장음표시 사용
271쪽
γε x: in qua dico beat rudinem fom/nis positam esse'. . ' ,ςι, 'TyΘ t , hoc est, contemplatio rerum pri stantissima.
aeternae earumque causae δ: principia. A qua tute prosciscitur haec a t γωκZA Sapientia,quae est nobilissimae partis in homine,nei pe mentis, praest tissimus habitus, quemadmodum in ii.
bro sexto ostensium est. c ur aute- - contem far one prac Puam hominubeatitudinem cog μου λQuia contemplatio est omnium operationum humuiritin praestantissilua ideo non immerito beatitudo, quae
ti- narum praestantini tua ideo nommmetato beatitaclo, quae est piaeitamissi inum hominis bonum, in ea collocatur. a
Rrimum,quia prosciscitur a divini sitina hominis parte te,mente scilicet:& ve satur circa nobilissimam materiam, nempe circa res divinas. Deinde, quia diutissimh potest continuari absque fatietatione, & molestia. Tertid, quia est sucundissima : non solum quia habet sim cerant & f
mam voluptatem: verum etiam quia conjuncta es inam scientia,& cognitione rerum pulcherrimarum. Quart0, quia est αυται M seipia contenta : non eo ens externis
l quibusdana adjumentis. Quinto, quia per se est optabili :neque propter aliquod aliud bonum conse istendum suscipitur. Sexto,quia minime est laboriosic: sed tranquilla quieta.
272쪽
Hominem maxime debere expeterevitain Theoricam: 'J ur quoniam est similis divinae vitae : de homini maxime pro- pria. Nam peream horno maxime vivit secundum eam '' Partem , quae in eo est optima. & praestanti ginta : nempe iecundum mentem : reliquam enim vitam nempe Vegetativam, & sensitivam, commonem habet partina cum plantis, Partim eum aliis animalibus.
Recie quidem haec dicerentur: si1 homo in universium esset morialis: verum quia secundum praestaritissimam sui partem, mentem scilicet seu animum, est mortalis : ideo M. maxime debet secundum eam vivere, dc ea, quo divina oc ,... immortalia sunt quaerere:atque hoc modo Ase a mortalitate quasi vindicare : omnemque operam da- Ie, ut mentem suam excolat, Ac secundum eam vivat. Sic t enim erit c , Deo charisiuinuS, & i tuam maxime beatus.
Quare seirri, fue beatitudo Neονιωδraestantiores Pram 'T I Oc ex utriusque comparatione facile potest intelligi. λυl; πισε Primum enim,quia est solius Mentis Mens autem est divinum quiddam: ideo vita Theorica via. οἰ α ιαι γ detur esse quodammodo divina, ac similis vitae Deorum: ἀυ . quibus reliquae actiones tribui non possunt. Practica autem vita, dicitur humana: quia occupata est circa externas actiones, pertinentes ad humanas necessitates, O civilem isocietatem : quae corporis ministerio peraguntur & cum assectibus sunt coniunctae. Deinde vita Theorica est seipsa contenta, non indigens aliis adjumentis ad actionem
273쪽
ETHICORUM suam perficiendam. Pi actica autem vita ad actiones civiales,atque morales peragendas, multis & variis rebus, & bo-43 λλ.:ὰ Hi ς xςrni S Opus habet: quemadmodum in singulis vita; a jus. x xibu moralibus eXercendis videre licet. Praeterea, bea-,ἱὰ, .ci xj xudo nullam aliam ob causam tam Diis, quam hominibus propriE tribuitur: nisi propter θάωρέαο contemplationem, qua Dii quidem perpetuo sese oblectant: homines vero quatenus Diis similcm vitam vivere cupiunt. Brutis autem quia omni contemplationis munere destituuntur. etiam omnis beatitudo denegatur.
Quoniam ad eas recte obeundas opus est moderatione affectuum item ministerio corporis, ct adminiculo cxtemnorum bonorunt: qliae tria secundum Aristotelem Diis proprie tribui non possitiat. De hac quaestione videatur ei iani Cicero in libro 3. de Natura deorum.
