장음표시 사용
251쪽
proposito perseverant, quod sciunt esse honestum'. neqia instar Euripi animus eorum fluctuat. Nihil denique petunt,nisi quod honestum sit & utile non sibi solum, velum ctiam aliis
Cur Ater malos nonpotest esse concordinia 3 Quia mali & improbi non solum a se ipsis dissident, seqetiam ab aliis. Habent praeterea animum fluctuantem &voluntates mutabiles. Insii per etiam sua solum quaerunt commoda: aliorum vero commoda conantur impedire.
uod es tertium adjunctum Amicitiae DEneficentia, i a Neque enim animo solum
debemus amico bene, velle & omnia bona ei precari: etiam hanc nostram voluntatem reipsa & factis palam erga eum declarare. De beneficentia autem quid ea sit, item quomodo &erga quos exercenda: tupra in quarto lihro, in cap. de Liberalitate prolixe: dictum est : hic solum explicaturis
quens quaestio. iEuare bene ctores seidentur metu amare eos, quibuου benefecerunt: quam hi ι os λHuius rei Aristoteles plures adfert rationes, quarum
prima est: Quia is, qui beneficium accepit, est quas opus
benefactoris: Artifex autem suum opus semper magi amat, quam opus artificem amaret, si redamare posset. Quae es nisera ratio 3 Quia id, quod honestum est, magis est amandum, quam quod est utile. Is autem, qui beneficium accepit, est suo benefactori honestus: hic vero tantum ei est utilis. Quae es terrιa rario 3 Quia ea, quae sunt praesentia magis delectant, idebque etiam magis amantur, quam praeterita. Atqui honestas collati beneficii semper est benefactori quodammodo praesens:
252쪽
LIBER NONUS. praesens: Vtilitas autem beneficii accepti cito interdum i
perit, una cum ejuS memorIa.' Qua es quarta ratio Z linia praestantiori etiam magis competit id, quod est
praestantius. Amare autem praessantius est, quam amari: .' ' siquidem actio praestantior est passione: ideo etiam potius ' η' tribuitur benefactori, tanquam praestantiori. Qua est quanta ratio eQuia ea, quaecum labore & magnis sium tibus a nobis sunt acquisita: etiam nobis ini chariora: Atqui benefacere laboriosius & sumptuosius est, quam beneficium acci- χθῆ.pere: id eis etiam benefactor suum beneficiarium magis solet amaae. Obvectro. At me aliatis, qui dicunt benefactores eo modo magμ α Ar uos bene c/anos uemadmodum cred rores metu amant suos debitores. ''am hi Eoi 'Solutio. Dissimilis est ratio sive causa amoris in credi 'is 4 ουν ditore,erga debitorem: & in benes a store, erga beneficiarium. Nam creditor debitorem amat sui commodi gratia: t ut nimirum possit ab eo recipere debitum. Benefactor ε Π autem suum beneficiaram amat, ullus ipsius causa: & non ut vicissim aliud beneficium ab eo accipiat.
τιμή Ar ego putabam φιλο- τία, esse sertiosam .Fquidem multi Propter eam reprehendunt ur 3
Γ Si quidem hic affectus natura nobis insitus: ut quisque A 'e V V seipium maxi in e dii igat: sib q: 1 e potius, quam alteri bo- ' ' et iam exoptet. Vnde etiam uata surribaec provcrbia, Tunica. 'μη pallio propior: Genii iura propius: Proximus egomet mihi: & his similia, quae indicant homini inesse amorem erga
253쪽
ETHICO RIM seipsum. Sed quia plerique hac in re peccant, modum ex- cedentes, in se amando: ideo factum est, ut γλαυτἱα Elcat a multis reprehendi. Uuot lex est ergo Oλω πια 'Duplex una honesta, bona dc laudabilis: Altera turpis. & reprehendenda.
