis digitos tres, crassis semiis digitum,quae complexu suo contineant capita tignorum, de quibus iam dixi: quae copulationes ut firmae sinu in cuius capitis tignorum foramine itifigatur clauus serreus utrinin per laminam penetrans . Quia eniin pondusionderi renititur,tigna ut in oblique erecta, in opposita incidere no porunt. Sed trabes & tigna media quae canales & tectum sustinere debent, o,

mnino se habeant, ut supra dicta, nisi quod media obliqua secundi ordinis non sint longiora mediis primi ordinis: & quod ligna quae a tergo cuius thedri tigni obliqui, secudi ordinis pertingent sere ad canalem non sint lonagiora tignis, quae a. tcrgo cuius medi j tigni obliqui primi ordinis pertinis ient sere ad canalem. in hac domicilii parte ad secudum murum longii sint,rnaces in quibus aes cum plumbo miscetur, & recrementa recoquuntur. Ad tertium uero murum longum fornaces, in quibus argctum & plumbuab aere secernuntur. Medium spatium occupent duae machin quarum at xera panes aerei de catino leuati in terra reponuntur:altera de terra in secunida fornace. In tertio praeterea & quarto muro longo collocentur trabes ite

una & uiginti,longae pedes decem Sc octo ac palmos tres: in quam sorinis quae a tergo tertii muri longi sunt ad duos pedes, includantur capita totide tignorum oblique erectorum in aduersa tigna obliqua alterius obliqui prarietis secundi camini. fiat* isto modo tertius paries obliquus, aliis prorsus assimilis.T.tidem quom tignorum capita includantur in sormis eamdem trabium qua collocatae sunt in quarto muro longo: quae tigna etia ipsa obalique ereeta incumbant in terga proximorum,& sustineat tectum,quod totum constet e tegulis coctilibus, S substructiones habeant usitatas. In hae parte domicilii sint duo conclauia: in quorum priore concluduntur panes aerei in altero plumbei.Deinde in medio noni muri transuersi R decimi spacio quod ad latera habet secundum 8c quintum murum lonaum,substratis Iaxis iterum erigatur tignum altum pedes duodecim, latum oc crassum duo os: id distet a secundo muro longo pedes tredecim, a quinto muro longo, sex. Ei tigno statiato & nono muro transuerso superponatur trabs longa pedes tres re triginta,atly palmos tres, lata 8c crassa palmos duos. Altera q*trabs eiusdem longitudinis, latitudinis crassitudinis eidem tigno statuto,et decimo muro transuerso superpon'tur: quaru duarum trabium capita, qua coeunt, fibulis ferreis copuletur.In his trabibus & quinto muro longo coloiocentur trabes numero decem,longa pedes octo,et palmos tres: quaru prima locetur in nono muro transuerso ultima in decimo, reliquae in medio eoorum spacio. Alia ab alia absit pedes tres: in ipsarum sorinis, qua spectant secundum murum longum, etiam includantur capita totidem tignorum obaliquorum erectorum in aduersa, quae super secundum murum longum re/cta sunt statuta: fiat rursus hoc modo camini paries obliquus, caeteris o mnino similis: qui suprema parte,qua sumus eluetatur, a recto distet pedishus duobus. To iidem quocp tignorum capita includantur in earum trabisum semis, qua collocatae sunt in quinto muro longo: quae etiam oblique erecta

414쪽

e recta in terga proximorum incumbant, sustineant. tectu ἡ tegulis coctilibus facitu. lnnac domicilin parte ad secundu muru longu sint quatuor fornaces in quibus plumbum ab argento separatur: atq3 machinae, quibus eam opercula de catinis leuantur: quinetiani domicilii pars,quae est inter primumuru longum,&parte secundi muri longi intercisam in qua est pilum quo panes aerei stanguntur: & quatuor pila,quibus cadmiae,quae decutiuntur ἡparietibus sornacum subiecitae stanguntur &cGminuuntur:atq; lateres, susper quos panes aerei fit hiscentes statuti torrefiunt tectu habeat usitatum: ut etiam ea quae est inter septimu murum transuersum, & duodecimu atin deo umteritu: ac cui a lateribus sunt quintus murus longus,& sex tus & tertitis. Quae domici in pars distribuatur in duas partes:in quarum priore statuatur tarnacula,in qua artifex experiatur metalla, &puluere ostium cominuatorum una cum aliis conseruet: in altera conficiatur puluis,ex quo iaci & catini sernacu fiunt. Sed extra domiciliu ad tergu quarti muri longi prope oostiu ossicinae ad ingredientis laeua sit secus,in quo ex magnis pluin bi massis liquefactis fiant minores, ut facilius appendi possint.Tam enim plumbearmassae quam aerei panes debent primo praeparari ut appendi,& certo pons dere in sernacibus coqui & commisceri possint. Sed tacus,ut inde ordiar in quo liquandae sunt massae plumbeae, longus fit pedes sex, latus quin 'ab utro latere, munito saxis in terra partim desessis, sed altioribus quam Miscus palmo,& interius luto oblitis uersus mediam & priorem partem desiis Dis ut plumbum liquidu defluere,& in catinu emuere possit. Posteriore elaus parte murus existat, qui murum quartum longum muniat contra uim iis