Λ e Per se uidem externa bona ad contemplationem non s requiruntur: sed etiam magis impediunt: unde legimuἐ.η'ς isti s quosdam Philosophos,ut liberius postat Philosopliari: ερζω ω suas opes,& facultatesaut abjecisse, aut aliis dedisse: Exemplo sunt Maxagoras. Solon, Crates, Democritus, Diogenes, & plutes alii. Per accidens autem, quatenus is, qui
contemplationibus vacant, etiam sunt homines: hoc est, non sola mente, sed etiam ex corpore constantes : catcnus quoque opus habent aliquibus Donis externis parti mad vitae sustentationem: partura ad actioneS civilis vitae, dc . virtutum moralium commodius obeundas.
274쪽
praecepta hactenus tradita suisicerent. Sed solam virtutis coonitionem non posse facere virum bonum : non solum pat et ex fine hujus doctrinae: qui magis in actIone, quam I in coenitione consistit: sed etiam testatur ipsi e Aperientia o multorum : qui licet habeant non contemnendam virtutis cognitionem: adeo ut de ea, ct acute disputare: & co- piose verba faccre possint: nihilo tamen sunt meliores. Quae re truntur igitur ad vi tendum sui rumbonum: , Ieu ad comparandam Virtutem 'Tria sunt, quae ad habitum virtutis comparandum, &-ῆ ad efficiendum virum bonum requiruntur:Natura, Doctri- .na, & assuefactio sive Educatio: de quibus Aristoteles .in hoc loco sic scribit: γινε , ο αγαθώς ο om , οι ιφυ- CI'res: et 4 εθει: οι θυαχ . lacio lib. 7. Polit. cap. 13. γα-
Et si nulla virtus moralis nobis natura sit inlita: quem admodum in lib. 2. cap. I. est demonstratum tamen natura . habilitatem quandam homini tribuit: per quam aptus &idoneus redditur, & quasi disponitur ad virtute accipiendam: sine qualia intus virtutis acquiri non potcst. Cuid confert doctrina 3 Vt cognita virtutis natura, pulchritudine, praestantia, dc . j λόωὸe, utilitate: facilius ad illius amorem,& studium allici,& persuaderi possimcis: Contra vero, intellecta vitiorum turpi- istudine, deformitate, & noxa ; facilius nos ab illis absterre- M. ri, de abitrahi patiamur. Quid conferi assuefactio 2''edura ιο δ 'lurimum cane ad virtutis habitum acquirendum valet ranis μbona educatio,& 1ssuefactio: adeo ut Plato lib. i. de legib. esi vim asErniet, D re per hanc solam posie viros bonos effici. Et prolecho neglecta ea, reliqua duo, Natura, & doctrina non πωρ, multum p. Aiunt prodeste.
275쪽
Declara exemplos υώ lQuemadmodum ager, si debet semen recipere, dc inde fractum proferre: prius diligenti cultura ad semen tetri praeparandus est: ita etiam animus ejus, qui in moribus in stituendus est , prius diligenti educatione assile faciendus est: ut pollit honestis rebus, &actionibus gaudere: turpibus vero offendi,pravis denique affectibus resistere. Alioquin enim neque praecepta ista intelligere poterit, neq; eillis obtemperare volci. Quoruplex es haec educatioseu in tutio Duplex, privata, & publica. Quid es prNata π si, Privata institutio est : qua privatim singuli in aliqua s, milia ad virtutem, & bonos mores instituuntur. Huic praeest paterfamilias: aut is , qui eius personam sustine V. dc vices agere debet. Mui despubtiea. Publica institutio seu disciplina est: qua publica autho ritate multi, vel etiam omnes qui in eadem civitate vi uunt,ad virtutis studium, publicae honestatis, ct utilitatis gratia, excitantur. Huic praeest Magistratus. Ae utramque descis Am quid praerapuel
Ad bonam, & rectam educationem requiruntur leges: ἀγκγης ' & quidem tales, quibus non modo juvenes honestis rebus .sης τυ- & actioniblis assuescere discant: verum etiam adulti 'inliis os Exerceantur, & confirmentur.