Bona nιλ- τ .κ est amor sui ipsius: quo quis praecipimam sui narrem, hoc eis, animum ieci mentem imam maxime amat: eamque studet praestantissimis bonis excolere &
Ou aes seiriosa φιλα ἰου Vitiosa δελ-ία est amor sui ipsius: quo quis cupies ς ε - qqε talibus& affectibus suis indulgens, expetendis volupt-xi
qi v ς' bus & bonis externis, modum exceclit: & ex illo amore V riis sceleribus sese contaminat. Potes ne Br bonus esse φιλαυτρο 3 Secundum priorem Oλου mitra , vir bonus non soliun est, ses etiam maxime esse debet γλα-τω. -
λο τω : Quia per hanc φιλαυτιμ vir bonus excolit praestantis- cinae .s simam sui partem, nempe mentem: quam Hidet pulcheI- οὐ πόλις id ais bonis, virtute nimiriam ct plurimarum rerum scien το κυρια - t a exornare: quo non sibi sollim, sed etiam aliis, imo toti mMM humanae societati possit plurimum prodesse Cur Aminu ve mentem seocmpraesant ι--am homιn partem ZPrimum, quia M N s sua natura aut divinum quiddamem aut certe divinissimum omnium corum, cluae sunt m homi Re. Deinde, quia mens principatum in homine OD, PCt: ipsumque corpus regit & conservat. Vnde etiam ho mo non Λ carne de ossibus: sed a mente nomen habet. P . . QVemadmodum Plato inquit, Wi-- oζω
254쪽
μενεν Et Ci c. lib. 6. de Rep. Mens cujusque is est quisquedi non ea figura, quae disito monstrari potest. Iertio, quia
secundum mentem ζve rationem, dicitur aliquis continens, vel incontinens: quatenus ei obsequitur,vel non obsequitur. Quarto, quia secundum animum & mentem actiones hominum praecipue aestimantur: utrum sint spomi neae, Vel non spontaneae.
Euare /n ψιro malo γ .mprobo φιλο-ία reprehenditur ZQu A vir malus,sua ei λα alia non solum sibi ipsi nocet j.,nμ- quatenus peream seipsum variis sceleribus contaminat,ac . interdum tibiipsi exitium accersit: sed etiam aliis nocet, quibus injuriam facit: dum per fas ct nefas, eorum bonλ μ e uia
Solutio. Nego consequentiam. Etsi enim Ivir bonus Αλήctu δὲ Reip. aut inorum gratia, vitam & fortunas suas amittat: ἡ-οῦ tamen nihilominus est sui amantissimus: quia pro cadu.cisistis bonis, quae amittit: sibi acquirit majora, & veriora bona: nempe perpetuam suae Virtutis memoriam, laudem S gloriam,quae reliqua omnia bona longe superant.
- g Axime, iis enim si destitueretur, non vete omnibuS bonis abundaret:: Quoniam amici inter praecipua bo- ,α, ώ λέ-na numerantur : teste Herodoto, qui ait οῦ κ iis, ν πω - αὐ- φὼ
beret erga quos, ' cum quibus postet commor es ercere sitam virtutem. Denique cogeretur aut solitariam vitam ἁδὲ φιλου aEcre aut cum alienis di ignotis vivere: quorum illud prius Odversatur naturae humanae: quia tiomo fiatura est animal H ἐυποι.
255쪽
ET MICORUM , ad civilem societatein, ct conversationem facλum : hoc vel ro posterius est valde molcstum , propter metum & tu
spiciones Cum Uero eripiscessini amici, mnest . eundi anxisse omnibus ne aeque ιnd Ier beatus Z
. . Neutiquam Nam utilibus & jucundis non indiret: si quidem omni bor orum genere abundat: eiusque Vita pcr-ν se cit siuavis & iucunda.