gnis. Is ex lateribus & luto factus, altus fit pedes quatuor, crassiis palmos tres,inserius latus pedes quin P, superius tres Sc palmos duos.Etenim paua latim fiat angustior: cui parti superiori septem lateres imponantur: quo ni med ' recta erigatur,extremi oblique: toti lutum crassum illinatur. Ante ses sit catinus:cuius Quea lata pedem & palmos tres alta pedem,sensim fiat angustior. Itaq; cum massae plumbeae sent liquandae, tunc operarius priomo ligna sic imponat in secum,ut eorum caput alterum spectet murum, alterum catinum. Deinde ab aliis operariis adiu tus massam trudibus in uehiculum promoueat, S ad gruem trahat. Vehiculum aut constet ex asseribus.

qui coagmentati sunt lati pedes duos & dimidium longi quin*: id sabeat

duos axiculos serreos: circu quos utrinq; uoluantur orbiculi serret, lati palamos duos crassi totidem digitos. Habeat temonem S in eo inclusum lanci quo pertrahatur ad gruem: qui prorsus similis est eis qui in secuda ossicinae parte sunt, nisi quod rostrum tam longum no habeat. Forceps, cuius chelae prehendet massam plumbeam, longa sit pedes duos,& palmum ac digitos duos. Eius utracp chela uncinata malleo percussa,massae impingatur & infigatur: utrun. manubrium superiore parte sit recurvum, alterum dextram uersiis alterum sinistram: in quorum utroq; infimi duarum catellaru annusti tres uero eis sint includantur,supremi autem in magino annulo rotundo in quo etiam includatur uncus catenae,a rostri orbiculo demissae:grus uecti

uersatus massam subleuat rostro ductus ad secum eani lignis imponit:destide aliam atq; aliam nusiam operarii aduehant, & simili modo in lignis lati L , collocenti

415쪽

collocent.Etenim massic quae pendunt circiter centu sexaginta edit tuniis pondia simul in ea imponi & liquari solent .Tu operarius cai hones in masisas conticlat: quae omnia uesperi parentur: quare, si metuerit pluuias, ea tescio quod huc atq; illuc portari potest operiat. Id posteriore parte duos h licat pedes ut pluuiae,quas excepi Ke decliui defluant in aream: sequenti die inane prunas batillo in carbones coniiciatiquo modo massae plumbeae caris thonibus subinde adiectis liquescunt. Plumbum quam primui id ipsum cori ceperit catinus, cochleari ferreo emundat in catillos aereos qualibus secretor uti solet. Qiiod si statim reseigeratum non suerit tum aqua amundat & malis leo cuspidato in ipsum infixo extrahat: cuius mallei pars cuspidata sit, lona a a palmos tres teres,digitos duos. Sed catillis aquam Iutosam illinire oporret . t eκ eis in uersis & mallei parte terete quae lata est, percussis panes plus Dei iacile excidant: qualis aqua ni catillis illi natur,periculum est,ne plumbuper colliquefactos penetret. Ath in sinistram sumunt lignum inseriore pariste traue,eoq; catillum Percu tiunt: dextra uero mallei aciem in panem plumbeum infigunt atm sic ipsum extrahunt. Mox operarius aliud plumbum in catillos uacuos infundat: id in iaciat donec munus plumbi liquandi persea cerit. Cum autem plumbum liquam quiddam spumae argenti simile nasciis tur: nec mirum,cum ea quondam Puteolis ex solo plumbo, in secundis for ,

nacibus acri igni cocto, factia sit, & nunc fieri possiti. Isti porro plumbes p

nes in conclaue plumbarium inuehantur.

Fociis A. saxa in terra ἐψήμ B. Murus qui startvmmκ- iram longis ab iniuria ignis tuetur c. Catinus D. russae plumbeae Ε. Vebiculion F. Eius orbicali G. Grus I . Forceps I. Ligna T. Catilli L. Geblear M.

. . Malleus N. Panes O.