Quare ad educat onem, seu is p am, nae quia truntur te es t . Quoniam leges habent vim cogendi homines, ad sa-cienda ea: quae alioquin propter laborem, & molestiam, quae illis conjuncta sunt, non facerent. At irii virtuti asilvcscere, affectibus di cupiditatibus resistere, disciplinae se subiicercr
276쪽
sibiicere : plerisque hominibus videtur admodum esse difficile atque molestum : unde etiam pauci reperiuntur, qui ultro, sponte ita facere velint. Itaque legibus ad ea
sunt cogendi. Quo nomine etiam commendantur Lacedaemonis apud quos juventutis instituendae ratio, etiam publicis legibus fuit descripta, & sancita.
de aurem habene leges hanc se m cogenis 3 Partim ab authoritate virorum prudentium, qui eas tu--' ierunt, & sanxerunt: partim praemia, quae pollicentur obe- ρ Vm dientibus, & poenas, quas minantur transgressoribus.
Quotvbsessunt hae leges 3 δῶλ. Quemadmodum duplex est distiplinae seu educatio--μν is ratio : una publica , altera privata : ita etiam leges ra sunt duplices: aliae publicae, quae communiter qui in Re-Pub. aliqua vivunt,pertinent: aliae privatae, quae ad cujus- , ' que domum, L familiam pertinent.
E ne omnium eadem - γ e caelis 3 Publicarum legum praecipua vis est ad cogendum et--
iam invitos, ut illis pareant: propter publicam authorita- c. mi πε tem eorum, qui illas debent custodire. Privatarum autem λιMν legum vis major est ad suadendum iis, quibus feruntur: ut ultro & volentes obtemperent: partim propter riw συγ- γένει-, hoc est, sanguinis conjunctionem, qua patrifamilias sunt conjuncti: partim etiam propter τ ἐυερ γε ci Mid est, beneficentiam, qua eidem sunt devincti: partim denique propter τἰ- ακρι-ο , hoc est, quia massis accommodata sunt singulis personis, earumque ossiciis. Adferendas bonas leges quid requiritur 'Ad bonas leges ferendas necessaria est iῖνομοδεπικη, hoc Pi est, scientia legum ferendarum : quae consistit partim in a, ψω- cognitione ι 'κ-i, id est, in noticia generis universi rerum agendarum: partim 'λ accommodationa
277쪽
Puae igitur requiruntur in bono Legislatore ZmλΔειν1 Duo, hπις μη τά scientia rei univerta & M a eam στειeια experientia siugularium. RV . A qu bus autem νοαορ anκὴ es discenda δαρῶν μετα Scientia ferendarum legum non petenda est a solis liticis,qui tantum usu quodam & experientia Respub
κεπτεον die administrant: sitire autem administrationis nullas πορενι η sunt cortas reddere rationes: quia habent tantum notic' Vυ- τῆ Cis: non autem τύλο-. Neque etiam petenda qε Πηθεοῦ Sophistis: quoniam eam non tenent: alioquin non drent eam aut eandem elle cum Rhetorica, aut etiam il
Tiorem. Itaque petenda est ab iis, qui simul & Phili
278쪽
HAC EΤHICIS EPITo- me Continentur.