a Olcies. Quarum prima causa est:ut beatus habeat aliquos, in quibus possit se suasque virtutes optimc contem plari: id autem in nullo alio commodius, quam in amico iacere potes . Quia amicus est tanquam alter idem: proinde cum amicum virum bonum intuetur zseipsum quasi
sua saltera cassa 'Altera causa est: ut beatus habeat aliquos, erga quos &cum quibuspossit exercere suam virtutem in quo exerci tio consistit praecipua pars beatitudinis: propter eram voluptatem,quam vir bonus LX actionibus virtutum suarunt percipit. Euae est ter ια causa Z VMκύ τ' Tertia causa sumitur ex ipsi natura. Etenim amici con est si πι- versatio S convictus beato naturaliter est iucundisiimus
QVod Hesio sis de hospitalitate praecipit,
256쪽
detur ad amicitiam transferri posse: μή ra ἄφιλαν, μηπι πο- δυοι λωι ρον-, hoc est, neque nullos, neque nimis multos et Inicos esse habendoso u/dex hoc praecepto Hes odi costgιIur 'Circa amicorum numerum modum este tenendum, de sugienda extrema: nempe ἀφιλίαν, ἀπο φιλι ι .Quomodo a matur iste moduε 3 πολ- -
Εx eommoditate convictus ili mutua communicatione λωγ Πomciorum: ut tot habeamus amicos, quot adonei sunt ad convictum & ossiciorum communicationem. In qua autem an .citia exi mas ς ολυφιλίαν
ρυ locum habere PIn nulla. Nam in amicitia, quae propter utilitatem Q- .emali scipitur: ideo multitudo auricorum locum non habet quIa ανυχ ηe pluribus velle simul in;ervire, & largiri, dissicile est: & fa- των ἡ Η:cuitatibus nostris detrimentosum. Praeterea impedimen- πονονζto nobis est a reliquas vitae actiones recte obeundas. Quare num/cet,Ajucunda πολυφιλία non habet locum 'Quia nim: rum multi amici taedium potius adferunt, ψ quam voluptatem. Etenim amicis in vita utendum est si- δὲ cuti condimentis ciborum: quae, si fueri ni pauca, reddunt ἀρκῶσιν ecibos suaviores: si vero fuerint in majore copia, nauseam adferunt vescentibus. uare in amicitia honesta πολυφίλια non potes con speret Hujus rei ab Aristotcle plures commemorantur cauis: r
quae omnes ad duas possunt reterri,quarum una est: QuΟ- , riniam ea ossicia,quae In Vera amicitia requiruntur, non pos-
sunt omnia commode pluribus simul pretestari. Veluti P.& sunt, simul familiariter vivere & conversari: omnia inter se ossicia communicare : in omnibus simul consentire:
257쪽
ETHICORUM Omnes summo amore complecti: in utraque fortuna t m secunda, quam adversa sibi mutuo eodem tempore con pati vel gaudendo vel dolendo. Quae es alier a causa 3m G Quyniam si quis cum pluribus velit veram amicitiam Q colere: necessse est, ut hi omnes non solum hunc ipsum, ted 4λξειν αν etiam ipsi sese invicem summo amore complectantur pletroario iς: Hoc autem inter pitires accidere poste, vix credibile est quandoquidem,ut Cic. inquit: ex omnibus seculis, via tria
aut quatuor paria verorum amicorum luerunt reperta. et reperiuntur ali qui, u/plurib- delecta rura res: ι -δ cupiunt omni bis esse
Verum quidem est, esse interdum quosdam,qui conantur se in omnium amicitiam insinuare: et cupere quamplurimos habere amicos. Sed tales potius ae επι M, Id est, blandi, quam ψιλ n amici sint nominandi: qui acu piunt omnibus ἡρέσκειν placere. Neque etiam vulgus hominum tale S pro veris amicis agnoscit: unde dici solet:
Qui omnibus est amicus, is nulli est amicus. C Α Ρ V T XI.
EF ne in omni fortuna opis amicis 'δ Axime: In adverse quidem , ut nobis adsint suo con es ibiti 'silio & auxilio. In secunda vero, ut sint nobis jucunda Diι φὼ sua conversatione: sc ut habeamus erga quos & cum qui
μωλ. bus exerceamus nostras virtutes. Quales autem rem υ ἱn ut A quest Iuna maris
sint nec sar, ZIn omiti quidem fortuna amici honesti sunt exoptandi: o in led tamen in adversi, fortuna, magis expetendi sunt ij ami- ci: qui pollunt nobis este non solum honesti,verum etiam i' utiles: in secunda autem soci una praecipue i , qui nobi possunt este lucundi. Guacis
258쪽
'AEos es praesini A am c. alter, amico ,lιn. μrruque fortuna 'Etsi praesentia amici in utraque fortuna per se sit amico iucunda: qtiatenus ei adfert vel gaudium, vel solatium: tamen in adversa fortuna, interduiri est eidem molesta: quatenus sua calamitate, ei praebet causam doloris es tristiciae. Quatenus vocani sunt ad nos an in in utra- νυ ortuna e In secunda fortuna amici sunt statim vocandi ut eos Asparticipes faciamus nostrae telicitatis, nostrique gaudi j. In adversa vero fortuna, tardius sunt advocandi: & tum demum, quando parvo suo incoin modo, possunt nobis plu-
uatenus coxoenrendi . r amici in utra' e fretunia 3Id adversa fortuna mature sint conveniendi, n que eX-pectandum, quo advocemur. Hoc enim illis erit gratius: nobis vero honestius . . In secunda autem fortuna gratulandi quidem, aut juvandi gratia, prompte & statim sunt acccdcndi: tarde autem ad accipiendum aliquod beneficium.