416쪽

4or At panes aeres cisiis iniecti inuehantur in tertiam ollicinae partem, ibim

tinguli massis superpositi.& crebris pili praesenati ictibus sellae impacti in pacti inganturii

417쪽

gatur: qualis machina sic se habeatia runcus quernus humi locetur longus pedes quinin latus et crassus tres: cuius capsa,in media eius parte priore patens, lorina sit pedes duos & totidem palmos, lata pedes duos, alta palmos tres & digitos duos: cuius pars extuberans supina existat,lata iaceat in trurico. In eorum medio locetur sella aenea: cuius pars sensim depressa & lata palmum ac digitos duos interiecta sit inter duas massas plubeas, altior utrino Iata palmum eiusdem subiecta. Itaq; tota sella sit lata palmos tres & digitos duos,longa pedem crassa palmos duos. At super truncum utritam ad latus capsae statuatur tignum latum & crassium cubitum: eorum capita superiora aliquantum recisa includantur in formis trabium domicilii: a truco sursum uersus ad pedes quatuor, & digitos duos,duo tigna transuersa continenter

coniungan turi quorum utrunq3 Iatum & crassum sit palmos tres: eorum capita intrinsecus recisa includantur informis exterioribus tignorum statutorum unacp cum eis terebrenturiin quae foramina infigantur claui serrei, priore parte cornuti: quorum alterum cornu sursum uersus ad lignum statutuadigatur,alterum deorsum: posteriore uero parte perforati,ut ferreis paxilolis latis in foramina infixis,& adacitis tigna transuersa coercere possint ea tis gna in medio habeant foramen quadrangulum, quaquauersus latu palmos

tres & semidigitum in quod pilum praesenatum immittatur. Ab his tignis transuersis sursum uersus ad pedes tres,& palmos duos iteru eiusmodi duo tigna sint habeat* soramen quadrangulum in se cotinens idem pilu: quod quadrangulum sit & longu pedes undecim, latum & crassum palmos tres: Eius ferri longi pedem & palmum. caput longum & latum sit palmos dii

os,crassum superius palmum et digitos duos in serius totidem digitos: nam paulatim fiat angustius. Cauda uero longa palmos tres,lata et crassia qua de capite oritur palmos duos: quo longius ab ipso discedet eo etiam fiat angustius. Superiore parte includatur in pilo perforata, ut paxillus serreus infigi possi: tribus laminis serreis quadrangulis uinciatur: quarum infima latum palmum sit inter caput serri et caput pili: media lata digitos tres deinceps caput pili cingatia quo suprema totide digitos lata absit digitos duos. Ab inusina serri parte sursum uersus ad pedes duos, & totide digitos sit dens quais

drangulus e pilo pedem & palmum extans,crassus palmos duos: attamen, O a pilo discesserit sex digitos inserius ad duos digitos fiat tenuior: a denis te sursum uersus ad palmos tres, pilum in medio habeat soramen rotundit: in quod infigatur clauus serreus teres,longus pedes duos latus sesquidigio tum in cuius posteriore parte caua inclusum sit manubrium ligneum longupalmos duos 8c totide digitos. Is clauus in inseriora tigna transuersa incumbens obstat,ne ipsum cum res hoc non postulat,decidat. Axis aute, qui piolum attollit, utrin* habeat binos dentes:ciui inter se distent palmis duobus& digitis tribus: qui ex eo extent pedem & palmit ac digitos duos: qui per

eum penetrantes paxillis adactis firmentur: qui lati & crassi sint palmum aedigitos duos: quorum capita rotudata tegantur lamina serrea aeque ac ipsa lata utrin* pedem demissa, clauis ferreis ad ea affixa quae capita habeant soramina rotunda in quae includatur axiculus serreus per axiculum aeneu pesnetrans.lili ab altera parte caput sit latum ab altera foramen, in quod infigatur clas

418쪽

tur elatius serreus, ne ipse axiculus e dentibus excidat. AEnea praeterea sastula sit longa palmos duosdata unum per cuius foramen rotundum latum digitos duos ferreus axiculus penetret in ca in lusus.Nec aeneus solum uoluatur circa serreum,sed ipse quoq; serreus uersetur. Ita* cium axis uoluitur, axiculi aenei uicissim leuant dentem pili. Quoniam uero axiculis ferreis 8corneis ex dentibus extra stis, hic pili dens non attollitur, alterius organi pilasne hoc subleuantur. Porro unum idemcp tympanum, quod circa axem rotae est cuiq; fusi sunt, Sc huius axis tympanum dentatum moueat,& alteriatis qui tigilla sollium sequentis quartae domicilii partis deprimit sed cotras fio motu . Nam tympanum axis, qui pila attollit, u crsius septentrionem ciracumagit: eius,qui tigilla sollium deprimit, uersus meridiem. Truncus A. Tigna statuta B. Tigna transiuersa C. Pili ea a D. 2 dens E. Eiusdem foramen F. Clavus ferreus G. Flagae