Bsentesse utrum mutuo possint amare rog
Actionesmixtae os Actionnes mixtae duobus modis considerantur 65 Actiones non Omnes sunt capaces mediocritatis. FS. 6Actiones quae praecedunt, Jcquae comitantur habi-xum virtutis, quo pacto differunt 48Αctionis principia IF 8Αctionum principia & adjuncta 6
Actionum duo sontes, Noticia rei agendi, & Voluntas agentis 6 Actionum mixtarum quatuor species 67 αδ να- no aggredienda 8o i Aestimandi precia rerum quaenam sint media iclo Aequalitas in amicitiaila justicia non eadem ara Aequalitas quo pacto in rebus ili perionis invenien
Aequitas quid IsaΑequitas, utrum eadem cujustitia ISI Aequitati quae adversantur iS3 Aequitatis utilitas IsaAequum bonum ajure quo pacto differat IS: Affabilitas IzI Affectus non omnes sunt cain paces mediocritatis s. 3GAmectus non plane a virtute sunt removendi sAUλαῶα unde dicta Iorquid os
Amari cur plerique velint potius,quam amare I 22 Ambitio III Amici magnatum & potentum quales ΣIoΑmici quatenus Vocandi, aut conveniendi in utraque fortuna 2 IAmicis in qua fortuna maxime opus sit et o Amico utrum omnia bona
279쪽
Amico utrum omnia tribuenda 126 Amicorum multitudo 238
Amicus post renunciatam amicitiam quo loco habendus 229 Amicitia conjugalis at 7 Amicitia est aequalitas et II Amicitia est societas NOAmicitia honesta 26o Amicia honesta cur perfecta, 'c rara ΣολAmicitia jucunda 2O6 Amicitia jucunda magis similis est verae amicitiae, quam amicitia utilis o o Amicitia multum consertad beatam vitam Σο3 Amicitia naturalis, eiusque specles 2II Amicitia necessaria civitatibus 2O Amicitia necessaria omnii bus hominibus et OlAmicitia quare Philosopho
de Amicitia variae Philosophorum opiniones 2O Amicitia utilis & iucunda quando diuturna et Og A nritalia utrum possit si lesie inter plures 2OPAmicitia uti lis et o GAmicitiae adjuncta 23O Amicitiae conjugalis cau-
Amicitiae δε iA micitiae fraternae causa a Amicitiae objectum ro Amicitiae ossicia unde petenda 229 Amicitiae .uοιοειδώς 22 Amicitiae paternae causae iis
societatum speciebus eti6 Amicitiae querelis obnoxiae
Amicitiae quibus de causis dissolvendae 22s Amicitiae quo pacto colen dae aro Amicitiae species ros Amicitiae stabiles quae ziz Amicitiae utilis duae speci
ad Amicitiam cur neces rius sit convictus ios Amor inter patentes & liberos qnalis ri8 Anior duplex, Activus & Pas siviis 2 id
Animi divisio 37. 3Animi quae potentia ad Ethcum pertineat Animi rationalis propriuossicium ISI Animi rationalis Potetiae tuerde Animo Philollaph mo-i rati considerandum UAnImus
280쪽
aNDEX. Animus sive Mens hominis est ipse homo 236
δrs disserta caeteriShabitibus intellectus
Ariis & prudentiae discrimen I6 artis objectum seu .materia 362 artium tradendarum duplex via, & ordo uinrtium opera considerantur extra artificem 48. 49 Artificis ossicium I 6χ Assentatio I 22 Assentatio differt ab adulatione Ir3Aσως cur dicta To6δvaritia quid ro7 Avaritia deterior est prodigalitate IogAvarorum tria genera Ior
ἐυταρκεια quo pacto aesti- . manda et Iutrum sibiipsis faciunt injuriam IS sortes si
Baeeubra α T2IBeatitudo an fortunae sit ascribenda agBeatitudo an possit homini iterum auferri sI. 3χBeatitudo cur definiatur τῆ
Beatitudo cur in contemplatione posita et Beatitudo cur tam Diis, quam hominibus praecipue tribuatur 1sGBeatitudo est divinum bonum χη
Beatitudo in qua operati Ο-tione posita χs: Beatitudo non est in ludicra actione MI Beatitudo quale bonum 3s Beatitudo seu felicitas politica et OBeatitudo Theorica, &practica asae Beatitudinis vera & propria operatio 23 Beatitudo utrum in hac vita possit vere homini attribui 29. 3 Beatitudo utrum humana industria possit comis parari et IBeatus quis 3 Beatus a misero dimidio vitae tepore nihil dissere tueBςatus unum etiam opus