Quare conseersario ,seu conseictus in amicitia quoque requiritur ' osRimum, quia amici conspectus amico est jucundus. A Deinde, quia omnis societas requirit aliquam conVer- σπε missationem. Tertio, quia ex conversatione amicus optime cognoscit suum amicum cste salvum & incolumem quod μν αγα- ci est juciindissimum. Quarto, quia in conversatione & πητοτα- convictu , positiat inter se mutuo exercere castudia, case ranque actiones quibus maxime delectantur.
259쪽
Maximam vim habet convictus ad conciliandam ami citiar propterea quod per eum paulatim nascitur moru & studiorum similitudo: quae vel sola potest animos hse minum conciliare: & inter ipsos amicitiam gignere. V oruplex es conseersatio 'Duplex una malorum & improborum: quae fugiend est: quia est turpis de noxia : quatenus per eam reddimu' deteriores. Altera est bonorum virorum: quae est e pς tenda: quia& honesta est& utilis: Nam per eam essicios
Euod es argumentum, oe quaesunt partes Deciani obri p
'π' Res sunt hujus libri partes In prima, usque ad sextuir caput agitur de voluptate: quatenus est conivnfitu cuivbeatitudine. In altera, usque ad nonum caput, agitur di beatitudine contemplativa. In tertia , concludit totari hanc de moribus tractationem: cum annexa commonitione: qua ostendit , sola praecepta ad civilem beatitudine ii consecruendam non sufficere: sed necesse quoque esse, e transsene ad usum: qui consistit in actione virtutis.
Quare de qοί rate in hac doctrisa lag/tur Zμιῶ δὲ GVrin doctrina morali etiam de voluptate agendum sit rem πε- supra in lib. . cap. II. tres causiae fuerant allatae: quibus ηδονῆς hoc loco tres aliae ad ijciuntur: nimirum , quia naturae nCἰσω ς επι- strae admodum est cognata: deinde
260쪽
beatitudinem plurimum consert: denique quia de ea variae fuerunt Philosophorum opiniones. 'a fuerunt philo phorum de ψoluptate
Duae, & quidem contrariae fuerunt opiniones Philosophorum de voluptate: aliqui enim dixerunt, eam esem ' summum bonum:ac propterea maxime expetendam. Alij ero contra dixerunt, voluptatem esse rem valde malam, , ct omnibus modis D tendam.
CAPUT II. Quassis Eudoxi opimo de soluta est 'CVdoxus, Epicurus & eorum sectatores: Voluptatem di- . xerunt esse summum bonum. Primum,quia ab omnibus animalibus tam brutis, quam ratione praeditis expeti- 'π.tur. Deinde, quia opponitur dolori , qui per se est ma in 'f'lus di fugiendus. Tertio, quia per se expetitur. Quarto, quia cuicunque bono voluptas accessierit: facit illud magis expetendum. Quid ad hac argumenta resondent Platonici Z
Ad primum Argumentum respondent Platonici: de . su rimo bono non statuendum esse, ex judicio & appetitu ' bratorum animalium, aut imperitorum hominum: Ita que etiamsi bruta & homines imperiti voluptatem maxi- γ' , . . . me eXpetunt: non tamen propterea sequi, eam esse sum D. um bonum:quando quidem fieri possit: ut etiam eue tant id, quod est malum. : Quid ad hae An oteles 3 Negat Aristoteles hanc solutionem esse sufilaientem: in si Primum, quia non sollim animalia bruta,aut homines im νοητἀ periti: verum etiam sapientes & viri boni interdum voluptatem expetunt. Deinde, negat istum appetitum B o-N u : quatenus naturaliter inest, non Qitim omnibus ho-A mi n ibus