H. Sella aenea I. Axis K. Dentes eius M

Sed panes qui crassiores sunt, quam ut ictibus pili praesereati cito tangi poss n i, quales potissmum sunt hi, qui in infimo catini loco resederunt, insuehantur in primam ossicinae partem.atq; ibi calefiant in sornace, quae a seocundo muro longo distet pedibus octo k uiginti: a secundo transuerso du odecima

419쪽

odecim. cuius tres parietes saxis quadrangulis quibus superpocti situ late,

res extruantur. Posterior altus existat pedes tres & palmum: quae altitudo etiam sit his qui sunt a lateribus. Eorum tamen utercn priore parte, qua pa/tet fornax decliuis altus sit tantumodo pedes duos,& palmos trcs: Omnes

uerὰ crasst pedem & palmum: super hos parietes,ne ipli minus crasi nimis

graue onus impositum ferre non possint statuantur quatuor ligna, luto is oblinantur. Ea sustineant caminum assurgentem,& per tectum penetrante: cuius camini non modo cratibus. sed etiam tignis lutum crassiim illinatur. Focus autem sornacis quaquauersus fit longus pedes sex, lateribus stratus, decliuis. Panes a rei in hac fornace collocati calefiant hoc modo: in sornace primo continenter ponantur,tantummodo lapillis otii magnitudine interis positis ut ignis calor in medium inter eos sipacium penetrare possit: quinetiam qui in infimo catini loco resederunt, in dimidium laterem eadem de causa impositi exaltentur.Ne uero ultimi, qui sunt ad ostium fornacis, cadant, ad eos laminar serreae uel panes a rei cum ars rursus perficitur, ex catino primum extracti apponantur: atq; ad hos panes aerei fathiscentes, aut saxa. Deinde in panes iniiciantur carbones: tum prunae. Prim d autem panes calescata leni igni: mox ad eos adficiantur plures carbones: interdum altitudine dodrantis. Acriori certe igni nobis opus est ad duros a reos panes calefacienados quam ad fragiles:panibus satis calefacitis,quod spacio horarum sere duarum fieri solet ex ostio fornacis remoueantur laminor serreae,et panes aereilathiscentes uel saxa. Deinde panes calefacti ordine extrahantur rastro bi, denti, quali is qui panes sathiscentes torrefacit,utitur.Tum primus pani sa/thiscenti superponatur:& malleis a duobus operariis percutiatur donec dissiliat. Quo uero quisin panis magis calet hoc stangitur citius: quo minus, hoc tardius: nam aerei vasis instarhuc& illuc flectitur. Primo pane seaeto secundus in eius fiagnietis collocetur & percutiatur,usq; dum etia ipse dimia sus dissiliat: simili modo reliqui panes ex ordine tangantur. Verum mallei sint longi palmos tres, lati unum, utrin acuti: eoru uero manubria lignea

tres pedes longa: seagmenta aerea, siue panes seigidi pilo fuerint tacti, siue

calefacti malleis,in conclaue aerarium inuehantur. Paries posterior A. Parietes qui sint a laimbri B. Tigna

statuta c. taminM D. Panes collocati E. Lamnae ferreae P. saxa G. Raprum bulens R. Halleia I.

At praesa

420쪽

At praeses officinae ars secundum diuersias argenti portiones,quae in eius centum pondio insunt, cum plumbo temperet, sine quo argentum ab aere se parari non potest. Si mediocris argenti portio inerit in aere id quadrifariam temperet. Etenim si in tribus quartis centupondii arris partibus argileti seolmea.uel selibra & sicilicus,vel selibra & semuncia,uel selibra & semuncia et sicilicus non fuerint, tum diuitis plumbi, hoc est eius, a quo nondui argenatum separatum sit dimidium centum pondium uel totum uel totu & dimiis diu addat ut in aeris & plubi mistura insit unu aliquod ex iam dictis argenti ponderibus:quae prima teperatura est ad qua ad riciat tantu plubi depauperati, uel spumae argeti pondus quantu ad hanc re satis sit, ut ex his omnibus panis c5fletur qui in se cotineat sere duo plubi centupondia. Quonia uerdex spumae argenti libris centu & triginta pleru* coficiuntur plubi tantummodo centu librae, pro coplemento spumae argenti plus quam plumbi des pauperati adinciat. Sed quia quatuor isti usinodi panes simul collocantur in

' fornace in qua argentum cum plumbo mistu ab aere secernitur, in tot panialius erunt aeris tria plumbi octo centum pondia. Sed plumbum cum fuerit ab aere secretum pendat sex cen tu inpondia: in quorum singulis argcnti quadrans & sere sicilicus insit. Eiusdem uero argenti septunx remancat in aereis panibus sathiscentibus, Rin ea aeris ac plumbi mistura, quam nostrispianas,non tam quod non careat aculeis, quam quod uilis,nominant. Sin auis 'Iem in